Raadsinformatiebrief Afdoen moties en toezeggingen Atelier en Broedplaatsenbeleid (getekend).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 december 2025 Kunst en Cultuur Touria Meliani Directie EZC, afdeling Kunst en Cultuur, bestuurszaken.ezc@amsterdam.nl Afronding moties monitoring ijzeren voorraad, onderzoek in vroeg stadium tijdelijkheid wensen en mogelijkheden voor permanentie, creëer in leegstaande kantoorpanden nieuwe atelierruimtes en toezegging voor een overzicht van verdwenen en toegevoegde panden sinds 2018

Geachte leden van de gemeenteraad, Broedplaatsen vormen het kloppende hart van het culturele en creatieve leven in Amsterdam. Ze zijn essentieel voor het ondersteunen en bevorderen van de artistieke vitaliteit van onze stad, omdat ze makers in staat stellen om ateliers, werkplaatsen, en repetitieruimten te huren tegen betaalbare tarieven. Zij kunnen zich daardoor richten op hun artistieke praktijk, in plaats van zich zorgen te maken over hoge huurprijzen in een steeds duurder wordende stad. In het Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023-2026, door u vastgesteld op 25 april 2024, leggen we nadruk op broedplaatsen die niet alleen werkruimtes bieden, maar ook ruimte geven aan kunstenaarschap, maatschappelijke initiatieven, (nacht-)programmering en verbinding en ontwikkeling. Zo kunnen broedplaatsen bijdragen aan het stimuleren van een lokaal, nationaal en internationaal kunst- en cultuurklimaat in Amsterdam. Met deze brief reageert het college op enkele openstaande moties en een toezegging, onder andere aangenomen en ingebracht bij de behandeling van het Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023-2026.

Het gaat om: - motie ‘Monitoring ijzeren voorraad’ (TA 2024-000434); - motie ‘Onderzoek in vroeg stadium tijdelijkheid wensen en mogelijkheden voor permanentie’ (TA 2024-0004333); - motie ‘Creëer in leegstaande kantoorpanden nieuwe atelierruimtes’ (TA 2024-000436); - een overzicht van de plekken voor ateliers en broedplaatsen in gemeentelijke panden die sinds 2018 erbij zijn gekomen of eraf zijn gegaan dat is toegezegd (TA 2024-000407). IJzeren voorraad Op 25 april 2024 is motie ‘Monitoring ijzeren voorraad’ (TA 2024-000434) aangenomen die aan het college vraagt om in gesprek te gaan met de corporaties om in kaart te brengen welke atelierwoningen en kunstenaarswoningen zich momenteel in de ijzeren voorraad bevinden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 2 van 6

Soorten atelier(woningen) Er zijn naast de plekken in de broedplaatsen vier soorten atelier(woningen) te onderscheiden: 1. Ateliers uit de ijzeren voorraad in eigendom van Gemeente Amsterdam; 2. Atelierwoningen uit de ijzeren voorraad in eigendom van de corporaties; 3. Ateliers in eigendom van de corporaties 4. Kunstenaarswoningen in eigendom van de corporaties 1. Ateliers uit de ijzeren voorraad in eigendom van Gemeente Amsterdam De Gemeente Amsterdam heeft momenteel 425 ateliers in eigen bezit en in beheer van Gemeentelijk Vastgoed (327 in 2016). Gemeentelijk Vastgoed verhuurt deze ateliers aan CAWAcreatieven en rekent hiervoor een kostprijsdekkende huur. Het behoud en waar mogelijk vergroten van de ijzeren voorraad blijft het uitgangspunt van het college. 2. Atelierwoningen uit de ijzeren voorraad in eigendom van de corporaties; De Amsterdamse woningcorporaties hebben een gezamenlijke voorraad van 365 atelierwoningen (275 in 2016). Dat zijn woningen met een aparte ruimte voor kunstproductie. Van deze 365 atelierwoningen is het behoud van 293 stuks vastgelegd in de "Samenwerkingsafspraken 20242026" tussen de gemeente Amsterdam, de AFWC (verenigde Amsterdamse woningcorporaties) en de FAH (vertegenwoordiger van de Amsterdamse huurderskoepels).

De woningcorporaties leveren jaarlijks een overzicht van de voorraad, wat wordt gepubliceerd in het jaarverslag van de Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam (CAWA). Corporatie De Alliantie Lieven de Key Eigen Haard Rochdale Stadgenoot Ymere Totaal

Aantal 17 134 54 26 73 51 365

Stadsdeel Centrum Noord Oost Zuid Zuidoost West Nieuw-West Totaal

Aantal 87 32 69 38 61 12 66 365

Het is onduidelijk of in alle atelierwoningen ook daadwerkelijk kunstenaars verblijven doordat de kunstenaar van beroep veranderd kan zijn terwijl de huurder nog steeds in de woning zit. Voor atelierwoningen kan wettelijk worden gekozen voor twee contractvormen: - Permanent contract: Lange termijn zekerheid voor de kunstenaar, met onzekerheid over gebruik door kunstenaars - Jongerencontract: Zekerheid over het gebruik door kunstenaars, maar een maximale huurtermijn van 5 jaar en alleen voor kunstenaars onder de 28 jaar. De meeste atelierwoningen worden verhuurd onder permanente contracten en komen dus vrij wanneer een zittende huurder vrijwillig vertrekt. Veel van de huurcontracten zijn langlopend (10 jaar of ouder) en de woningen worden bij een nieuwe verhuring doorgaans verhuurd aan meer gevestigde kunstenaars waardoor de kans op tussentijdse beroepswijziging relatief klein is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 3 van 6

3. Ateliers in eigendom van de corporaties De corporaties hebben naast de atelierwoningen ook ateliers in hun bezit. Het aantal bedraagt naar schatting ca 500 (524 in 2016). De ateliers in het bezit van de corporaties maken nog geen onderdeel uit van de samenwerkingsafspraken. De Amsterdamse corporaties en de federatie delen het belang om in Amsterdam een groeiende ijzeren voorraad van ateliers en atelierwoningen beschikbaar en betaalbaar te houden voor de doelgroep CAWA-creatieven. Het college zet daarom in om in 2026 duurzame afspraken te maken over deze ateliers via een convenant Toegankelijke en Diverse broedplaatsen. 4. Kunstenaarswoningen in eigendom van de corporaties Naast de ateliers en atelierwoningen is er een gestaag groeiende voorraad van circa 100 kunstenaarswoningen in bezit van de corporaties (0 in 2016). Dit zijn woningen zonder een aparte ruimte voor kunstproductie maar wel specifiek bedoeld voor CAWA-creatieven. De meeste kunstenaarswoningen worden verhuurd onder jongerencontracten. Over deze woningen zijn projectspecifieke afspraken gemaakt met de corporaties en het gebruik wordt op projectbasis geëvalueerd. Type 1.

Ateliers uit de ijzeren voorraad in eigendom van Gemeente Amsterdam; 2.Atelierwoningen uit de ijzeren voorraad in eigendom van de corporaties; 3.Ateliers in eigendom van de corporaties 4.Kunstenaarswoningen in eigendom van de corporaties Totaal ijzeren voorraad (1+2) Totale voorraad

2016 327 275 524 0 602 1126

2025 425 365 500 100 790 1390

Betere afspraken Het college wil meer grip krijgen op de totale (ijzeren) voorraad. Daarom wordt gezamenlijk gewerkt aan een aanvulling op de samenwerkingsafspraken tussen de corporaties en gemeente. Het doel hiervan is: • Actualiseren en verbreden van de afspraken over het behoud en de groei van de totale (ijzeren) voorraad van ateliers, atelierwoningen en kunstenaarswoningen. • Inzicht verkrijgen in, en afspraken maken over het segment van de atelier(woningen) (sociaal, middelduur, vrije markt); • Zo veel mogelijk inzicht verkrijgen in het gebruik van de atelier(woningen) (is de huurder ook daadwerkelijk actief als kunstenaar?); • Afspraken over wanneer, welke contractvorm de voorkeur heeft (jongerencontracten of permanente contracten) We verwachten in 2026 vernieuwde afspraken hierover te hebben vastgelegd en volledigere informatie te hebben over het gebruik van de totale voorraad. Wanneer deze informatie beschikbaar is informeer ik u hier verder over. Tijdelijkheid Op 25 april 2024 is in de motie ‘onderzoek in vroeg stadium tijdelijkheid wensen en mogelijkheden voor permanentie’ (TA 2024-000433) verzocht aan college “te onderzoeken hoe binnen het beleid nog meer samen met buurtbewoners en lokale (maatschappelijke) organisaties bepaald kan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 4 van 6

worden of tijdelijke broedplaatsen moeten blijven en hoe daar, in samenwerking met ontwikkelende partijen, het beste invulling aan gegeven kan worden binnen de kaders van bestaand beleid". Veel tijdelijke broedplaatsen zijn gevestigd in panden die worden herontwikkeld. De ervaring leert dat tijdelijke broedplaatsen bijna altijd langer kunnen blijven bestaan en een of meerdere malen worden verlengd. Een mooi voorbeeld hiervan is Broedplaats Lely. Deze broedplaats is ooit begonnen voor de duur van slechts drie jaar. Uiteindelijk heeft de broedplaats na herhaaldelijke verlenging negen jaar bestaan, onder andere door samenwerking met de ontwikkelende partij. Voor de projectontwikkelaars is het verlenen van verlenging aan de broedplaats ook een effectief middel tegen leegstand door vertraagde bouwprocessen. Daarnaast is door de aanwezigheid van de tijdelijke broedplaats na herontwikkeling een permanente broedplaats op deze locatie opgenomen. Het Volkshotel heeft een vergelijkbaar proces doorlopen. Deze locatie was vijf jaar broedplaats, werd vervolgens verkocht als hotelgebouw, waarna de ontwikkelaar/exploitant in samenwerking met de gemeente heeft besloten de broedplaats permanent te behouden. Binnen het gemeentelijk vastgoed gebeurt er iets soortgelijks bij broedplaats HW 10. Deze broedplaats is ontstaan uit een buurtinitiatief.

Het initiatief begon de broedplaats in een gemeentelijk pand, ooit aangekocht door gemeente Amsterdam met het oog op herontwikkeling. Na circa tien jaar blijken de herontwikkelplannen niet door te gaan en wordt de broedplaats permanent. Het college zet zich dus in op het behoud van alle –tijdelijke en permanente- broedplaatsen. Daarbij werken we samen met buurtbewoners, lokale organisaties, ontwikkelaars en beheerders aan het bestendigen van de tijdelijke broedplaatsenvoorraad. Kantoorpanden als ateliers Op 25 april 2024 is de motie ‘creëer in leegstaande kantoorpanden nieuwe atelierruimtes’ (TA 2024-000436) aangenomen in de gemeenteraad die het college vraagt om te anticiperen op en verkennen of een deel van de – in nabije toekomst te verwachten vrijkomende kantoorpanden als nieuwe bestemming omgezet kunnen worden in (tijdelijke) atelierruimtes. Wanneer zich kansen voordoen in kantoorpanden, spelen we daarop in. Zo zijn de Beatfabriek (510 m2 BVO) en ZO-Jazz (200 m2 BVO) gehuisvest in voormalige kantoorpanden. Het is echter over het algemeen ingewikkeld om broedplaatsen in kantoorpanden te plaatsen. Uit gesprekken met vastgoedeigenaren blijkt dat zij niet bereid zijn om zich voor broedplaatstermijnen (3 jaar of langer) vast te leggen voor een huur van 100,- euro/m2/jaar of lager. Deze prijs is echter noodzakelijk om succesvol een broedplaats te kunnen exploiteren.

Het gat tussen dit bedrag en de mogelijke opbrengst bij verhuur -veelal een veelvoud daarvan- is te groot geworden voor de vastgoedeigenaren. Zij kiezen daarom liever voor leegstandsbeheer zodat ze, op het moment dat het pand wel verhuurd of herontwikkeld kan worden, binnen een maand de volledige beschikking over het pand hebben. Ontwikkeling van broedplaatsen is echter wel succesvol in bedrijfsruimtelocaties die wachten op herontwikkeling. Bij leegstaande kantoorpanden hebben we goede ervaring met creatief leegstandsbeheer zoals Paas 6-8 of Startwell in Amsterdam Zuidoost. De ervaring van de laatste jaren wijst dan ook uit dat de beschikbare inzet van de gemeente

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 5 van 6

effectiever kan worden gebruikt voor gemeentelijk vastgoed, ontwikkeling in tenders en broedplaatsen in bedrijfsruimte. Overzicht plekken In de commissie van 18 april 2024 heeft het college toegezegd (TA 2024-000407) een overzicht te sturen van de plekken voor ateliers en broedplaatsen in gemeentelijke panden die sinds 2018 erbij zijn gekomen of eraf zijn gegaan. Allereerst neemt het college u graag mee in de ontwikkeling van de vierkante meters van broedplaatsen in de stad in gemeentelijk vastgoed. In de afgelopen zeven jaar is verspreid over alle stadsdelen 19.014 m2 BrutoVloerOppervlak (BVO) toegevoegd aan broedplaatsen en ateliers in gemeentelijk vastgoed van de gemeente Amsterdam. Daarnaast zijn we slechts 1.300 m2 BVO aan broedplaats verloren (Broedplaats Old School, Zuid) door herontwikkeling van de locatie. Met name via de procedure vrijkomend gemeentelijk vastgoed komen kansen naar voren. Nieuwe broedplaatsen in gemeentelijke locaties sinds 2018 Naam Jaar Stadsdeel Koch 2018 Oost Treehouse* 2018 Noord De Kazerne 2019 Zuidoost Kempenaerstudio 2019 West De Remise 2019 Oost Biotoop* 2020 Nieuw West MACA 2021 Noord Bajesdorp* 2021 Oost Tempel 2021 Oost Helling - X 2022 Noord VWWO 2021 Oost Baggerbeest* 2022 Oost Lutke 2022 Nieuw West De Kweek 2024 Centrum InDebt 2024 Zuid De Nieuwe Rietwijker 2025 Noord Totaal

Oppervlak m2 BVO 600 2.325 950 1.554 400 400 1.050 1.000 1.250 1.414 1.400 3.004 694 750 750 800 18.341

* Voor deze broedplaatsen is de grond door de gemeente uitgegeven en heeft de broedplaats in eigen beheer het gebouw ontwikkeld. Broedplaatsen in tenders zijn niet in dit overzicht meegenomen.

Nieuwe individuele ateliers in gemeentelijk vastgoed. Naam Jaar Stadsdeel Amaliastraat 2.1 2024 West Amaliastraat 2.5 2024 West Boerhavestraat 49-C3 2024 Oost Boerhavestraat 49-C9 2024 Oost

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Oppervlak m2 BVO 46 93 25 16

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Jan van Breemenstraat Totaal

2025

Datum 16 september 2025 Pagina 6 van 6

West

493 673

De laatste jaren zijn er aanzienlijk meer kleine locaties beschikbaar gekomen via de procedure vrijkomend gemeentelijk vastgoed. Dit komt onder andere doordat er actiever wordt gekeken naar de mogelijkheid tot maatschappelijke verhuur van locaties die in de commerciële portefeuille zaten. De verwachting is dat er in de komende jaren kansen blijven ontstaan voor nieuwe meters voor broedplaatsen in gemeentelijk vastgoed en dat deze trend van uitbreiding middels individuele ateliers zich doorzet. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl