Raadsinformatiebrief afdoening toezeggingen relationele en seksuele vorming op scholen.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam Mei 2023 Onderwijs Marjolein Moorman GGD (gezondeschool@ggd.amsterdam.nl) Afdoening toezeggingen seksuele voorlichtingen (TA2022-000618), stedelijke docententrainingen (TA2022-000616) en gebruik gemeentelijk aanbod m.b.t. seksuele en genderdiversiteit in stadsdeel Centrum (TA2022-000620) uit de TAR vergadering van 30 juni 2022.

Geachte leden van de gemeenteraad, In de bestuurlijke reactie op de motie 36 van raadslid Martens (VVD) inzake educatie omtrent seksualiteit en seksuele voorlichting (VN2022-018569) besproken tijdens de TAR-vergadering van 30 juni 2022, is toegezegd om een terugkoppeling te geven van het onderzoek naar de behoeften van scholen, docenten en leerlingen en de aansluiting van het huidige aanbod relationele en seksuele vorming daarop (TA2022-000618). Met deze brief wil ik u informeren over het onderzoeksrapport en de wijze waarop de aanbevelingen worden opgepakt. In uw vergadering van 30 juni 2022 is tevens toegezegd per brief terug te komen op twee aanvullende vragen van raadslid Bentoumya (GroenLinks) inzake stedelijke docententrainingen (TA2022-000616) en van raadslid Lust (D66) inzake gebruik gemeentelijke aanbod in stadsdeel Centrum (TA2022-000620). Met deze brief wordt deze toezeggingen als afgedaan beschouwd. Relationele en seksuele vorming op scholen heeft in de afgelopen periode veel aandacht gekregen en onder ouders is onrust ontstaan over de invulling daarvan. Met name op basisscholen die Paarse Vrijdag organiseerden of meededen aan de nationale projectweek ‘Week van de Lentekriebels’. Een deel van de onrust is ontstaan door miscommunicatie en misinformatie die onder andere online werd gedeeld.

Ook richtte de onrust zich op de acceptatie van gender- en seksuele diversiteit. Het college wil voorop stellen dat iedere Amsterdammer zichzelf moet kunnen zijn en zich veilig moet kunnen voelen in de stad en op school. Leerlingen en docenten die geraakt zijn door het thuishouden van kinderen en de verharding van de dialoog over gender- en seksuele diversiteit zullen we onverminderd blijven steunen. We doen dit samen met de stad en met alle onderwijsinstellingen en staan pal naast de scholen die met het organiseren van Paarse Vrijdag een statement willen maken richting hun LHBTIQ+-leerlingen en docenten. Het onderzoek naar de behoefte van scholen, docenten en leerlingen richt zich op relationele en seksuele vormig op het po, vo en mbo. Daarbinnen is er ook aandacht voor gender- en seksuele diversiteit. Het college vindt het belangrijk dat alle leerlingen juiste en betrouwbare informatie krijgen voor een gezonde ontwikkeling en het aangaan van gezonde relaties. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat kinderen die op de basisschool goede lessen relationele en seksuele

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum: 16 mei 2023 Pagina 2 van 5

vorming krijgen aangeboden een positiever zelf- en lichaamsbeeld hebben. Zij kunnen beter hun grenzen aangeven, zijn weerbaarder en gaan respectvoller met elkaar om. Wanneer zij later seksueel actief worden, maken ze meer verantwoorde en gezonde keuzes en worden minder geconfronteerd met seksuele problemen als grensoverschrijdend gedrag, ongewenste zwangerschappen en soa’s. Het is aan scholen zelf hoe zij invulling geven aan hun wettelijke verplichting om aandacht te bieden aan relationele en seksuele vorming en acceptatie van gender- en seksuele diversiteit. Met de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport kunnen we scholen hierin nog beter ondersteunen. Tegelijkertijd is het niet alleen aan scholen om ervoor te zorgen dat Amsterdamse kinderen en jongeren weerbaar zijn, ze de juiste informatie hebben om gezonde keuzes te maken, gezonde relaties aangaan en respectvol omgaan met LHBTIQ+ personen. De school is niet de enige plek om voorlichting te geven en met kinderen en ouders in gesprek te gaan over een gezonde relationele en seksuele ontwikkeling. Dit kan bijvoorbeeld ook via het OKT, het jongerenwerk of via informele organisaties.

Onderzoeksrapport relationele en seksuele vorming op scholen (TA2022-000618) In opdracht van GGD Amsterdam heeft RadarAdvies een onderzoek uitgevoerd naar de aansluiting van het aanbod voor relationele en seksuele vorming op de behoeften van scholen, docenten en leerlingen in Amsterdam. Op basis van enquêtes, verdiepende interviews en focusgroepen met vo-leerlingen concludeert RadarAdvies dat Amsterdamse scholen het lastig vinden om relationele en seksuele vorming aandacht te geven op een manier die passend is bij hun doelgroepen en die structureel is ingebed in het onderwijs dat zij aanbieden. De knelpunten en uitdagingen die hierbij door scholen en docenten genoemd worden zijn: - De aansluiting van het huidige aanbod op de culturele diversiteit van hun leerlingen en de verschillende onderwijsniveaus. Het gaat daarbij om representativiteit, sensitiviteit (met name expliciet taalgebruik en beeldmateriaal) en toegankelijkheid van het aanbod. Ook is er in de huidige lesprogramma’s te weinig aandacht voor de verschillen in voorkennis van leerlingen, de mate waarin zij thuis over relaties en seksualiteit praten en de boodschap die zij vanuit huis meekrijgen. - Het draagvlak onder ouders voor de invulling van relationele en seksuele vorming op basisscholen. - De kennis en kunde van docenten om relationele en seksuele vorming te bespreken in de klas.

Deskundigheidsbevordering is vaak niet structureel ingebed en gebeurt ad hoc of op informele wijze. Het zijn ingewikkelde onderwerpen om te bespreken en docenten voelen zich daar niet altijd even comfortabel bij. Op het vo en mbo geven docenten tevens aan dat ze soms enigszins achterlopen op wat er speelt in de leefwereld van jongeren. - De balans vinden tussen onderwijs tijd spenderen aan relationele en seksuele vorming en het wegwerken van onderwijsachterstanden. De twee meest gebruikte lesprogramma’s zijn ‘Kriebels in je buik’ (po) en ‘Lang Leve de Liefde’ (vo), maar scholen kiezen er steeds vaker voor om dit aan te vullen met ander aanbod om verdieping aan te brengen op bepaalde thema’s. Er bestaan verschillende behoeften vanuit scholen en docenten over het voorlichtingsaanbod en de ondersteuning vanuit de gemeente:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum: 16 mei 2023 Pagina 3 van 5

Nieuwe en actualisatie van de huidige lesprogramma’s met oog op representativiteit, sensitiviteit en toegankelijkheid. Vergroten van de vindbaarheid van het beschikbare (aanvullend) aanbod op verschillende thema’s en passend bij de verschillende onderwijsniveaus. Scholing voor docenten, met name op het bespreken van thema’s als gender- en seksuele diversiteit en grensoverschrijdend gedrag in de klas. Ondersteuning bij het realiseren van een doorlopende leerlijn waarin gefaseerd en stapsgewijs gewerkt wordt, en waarbij relationele en seksuele vorming onderdeel is van het curriculum en is verbonden aan de inhoud van andere schoolvakken.

Voor het onderzoek zijn 40 vo-leerlingen gesproken over hun ervaringen wat betreft relationele en seksuele vorming en hun behoeften. Ook zij geven aan dat in de lessen meer rekening gehouden moet worden met de verschillende achtergronden van leerlingen en dat sommige leerlingen het taalgebruik als te expliciet ervaren. Ook kunnen zij zichzelf niet altijd herkennen in de voorbeelden of het beeldmateriaal dat in de lessen gebruikt wordt. Tijdens de gesprekken zijn een aantal onderwerpen naar voren gekomen waarover jongeren meer voorlichting zouden willen, zoals sexting en exposing, grenzen aangeven, consequenties en/of strafbaarheid van bepaalde handelingen en gedrag in relatie tot seks, en informatie over de eerste keer. Om laagdrempelig vragen te kunnen stellen en specifieke onderwerpen te bespreken geven zij de voorkeur aan gastdocenten en vinden zij het wenselijk om ook jongens en meiden apart van elkaar voor te lichten. Aanbevelingen en vervolgstappen Op basis van de behoeften van scholen, docenten en leerlingen, de ervaren knelpunten en de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport zal het college de inzet op relationele en seksuele vorming versterken.

De volgende acties worden ondernomen: • Specifiek voor basisscholen organiseren we dialoogtafels over de inzet op relationele en seksuele vorming en gender- en seksuele diversiteit en dan met name over de knelpunten rond ouderbetrokkenheid. Ik ben naar aanleiding van het thuishouden van leerlingen op Paarse Vrijdag met een aantal schooldirecteuren en docenten van basisscholen in NieuwWest in gesprek gegaan. Er zullen meer gesprekken met basisscholen volgen om kennis en ervaringen uit te wisselen zodat scholen meer handelingsperspectief hebben en wij volgend schooljaar samen stevig achter onze LHBTIQ+ leerlingen en docenten staan. • Om scholen te ondersteunen bij het samenstellen een passend pakket aan lesprogramma’s en aanvullend voorlichtingsaanbod (klassikaal, individueel of in groepsverband) kan de GGD meer dan nu een makelaarsfunctie vervullen. De Gezonde School adviseurs kunnen scholen adviseren over aanbod passend bij de onderwijsvisie, het onderwijsniveau en de leerlingpopulatie en hierin ook een faciliterende rol vervullen. Daarbij wordt niet alleen naar de landelijk erkende interventies gekeken maar ook naar lokaal aanbod voor meer variatie en een betere aansluiting op de Amsterdamse leerlingen.

Dit doen we samen met onder andere de jeugdgezondheidszorg (jgz), jongerenwerk en de gecontracteerde aanbieders voor het Aanvullende Preventieve Opgroei- en Opvoedondersteuning (APOO) per 2024. • De Gezonde School adviseurs van GGD Amsterdam kunnen scholen adviseren en ondersteunen bij het scheppen van de juiste randvoorwaarden die het succes van de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

Datum: 16 mei 2023 Pagina 4 van 5

lesprogramma’s en de hiermee samenhangende activiteiten bevorderen. Zoals bij het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn, het vergroten van de ouderbetrokkenheid, het opstellen van een visie op dit thema met het schoolteam of het inzetten van interventies om de sociale veiligheid op school te verbeteren. Ook dit vraagt om maatwerk in de ondersteuning. De opbrengsten en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport worden besproken met de verschillende aanbieders en uitvoerders van de lesprogramma’s. Een groot deel van de ingezette lesprogramma’s betreft landelijk aanbod. Daarom zullen we de aanbevelingen voor het actualiseren en vernieuwen van de lesprogramma’s (en de financiering hiervan) ook agenderen bij de landelijke organisatie Gezonde School en de verantwoordelijke ministeries van OCW en VWS. Ondertussen wordt door de GGD-voorlichters indien relevant een deel van het materiaal zelf al aangepast, zodat het past bij de situatie op school en de boodschap niet wordt verstoord door manier van communiceren. Het onderwijs is niet de enige plek waar Amsterdamse jeugd en jongeren informatie krijgen ten behoeve van hun relationele en seksuele vorming. Dit kan bijvoorbeeld ook via het OKT, het jongerenwerk of via informele organisaties.

Dankzij een amendement ingediend op de begroting 2023 voor meer seksuele voorlichting zijn er extra middelen beschikbaar voor het benutten en ondersteunen van informele organisaties. Hierdoor kunnen we ook in de buurten het gesprek aangaan met ouders en jongeren over seksuele opvoeding, grensoverschrijdend gedrag en gender- en seksuele diversiteit.

Deskundigheidsbevordering docenten (TA2022-000616) Het raadslid Bentoumya heeft tijdens de raadsvergadering van 30 juni 2022 gevraagd of de gemeente zicht heeft op de behoeften van docenten voor stedelijke trainingen en hoe het zit met het aanbod hiervoor. Het onderzoeksrapport toont aan dat docenten behoeften hebben aan meer structurele deskundigheidsbevordering. Tijdens de afgelopen jaren zijn door de coronapandemie minder docenten getraind dan de jaren daarvoor. Daarom is het college voornemens om dit en volgend jaar een extra impuls te geven aan deskundigheidsbevordering door het organiseren van stedelijke docententrainingen. In welke vorm dit het best georganiseerd kan worden, ook met oog op de werkdruk van docenten, wordt samen met de betrokkenen uitgewerkt. Gebruik gemeentelijk aanbod in stadsdeel Centrum (TA2022-000620) Raadslid Lust heeft naar aanleiding van de raadsbrief inzake seksuele educatie en voorlichting gevraagd waarom scholen in stadsdeel Centrum minder gebruik maken van het door de gemeente gefinancierde aanbod met betrekking tot seksuele en genderdiversiteit. In stadsdeel Centrum zijn er verhoudingsgewijs minder scholen. De gemeente heeft geen compleet beeld over welke school op welke manier invulling geeft aan de kerndoelen voor relationele en seksuele vorming.

De inkoop van licenties voor de lesprogramma’s ‘Kriebels in je buik’ of ‘Lang Leve de Liefde’ loopt niet altijd via de GGD. Er zijn geen signalen bij ons bekend dat in stadsdeel Centrum geen lessen gegeven worden over relationele en seksuele vorming en specifiek gender- en seksuele diversiteit.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum: 16 mei 2023 Pagina 5 van 5

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Bijlagen 1. Rapportage ‘Scholingsaanbod relaties en seksualiteit – Onderzoek naar behoeften van scholen en leerlingen in Amsterdam’ (RadarAdvies, 2023).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl