Raadsinformatiebrief - afdoening toezegging ophogen_).pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

Bijlage

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 07 november 2024 Grond en Ontwikkeling Reinier van Dantzig Grond en Ontwikkeling, Monique Lemmens, m.Lemmens@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2024-001079 uit de commissievergadering RO van 25 september 2024 over ophogen Baaibuurt West; en Afdoening toezegging TA2024-001267, uit de commissievergadering RO van 23 oktober 2024 over de ontwikkelingen met het Baaibuurt Collectief Brief reactie wethouder Van Dantzig op participatieplan Baaibuurt Collectief

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 25 september 2024 heb ik op de vraag van raadslid Veenhoff (GL) over het ophogen in Baaibuurt West toegezegd u nader te informeren over de noodzaak om Baaibuurt West te moeten ophogen voor de bouw van 1.800 woningen. In uw vergadering van 23 oktober 2024 heb ik op de vraag raadslid Bilgin (FVD) toegezegd u ook nader te informeren over de ontwikkelingen met het Baaibuurt Collectief in Baaibuurt West. In deze brief leest u daar meer over. Gebiedsontwikkeling Baaibuurt West en noodzaak ophogen Baaibuurt West wordt een hoog stedelijke buurt met ca. 1.800 woningen. Gezien de bodemopbouw in het gebied is het noodzakelijk eerst maatregelen te nemen die zorgen voor een grotere draagkracht en een verhoging van circa 2 meter van de bodem zodat woningbouw mogelijk wordt. Hiervoor moet het gebied eerst worden opgehoogd met circa. 6 meter zand. Door het gewicht van dit zand wordt water uit de bodem gedrukt waardoor de bodem steviger en draagkrachtiger wordt en er meer gebouwd kan worden. Dit proces duurt ongeveer 3 jaar. In Baaibuurt West hebben we te maken met uitdagingen in de ondergrond. De uitdagingen hier zijn vergelijkbaar met de Sluisbuurt. Ook Baaibuurt West ligt op voormalig baggerdepot Zeeburgereiland en ook hier is diep in de ondergrond de oude stroomgeul van het OerIJ aanwezig.

Geotechnisch bodemonderzoek heeft bevestigd dat de ondergrond in Baaibuurt West bestaat uit meerdere lagen slap bodemmateriaal. Gevolg is dat er, net als in de Sluisbuurt, sprake is van een niet draagkrachtige bodem en dat zettingsmaatregelen noodzakelijk zijn om het gebied op een duurzame en klimaatbestendige wijze en in hoge dichtheid te ontwikkelen. In de Sluisbuurt is enkele jaren geleden vastgesteld dat de ondergrond minder sterk was dan eerder gedacht. Dit heeft er destijds toe geleid dat de gemeente extra zetting maatregelen heeft genomen om te zorgen dat de ondergrond gaat voldoen aan de gemeentelijke restzettingseis van 20 cm in 30 jaar. Het College neemt deze ervaringen uit de Sluisbuurt mee bij de ontwikkeling van de Baaibuurten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 november 2024 Pagina 2 van 5

Integraal ophogen is de meest economische en snelste aanpak met de minste risico’s voor zowel de periode van gebiedsontwikkeling als de gebruiksfase. Dit betekent wel dat het gehele te ontwikkelen gebied functievrij gemaakt moet worden, en ook dat alle daar nu aanwezige partijen moeten vertrekken. De wijze van het bouwrijp maken van het gebied ligt daarmee voor een groot deel vast. Dit is bepaald door een combinatie van verschillende elementen. Dit betreft de ligging op en lokaal variërende diepte van de oergeul, de toekomstige maaiveldhoogte, maar ook de wettelijke droogleggingseisen, restzettingseisen, diepte van verontreinigde bodemlagen, benodigde evenwicht om opstuwen en barsten van de bodem op andere plekken te voorkomen, veiligheidsmaatregelen in tijdelijke situaties en de financiële mogelijkheden/beperkingen. Na vaststelling van het Stedenbouwkundig Plan (wat naar verwachting eind 2025 gebeurt) en de resultaten van alle onderzoeken kunnen de optimalisaties plaats vinden. Door het opstellen van het Stedenbouwkundig Plan weet het projectteam waar bijvoorbeeld de kabels en leidingen komen te liggen, welke delen intensief worden bebouwd en welke juist minder. De aanpak en de benodigde zettingsmaatregelen van het bouwrijp maken worden hierop aangepast. Het gaat dan om verfijning en optimalisering, de basisaanpak dat we het hele gebied in een keer ophogen verandert niet.

Ontwikkelingen Baaibuurt Collectief Het Baaibuurt Collectief is een collectief opgericht door (voormalige) bewoners en gebruikers van de Baaibuurten. Het Baaibuurt Collectief bestaat voornamelijk uit studenten en enkele andere buurtbewoners en hecht veel waarde aan de huidige buurt en buurtbewoners. Het Baaibuurt Collectief heeft vanaf het begin een eigen voorstelling gehad voor het ontwikkelen van Baaibuurt West. Hierbij is het uitgangspunt het behoud van de huidige sociale cohesie, gemeenschap en het groen in de gebiedsontwikkeling. In de basis zijn de drie uitgangspunten van het Baaibuurt Collectief in strijd met de ambities en uitgangspunten in het projectplan voor Baaibuurt West, zoals dat ter kennisname aangeboden is aan uw raad op 24 april 2024 ter onderbouwing bij het besluit tot vaststellen van twee voorbereidingskredieten voor het integraal ophogen van de Baaibuurt West. Het gebied wordt vrijgemaakt van huidige functies ten behoeve van de integrale ophoging en ontwikkeling. Dit gaat volgens de geldende tijdelijke huurcontracten. Van het behoud van (delen van) de huidige community zal geen sprake zijn. Voor het integraal ophogen moet het bestaande groen grotendeels verdwijnen.

Vandaar ook de vraag van uw raad om in de voorbereidingen voor het Stedenbouwkundig Plan te onderzoeken of het mogelijk is om het geplande park aan de zuidzijde als eerste te ontwikkelen om het groen zo snel mogelijk in het gebied terug te laten komen. Op 4 november jl. heeft het projectteam de alternatieve plannen voor de manier van ontwikkelen voor het eerst in detail gehoord. Het projectteam is al ruime tijd met het Baaibuurt Collectief in gesprek over de ontwikkeling van Baaibuurt West.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 november 2024 Pagina 3 van 5

In de dialoog die afgelopen jaar heeft plaatsgevonden tussen het Baaibuurt Collectief en het projectteam is consequent de boodschap geweest dat van terugkeren of behoud van (een deel van) de community geen sprake zal zijn, dat het Baaibuurt Collectief geen exclusieve positie krijgt in de participatie, maar dat het projectteam wel open staat voor eventuele mogelijkheden om niet te hoeven ophogen, omdat daarmee het groen geheel of gedeeltelijk behouden kan blijven en het ophogen een grote kostenpost is. Op 11 december 2023 heeft het projectteam tijdens een avond in Pakhuis de Zwijger voor het eerst verkend hoe ze de huidige bewoners, omwonenden en alle andere Amsterdammers kunnen betrekken bij de planvorming. Het Baaibuurt Collectief was hierbij ook aanwezig. De senior projectmanager zat tijdens deze avond in het panel en heeft gesproken met meerdere leden van het Collectief over verschillende onderwerpen. De uitgangspunten van gemeente zijn hierbij duidelijk aangegeven. Omdat het Baaibuurt Collectief eerder niet met een alternatief plan kwam en wel vraagtekens bleef zetten bij de noodzaak tot integraal ophogen, heeft het projectteam onafhankelijke experts betrokken bij de dialoog. Op 4 juni jl. heeft het projectteam samen met adviesbureau Fugro een college over bodemopbouw en bouwrijp maken verzorgd voor het Baaibuurt Collectief.

Tijdens dit college heeft het projectteam Het Baaibuurt Collectief toegezegd dat zij op het door de gemeente opgestelde participatieplan mochten reageren voordat deze zou worden vastgesteld. Het Baaibuurt Collectief heeft in plaats van een reactie op het plan van de gemeente, een eigen plan opgesteld. In hun participatieplan geven ze o.a. aan een vergaande exclusieve participatie (cocreatie) na te streven voor de ontwikkeling van de Baaibuurt West. . Dit kan niet en zou ook niet wenselijk zijn. Dit heb ik in juli jl. middels een brief ook aan het Baaibuurt Collectief laten weten (bijlage 1). Op 2 juli jl. is er door bewoners van de Baaibuurt West een symbolische begrafenis georganiseerd, waarvoor ook het projectteam is uitgenodigd. Deze begrafenis viel samen met de tweede bijeenkomst van ons eigen participatie. Na de symbolische rouwplechtigheid is het projectteam in gesprek gegaan. En ook hierbij is bovenstaande aangegeven, dat het Baaibuurt Collectief tijdens de participatiemomenten graag mag meedenken en afgesproken om na de zomer weer contact te hebben. Daarbij is ook wederom aangegeven dat zij als community niet in het gebied kunnen blijven. Op 10 oktober jl. heeft er weer een overleg plaatsgevonden. Tijdens dit overleg werd voor het eerst gesproken over het alternatieve plan waar het Baaibuurt Collectief aan werkt.

De inhoud van dit plan was tot op dat moment het projectteam nog niet bekend. Het projectteam heeft het Baaibuurt Collectief de mogelijkheid gegeven hun plan, op korte termijn, te komen presenteren. Tijdens dit overleg op 10 oktober jl. is afgesproken dat dit dan de laatste mogelijkheid is om het projectteam te overtuigen van de mogelijkheid tot niet ophogen, omdat conform planning in januari gestart wordt met de voorbereidende maatregelen voor de ophoging.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 november 2024 Pagina 4 van 5

Architectenbureau Raumplan en Buro Harro heeft samen met het Baaibuurt Collectief een alternatief plan gemaakt voor de ontwikkeling van Baaibuurt West. Op 4 november jl. hebben zij dat plan voor Baaibuurt West voor het eerst gepresenteerd aan het projectteam Baaibuurt West. Het Baaibuurt Collectief stelt een alternatief dat de bestaande situatie als vertrekpunt hanteert en waarbij volgens hen geen ophoging met zand nodig is. Ze stellen een gefaseerde ontwikkeling voor waar woningen op palen worden gebouwd. Deze woningen zullen in zeven clusters komen van ieder circa 250 woningen. Kort gezegd zijn de uitgangspunten het behoud van groen, behoud van de bestaande waterstructuur, weinig verharding, autoluw, gefaseerd ontwikkelen en zeer belangrijk het behoud van de community. Tabula scripta in plaats van Tabula rasa noemt men dit principe. Het projectteam heeft het Baaibuurt Collectief laten weten dat het plan dat zij voorstellen op een aantal onderdelen zeker interessant is en aanleiding is voor een vervolggesprek. Het projectteam wil bijvoorbeeld verder gaan onderzoeken waar bestaand groen kan worden behouden. Ook wil ze onderzoeken waar men het nieuwe watersysteem kan laten aansluiten op het bestaande. De ideeën voor een meer autoluwe wijk met minder verharding worden verder uitgedacht, als ook de ideeën voor wooncoöporaties.

Het gepresenteerde plan heeft het projectteam niet van mening doen veranderen voor het ophogen van het terrein en de daarvoor benodigde methode. In Baaibuurt West hebben we te maken met een instabiele ondergrond. Ervaring elders op Zeeburgereiland en IJburg is dat we voor de stedelijke ontwikkeling die we hier als gemeente voor ogen hebben een stabiele ondergrond in hele gebied nodig hebben. Het behouden van de huidige maaiveldhoogte zou voor grote uitvoerings- en beheerrisico´s zorgen. Daarnaast is ook aandacht voor de waterkwaliteit in Baaibuurt West belangrijk. Het aanleggen van een nieuw watersysteem na ophogen heeft als voordeel dat watergangen in schoon zand worden gerealiseerd. Onderzoek wijst uit dat dit bijdraagt aan een veel betere oppervlaktewaterkwaliteit dan wanneer watergangen in de bestaande ondergrond worden gerealiseerd. Het gepresenteerde plan van het Baaibuurt Collectief sluit niet aan bij de wijze waarop Amsterdam nieuwe gebieden ontwikkelt, zonder voorzieningen en gaat in tegen meerdere gemeentelijke beleidsuitgangspunten, zoals een toegankelijke openbare ruimte, levendige plinten en sportnormen. Het is – hoewel het plan ook elementen bevat welke het projectteam graag verder verkent - in essentie niet wat we als gemeente voor dit gebied voor ogen hebben.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 november 2024 Pagina 5 van 5

Het projectteam heeft aangegeven dat het ontruimen van bestaande woningen en gebouwen door gaat en het bouwrijp maken van de eerste delen van het gebied start vanaf 1 januari 2025. De huidige bewoners kunnen niet langer dan 31 december 2024 blijven, behoudens individuele afspraken. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl