Raadsinformatiebrief - Alternatieven data-economie 20220111.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 januari 2022 ICT en Digitale Stad Touria Meliani CTO Innovatieteam (bestuurszaken.cto@amsterdam.nl)

Onderwerp

Afdoening motie 254 van de leden IJmker (GroenLinks) en Biemand (PvdA)

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 22 april 2021 heeft uw raad bij de behandeling van Kennisnemen van de Datastrategie Gemeente Amsterdam 2021-2022 motie 254 van de leden IJmker en Biemond inzake ‘stimuleren van alternatieven voor de data-economie’ aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1. Bij de uitwerking van deze datastrategie een plan te ontwikkelen voor hoe verantwoorde technologie, waarbij data eigendom zijn van Amsterdammers, gestimuleerd kunnen worden, daarbij denkend aan het ontwikkelen van coöperaties, beschikbaar maken van subsidies, aangaan van partnerschappen met kennisinstellingen en ontwerpers in de stad; 2. Een voorstel over het implementeren van deze mogelijkheden naar de raad toe te laten komen voor het zomerreces 3. Nader onderzoek te doen naar de juridische mogelijkheden en consequenties van het opnemen van de uitgangspunten van de datastrategie bij het uitgeven van concessies. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Verantwoorde technologie stimuleren Het college werkt aan verschillende projecten die bijdragen aan het stimuleren van verantwoorde technologie waarbij data eigendom zijn van Amsterdammers of zij daar zeggenschap over hebben (als van eigendom juridisch gezien geen sprake is).

Hieronder vindt u van de belangrijkste nieuwe en lopende projecten in dit kader een overzicht inclusief de implementatie daarvan. Deze projecten vormen tezamen de stimulering van verantwoorde technologie Volgens het college vormt dit pakket van projecten een goede stap naar een vrije stad, onafhankelijk van grote dataplatforms, binnen de financiële en bestuurlijke mogelijkheden die het college heeft. Het college merkt op dat een werkelijke alternatieve data-economie vraagt meer vraagt. Daarover moet dan eerst het gesprek gevoerd worden over welke rol de (lokale) overheid hierin zou moeten innemen. Is het wenselijk dat de overheid een dergelijke economie stimuleert of ligt er een grote rol weggelegd voor de overheid om een alternatieve data-economie te vormen? Daarbij hoort ook het gesprek over de benodigde middelen. Dit gaat vooralsnog verder dan de huidige Agenda Digitale Stad die incidenteel gefinancierd is. Bovendien vereist dat mogelijk nieuwe mandaten en samenwerking met andere overheidslagen, zoals is toegelicht in de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 2 van 3

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Grip op technologie’ van 7 december 2021. Het college juicht dit gesprek toe. Tot die tijd stimuleert het college verantwoorde technologie met de volgende incidentele maatregelen:  Als onderdeel van ‘Nieuwe Amsterdamse Verbindingen’ voor ‘Amsterdam750’ werken de gemeente en Waag samen met andere maatschappelijke organisaties aan het programma Digitale Publieke Ruimte. Samen met Amsterdammers en Amsterdamse organisaties ontwerpen we de ideale digitale publieke ruimte om te leren hoe Amsterdammers op een veilige manier kunnen ontmoeten, communiceren, leren, maken, inspireren en innoveren. Daarbij is een centrale vraag welke verantwoorde technologieën zich daar het beste voor lenen.  Aanvullend aan programma Digitale Publieke Ruimte wordt in 2022 de mogelijkheid voor een nieuwe fysieke werkplaats verkend, waar samengewerkt kan worden aan digitale toepassingen om de digitale publieke ruimte tastbaar te maken.  Gemeente Amsterdam levert een bijdrage aan Thorp, een project om te experimenteren met communicatie protocol ‘Matrix’, dat een alternatief biedt voor platforms als Whatsapp, Slack, Telegram, Facebook of Teams, zonder data te verzamelen over bijvoorbeeld iemands gebruik van de app, locatie en contacten.

Naast een financiële bijdrage aan Thorp werkt de gemeente ook inhoudelijk mee aan het toetsen van Matrix in verschillende gebruikscenarios, onder meer door samen met Waag en de Groene Amsterdammer een op Matrix en IRMA gebaseerd platform te ontwerpen waar journalisten en lezers een open dialoog kunnen voeren. Ook zal het programma Digitale Publieke Ruimte gebruikmaken van Matrix als gedeelde digitale publieke ruimte voor snelle en open communicatie tussen de deelnemers.  Met een groep ondernemers werken we aan een klimaatneutrale en open source cloud. Deze cloud wordt niet alleen milieutechnisch duurzaam ingericht, maar draagt ook de publieke waarden van Amsterdam uit. Ondernemers die zich committeren aan die waarden en de effecten van hun bedrijf op het publieke belang meenemen in hun beslissingen krijgen voorrang en korting op het gebruik van deze cloud. Het gebruik van en het de controle op de waarden is nog onderdeel van onderzoek. Hiermee regelen we ook op hun netwerk en infrastructuur niveau controle en zeggenschap over data.  Datacommons zijn een alternatief voor het verzamelen, analyseren en beheren van data.

De gemeente neemt naar aanleiding van motie 255 van de leden IJmker en Biemond – waarover een Raadsinformatiebrief tegelijk met deze brief aan de raad gestuurd is – een aantal acties om ervoor te zorgen dat Amsterdammers en maatschappelijke organisaties beter worden betrokken in datacommons.  We verkennen het verstrekken van subsidies aan de technische ontwikkeling van verantwoord databeheer en technologische infrastructuur. Hiervoor verkennen we samenwerking met bestaande fondsen als NLnet en SIDNfonds. Door onze krachten te bundelen kunnen we zorgen dat veelbelovende verantwoorde technologieën niet alleen geld krijgen om ontwikkeld te worden, maar in Amsterdam ook een praktijktoepassing vinden, zodat ze doorontwikkeld kunnen worden tot een volwaardige verantwoorde alternatieven voor de technologie van grote data-platformen en technologiebedrijven. Juridische onderzoek Het college vindt het belangrijk dat bij de uitvoering van publieke taken door verbonden partijen, rekening te houden met de uitgangspunten van de Datastrategie. Op dit moment is in het beleid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 3 van 3

met betrekking tot verbonden partijen, Doelgericht op Afstand, al vastgelegd dat “de gemeente van haar deelnemingen en overige verbonden partijen verwacht dat ze oog hebben voor bredere publieke belangen, zoals duurzaamheid, inclusiviteit, goed werkgeverschap en de maatschappelijke impact van digitalisering en informatievoorziening”. Daarnaast is vastgelegd dat bij het oprichten van een verbonden partij en de monitoring van verbonden partijen wet- en regelgeving met betrekking tot informatievoorziening en digitalisering van toepassing is. Als gemeente kunnen we niet zomaar afdwingen dat bedrijven Amsterdammers zeggenschap geven over hun data. Zoals aangekondigd in de Datastrategie doet het Instituut voor Informatierecht, onderdeel van de Universiteit van Amsterdam, momenteel onderzoek voor de gemeente naar wettelijke en beleidsmatige mogelijkheden om voorwaarden te stellen aan verzameling en het gebruik van data in de openbare publieke ruimte door private organisaties met een professioneel doel – waaronder in geval van concessies. Het resultaat van dit onderzoek wordt na de zomer verwacht. Het genoemde onderzoek richt zich specifiek op de openbare publieke ruimte.

Naar aanleiding van deze motie zal het college aanvullend onderzoek laten doen naar de (juridische) mogelijkheden en consequenties van het opnemen van de uitgangspunten van de datastrategie, bij het uitgeven van concessies en mogelijk andere belangrijke vormen waarbij een publieke taak uitgevoerd wordt, in situaties in die niet de openbare publieke ruimte betreffen. Dit onderzoek zou voor het tweede kwartaal van 2022 moeten plaatsvinden. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Digitale Stad & ICT

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl