Raadsinformatiebrief besluit benoeming voorzitter RvT ITA.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 3 september 2024 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur - bestuurszaken.kec@amsterdam.nl

Onderwerp

Benoeming voorzitter Raad van Toezicht International Theater Amsterdam

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Breed binnen onze samenleving is inmiddels enkele jaren een onmiskenbare beweging gaande om grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken en aan te pakken – om zo te komen tot een veilige omgeving voor iedereen. Van onderwijs tot sport, en van cultuur tot media en overheden: grensoverschrijdend gedrag is ontoelaatbaar en een veilige werkomgeving is cruciaal. Met deze brief informeer ik u over recente ontwikkelen bij Internationaal Theater Amsterdam (ITA) in relatie tot sociale veiligheid en over het besluit van het college – in reactie op het onlangs terugtreden van de Raad van Toezicht – om een nieuwe voorzitter te benoemen. Ook licht ik toe op welke wijze ik toe zie op de vervolgstappen die ITA zet richting een nieuwe en veiliger werkcultuur. Stappen richting een veilige kunst- en cultuursector De culturele instellingen in Amsterdam, in het bijzonder de instellingen die subsidie ontvangen van de gemeente in het kader van het Kunstenplan, hebben de verantwoordelijkheid om een veilige werkomgeving te creëren. Ik wil benadrukken dat ik als wethouder niet ga over de bedrijfsvoering van culturele instellingen en mij hier ook niet in kan mengen. Ik zie het wel als mijn taak om het onderwerp sociale veiligheid te (blijven) agenderen en instellingen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid.

Daarom ben ik drie jaar geleden begonnen om dit onderwerp bespreekbaar te maken binnen de cultuursector. Ik voerde rondetafelgesprekken met slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag en leiders binnen de cultuursector die dit bespreekbaar hebben gemaakt. Ik heb alle besturen en Raden van Toezicht van de instellingen binnen het Kunstenplan direct aangesproken op hun verantwoordelijkheid, om dit onderwerp aandacht te geven als onderdeel van hun toezichthoudende rol. Samen met een vertegenwoordiging van de Amsterdamse culturele sector (ACI) en andere belanghebbende partijen zoals Mores, Platform ACCT, Cultuur+Ondernemen, Code Diversiteit & Inclusie en de NAPK ben ik een werkgroep gestart om concreet beleidsinstrumenten te ontwikkelen om sociale veiligheid te bevorderen binnen de sector. Binnen de monitoring van de instellingen binnen het Kunstenplan 2021-2024 heeft dit onderwerp een vaste plek gekregen. En voor het eerst is met de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 aan instellingen gevraagd om in de subsidieaanvragen ook te reflecteren op sociale veiligheid en om aan te geven op welke manier ze daar aandacht aan geven. Bij de presentatie van het Kunstenplan 2025-2028 later dit najaar kom ik ook met een beleidsprogramma gericht op sociale veiligheid in de culturele sector voor de komende jaren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 september 2024 Pagina 2 van 4

Meer voorvallen komen nu naar voren Het is geen verrassing – gezien de bredere maatschappelijke beweging – dat in de afgelopen jaren ook diverse gevallen van grensoverschrijdend gedrag binnen culturele instellingen in Nederland aan het licht zijn gekomen. Hierbij werd onder andere duidelijk dat op basis van ongelijke machtsverhoudingen en afhankelijkheidsrelaties het welzijn en de veiligheid van makers, professionals, en andere betrokkenen bij deze instellingen in het geding was gekomen. Te lang kon deze werkcultuur doorgang hebben en te lang volgden er geen consequenties of nam niemand hier verantwoordelijkheid voor. Bij die instellingen die het betrof die onderdeel waren van het Kunstenplan heb ik meteen actie ondernomen door de toezichthouders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid en te wijzen op het belang en welzijn van de betrokken slachtoffers. Daarnaast sprak ik met medewerkers van deze instellingen. Ook heb ik duidelijk gewezen op de noodzaak tot verandering en zie ik actief toe op stappen die genomen worden om hiertoe te komen. Daar staat tegenover dat steeds meer Amsterdamse instellingen zelf ook actief concrete stappen nemen om kritisch naar zichzelf te kijken en zich de vraag te stellen of de huidige werkcultuur (of die van het verleden) binnen de organisatie wel als veilig (genoeg) kan worden gezien.

Internationaal Theater Amsterdam Zo ook Internationaal Theater Amsterdam (ITA). Al vanaf begin 2023 is ITA begonnen met het nemen van diverse maatregelen om te komen tot een veilige werkcultuur, waaronder het instellen van vertrouwenspersonen en meldpunten, de invoering van een intimiteitscoördinator, het opstellen van gedragscodes en het uitvoeren van organisatie brede check ins. Naar aanleiding van een specifieke interne melding van grensoverschrijdend gedrag in het voorjaar van 2023 heeft ITA in 2023 - 2024 opdracht gegeven voor een onafhankelijk onderzoek onder huidige en onder oudmedewerkers naar de algehele organisatiecultuur en voor een persoonsgericht onderzoek naar aanleiding van de specifieke melding. Beide onderzoeken zijn uitgevoerd door onderzoeksbureau Verinorm. ITA heeft mij gedurende dit proces actief op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en mogelijke uitkomsten van het brede cultuuronderzoek. Hierbij ben ik ook uitgebreid meegenomen in alle stappen die de instelling inmiddels onderneemt om te komen tot een veilige werkcultuur. Kort voor de zomer stuurde ITA mij haar Beleidskader Veilige Werkvloer, inclusief een tijdslijn van acties die daar de komende tijd uit voortvloeien. Acties die de werkomgeving binnen ITA nog verder moeten verbeteren. Op 9 juli 2024 heeft ITA het algehele onderzoek naar de organisatiecultuur naar buiten gebracht.

Hieruit kwam naar voren dat de cultuur binnen ITA niet voldoende veilig en inclusief is geweest en dat sprake is geweest van grensoverschrijdend gedrag. In het brede cultuurrapport wordt onder meer gesproken over intimidatie, verbaal geweld en een angstcultuur veroorzaakt door sterk hiërarchische verhoudingen. Huidige medewerkers constateren dat de organisatie veiliger aanvoelt en erkennen dat de huidige directie een positieve verandering teweegbrengt op het gebied van sociale veiligheid. Uit het persoonsgerichte onderzoek, dat verder geheim is, blijkt sprake van grensoverschrijdend gedrag, te weten al dan niet intentioneel fysieke pijn toebrengen tijdens toneelspel, schreeuwen en kwetsende opmerkingen/grappen. Niet bij alle beschuldigden is grensoverschrijdend gedrag vastgesteld. De onderzoekers hebben geen seksueel grensoverschrijdend gedrag geconstateerd. Volgens Verinorm kon het grensoverschrijdende gedrag voorkomen in een cultuur waarin onvoldoende werd ingegrepen en mensen niet afdoende werden aangesproken. Verinorm doet op basis van het brede cultuuronderzoek aanbevelingen, welke allemaal zijn overgenomen door de directie van ITA.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 september 2024 Pagina 3 van 4

Op 13 augustus 2024 verscheen berichtgeving in de pers over onrust binnen een deel van de organisatie van ITA als gevolg van onder andere een aanhoudende samenwerking tussen de instelling en een voormalig lid van de directie – in het licht van de uitkomsten van het onderzoek van Verinorm. Ook zorgt – volgens deze berichtgeving – onduidelijkheid over vervolgstappen naar aanleiding van het persoonsgericht onderzoek tot onrust bij sommige medewerkers. Direct na de publicatie van deze berichtgeving heb ik bij ITA benadrukt dat het welzijn en de veiligheid van haar medewerkers van groot belang is voor een gezonde en inclusieve werkomgeving. En ik heb de instelling gevraagd om met urgentie aandacht te besteden aan de kwesties die zeer recentelijk naar voren zijn gekomen. Op 21 augustus 2024 heeft ITA bekend gemaakt dat de procedure is gestart om de nog bestaande samenwerking tussen ITA en het voormalig lid van de directie en artistiek leider en regisseur te beëindigen. Ook treedt de Raad van Toezicht in zijn geheel per direct terug. De Raad van Toezicht zegt dit te doen in het belang van ITA en de medewerkers om verder ruimte te maken voor de cultuuromslag verder te brengen en die de organisatie nu nodig heeft. Beide stappen worden gedragen door de directie en door de Ondernemingsraad van ITA.

Benoeming nieuwe voorzitter Raad van Toezicht ITA Zoals statutair bepaald, heeft de instelling op 22 augustus 2024 het college verzocht zo snel mogelijk een nieuwe Raad van Toezicht te benoemen. Vandaag heeft het college per direct een nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht van ITA benoemd. De keuze van het college om op deze korte termijn een nieuwe voorzitter voor in ieder geval een reguliere (statutaire) termijn van vier jaar te benoemen is niet alleen ingegeven om zo de verdere wervingsprocedure van de overige nieuwe leden voor de Raad van Toezicht met voortvarendheid aan te pakken. Ook hecht het college belang aan het feit dat dit onder verantwoordelijkheid van de voorzitter transparant en conform de statuten gebeurt. De nieuwe voorzitter dient ook stabiliteit en continuïteit te borgen, en samen met de directie rust terug te brengen in de gehele organisatie van ITA. Om hiertoe te komen heeft het college vandaag Marise Voskens benoemd als voorzitter van de Raad van Toezicht van Internationaal Theater Amsterdam. Deze benoeming wordt gedragen door de directie en de Ondernemingsraad van Internationaal Theater Amsterdam. Marise Voskens beschikt over een brede bestuurlijke ervaring, maar heeft ook grote affiniteit met de culturele sector. Ze heeft brede ervaring in het internationale bedrijfsleven, en in 2003 koos zij voor een functie als rechter.

Ook was zij vicevoorzitter van de Landelijke Tuchtkamer voor Gerechtsdeurwaarders. Zij is al geruime tijd bestuurlijk-maatschappelijk actief bij meerdere Amsterdamse culturele en sociaal-maatschappelijke organisaties. Ook is ze voorzitter van de Raad van Toezicht van de VPRO. Ze was van 26 augustus 2016 – 26 augustus 2024 voorzitter van de Raad van Toezicht van de Universiteit van Amsterdam, benoemd door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarnaast is zij vorig jaar door de Staatssecretaris voor Cultuur en Media voor een periode van 3 jaar benoemd tot voorzitter van de jury van de Johannes Vermeerprijs. Ze was daarvoor niet aan deze prijs verbonden. Als nieuwe voorzitter heeft Marise Voskens op de korte termijn als voornaamste taak om nog voor het einde van dit jaar een volwaardige Raad van Toezicht (minimaal vijf leden) te werven – op basis van statutair vastgelegde profielen. Naast het uitvoeren van de statutair bepaalde primaire taken van de Raad van Toezicht (samen met de te werven overige leden), zal de nieuwe voorzitter ook het door de directie ingezette verandertraject als toezichthouder overzien, gericht op een nieuwe

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 september 2024 Pagina 4 van 4

werkcultuur en borging van sociale veiligheid binnen de organisatie. Ook zal de voorzitter toezien op de vervolgstappen naar aanleiding van de onderzoeken van Verinorm. Vervolgstappen Vanuit mijn rol als wethouder Kunst en Cultuur zal ik blijven toezien op de stappen die nu worden genomen maar wil ik ook ruimte en rust bieden aan ITA om de noodzakelijke veranderingen verder tot stand te brengen. Ik blijf de komende tijd in nauw contact met de instelling over de voortgang van de taken van de nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht aan de hand van het hierboven beschreven proces. Ook wordt de monitoring van de subsidierelatie met ITA door de afdeling Kunst en Cultuur geïntensiveerd. De uitvoering van een door de directie van ITA opgesteld plan van aanpak gericht op de cultuurverandering krijgt hierbij expliciet aandacht. De aanbevelingen van Verinorm zijn hieraan toegevoegd en waar nodig zijn acties op basis van advies van Verinorm aangescherpt. De afdeling Kunst en Cultuur monitort actief op de uitvoering van het plan. De frequentie van de monitorgesprekken met de instelling is verhoogd naar minimaal één per kwartaal waarbij bespreking van de voortgang een standaard onderwerp op de agenda is. Waar nodig of gewenst wordt extra overlegd.

Het ministerie van OCW is voornemens aan te sluiten bij deze monitoringstructuur zodat beide subsidiënten gezamenlijk optrekken richting de instelling. Op 16 augustus jl. heeft één van uw leden over deze ontwikkelingen bij ITA schriftelijke vragen gesteld. De beantwoording daarvan kunt u op korte termijn tegemoetzien. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl