Raadsinformatiebrief_afdoening diverse toezeggingen FKD 20230124.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 januari 2023 ICT en Digitale Stad Shula Rijxman Digitale Strategie en Informatie (bestuurszaken.dii@amsterdam.nl)

Onderwerp

Toezeggingen commissievergaderingen in het derde kwartaal 2022

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergaderingen van de raadscommissie FKD van 8 september, 29 september en 13 oktober 2022 heb ik toegezegd u op een aantal onderwerpen schriftelijk terug te zullen komen. In een separate brief geef ik u antwoord op een aantal vragen met betrekking tot algoritmes. De overige toezeggingen heb ik getracht zo veel mogelijk in deze brief af te doen. Waar dat niet mogelijk is gebleken, zal ik u aangeven hoe de toezegging wordt afgedaan. Afgedane toezeggingen Technische sessie digitale veiligheid (TA2022-000765) Het lid IJmker heeft in de vergadering van de raadscommissie FKD verzocht om een technische sessie over digitale veiligheid. Deze technische sessie zal plaatsvinden op 23 januari 2023. Via de dagmail heeft u hiervoor een uitnodiging ontvangen. Onbespied in de openbare ruimte (TA2022-000759) In de vergadering van 8 september heeft het lid Meerburg (Partij voor de Dieren) gevraagd of er door de gemeente naast camera’s ook andere technologische toepassingen worden ingezet voor monitoring, zoals sensoren en kentekenscanners. Ook heeft hij geïnformeerd hoe zich dat verhoudt tot de living labs. Tot slot heeft hij gevraagd hoe vaak er wordt afgeweken van het principe dat inwoners ‘zich onbespied in de openbare ruimte moeten kunnen begeven’ en op welke (juridische) grond dat plaatsvindt.

De gemeente zet inderdaad niet alleen camera’s in, maar ook andere technologie. De gemeente Amsterdam maakt in de openbare ruimte gebruik van: • positie- of verplaatsingssensoren (hiermee kan de positie of locatie van mensen en/of objecten gemeten worden, zoals bijvoorbeeld bij verkeersonderzoek); • aanwezigheids- of nabijheidssensoren (hiermee kan de aanwezigheid of nabijheid van mensen en/of objecten gemeten worden, zoals bijvoorbeeld drukte op het water); • optische sensoren of camera’s (waaronder camera’s voor kentekenplaatherkenning voor de handhaving van de milieuzone); • geluidsensoren (hiermee kan geluid of trillingen worden gemeten, bijvoorbeeld geluidsoverlast vanaf vaartuigen).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

25 januari 2023 Pagina 2 van 6

In het Stedelijk kader verwerken persoonsgegevens is het uitgangspunt opgenomen dat iedereen zich onbespied in de openbare ruimte zou moeten wanen. Het stedelijk kader stelt dat het mogelijk is om van dit uitgangspunt af te wijken, mits daar een wettelijke verplichting toe bestaat of dat hiertoe een besluit genomen is door het college of de burgemeester. Er wordt inderdaad afgeweken van het uitgangspunt. Dat doen we bijvoorbeeld om gemeentelijke gebouwen en eigendommen te beveiligen, voor verkeersmanagement, verkeersonderzoeken en verkeershandhaving (zoals de milieuzone) en bij het cameratoezicht op grond van artikel 151c van de Gemeentewet. In de meeste gevallen vindt dit doorlopend plaats. Deze sensoren zijn opgenomen in het sensorenregister: www.amsterdam.nl/privacy/camerasensoren-privacy/. Daar kunt u onder andere zien waar deze zich bevinden in de openbare ruimte, of een specifieke sensor persoonsgegevens verwerkt (en de privacyverklaring daarover) en voor welk doel deze sensoren worden gebruikt. We zetten de sensoren in omdat camera’s in bepaalde situaties het meest geëigende middel zijn om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen en/of publieke taken. Het college (handhaving parkeren, verkeersonderzoeken, panoramabeelden voor onderhoud) en de burgemeester (handhaving openbare orde) bepalen op welke wijze de gemeente uitvoering geeft aan haar wettelijke taken.

Wanneer besloten wordt om een camera in te zetten wordt conform de Avg altijd een afweging gemaakt tussen het te bereiken doel en de inbreuk die wordt gemaakt op de rechten van betrokkenen. De gemeente neemt waar mogelijk mitigerende maatregelen zoals het blurren van beelden (panoramabeelden) of het omzetten van beelden naar tellingen (verkeersonderzoeken), waarbij de beelden die zijn gemaakt direct worden vernietigd. De randvoorwaarden voor de inzet van sensoren komen voort uit verschillende wetten, zoals de Gemeentewet, de Wegenverkeerswet en wettelijke taken die zijn uitgewerkt in de APV. Living Labs zijn innovatiedistricten. In de Omgevingsvisie en de Uitvoeringsagenda daarvan is een strategie voor Innovatiedistricten aangekondigd. Naar verwachting wordt die strategie in 2023 aangeboden aan de raad. Daarnaast wil ik volledigheidshalve opmerken dat bewakingscamera’s en “slimme” deurbellen van bedrijven of particulieren soms ook de openbare ruimte bestrijken. Formeel mag dit niet, maar in de praktijk is dat niet te handhaven. De politie maakt er soms gebruik van bij delict-onderzoek.

Visie MRA op het aantrekken van datacenters (TA2022-000928) Op verzoek van de leden Meerburg en Bobeldijk heb ik in de vergadering van 13 oktober 2022 toegezegd te zullen informeren of er in MRA-verband dezelfde lijn wordt gehanteerd als in de gemeente Amsterdam met betrekking tot het aantrekken van datacenters. In de vergadering van de raadscommissie FKD op 13 oktober 2022 heb ik aangegeven dat de gemeente Amsterdam zich wil profileren als internationale handelsstad met innoverende bedrijven, die een bijdrage leveren aan de reële economie. Onder verwijzing naar de -nog op te stellen- visie op Brede Welvaart heb ik aangegeven dat de vestiging van bedrijven en groei daarbij niet ten koste mag gaan van de leefbaarheid en welzijn van de bewoners.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

25 januari 2023 Pagina 3 van 6

Het aantrekken van zoveel mogelijk datacenters is geen doel van de gemeente Amsterdam, noch van de andere betrokken overheden in de Metropoolregio Amsterdam. Zo kiest de provincie Noord-Holland in de Datacenterstrategie Noord-Holland 2022-2024 bijvoorbeeld voor het selectief aantrekken van nieuwe datacenters. Alleen datacenters die duurzaam en innovatief zijn (op het gebied van energie, water en het benutten van restwarmte) mogen zich nog vestigen en dan alleen op aangewezen bedrijventerreinen in Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon. Risicoanalyse cloudstrategie (TA2022-000860 en TA2022-000861) In de vergadering van 29 september heeft het lid IJmker vragen gesteld over de keuze van de gemeente voor leverancier Microsoft. Zij heeft daarbij gevraagd waarom er niet gekozen is voor een alternatief dat beter past bij de Amsterdamse ambities rond digitalisering. Op dit moment zijn de alternatieven voor leveranciers als Microsoft nog te onvolwassen, als het gaat om operationele beschikbaarheid, beveiliging en beschikbare diensten. Microsoft voldoet aan onze eisen. Daarnaast zie we dat het van de bigtech-bedrijven het meest transparant is richting Nederlandse/Europese overheden. Ook maakt het werk van het leveren van diensten die aan alle Europese wetgeving voldoen (bijv. Cloud for Sovereignty) en publiceert het bovendien veel van haar code openbaar als open source.

Wij volgen de alternatieven voor Microsoft en andere bigtech-bedrijven actief, zodat we onze keuze kunnen heroverwegen als de mogelijkheid zich aandient. Ook kijken we naar mogelijkheden in deze ontwikkelingen te investeren of er een bijdrage aan te leveren. Zo is er in maart 2022 nog gesproken met Leaf Cloud over mogelijke vormen van samenwerking. Ook hebben de leden Garmy en IJmker aangegeven dat zij een risicoanalyse missen bij de cloudstrategie. Daarom zal ik u uitleggen hoe het risicomanagement ten aanzien van het gebruik van cloud is ingericht. In zijn algemeenheid zien we dat het gebruik van cloudvoorzieningen steeds meer de standaard wordt. In goede afstemming met zowel de Chief Information Security Officer als de Functionaris gegevensbescherming van de gemeente Amsterdam is afgewogen dat de meeste toepassingen van de gemeente Amsterdam in een cloudomgeving kunnen worden gebruikt, mits deze voldoet aan de privacy- en informatiebeveiligingseisen. In de cloudstrategie is een beslisboom opgenomen. Hiermee wordt per toepassing bepaald of en zo ja voor welke vorm van clouddienstverlening gebruik zal worden gemaakt. De eerste vraag in deze beslisboom is of de cloudprovider kan voldoen aan de risico- en compliance-eisen van de gemeente.

Met deze fijnmazige aanpak zijn we beter in staat zijn om de belangen van de burgers te bewaken in risicoafwegingen omdat ze per applicatie/toepassing gebeuren. De beslisboom is ter informatie bijgevoegd. Bewaartermijnen van data (TA2022-000862) In de vergadering van 29 september heeft het lid Garmy gevraagd naar de oorzaak van het nietnaleven van de bewaartermijnen en hoe het nu gaat met de naleving van de bewaartermijnen. In de afgelopen jaren heeft er veel focus gelegen op het by design inrichten van het informatiebeheer bij nieuwe applicaties en processen. Verouderde (legacy) software heeft gezorgd voor achterstanden. Tijdige vernietiging van informatie is daarin niet altijd consequent

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

25 januari 2023 Pagina 4 van 6

bijgehouden of bleek soms niet mogelijk. Bij aanschaf van software werd niet altijd “by design” rekening gehouden met informatiebeheer(functionaliteiten). Dat is nu wel het geval bij aanschaf van software. Het op orde brengen van de achterstanden in legacy software is onderdeel van de plannen om de informatiehuishouding op orde te brengen. In het overzicht van applicaties die we in gebruik hebben, gaan we beter in kaart brengen in welke applicaties zich ook daadwerkelijk te beheren informatie bevindt. Hierdoor kunnen we achterstanden gerichter aanpakken. Het gebruik van kantoorautomatisering is ook een oorzaak van het niet-naleven van de bewaartermijnen. Veel informatie staat op netwerkschijven, die zijn moeilijk te beheren. En er zijn achterstanden in mailarchivering die hebben geleid tot achterstanden in tijdige vernietiging van informatie. Vanaf 2022 gaan alle ambtenaren van Amsterdam werken in de nieuwe Amsterdamse Digitale Werkplek, een op Microsoft365 gebaseerde omgeving. Het informatiebeheer zal op dit nieuwe ADW worden geënt. Opslag van bestanden vindt vanaf dat moment plaats in SharePoint, waardoor de netwerkschijf overbodig wordt. Er zullen instructies en beheermaatregelen worden uitgewerkt om ervoor te zorgen dat de informatie in SharePoint goed kan worden beheerd, c.q. dat informatie tijdig wordt vernietigd.

Op die manier moet ‘netwerkschijf-problematiek’ worden voorkomen. Het verbeteren van het informatiebeheer omvat ook het opschonen van de G-schijven en het stroomlijnen van het bestaande informatielandschap, waaronder de informatie die nu in diverse document management systemen ligt opgeslagen. Er is een zogeheten archiefbewerkingsteam bezig met het wegwerken van (papieren) achterstanden in dossiervorming, waarbij ook informatie waarvan de bewaartermijn is verstreken wordt vernietigd. Het archiefbewerkingsteam zorgt ervoor dat voor 1 januari 2025 onze oude fysieke archiefbescheiden (meestal papier) gereed zijn gemaakt voor overbrenging naar het stadsarchief, apart zijn gezet in afwachting van hun vernietiging na de bewaartermijn, dan wel zijn vernietigd.

Update compliance en samenhangende risico’s informatiebeveiliging (TA2022-000863) In de vergadering van 29 september heeft het lid IJmker gevraagd of de raad halfjaarlijks kan worden geïnformeerd over het voldoen aan wet- en regelgeving (onder andere op het gebied van informatiebeveiliging en privacy). Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs in de vorm van uitgebreide rapportages. Ik heb toegezegd dat ik zou gaan uitzoeken wat er mogelijk is. Voortaan zal het college twee keer per jaar beknopt rapporteren over het voldoen aan wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Wij zullen dit in gang zetten nadat de rapportages over informatiebeveiliging en gegevensbescherming over het jaar 2022 zijn uitgebracht. Delen van data met Google en Chinese bedrijven (geen TAO-nummer) In de vergadering van 29 september heeft het lid IJmker (GroenLinks) bij de rondvraag geïnformeerd naar het delen van data met Google en het lid Verschoor (Forum voor Democratie)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

25 januari 2023 Pagina 5 van 6

naar het delen met Chinese bedrijven. Hierover wordt u in het eerste kwartaal van 2023 nader geïnformeerd. Er wordt data gedeeld met Google op het gebied van mobiliteit in de rol van service provider op het gebied van navigatiediensten. Daarmee is deze data voor iedereen op hetzelfde moment in dezelfde vorm beschikbaar. Alle data die wordt gedeeld, wordt tevens beschikbaar gesteld aan directe concurrenten van Google zoals TomTom, HERE en BeMobile. Alle betreffende data is open data en wordt beschikbaar gesteld via het Nationaal Dataplatform Wegverkeer. Door data te delen kunnen wij verkeersdeelnemers sneller informeren over bijvoorbeeld nieuwe straten, veranderde snelheden of rijrichtingen. Dit is goed voor de doorstroming van het verkeer en voor omwonenden. Daarnaast ontvangen wij ook mobiliteitsdata van Waze, een zusterbedrijf van Google. Gebruikers van Waze kunnen via de Waze-app meldingen doen van situaties die zij waarnemen op de weg, zoals wegwerkzaamheden, een auto met pech, een ongeluk, etc. Maar ook afmeldingen kunnen worden doorgegeven. Deze meldingen ontvangen wij real time inclusief het soort melding, exacte locatie en tijdstip van de melding, zonder dat duidelijk is welke gebruiker die melding heeft gedaan. Na nauwkeurige selectie gebruiken we deze data op enkele specifieke manieren in ons verkeersmanagement.

De toepassing van deze data levert op geen enkele wijze een voordeel op voor het betreffende bedrijf. Ook betalen we niet voor deze data. Ten aanzien van Chinese bedrijven zijn er geen aparte activiteiten. Het is mogelijk dat deze bedrijven onze open data gebruiken, maar dat zit in de aard van deze data. Wij hebben daar geen nadere informatie over. Hiermee zijn de volgende toezeggingen afgedaan:, TA2022-000759, TA2022-000765, , TA2022000860, TA2022-000861, TA2022-000862, TA2022-000863 en TA2022-000928. Toezeggingen nog af te doen Criminaliteits Anticipatiesysteem CAS (TA2022-000762 en TA2022-000864) De vragen die het lid Belkasmi (PvdA) gesteld heeft over het Criminaliteits Anticipatiesysteem van de politie zal ik in een separate brief beantwoorden. U kunt deze brief in eerste kwartaal van 2023 tegemoet zien.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

25 januari 2023 Pagina 6 van 6

Dataverzameling in de publieke ruimte (TA2022-000865, TA2022-000768 en TA2022-000769) Twee toezeggingen hebben betrekking op het rapport van het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam over het gemeentelijke handelingsperspectief ten aanzien van het verzamelen van data met private sensoren in de openbare ruimte. Het rapport wordt op dit moment afgerond. Het rapport wordt in het eerste kwartaal van 2023 aan u verzonden, voorzien van een begeleidende raadsinformatiebrief. Daarin wordt ook het antwoord op de vraag van het lid Verschoor opgenomen of de gemeente de uitrol van sensorinfrastructuur kan tegenhouden. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Shula Rijxman Wethouder ICT en Digitale Stad

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl