Raadsinformatiebrief besluit Kunstenplan 2025-2028

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 juli 2024 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur - bestuurszaken.kec@amsterdam.nl Verhoging budget Kunstenplan 2025-2028 en verdeling subsidies instellingen onder directe verantwoordelijkheid van de gemeente

Geachte leden van de gemeenteraad, Als stad weten we dat kunst onmisbaar is. Een optreden dat ontroert, zal je nooit vergeten. Een tentoonstelling die je uitdaagt, levert nieuwe inzichten op. Een film waarin je je herkent, voelt als thuiskomen. Al deze ervaringen komen voort uit verbeelding, die ontstaat op een podium, in een museum of in een buurttheater. Mijn overtuiging als wethouder is dat iedere Amsterdammer recht heeft op die verbeelding. Dat kunst essentieel is in ons dagelijks leven, waar je ook woont in de stad. We staan aan de vooravond van de besluitvorming van het Kunstenplan 2025-2028. Voor velen in de kunst- en cultuursector is dit elke Kunstenplanronde weer een spannende tijd. Want dan pas wordt duidelijk voor instellingen of zij hun gewenste plannen kunnen uitvoeren. Weten makers waar en wanneer ze hun artistieke ambities in de komende jaren kunnen realiseren. In de culturele hoofdstad heeft dit meer zijn weerslag dan in sommige andere steden, gezien de rol die Amsterdam heeft binnen de landelijke culturele infrastructuur . Met deze brief neem ik u mee in de recente (landelijke) ontwikkelingen waar de kunst- en cultuursector mee geconfronteerd wordt, en – in reactie hierop - het besluit van het college om het budget voor het Kunstenplan 2025-2028 incidenteel met € 12 miljoen te verhogen.

Deze verhoging komt naast de verschuiving van middelen binnen het Kunstenplan 2025 -2028 waarmee het budget bij het AFK voor meerjarige financiering van instellingen en ondersteuning van makers verhoogd is met € 3 miljoen per jaar ten opzichte van de periode 2021-2024. Ik wil ook benadrukken dat ondanks deze inzet, de culturele sector met meer (financiële) uitdagingen zal worden geconfronteerd. Ik zal er dan ook op blijven aandringen bij het nieuwe kabinet om de voorgenomen maatregelen en bezuinigingen op kunst en cultuur te heroverwegen en te zoeken naar alternatieve oplossingen die de culturele sector kunnen versterken in plaats van verzwakken. Het behoud en de ondersteuning van kunst en cultuur zijn van cruciaal belang voor een bloeiende en diverse samenleving. Verder neem ik u mee in het collegebesluit over de subsidies voor de instellingen onder verantwoordelijkheid van de gemeente binnen het Kunstenplan 2025-2028. Daarna sta ik ook stil bij het eerste beeld voor Amsterdam dat we hebben van de op 3 juli jl. gepubliceerde adviezen van de Raad voor Cultuur voor de landelijke basisinfrastructuur en de toekenningen van de Rijkscultuurfondsen voor 2025-2028. Tot slot informeer ik u over het proces van vaststelling van het Kunstenplan 2025-2028.

Extra steun voor kunst en cultuur in onzekere tijden Met de vaststelling van de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 op 9 november 2023 door de gemeenteraad, heeft het gemeentebestuur met woord en daad laten blijken dat het de culturele sector van Amsterdam omarmt - en het de waarde van kunst en cultuur voor onze stad en het land erkent.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2024 Pagina 2 van 5

Ondanks een grote druk op de gemeentebegroting is besloten om subsidies nominaal te compenseren en is hiermee mogelijk gemaakt om kunst en cultuur voor de periode 2025-2028 te steunen met € 160,7 miljoen per jaar (prijspeil 2024). Ook is besloten om steun te bieden aan de sector met een herstel plan en steun voor stijgende kosten op het gebied van energie en verduurzaming. Het college investeert ook in de bouw van nieuwe culturele voorzieningen – groot en klein – verspreid over de stad en met name in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost. Evenwel staat de cultuursector voor diverse uitdagingen, waaronder vooralsnog blijvende kostenstijgingen op het gebied van huur, energie en inflatie. Daar komt bij dat nieuwe ontwikkelingen in het landelijk cultuurbeleid ook een impact zullen hebben op korte en langere termijn. Van meer spreiding van rijkssubsidies in 2025-2028 over het land, tot in het Hoofdlijnenakkoord aangekondigde maatregelen van het nieuwe kabinet zoals: de voorgenomen afschaffing van het verlaagde btw-tarief op culturele goederen en diensten; afschaffing van de giftenaftrek, de verhoging van de kansspelbelasting; een generieke korting van € 1 miljard op subsidies en korting op beschikbare middelen voor onder andere het internationaal cultuurbeleid.

Dit zou voor de Amsterdamse cultuursector onder andere kunnen leiden tot een kleiner verdienvermogen; minder landelijke subsidie voor activiteiten en programmering; en minder mogelijkheden voor internationale samenwerking, programmering en activiteiten. In reactie op deze uitdagingen heeft het college - als onderdeel van de meerjarige besluitvorming in het kader van de Voorjaarsnota 2024, besloten om extra steun te geven aan de kunst- en cultuursector van Amsterdam. Dit voornemen zal bij de behandeling van de Begroting 2025 aan de Raad worden voorgelegd. Onder voorbehoud van goedkeuring door de Raad zal er besloten worden om: • het beschikbare budget voor de meerjarige subsidies binnen het Kunstenplan 2025-2028 incidenteel te verhogen met € 12 miljoen; • het beschikbare budget voor de meerjarige subsidies op het gebied van muziekeducatie gedurende de periode 2025-2028 meerjarig incidenteel te verhogen met € 1 miljoen per jaar. Deze bijdrage is bedoeld om het muziekonderwijs in het basispakket (13 uur per jaar voor groep 3 t/m 8) gratis te kunnen blijven aanbieden. Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 Met de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 zet het gemeentebestuur – vanuit de opdracht in het coalitieakkoord om ongelijk te investeren voor gelijke kansen - in op een nieuwe koers. Met scherpe keuzes over de verdeling van financiële middelen.

Ook is gekozen voor een koers die reageert op wat in de stad gebeurt, reflecteert op het verleden en vooruit kijkt. Hierbij is meer aandacht voor makers en een focus op de bredere culturele infrastructuur van de stad (onder andere door het bieden van ruimte voor in- en doorstroom). We zetten extra in op het versterken en verrijken van de culturele infrastructuur in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Om dit te bereiken is er € 3 miljoen verschoven binnen het Kunstenplan om zo de vierjarige regeling, de ontwikkelregeling en de regeling voor projectsubsidies bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) voor de periode 2025-2028 aan te vullen. Voor de meerjarige regeling en de ontwikkelregeling van het AFK is op basis van die verschuiving respectievelijk € 51,2 miljoen en € 1,5 miljoen per jaar beschikbaar gesteld. De steun voor makers is vergroot door een verhoging van het budget voor projectenregeling naar € 9,4 miljoen. Voor de instellingen onder directe verantwoordelijkheid van de gemeente (Amsterdam Museum, Stedelijk Museum Amsterdam, ITA, de Meervaart, Bijlmer Parktheater, Nationale Opera & Ballet en het Koninklijk Concertgebouworkest) is € 60 miljoen per jaar (prijspeil 2024) beschikbaar gesteld. Voor de verdeling van deze middelen heeft het gemeentebestuur met de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 ook enkele uitgangspunten vastgelegd:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

Datum 11 juli 2024 Pagina 3 van 5

in moeilijke tijden dienen de sterkste schouders de zwaarste lasten te dragen; met het Kunstenplan 2025-2028 willen we meer dan ooit makers ondersteunen; we vragen deze instellingen om verantwoordelijkheid te nemen; we kijken hierbij in het bijzonder naar die instellingen die succesvol zijn en evenredig meer geëquipeerd om middelen te halen uit fondsenwerving en sponsoring, en/of beschikken over een aan de instelling gelieerd steunfonds; we investeren ongelijk voor gelijke kansen.

Advies Amsterdamse Kunstraad Op verzoek van het college beoordeelde de kunstraad de aanvragen voor 2025-2028 van Amsterdam Museum, Bijlmer Parktheater, Het Nationale Ballet (Nationale Opera & Ballet), ITA (Internationaal Theater Amsterdam), Koninklijk Concertgebouworkest, Meervaart en Stedelijk Museum Amsterdam. In het op 14 juni jl. gepubliceerde advies Voor de Toekomst – Voor de Stad1 staan de adviezen over de instellingen, die de kunstraad beoordeelde aan de hand van vier criteria van de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028: artistiek belang, belang voor de stad, diversiteit en inclusie en uitvoerbaarheid. De kunstraad adviseert de vermindering van het totale budget voor de instellingen – drie miljoen euro per jaar – voor de kunstenplanperiode 2025-2028 te compenseren. De geadviseerde bedragen gaan daarom uit van een structureel bedrag van € 63 miljoen gedurende de periode 20252028 in plaats van de beschikbaar gestelde € 60 miljoen. De kunstraad roept hierbij op om (zo snel mogelijk) in 2024 deze reparatie vast te stellen voor de jaren 2025 en 2026.

De kunstraad vindt het belangrijk en noodzakelijk voor de culturele infrastructuur van de stad dat Bijlmer Parktheater in Zuidoost en Meervaart in Nieuw-West kunnen doorgroeien, en adviseert een verhoging van de subsidie van beide podia (€ 350.000 ten opzichte van het huidige ontvangen bedrag in 2024 als onderdeel van het Kunstenplan 2021-2024). Om dit te realiseren adviseert de kunstraad met een kleine verschuiving van middelen het subsidiebudget voor Nationale Opera & Ballet (- € 300.000), Internationaal Theater Amsterdam (- € 250.000) en Koninklijk Concertgebouworkest (- € 200.000) te verlagen. De kunstraad adviseert de subsidiebedragen voor Amsterdam Museum en Stedelijk Museum Amsterdam niet te verlagen. Besluit verdeling subsidies instellingen onder verantwoordelijkheid van de gemeente Het college heeft een besluit genomen over de verdeling van de subsidies voor de instellingen die binnen het Kunstenplan 2025-2028 onder directe verantwoordelijkheid vallen van de gemeente. Naast het met de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 beschikbaar gestelde bedrag (jaarlijks € 60 miljoen), zet het college een deel van de extra incidentele middelen (€ 9,5 miljoen) in die met de Voorjaarsnota 2024 beschikbaar zijn gesteld. Hierbij volgt het college drie lijnen: 1.

Voor 2025-2026 besluit het college meer geld vrij te maken voor de zeven instellingen dan eerder financieel is vastgesteld en volgt zo het advies van de kunstraad voor de verdeling van de subsidiemiddelen. Voor zowel 2025 als 2026 wordt het beschikbare budget incidenteel aangevuld met € 3 miljoen. 2. Het college stelt tevens extra middelen beschikbaar in de periode 2025-2026 voor Internationaal Theater Amsterdam (ITA) waardoor de instelling – anders dan het advies van de kunstraad – in deze periode niet hoeft te bezuinigen. Op 3 juli jl. heeft de Raad voor Cultuur geadviseerd om de Rijkssubsidie voor ITA voor de periode 2025-2028 te korten met € 1,7 miljoen per jaar – dit komt neer op 48% van het totale bedrag dat ITA ontvangt van het Rijk. Hiermee komt de bedrijfsvoering van de instelling sterk onder druk te staan. Het college acht het van belang dat ITA – het internationaal toonaangevende theatergezelschap van Nederland en belangrijk huis voor podiumkunsten in de stad, het land en het buitenland– in staat is om 1

14 juni 2024, Amsterdamse Kunstraad – download via Voor-de-toekomst-voor-de-stad_AmsterdamseKunstraad_14-juni-2024.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

3.

Datum 11 juli 2024 Pagina 4 van 5

zich in 2025-2026 te kunnen aanpassen aan een nieuwe bedrijfsvoering op basis van de definitief door het Rijk beschikbaar gestelde middelen (bekend op Prinsjesdag). Voor 2025 en 2026 wordt het budget voor ITA aangevuld met € 250.000. In het licht van de gezamenlijke verantwoordelijkheid en financiering van de gemeente en het Rijk voor ITA, gaat het college in gesprek met het Rijk met als doel de door de Raad voor Cultuur geadviseerde bezuiniging te verlagen. Het college maakt extra geld vrij voor 2027-2028 en volgt deels het advies van de kunstraad voor de subsidieverdeling in deze periode. Voor zowel 2027 als 2028 wordt het eerder beschikbaar gestelde budget van € 60 miljoen incidenteel aangevuld met € 1,5 miljoen. De verdeling is naar rato, gebaseerd op het advies van de Kunstraad.

De verdeling is op basis hiervan als volgt:

(in €)

2025

2026

Amsterdam Museum

10.021.638

10.021.638

Bijlmer Parktheater

2.149.201

Koninklijk Concertgebouworkest Internationaal Theater Amsterdam Nationale Opera & Ballet De Meervaart Stedelijk Museum Amsterdam Totaal

Verschil toekenning 2025-2026 ten opzichte van subsidie 2024

Verschil toekenning 2027-2028 ten opzichte van subsidie 2024

2027

2028

0

9.783.154

9.783.154

-238.484

2.149.201

375.000

2.098.057

2.098.057

323.856

7.374.493

7.374.493

-200.000

7.199.003

7.199.003

-375.490

11.653.068

11.653.068

0

11.131.710

11.131.710

-521.358

13.369.046

13.369.046

-300.000

13.050.904

13.050.904

-618.142

3.654.391

3.654.391

375.000

3.567.428

3.567.428

288.037

15.061.590

15.061.590

0

14.703.171

14.703.171

-358.419

63.283.427

63.283.427

250.000

61.533.427

61.533.427

-1.500.000

Bovenstaande bedragen zijn op basis van prijspeil 2024 en exclusief nominale compensatie voor 2025 Landelijke ontwikkelingen met betrekking tot 2025-2028 Op 3 juli jl. zijn de adviezen van de Raad voor Cultuur en de besluiten van de Rijkscultuurfondsen in het kader van de aanvragen voor de landelijke basisinfrastructuur 2025-2028 bekend gemaakt. Een eerste analyse laat zien dat voor de landelijke basisinfrastructuur in totaal zevenentwintig aanvragen van Amsterdamse instellingen volledig zijn gehonoreerd. Hierbij stromen twee instellingen nieuw in. Een aanvraag wordt deels gehonoreerd (ITA) en een instelling stroomt uit de landelijke basisinfrastructuur. Daarnaast zijn de aanvragen van vier landelijke ondersteunende instellingen – gevestigd in Amsterdam2 – gehonoreerd. Nederland kent zes Rijkscultuurfondsen.3 In totaal hebben achtentachtig Amsterdamse instellingen een positief besluit ontvangen voor subsidie in 2025-2028. Hierbij stromen negenentwintig nieuwe instellingen in. Daar staat tegenover dat voor vijfenveertig instellingen de subsidie van het Rijk stopt. Dit aantal is nog nooit eerder zo groot geweest, en lijkt een direct gevolg van het landelijk beleid om middelen te herverdelen over het land. 2

Het betreft hier Cultuur+Ondernemen, DutchCulture, de Boekmanstichting en Platform ACCT. Fonds Podiumkunsten, Mondriaan Fonds, Letterenfonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Fonds voor Cultuurparticipatie, Nederlands Filmfonds. 3

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2024 Pagina 5 van 5

Besluitvorming AFK Op 1 augustus as. maakt het AFK de besluiten bekend over de toekenningen en afwijzingen van de meerjarige subsidies binnen het Kunstenplan 2025-2028. Er is door in totaal 276 instellingen voor € 72,2 miljoen per jaar aangevraagd daar waar een budget beschikbaar is van € 51,2 miljoen. Het beschikbare budget is met gemiddeld 41% overvraagd en binnen sommige disciplines (waaronder beeldende kunst, muziek/muziektheater) boven de 70%. Extra besluit college na de zomer Het college reserveert het overige incidentele bedrag van € 2,5 miljoen (volgend op het besluit met de Voorjaarsnota 2024) ten behoeve van besluitvorming in het najaar van 2024, voorafgaand aan de vaststelling van het Kunstenplan 2025-2028. Bij dit besluit wil het college rekening houden met de uitkomsten van de landelijke en lokale uitkomsten van de adviezen en toekenningen en bij de verdeling een integrale afweging maken. Hierbij kijkt het college ook naar de zeven instellingen en verhoudt het zich tot de uitgangspunten van de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028. Proces vaststelling Kunstenplan 2025-2025 Het proces richting besluitvorming en vaststelling van het Kunstenplan 2025-2028 is – in lijn met de Kunstenplansystematiek – als volgt. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst publiceert op 1 augustus as. de besluiten over de vierjarige financiering binnen het Kunstenplan 2025-2028.

Het college neemt uiterlijk begin oktober een besluit over de inzet van het via de Voorjaarsnota 2024 beschikbaar gestelde incidentele bedrag van € 2,5 miljoen op basis van een integrale afweging, rekening houdend met de landelijke en lokale besluiten over de meerjarige financiering van Amsterdamse culturele instellingen voor 2025-2028. Het college neemt in november een definitief besluit te nemen over het Kunstenplan 2025-2028. De besluiten over de verdeling van subsidies door de gemeente het AFK worden als bijlage aan het Kunstenplan toegevoegd. Het Kunstenplan 2025-2028 gaat in december ter akkoord naar uw gemeenteraad. Voor de volledigheid informeer ik u ook over de planning van de landelijke besluitvorming met betrekking tot de basisinfrastructuur 2025-2028.Op Prinsjesdag neemt het Rijk een besluit over de toekenningen – op basis van de adviezen van de Raad voor Cultuur - aan de instellingen binnen de landelijke basisinfrastructuur 2025-2028. Bij het begrotingsdebat in november van dit jaar neemt de Tweede Kamer een definitief besluit over de toekenningen. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl