Raadsinformatiebrief Amsterdamse Intelligentie 20210623.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 juni 2021 ICT en Digitale Stad Touria Meliani CTO Innovatieteam (bestuurszaken.cto@amsterdam.nl)

Onderwerp

Voortgangsbrief Agenda Amsterdamse Intelligentie

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief willen wij u graag actief informeren over de voortgang van de Agenda Amsterdamse Intelligentie. Hiermee doen wij ook de toezegging af in de raadsvergadering van 5 november 2020 om u in het eerste kwartaal van 2021 nader te informeren over het Algoritme Lifecycle Programma en het Civic AI Lab. Het Algoritme Lifecycle Programma en het Civic AI Lab zijn beiden onderdeel van de Agenda Amsterdamse Intelligentie. Het college van Amsterdam heeft haar ambitie om aan een vrije, creatieve, en inclusieve stad te werken gevat in de Agenda Digitale Stad. Amsterdam geeft daarmee prioriteit aan investeringen in en beleid op (digitale) ontwikkeling. Met als doel het zorgen voor interventies die het leven van Amsterdammers verbeteren; door de negatieve effecten van digitalisering te beperken en de positieve effecten te versterken. Hoe gebouwen eruitzien, hoe mensen werk vinden, hoe vriendschappen en liefdes ontstaan, hoe allerlei activiteiten worden ondersteund van werk tot online winkelen; kunstmatige intelligentie (AI)1 gaat daar in de toekomst een steeds grotere rol in spelen. Juist in de stad komen ontwikkelingen rondom AI samen. Hier zit de top van kennisinstellingen, vinden startups hun weg naar groei en gebruikt de culturele sector AI voor kunst en duiding. De Agenda Amsterdamse Intelligentie komt voort uit de Agenda Digitale Stad.

Hierin staat de ambitie van de gemeente Amsterdam op het gebied van AI. Dit is geheel in lijn met de Amsterdamse ambitie van de gemeente en kennisinstellingen gezamenlijk (AI Technology for People). Hoe gaat het en wat doen we? Aan de meeste punten uit de Agenda Amsterdamse Intelligentie wordt volop gewerkt. Amsterdam wil vooroplopen in het op lokaal niveau stimuleren van het gebruik van AI. Er zijn doelen en activiteiten geformuleerd over vier domeinen. Per domein kort de stand van zaken hieronder:

1

We gebruiken de termen AI voor zelflerende modellen zonder beslisregels. En de term algoritmes voor modellen die met geavanceerde beslisregels werken. De nationale AI-strategie gebruikt de algemenere omschrijving van de Europese Commissie voor AI: “AI verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en - met een zekere mate van zelfstandigheid - actie ondernemen om specifieke doelen te bereiken.”

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 juni 2021 Pagina 2 van 7

1. AI voor Amsterdammers Amsterdam staat bekend om haar expertise op het gebied van AI, met toponderzoekers, instituten, bedrijven en diverse congressen zoals de World Summit AI. Maar hoe laten we de technologie werken voor Amsterdammers? AI wordt toegepast op uitdagingen en diensten van de gemeente Amsterdam, met als doel slimme oplossingen te verkrijgen voor stedelijke vraagstukken. De algoritmen worden tijdens de proeffase of bij in gebruik name, opgenomen in het algoritmeregister.2 Hieronder staan een paar voorbeelden van de eerste stappen die zijn gezet. Zie bijlage 1 voor het complete overzicht.  De Object Detection Kit is een samenwerking tussen verschillende afdelingen van de gemeente.3 Door middel van beeldherkenning worden objecten in de openbare ruimte herkend. In Amsterdam Oost, West en Nieuw-West zijn er testen uitgevoerd met deze beeldherkenning door het scannen van bouwprojecten (bijvoorbeeld huizen) maar ook afval. Afval kan daardoor gerichter opgehaald worden zonder te hoeven afgaan op alleen meldingen van bewoners. Hierdoor creëren we een schonere stad;  Er is een brede AI-strategie voor Amsterdam: AI Technology for People. De UvA, VU, Amsterdam UMC, NKI/AVL, HvA, Sanquin, CWI en de gemeente Amsterdam vormen samen de Amsterdamse AI-coalitie.

Zij hebben zich verbonden aan een samenwerking waarbij de komende tien jaar 1 miljard euro wordt geïnvesteerd in AI-technologie. Deze investering moet leiden tot het aanstellen van minimaal 800 onderzoekers, opleiden van 5000 bachelor-, master- en PhD-studenten en het laten volgen van een AI-minor voor 10.000 studenten en het verder ontwikkelen van 100 spin-offs en 100 startups op het gebied van AI. In de aanpak van deze coalitie staan drie thema’s centraal: AI for Health, AI for Business en AI for Citizens.4 Namens de Amsterdamse AI-coalitie is het project AI for Citizens ingediend bij de Nederlandse AI-coalitie. De Nederlandse AI-coalitie heeft verschillende AI-projecten gebundeld en een aanvraag gedaan bij het Nationaal Groeifonds om meer in AI-projecten te kunnen investeren. Begin april 2021 maakte het kabinet bekend dat het 646 miljoen euro vrijmaakt en 3,5 miljard euro reserveert vanuit het Nationaal Groeifonds. Er wordt onder andere geld gestoken in AI Ned, een investeringsprogramma om de mogelijkheden van AI te benutten voor de Nederlandse economie en samenleving. Amsterdam is daar via de Amsterdamse AI-coalitie goed op aangesloten. 2. Positioneren en stimuleren van Amsterdam Wij hebben de ambitie om Amsterdam te positioneren als belangrijke AI-stad in Europa. Dit doen we onder andere door samen te werken met kennisinstellingen, bedrijfsleven en het Rijk.

Het ontwikkelen en aantrekken van AI-talent wordt regelmatig een topprioriteit genoemd. Een andere prioriteit is Nederlandse bedrijven bewust te maken van AI en te laten doorgroeien met AI. Het doel is om het AI-ecosysteem te ontwikkelen en daarmee het aantrekken van talent. Van de overheid wordt verwacht hierin een rol te spelen en de eerste initiatieven daartoe worden nu opgestart. Dit is een enorme opgave en vraagt capaciteit en aandacht. We positioneren en stimuleren Amsterdam met onder andere onderstaand voorbeeld. Zie bijlage 2 voor het complete overzicht.

2

https://algoritmeregister.amsterdam.nl/ https://odk.ai/#/roadmap 4 https://www.uva.nl/content/nieuws/persberichten/2019/12/amsterdamse-kennisinstellingen-steken-1-miljard-in-ai.html 3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



Datum 23 juni 2021 Pagina 3 van 7

StartupAmsterdam en Smart Health Amsterdam ondersteunen het AI Startup Lab, waardoor getalenteerde AI-studenten de kans krijgen om aan uitdagingen te werken die ingebracht zijn door bedrijven en gezondheidsorganisaties. Het doel is om deze teams door te laten groeien in op zichzelf staande startups, waarmee academische kennis wordt omgezet in ondernemerschap.

3. Digitale rechten De Agenda Amsterdamse Intelligentie past binnen de Agenda Digitale Stad, die een richting geeft aan de omgang met technologie. AI mag niet alleen voorbehouden zijn aan specifieke doelgroepen en bepaalde groepen uitsluiten. Ruimte voor misbruik willen we minimaliseren. We willen bewuster worden van indirecte sturing en manipulatie. Om alleen eerlijke algoritmen toe te laten in Amsterdam zijn sociale, economische en ethische kaders voor AI nodig. Het doel is het beschermen van digitale rechten en het creëren van meer kansengelijkheid in Amsterdamse algoritmes (van de gemeente, partners, opdrachtnemers, leveranciers en markt- en overheidspartijen die invloed hebben op het leven van Amsterdammers). Hieronder is de voortgang beschreven van het algoritme-life-cycle programma en het Civic AI Lab. Zie bijlage 3 voor het complete overzicht van projecten.  Onder de noemer algoritme-life-cycle programma is er gewerkt aan het opstellen van samenhangend beleid en het ontwikkelen van de bijbehorende instrumenten voor algoritmen. Zo is op 28 september 2020 het algoritmeregister van de gemeente Amsterdam live gegaan. Het algoritmeregister is een Europese samenwerking tussen gemeente Amsterdam en gemeente Helsinki.

In december 2020 is een groep burgers onder leiding van de Open State Foundation gevraagd om hun informatiebehoefte als het om algoritmen gaat en om feedback op het register. De resultaten worden verwerkt in de doorontwikkeling van het algoritmeregister. Er staan op dit moment vijf algoritmen in het register, namelijk: meldingen openbare ruimte, parkeercontrole, vakantieverhuur woningfraude, de 1,5 meter monitor en public eye. We verwachten voor de zomer minimaal vier andere algoritmen toe te voegen. Het doel is om alle algoritmen met een impact op burgers en bedrijven in het register op te nemen;  We komen met een kwaliteitsraamwerk voor de gehele levenscyclus van algoritmes: van het inkopen, gebruiken, beheren, controleren tot en met het buiten gebruik stellen van algoritmen. De doorontwikkeling van deze instrumenten met andere Nederlandse overheden (consortium “publieke controle op algoritmen”) staat gepland tot december 2021. U wordt met een separate raadsbrief hierover nader geïnformeerd.  Het Civic AI Lab is met steun van de gemeente van start gegaan en houdt zich bezig met het tegengaan van digitale ongelijkheid door inzicht te krijgen in ongelijkheid door AI in de stad en te werken aan alternatieve bruikbare AI.

Ze ontwikkelen AI-technologie die de kansenongelijkheid in de samenleving benadrukt en die actief het vooruitzicht op gelijke kansen in onderwijs, welzijn, milieu, mobiliteit en gezondheid vergroot. Ze dienen ook als informatiepunt voor inwoners en bedrijven die vragen hebben over nieuwe AI-technologieën en het ethisch en inclusief gebruik ervan. 4. Randvoorwaarden, zoals beschikbaarheid van data AI heeft data nodig. Veel informatie over de stad en opgaven waar we in de stad aan werken is gemaakt en ingewonnen door zowel overheden, bedrijfsleven als burgers. Vaak is deze informatie niet beschikbaar of onvoldoende bruikbaar. Ook zijn er problemen voor organisaties om data te delen. Het doel is om data over de stad toegankelijk te maken voor de stad. Amsterdam wil aangesloten zijn op de strategie en activiteiten van de Europese Commissie op de Europese ‘single

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 juni 2021 Pagina 4 van 7

data market’ om kansen voor bedrijven te genereren en ervoor te zorgen dat data soevereiniteit een belangrijke rol blijft spelen in het ontwerp van de ‘single data market’. Zie bijlage 4 voor het complete overzicht aan activiteiten. Hieronder een paar voorbeelden.  In de bestuursopdracht i-domein is uitgewerkt dat er een beter fundament voor datagebruik moet komen. Een data-infrastructuur die voldoet aan alle digitale rechten en veiligheidsvereisten waardoor er tussen verschillende onderdelen van de gemeente beter en sneller data gedeeld kan worden. Dit vraagt om een fundamentele verandering van de organisatie en werkwijze van de gemeente, die de komende jaren uitgewerkt en geïmplementeerd wordt en waarvan over ongeveer twee jaar de eerste resultaten te zien zullen zijn;  Met de kaders en acties in de datastrategie wordt toegewerkt naar een stad waar data in het belang van de stad verzameld en ingezet wordt. Een stad waar niet alleen de gemeente of het bedrijf dat data verzamelt bepaalt wat ermee gebeurt, maar dat ook de Amsterdammer die in de data beschreven wordt er iets over te zeggen heeft.5 Wij hopen u hiermee een goed beeld te hebben gegeven van de voortgang op de Agenda Amsterdamse Intelligentie. Na het zomerreces willen wij graag een fysieke technische sessie organiseren (indien mogelijk in verband met covid-19).

Tijdens deze sessie willen wij u graag inspireren en enthousiasmeren door te laten zien aan welke AI-projecten we werken in Amsterdam. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder ICT en Digitale Stad

5

Victor Everhardt Wethouder Financiën en Economische Zaken

https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/innovatie/de-digitale-stad/datastrategie/

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 juni 2021 Pagina 5 van 7

Bijlagen Bijlage 1 Overige activiteiten zijn:  Binnen het AI-team ontstaan verschillende (proef)projecten waarin potentie zit om AI in te zetten voor Amsterdammers. Zoals de 1,5 meter monitor die ook veel media-aandacht kreeg.6 Er is een model gebruikt dat de afstand tussen twee personen kan herkennen en met een signaal aangeeft wanneer de afstand minder is dan 1,5 meter, terwijl de beelden en data niet worden opgeslagen;  Dit jaar gaat het AI-team meewerken aan het project ‘Mobile Mapping’.7 Met speciale apparatuur bevestigd aan een voertuig (auto, boot, fiets) maken ze 3D beelden van de omgeving. Via ‘Mobile Mapping’ winnen ze zogenoemde point cloud data in van de omgeving. Dat is 3D data, waarmee je nog exacter de locatie van objecten kan bepalen in plaats van met bijvoorbeeld panoramabeelden. Hierbij wordt ook privacygevoelige informatie verwijderd, zoals personen en kentekens. Door middel van het gebruik van AI kunnen bijvoorbeeld lantaarnpalen herkend worden en wellicht ook het soort en eventuele schade, waardoor het onderhoud makkelijker en goedkoper wordt;  Het project ‘AI met impact’ is in september 2019 gestart. De Gemeente Amsterdam, CBS en VNG zijn een samenwerking aangegaan om beleid te ontwikkelen om betere overheidsdienstverlening te bieden in heel Nederland op basis van transparante en eerlijke algoritmes, datawetenschap en AI.

Een van die projecten is de Object Detection Kit, zoals eerder benoemd. Het AI-team draait een proefproject samen met de gemeente Utrecht, Rijkswaterstaat en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om zwerfafval te herkennen. Er zijn data verzameld die geschikt zijn om zwerfafval te herkennen. Het AI-team gaat een model bouwen. Het doel is om dit model beschikbaar te stellen voor de samenleving, zodat iedereen het kan gebruiken;  Het AI-team is bezig om privacygevoelige informatie van de huidige panoramabeelden van de stad te verwijderen, zoals personen en kentekens. Om daarna deze beelden weer openbaar te kunnen plaatsen, ze zijn nu tijdelijk uitgeschakeld;  We zijn bezig met het in kaart brengen van de verschillende partijen binnen de AIgemeenschap om de onderlinge samenwerking te versterken. Hierbij hoort ook een evenementenstrategie om inzichtelijk te maken op welke AI-evenementen wij ons gaan focussen. Zodat we andere steden en landen kunnen inspireren met onze AI-projecten;  Met AI4Cities kijken we met een paar grote steden, zoals Kopenhagen en Stavanger, naar het gezamenlijk inkopen van producten om mobiliteit en energie in de stad te verduurzamen. Dit zit momenteel nog in de startfase.

Bijlage 2 Overige activiteiten zijn:  Smart Health Amsterdam (actieprogramma Economische Zaken) heeft veel AI-startups en scaleups in de Life Sciences & Health-sector een podium gegeven en ondersteund om te groeien door ontmoetingen te regelen met investeerders. Zij zijn aangehaakt bij bijvoorbeeld accelerator programma’s en organiseren specifieke programma’s en evenementen die ingaan op de behoefte van deze bedrijven, zoals het Globaliser-programma (wat helpt scaleups internationaal op te schalen) en financieringsevenementen zoals Amsterdam Capital House;

6 7

https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/5196788/anderhalve-meter-afstand-belonen-straffen-ik-hou-afstand-van-jou https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/dienstverlening/basisinformatie/basisinformatie/mobile-mapping/

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



  



Datum 23 juni 2021 Pagina 6 van 7

Om AI-talent aan te trekken en te behouden, worden er evenementen georganiseerd om startups en scaleups te koppelen met specifieke faculteiten bij kennisinstellingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan studenten in AI en Data Science Engineering. StartupAmsterdam organiseert deze evenementen onder andere in samenwerking met Amsterdaminbusiness en IN Amsterdam; Krachten gebundeld zijn met Amsterdam Data Science (opgericht door de HvA, CWI, UvA en VU) om Amsterdam nog beter op de kaart te zetten door het gezamenlijk organiseren van evenementen, zodat talent de regio Amsterdam ook kan vinden; Het team Amsterdaminbusiness is bezig met (AI) bedrijven naar de Metropoolregio Amsterdam te halen. Er zijn meer dan 280 AI-startups en -scaleups gevestigd in de Metropoolregio Amsterdam (bron: dealroom); Er zijn 280 startups en scaleups in de health sector, daarvan hebben circa 50 een duidelijk AIprofiel. Met de meeste van deze bedrijven is goed contact. In 2020 heeft Smart Health Amsterdam circa 35 bedrijven (waarvan een groot deel met een AI-focus) meegenomen naar nationale congressen als deelnemer of spreker; Er is actief samengewerkt voor het (internationaal) opschalen van impactvolle AI-innovaties uit de Metropoolregio Amsterdam met andere regio’s, het internationale Nederlandse economische netwerk, kennisinstellingen, bedrijven en andere relevante partners.

Bijlage 3 Overige activiteiten zijn:  Onder de noemer Publieke controle op algoritmen werken we tussen januari 2021 en december 2021 samen met gemeenten, provincies, uitvoeringsorganisaties en ministeries aan doorontwikkeling van bovenstaande instrumenten tot standaarden die bruikbaar zijn voor alle overheden. De Toeslagenaffaire heeft laten zien dat controle op, transparantie van en accountability voor algoritmen iets is dat alle overheden goed zullen moeten inrichten en daarin kunnen we veel van elkaar leren;  Op het Europese Next Generation Internet congres is Amsterdam medeorganisator geweest van een bijeenkomst over gezichtsherkenning, samen met activisten, andere steden en een Europarlementariër. Ook heeft de gemeente Amsterdam een monitor ingesteld om toekomstige ontwikkelingen vanuit Europa te monitoren. Via de Amsterdamse AI-coalitie heeft Amsterdam bijgedragen aan een Europese consultatie over AI. Via de Amsterdamse AIcoalitie zet de gemeente zich in voor een focus op digitale rechten bij de ontwikkeling van AI;  Binnen de Cities Coalition for Digital Rights (CC4DR) doen we aan kennisuitwisseling en het delen van goede voorbeelden op het gebied van verantwoorde inzet van AI. De CC4DR is een netwerk van steden die besloten hebben om mensgerichte technologieën in steden te gebruiken en tegelijkertijd de digitale mensenrechten van de bewoners te waarborgen.

Er is een cursus AI Ethiek gedeeld van Helsinki, die te vertalen is naar lokale talen. Amsterdam heeft het AI-register en de aanbestedingsrichtlijnen in samenwerking met Helsinki opgezet. Het register en de aanbestedingsrichtlijnen zijn gedeeld in een workshops en steden zijn uitgenodigd om eenzelfde register in te richten in hun stad;  De Tada-waarden voor verantwoord gebruik van data vormen voor de gemeente het uitgangspunt voor ons datagebruik. Bijlage 4 Overige activiteiten zijn:  Voor de bestuursopdracht i-domein ondernemen we het aankomende jaar de volgende acties: we onderzoeken dit jaar of we bij grote gemeentelijke ICT-projecten een ‘digitale-rechten-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 23 juni 2021 Pagina 7 van 7

toets’ verplicht kunnen stellen, waarbij wordt getoetst of de gemeente digitale rechten respecteert bij het gebruik van data. We halen de kennis in huis van Amsterdamse topuniversiteiten en hogescholen op het gebied van datawetenschap en AI, door ook komend jaar onderzoeksplekken binnen de gemeente te creëren voor meer dan 25 studenten en verschillende PhD’s en door gemeente-data beschikbaar te stellen voor analyse en onderzoek. Door meer open source te ontwikkelen en in te kopen - als uitwerking van de sourcing strategie - wordt meer transparant hoe de gemeente en derde partijen met data omgaan; Met de Amsterdam Data Exchange (AMDEX) willen we het probleem oplossen dat veel organisaties wel data willen delen, maar niet altijd kunnen of onder bepaalde voorwaarden. AMDEX gaat over alle soorten data. Data die consumenten graag delen, data die bedrijven willen delen om te innoveren en beter samen te kunnen werken en wetenschappelijke- en onderzoeksdata; We werken aan een nationale geïntegreerde infrastructuur voor gezondheidsdata, om data toegankelijk te maken voor sneller en beter medisch onderzoek. Geholpen door deze infrastructuur, kunnen we met AI-oplossingen de patiëntenzorg, de volksgezondheid en ziektepreventie verbeteren, en creëren we economische impact.

Samenwerkingspartners zijn de Amsterdam Economic Board, Gemeente Amsterdam, Amsterdam UMC, Antoni van Leeuwenhoek/ NKI, OLVG, Philips, de UvA en de VU. In 2021 gaan we onderzoek doen naar publiek draagvlak en de juridische en ethische aspecten.