Raadsinformatiebrief - afdoening motie 545

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 december 2025 Opvang (MO/BW, ongedocumenteerden en vluchtelingen), Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling en Publieke gezondheid en Preventie Rutger Groot Wassink, Alexander Scholtes WPI, Programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden (bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl) Afdoening motie 545 van de leden Wehkamp (D66), Aslami (D66), Van Pijpen (GL), Van der Veen (GL), Runderkamp (PvdA) en Abdi (PvdA)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 13 november 2024 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting van 2025 motie 545 van de raadsleden Wehkamp (D66), Aslami (D66), Van Pijpen (GL), Van der Veen (GL), Runderkamp (PvdA) en Abdi (PvdA) aangenomen inzake maak abortus toegankelijk voor ongedocumenteerden. Daarin wordt het college gevraagd om te onderzoeken hoe: 1. De gemeente samen met verschillende abortuszorgorganisaties een werkwijze af kan spreken met de klinieken en overige reguliere abortuszorgverleners waardoor zorgverleners direct bij de gemeente kunnen declareren als er het vermoeden is dat ongedocumenteerde vrouwen de kosten niet zelf financieel kunnen dragen, waardoor abortus toegankelijk wordt voor ongedocumenteerden. 2. Een noodhulpbudget met een maximumvergoeding beschikbaar te maken in het zorgbudget voor abortuszorg, vergelijkbaar met noodhulpbudgetten in het ziekenhuis 3. De gemeente het initiatief kan nemen met andere gemeenten voor een landelijke dekkende regeling Het college dankt de indieners voor het agenderen van dit onderwerp. Het college vindt het van belang dat abortussen ook toegankelijk zijn voor ongedocumenteerden. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: 1.

Huidige werkwijze en samenwerkingsafspraken In 2019 zijn afspraken gemaakt met Stichting Dokters van de Wereld en Stichting Kruispost dat (een aantal) abortusklinieken in Amsterdam via eerdergenoemde organisaties de kosten van abortussen van ongedocumenteerde vrouwen kunnen declareren bij de gemeente Amsterdam. De financiering wordt tot 2027 gedekt uit het gemeentelijk budget voor ongedocumenteerden van het programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 december 2025 Pagina 2 van 4

In navolging hierop is eind 2024 de bovengenoemde afspraak opnieuw bevestigd met Stichting Dokters van de Wereld en het ketennetwerk abortuszorg Amsterdam: Stichting Kruispost, GGD Amsterdam (Nu Niet Zwanger)1, Abortuskliniek Epione, Bloemenhove Kliniek, DC Klinieken, Stichting Women on Waves en Amsterdam Center for Sex Workers. Met deze organisaties heeft de gemeente eind 2024 een werkwijze ontwikkeld en samenwerkingsafspraken vastgelegd2. In de werkwijze staat geformaliseerd op welke wijze de verwijzingen voor abortussen verlopen en financiering kan worden aangevraagd bij de gemeente Amsterdam. In de werkwijze wordt onderscheid gemaakt tussen een medicamenteuze abortus (een zwangerschapsafbraak via een abortuspil voor negen weken zwangerschap) en een instrumentele abortus (een zwangerschapsafbraak via een curettage behandeling). In de werkwijze is vastgelegd dat eerdergenoemde abortusklinieken de factuur van een medicamenteuze en instrumentele abortus kunnen declareren bij het Programma Migratie, Asiel & Ongedocumenteerden van de gemeente Amsterdam, indien de behandeling is uitgevoerd bij een cliënt die in Nederland/Amsterdam verblijft als ongedocumenteerde migrant (zonder geldig verblijfsdocument), niet Wlz-gerechtigd is en langdurig woont of verblijft in regio Amsterdam.

Dat betekent dat een zwangerschapsafbraak voor en na 9 weken vergoed kan worden via de gemeente Amsterdam in samenwerking met de betrokken partners. De kosten hiervan waren de afgelopen jaren gemiddeld €9.000 per jaar. Medicamenteuze abortus via de huisarts In de zomer van 2025 hebben zeven in Amsterdam gevestigde huisartsen de scholing ‘Onbedoelde Zwangerschap in de huisartsenpraktijk’ gevolgd en de toezegging gedaan dat Dokters van de Wereld ongedocumenteerde cliënten naar hen mogen doorverwijzen voor een medicamenteuze abortus. Er zijn in 2025 nog geen vergoedingsafspraken met huisartspraktijken gemaakt voor de consultkosten (€120 per keer) die zij maken indien zij een ongedocumenteerde patiënt helpen met abortuszorg. Ook de kosten van de abortuspil (€60) die artsen kunnen voorschrijven zijn niet declarabel. De uitvoering van abortuszorg door huisartsen is, doordat het een recente ontwikkeling is, nog geen onderdeel van de huidige afspraak met de betrokken partners en het ketennetwerk abortuszorg. Met ingang van 2026 wordt de werkwijze verruimd en kunnen ook huisartsen de niet-vergoede kosten die zij maken voor abortuszorg declareren uit het noodfonds voor abortuszorg. Stichting Women on Waves voerde jaarlijks op donatiebasis (ongeveer) 200 medicamenteuze abortussen uit bij ongedocumenteerde vrouwen uit Amsterdam.

De stichting heeft de behandelingen in oktober 2025 volledig afgebouwd. Voor de uitfasering werken zij nauw samen met Dokters van de Wereld. Dokters van de Wereld leidt aanmeldingen voor medicamenteuze abortussen van Women on Waves door naar een van de aangesloten huisartsen binnen het ketennetwerk abortuszorg. Met Dokters van de Wereld is afgesproken dat eind 2025 wordt geëvalueerd hoeveel doorverwijzingen naar de huisartsen hebben plaatsgevonden en wordt 1

GGD Amsterdam is vanuit het programma Nu Niet Zwanger en Amsterdam Center for Sex Workers betrokken bij het ketennetwerk abortuszorg, GGD voert zelf geen abortussen uit. 2 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam: werkwijze ketennetwerk 2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 december 2025 Pagina 3 van 4

tevens ingezet op het uitbreiden van het huisartsennetwerk ten behoeve van het vergroten van de toegankelijkheid van de abortuszorg. Met ingang van 2026 sluiten ook 15 huisartsen van stichting de Kruispost aan bij het ketennetwerk. 2. Abortuszorg noodfonds vanaf 2026 Interne verkenning continuïteit van toegang tot abortuszorg De abortuszorg voor ongedocumenteerden in Amsterdam blijft toegankelijk via de abortusklinieken door het verlengen van de huidige afspraken voor 2026 zoals vastgelegd in de ‘werkwijze ketennetwerk 2025’. Instrumentele en medicamenteuze abortussen via abortusklinieken kunnen rechtstreeks worden gedeclareerd bij de gemeente. De geschatte kosten blijven maximaal €9.000 per jaar. Daarnaast wordt de werkwijze verruimd en includeert het in 2026 ook de consultkosten die huisartsenpraktijken maken voor medicamenteuze abortussen. De kosten hiervan worden geschat op €120 per consult (200 keer per jaar). Tot slot wordt de bestaande regeling met apothekers3 verruimd met een vergoeding voor de abortuspil. De kosten hiervan worden geschat op €60 per medicijn (200 keer per jaar). Type vergoeding Abortuszorg via abortuskliniek Medicamenteuze abortus via huisarts Abortuspil via apotheek

Kosten €9.000 €24.000 €12.000

De totale kosten van de vergoedingen uit het fictief op te richten noodfonds voor abortuszorg worden geschat op €45.000. Het college erkent het belang van het opzetten van een noodfonds abortuszorg en gaat de uitvoering hiervan in 2026 verder verkennen en uitwerken. Voor de continuïteit van de toegankelijkheid van de abortuszorg gaan directies WPI, JZD en GGD Amsterdam gezamenlijk verkennen hoe de ophanging en meerjarige financiering van het noodfonds uiteindelijk kan worden belegd, binnen of buiten de gemeente. Het Programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden heeft voor 2026 een algemeen zorgbudget vrijgemaakt voor zorg dat buiten de basiszorg valt en waarvoor vanuit het CAK geen vergoeding mogelijk is. Hieronder valt ook de abortuszorg. Totdat het noodfonds voor abortuszorg is opgericht, blijven de vergoedingen in 2026 verlopen via het zorgbudget van het Programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden. 3. Landelijk dekkende regeling Met gemeente Utrecht is afgesproken dat zij in 2026 samen met het programma Migratie, Asiel & Ongedocumenteerden van gemeente Amsterdam gaan verkennen wat de mogelijkheden zijn voor een landelijk dekkende regeling voor abortuszorg voor ongedocumenteerden.

In dit proces wordt ook verkend of een dekkende regeling voor zorg voor ongedocumenteerden in Nederland breder kan worden benaderd voor ook anderen vormen van zorg die niet onder het basispakket van de 3

‘De €5 regeling’: In 2017 zijn met een aantal apothekers afspraken gemaakt waarbij medicijnen bij de gemeente worden gedeclareerd en de onverzekerde ongedocumenteerde zelf een eigen bijdrage van €5 doet.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 december 2025 Pagina 4 van 4

Zorgverzekeringswet (Zvw) vallen en buiten de vergoeding van het CAK. Dit betreft onder andere tandheelkundige zorg (mondzorg), fysiotherapie en bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Andere gemeenten kunnen zich hier vervolgens bij aansluiten. Als hierover ontwikkelingen zijn dan wordt de Raad hierover geïnformeerd via de voortgangsbrief Programma Ongedocumenteerden Amsterdam. Conclusie Het college continueert de huidige afspraken aangaande de abortuszorg voor ongedocumenteerde vrouwen in Amsterdam in 2026 en verruimt deze met het aanbieden van abortuszorg via de huisarts. In 2026 zal verder worden onderzocht op welke wijze een gemeentelijk noodfonds voor abortuszorg en andere zorg georganiseerd kan worden vanuit de gemeente waarbij er sprake is van meerjarige financiering en gewerkt wordt naar een landelijk dekkend netwerk. Indien zich ontwikkelingen voordoen in het traject rondom de oprichting van het gemeentelijk fonds, zal de raad hierover tijdig worden geïnformeerd. Daarnaast blijft het college de knelpunten in de zorg voor ongedocumenteerden en andere onverzekerden actief onder de aandacht brengen bij de verantwoordelijke ministeries, met als doel structurele verbeteringen te realiseren Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Wethouder Rutger Groot Wassink Portefeuille Opvang (Vluchtelingen en ongedocumenteerden)

Wethouder Alexander Scholtes Portefeuille Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling en Publieke gezondheid en Preventie

Bijlagen 1. Motie 545 2. Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam: werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025