Raadsinformatiebrief ASG voor E-bikes.pdf

Raadsinformatiebrief

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 augustus 2024 Portefeuille(s) Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Portefeuillehouder(s) Melanie van der Horst Behandeld door Afdeling Innovatie Aan Datum

Onderwerp

Uitkomst verkenning adaptieve snelheidsregulering voor E-Bikes

Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds 2022 onderzoekt het programma Smart Mobility 2019-2025 de technische haalbaarheid van adaptieve snelheidsregulering (Adaptive speed governance oftewel ASG in het Engels) voor e-bikes in Amsterdam, ook wel bekend als intelligente snelheidsadaptatie (ISA). Het programma Smart Mobility heeft deelgenomen aan het project fietsveiligheid, dat in 2023 is opgezet, met innovatiepartner stichting Townmaking. Het doel was om verschillende vormen van adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes te ontwikkelen en door middel van experimenten op straat te onderzoeken hoe adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes werkt en de ervaringen van fietsers in kaart te brengen. Onze contractuele deelname aan dit project is in Q2 2024 ten einde gekomen. Met deze brief informeer ik u over de status van de werkzaamheden en de vervolgstappen voor adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes in de stad. Adaptieve snelheidsregulering en e-bikes in de media De afgelopen maanden is er veel media-aandacht geweest voor de veiligheid van e-bikes, waaronder fatbikes, in Nederland. Ook is er media-aandacht geweest voor de technologie die in dit project is ontwikkeld en gedemonstreerd. Het valt op dat in bijna alle artikelen adaptieve snelheidsregulering wordt beschreven als een instrument dat uitsluitend bedoeld is voor gemeenten om e-bikes op afstand af te remmen.

Dat is niet het doel. Binnen het project dat het programma Smart Mobility is gestart samen met Stichting Townmaking is een systeem ontwikkeld dat vooral bedoeld is om e-fietsers van lokale informatie over de omstandigheden op de weg te voorzien. Er is een vorm van adaptieve snelheidsregulering, die de trapondersteuning kan begrenzen in bepaalde gebieden. Begrenzen betekent in dit geval dat de trapondersteuning uitgeschakeld wordt boven de maximale toegestane snelheid. Wil de fietser sneller, dan moet de fietser dat op eigen kracht doen. De gemeente kan in geen geval de e-bikes afremmen door middel van het beïnvloeden van het remsysteem van de e-bike. In de media en op andere publieke fora is ook kritiek geuit op de ethische gevolgen van deze technologie. De technologie in dit project is ontwikkeld om een maatschappelijk probleem aan te pakken. Ethische overwegingen vormden de basis van de ontwikkeling van de technologie binnen dit project. Dit betekent onder andere dat de technologie geen persoonsgegevens opslaat, dat de infrastructuur onafhankelijk is van grote techbedrijven, en dat de technologie, die ontwikkeld is binnen dit project, publiek toegankelijk is. Een overzicht van de ethische vraagstukken van deze technologie is te vinden in Bijlage 1.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 27 augustus 2024 Pagina 2 van 4

Definitie en functionele toepassingen adaptieve snelheidsregulering Uit het project fietsveiligheid is de volgende definitie voor adaptieve snelheidsregulering voor ebikes gekomen: Adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes is een systeem waarmee de gemeente fietsers kan voorzien van locatie-specifieke informatie, zodat ze hun gedrag, inclusief snelheid, kunnen aanpassen om de veiligheid te vergroten en fietservaring te verbeteren. Naast deze algemene definitie zijn er drie functionele toepassingen van adaptieve snelheidsregulering mogelijk voor e-bikes: 1. Versie 1 – Informeert e-fietsers over plaatselijke gevaren en geeft een adviessnelheid. 2. Versie 2 – Informeert e-fietsers over plaatselijke gevaren, geeft een adviessnelheid en een waarschuwing bij overschrijding van de adviessnelheid. 3. Versie 3 – Informeert e-fietsers over plaatselijke gevaren, geeft een adviessnelheid, een schakelt de trapondersteuning uit bij overschrijding van de adviessnelheid. Elk van deze vormen kan vrijwillig worden geïmplementeerd of verplicht worden gesteld. De toepassing van deze drie vormen van adaptieve snelheidsregulering in Amsterdam moet verder worden onderzocht. Dit om de effecten op langere termijn op de fietsveiligheid en de fietsbeleving te begrijpen.

Uitkomsten project fietsveiligheid Het project fietsveiligheid, dat in 2023 is opgezet, bestaat uit een groep partijen die werkt aan het verbeteren van de fietsveiligheid in Amsterdam. Het project is opgericht vanuit de overtuiging dat fietsveiligheid een publiek goed is en georganiseerd wordt door een groep organisaties die de verantwoordelijkheid voor het goed deelt. Dit in tegenstelling tot het overlaten van fietsveiligheid aan de markt, waar marktmechanismen kunnen leiden tot ongewenste effecten en een verdere stijging van het aantal fietsongevallen. Bij het project fietsveiligheid waren de stichting Townmaking, T-mobile (later Odido) en de gemeente Amsterdam betrokken. Daarnaast heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat deelgenomen aan de stuurgroep van dit project. De volgende onderdelen zijn ontwikkeld vanuit het project 1.

2. 3. 4.

Een e-bike uitgerust met drie versies van adaptieve snelheidsregulering. Deze fiets werd in december 2022 aan mij gedemonstreerd. Daarnaast is er in 2023 een kleinschalige demonstratie van de eerste twee versies van adaptieve snelheidsregulering gegeven aan een groep Amsterdammers in het Vondelpark. De evaluatie hiervan is te vinden in bijlage 2. Twee e-bikes uitgerust met versie 3 van adaptieve snelheidsregulering. Deze twee fietsen werden in maart 2024 aan mij gedemonstreerd. Een volledig soeverein hardware- en softwaresysteem dat alle drie de functionele toepassingen van adaptieve snelheidsregulering mogelijk maakt. Een rapport (zie bijlage 1) dat een overzicht geeft van de e-bike snelheidsopgave, de juridische en beleids-context en de verschillende mogelijkheden voor adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes binnen dit speelveld. Daarnaast is een eerste verkenning uitgevoerd naar de morele gevolgen van adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes. Tot slot worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot hoe de

Gemeente Amsterdam

Datum 27 augustus 2024 Pagina 3 van 4

gemeente een vervolg kan geven aan adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes. Deze zijn hieronder opgesomd. Uitkomsten kleinschalige demonstratie aan Amsterdammers Uit de demonstratie gegeven aan Amsterdammers binnen d dit project bleek dat de deelnemers ontvankelijk waren voor een systeem van digitale snelheidswaarschuwingen. 62% van de deelnemers vond de snelheidsmeldingen wenselijk, tegenover iets minder dan een kwart van de deelnemers die de meldingen onwenselijk vond (23%). In bijna de helft van de gevallen werd het gedrag daadwerkelijk aangepast na het weergeven van een snelheidswaarschuwing. Toch is een meerderheid van mening dat het geteste systeem, zonder verdere verbeteringen, niet zal bijdragen aan een verhoogde fietsveiligheid. Over het algemeen werd het systeem van plaatsgebonden informatie en digitale snelheidsmeldingen positief beoordeeld. Echter, de wijze van communicatie roept nog twijfels op. Deelnemers noemden afleiding als het belangrijkste nadeel of risico van het systeem, wat kan leiden tot verminderde focus op het verkeer. Deze twijfel komt ook tot uiting in de beoordeling van de gebruikservaring. Op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 zeer negatief is en 10 zeer positief, gaven de deelnemers gemiddeld een 5,8. Hierbij gaf de helft van de deelnemers een cijfer van 7 of hoger.

Naar aanleiding van de demonstratie is er een aantal aanpassingen aangebracht in de adaptieve snelheidsregulering-technologie, die binnen het project fietsveiligheid is ontwikkeld, met name op het gebied van communicatie. Nader onderzoek moet aantonen of dit ook tot de gewenste verbetering leidt. Aanbevelingen: Adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes vereist verder onderzoek De implementatie van adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes in Amsterdam is een complexe taak en de verwachte effecten zijn op dit moment onvoldoende bekend. Verder onderzoek is nodig om de effecten van elke vorm van adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes op autonomie, gelijkheid, privacy, rijgedrag en de fietsveiligheid beter te begrijpen. Hiervoor worden de volgende aanbevelingen gedaan: 1.

Ontwikkel en implementeer adaptieve snelheidsregulering samen met partijen die verantwoordelijk zijn voor fietsveiligheid en maak de oplossing publiek beschikbaar. Hierdoor wordt gewaarborgd dat er een ethische en toegankelijke oplossing wordt ontwikkeld. 2. Test een aantal e-bikes uitgerust met verschillende vormen van adaptieve snelheidsregulering om het effect op autonomie, gelijkheid, privacy, fietsgedrag, fietsveiligheid en fietsbeleving te onderzoeken. 3. Onderzoek de morele en juridische gevolgen van adaptieve snelheidsregulering voor ebikes samen met de Amsterdammer. 4. Lobby op Europees en nationaal niveau om adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes in toekomstige wetgeving mogelijk te maken.

Gemeente Amsterdam

Datum 27 augustus 2024 Pagina 4 van 4

Vervolgproject De gemeente Amsterdam neemt samen met Townmaking deel aan het Horizon Europe gesubsidieerde project MetaCCAZE waarin de eerste drie aanbeveling zullen worden uitgevoerd. We bereiden een veiligheidsstudie voor met adaptieve snelheidsregulering-uitgeruste e-bikes in het Vondelpark. Deze studie gaat in 2025 van start. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlage 1: Rapport “Adaptive Speed Governance voor e-bikes Evaluatie van de mogelijkheden voor Amsterdam” Bijlage 2: Rapport “Digitale snelheidsmeldingen voor e-bikes”