Raadsinformatiebrief afdoening motie beloningsverschillen

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 juni 2021 Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid Wethouder Rutger Groot Wassink Yasmine Gssime, afdeling Diversiteit Afdoening motie 837 ‘inzake beloningsverschil van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen’ van het lid Simion Blom van de partij GroenLinks

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 02-07-2020 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 34 ‘Kennisnemen van de brief Aanpak discriminatie: stand van zaken en intensivering’ motie 837 van het raadslid Blom van GroenLinks aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1. Onderzoek te doen dat inzichtelijk maakt hoe de mogelijke disproportionele beloningsverschillen anders zijn voor bijvoorbeeld. Turks-Nederlandse en MarokkaansNederlandse personen dan voor Surinaams-Nederlandse en Antilliaans-Nederlandse personen. 2. Hierbij te betrekken de Amsterdamse (semi)overheid en partners van de gemeente in het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven. 3. Op basis van de resultaten beleid te formuleren voor het verminderen van zowel de ongecorrigeerde als de gecorrigeerde beloningsverschillen1. Het college is een groot voorstander van gelijke beloning, ongeacht gender en etnische achtergrond en bedankt het raadslid Blom voor het agenderen van dit belangrijke onderwerp. Op 7 april 2021 is er tijdens de vergadering van de raadscommissie KDD een stand van zaken gegeven van de behandeling van deze motie via de voortgangsbrief Diversiteit en Inclusie 2021. Er is toen gemeld dat OIS bezig was met een onderzoek naar economische zelfstandigheid van vrouwen in Amsterdam.

In dit onderzoek (zie bijlage, p.23-33) is naar aanleiding van deze motie ook inzichtelijk gemaakt hoe migratieachtergrond en beloningsverschillen zich tot elkaar verhouden. Met deze brief wordt de raad geïnformeerd over de uitkomsten van dit onderzoek en de afhandeling van de motie. Resultaten van het onderzoek: er is sprake van significante beloningsverschillen, met name onder hoger opgeleiden

1

Er kan onderscheid worden gemaakt tussen gecorrigeerd en ongecorrigeerd loonverschil. Bij gecorrigeerde loonverschillen worden er bijvoorbeeld enkele variabelen gelijk gehouden (leeftijd, opleidingsniveau en soort dienstverband). Bij ongecorrigeerd loonverschil wordt hier geen rekening mee gehouden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 2 van 4

OIS heeft onderzocht in hoeverre beloningsverschillen anders zijn voor mannen en vrouwen in Amsterdam met en zonder migratieachtergrond. Daaruit blijkt dat het verschil in uurloon tussen Amsterdamse mannen en vrouwen het kleinst is onder personen met een niet-westerse migratieachtergrond van de eerste generatie. Middelbaar opgeleide mannen uit deze groep verdienen 2% minder per uur dan vrouwen. Als we dit verder uitsplitsen naar specifiekere herkomstgroepen, dan valt op dat onder middelbaar opgeleide Marokkaanse Amsterdammers van de eerste generatie mannen gemiddeld 9% minder verdienen dan vrouwen. Daarnaast verdienen middelbaar opgeleide Surinaamse Amsterdamse mannen gemiddeld 3% minder dan vrouwen in die groep. Dit zijn echter uitzonderingen. Gemiddeld verdienen mannen 16% meer per uur meer dan vrouwen, dit geldt zowel voor personen met als zonder migratieachtergrond. De loonkloof tussen mannen en vrouwen blijkt het grootst onder hoogopgeleiden zonder migratieachtergrond: de loonkloof loopt hier op tot 20%, waarbij geldt hoe hoger de leeftijd, hoe groter de loonkloof. Ook is onderzoek gedaan naar loonverschillen tussen vrouwen met en zonder migratieachtergrond. Amsterdamse vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond verdienen gemiddeld 24% minder per uur dan vrouwen zonder migratieachtergrond.

Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door verschil in opleidingsniveau: vrouwen met een laag opleidingsniveau verdienen in het algemeen minder dan vrouwen met een hoger opleidingsniveau en het percentage vrouwen met een lage opleiding ligt in Amsterdam op dit moment hoger onder vrouwen met een niet-westerse achtergrond. Onder hoogopgeleiden verdienen vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond 11% minder dan vrouwen zonder migratieachtergrond. Verschillen tussen vrouwen van Surinaamse, Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse komaf zijn binnen een opleidingsgroep niet significant groot. Concluderend kunnen we stellen dat de situatie problematisch is onder hoogopgeleide Amsterdammers, vooral wanneer we vrouwen zonder migratieachtergrond en vrouwen met nietwesterse migratieachtergrond met elkaar vergelijken, en wanneer we mannen en vrouwen zonder migratieachtergrond met elkaar vergelijken. Banen die een hoog opleidingsniveau vereisen kennen over het algemeen meer ruimte voor ongelijke beloning dan banen waarbij het minimumloon de norm is. Dit verklaart wellicht waarom de verschillen onder deze groepen groter zijn. Gezien de uitkomsten van dit onderzoek, verwachten we ook beloningsverschillen tussen mannen met en zonder migratieachtergrond. Dit was in het huidige onderzoek gezien de scope niet meegenomen, maar zal nog worden onderzocht.

We hebben ook laten onderzoeken hoe beloningsverschillen zich relateren tot bepaalde sectoren, waaronder het Amsterdamse maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven. Uit dit onderzoek komt naar voren dat mannen in alle sectoren meer verdienen dan vrouwen en dat de loonkloof het grootst is voor Amsterdammers die werken in de sectoren cultuur, sport en recreatie, specialistische zakelijke diensten, financiële dienstverlening, gezondheids- en welzijnszorg en handel. Sectoren waar de loonkloof relatief klein is zijn openbaar bestuur en overheidsdiensten, vervoer en opslag, horeca en onderwijs. Zodra de lonen worden gecorrigeerd, worden de verschillen kleiner, maar toch blijven mannen in de meeste sectoren een significant hoger uurloon hebben dan vrouwen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 3 van 4

Mogelijke beloningsverschillen binnen de gemeente Amsterdam zijn onderwerp van lopend onderzoek De geconstateerde onverklaarde beloningsverschillen tussen mensen van verschillende genders of verschillende achtergronden zijn problematisch. Of dergelijke verschillen ook binnen de gemeente Amsterdam gelden, is op dit moment onderwerp van onderzoek. Gemeenten zijn gebonden aan de CAO Gemeenten waarin een functie waarderingssysteem geldt gebaseerd op schalen. De periodieken binnen een schaal bieden ruimte voor verschillen. We weten dat binnen overheden de loonkloof relatief kleiner is, en dat bij de gemeente Amsterdam het gemiddeld bruto maandsalaris van vrouwen 70,- euro hoger ligt dan het gemiddeld bruto maandsalaris van mannen. Al voor het aannemen van deze motie heeft de afdeling P&O een onderzoek geïnitieerd naar interne beloningsverschillen. Dit wordt momenteel uitgevoerd door een onderdeel van de Erasmus Universiteit, genaamd Q-intelligence, aan de hand van een pay gap analyser. De focus van dit onderzoek is mogelijke beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen binnen dezelfde functie. De resultaten worden in de zomer verwacht, wat afhankelijk van de uitkomsten kan leiden tot interne acties of vervolgonderzoek.

Naar aanleiding van deze motie en de uitkomsten van het OIS onderzoek zal in samenwerking met het CBS aanvullend onderzocht worden of er intern sprake is van beloningsverschillen in eenzelfde functie op basis van migratieachtergrond. De onderzoeksresultaten worden eind 2021 verwacht. Ongecorrigeerde beloningsverschillen pakt de gemeente op indirecte wijze aan door in te zetten op kansengelijkheid en het bevorderen van inclusiviteit en de waardering van diversiteit. Dit gebeurt onder andere door de Aanpak Arbeidsdiscriminatie, het programma Positief Perspectief en de Nota Gendergelijkheid. De ongecorrigeerde loonkloof zal kleiner worden als meer Amsterdammers de kans krijgen op een goede opleiding en baan, en daarmee een goed salaris. Gecorrigeerde beloningsverschillen zal de gemeente intern aan het licht brengen door middel van bovengenoemde Q-intelligence en het onderzoek in samenwerking met het CBS. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek wordt gekeken naar eventuele vervolgacties. Inzet op bewustwording als middel om de ongelijkheid te verminderen Het is lastig om direct invloed op beloningsverschillen uit te oefenen op plekken waar de gemeente geen werkgever is. Daarom kiest de gemeente voor een aanpak van bewustwording.

Zo zal er een webinar beloningsverschillen georganiseerd worden via Amsterdam Divers en Inclusief (ADI) en is inclusiviteit – waarbij het tegengaan van beloningsverschillen impliciet als afgeleide kan worden gezien – recent geadresseerd in brieven aan deelnemingen. Wettelijk zijn er op dit moment weinig mogelijkheden om deze ongelijkheid aan te pakken. Het college ziet in dit verband wel met interesse het initiatiefwetsvoorstel2 tegemoet dat door meerdere Kamerleden is ingediend ‘tot wijziging van de Wet gelijke behandeling mannen en vrouwen in verband met de invoering van een certificaat als bewijs dat vrouwen en mannen gelijk loon ontvangen voor arbeid van gelijke waarde’. Dit wetsvoorstel bevat een verdere aanscherping 2 Voorstel van wet van de leden Ploumen, Özütok, Jasper van Dijk en Van Brenk tot wijziging van de Wet gelijke

behandeling mannen en vrouwen in verband met de invoering van een certificaat als bewijs dat vrouwen en mannen gelijk loon ontvangen voor arbeid van gelijke waarde (Wet gelijke beloning van vrouwen en mannen) | Tweede Kamer der Staten-Generaal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 4 van 4

van de bewijslast naar de werkgever en moet nog worden behandeld in de Tweede Kamer. Wellicht zijn er kansen om bij dit initiatiefvoorstel ook beloningsverschillen op basis van migratieachtergrond mee te nemen. Het college dankt de indiener van de motie voor de feitelijke basis die op basis van dit onderzoek wordt gelegd onder het al langer bestaande beeld dat migratieachtergrond en beloningsverschillen met elkaar kunnen samenhangen. Dit biedt belangrijke handelingsperspectieven en inzichten. Vanuit die kennis wil het college verder werken aan bewustwording van deze onwenselijke situatie, om die uiteindelijk ook te kunnen beëindigen. Zowel intern als met partners en richting het Rijk zullen streven we kennisdeling na om bewustwording te creëren rondom beloningsverschillen op basis van achtergrond, gender en andere identiteiten. Het is niet eenvoudig beloningsverschillen aan te pakken, maar het college is ervan overtuigd dat zij hierin een positieve bijdrage kan leveren, en dat de uitvoering van deze motie daarbij een belangrijke bouwsteen is. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid

Bijlagen 1. OIS Rapportage economische zelfstandigheid vrouwen Amsterdam 2020

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl