Raadsinformatiebrief  'Actuele cijfers leraren- en schoolleiderstekort  2025’

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2025 Onderwijs Sofyan Mbarki Onderwijs bestuurszaken.onderwijs@amsterdam.nl Actuele cijfers lerarentekort 2025 en Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Vandaag maakt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) de uitkomsten bekend van de jaarlijkse meting van de tekorten aan leraren en schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs1. Met deze brief informeer ik u specifiek over de situatie in Amsterdam. De bijgevoegde Voortgangsrapportage Lerarenagenda bevat de resultaten van onze aanpak in 2025. Tweede jaar op rij daling van personeelstekorten in het Amsterdamse basisonderwijs Met trots meld ik u dat dit jaar wederom een hele mooie daling is te zien in het lerarentekort in Amsterdam. Uit onderzoek in opdracht van het Ministerie van OCW blijkt dat het lerarentekort in het Amsterdamse basisonderwijs is afgenomen van 15,5% in 2024 naar 12,2% in 2025 (grafiek 1).

Grafiek 1: Het lerarentekort in het Amsterdamse basisonderwijs, okt 2020 - okt 2025.

1

Het leraren- (of schoolleiders)tekort wordt gedefinieerd als het verschil tussen het aantal leraren (in fte) dat momenteel werkzaam is in het onderwijs en het aantal leraren dat op basis van het aantal leerlingen volgens het huidige systeem nodig i s. Het tekort bestaat uit open vacatures en uit verborgen tekorten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 2 van 8

De daling is het sterkst op scholen met kinderen die opgroeien in wijken met meer kans op een onderwijsachterstand en bovendien springt de daling in Amsterdam eruit in vergelijking met de andere grote steden. Daarmee zetten we grote stappen op weg naar goed onderwijs voor ieder kind, met gezamenlijke en voortdurende inzet van alle partners uit de Amsterdamse Onderwijsregio.2 Ik ben verheugd te kunnen melden dat in totaal 238 scholen uit het primair onderwijs3 deelnamen aan het onderzoek van Centerdata, wat inhoudt dat 99% van het totaal aantal leerlingen in Amsterdam vertegenwoordigd is. Hierdoor zijn de cijfers betrouwbaar en vormen ze een nauwkeurige weergave van de wekelijkheid. In tabel 1 is te zien dat de daling optreedt binnen alle typen van het primair onderwijs met een positieve uitschieter voor het (voortgezet) speciaal onderwijs. Uitgedrukt in fte’s is er sprake van een daling van het tekort van 198 fte: van 723 fte in 2024 naar 525 fte in 2025. Een ander mooi resultaat is dat het aantal basisscholen zonder tekort is gestegen van 32 naar 42, daarbij is het aantal scholen met een lerarentekort groter dan 20% gedaald van 45 naar 29 (zie figuur 1.4 in bijlage 1, de voortgangsrapportage).

Tabel 1: Het lerarentekort in het primair onderwijs in 2024 en 2025, verdeeld naar onderwijstype.

Afname lerarentekort ook in het voortgezet onderwijs Het lerarentekort in het voortgezet onderwijs is ook aanzienlijk verminderd. Het totale tekort dat de deelnemende scholen hebben gerapporteerd (dit is 68% van alle scholen4) is met 62 fte gedaald naar 78 fte (tabel 2), hoewel de Internationale Schakelklassen een toename van 2 fte laten zien.

Tabel 2: Het lerarentekort in het voortgezet onderwijs in 2024 en 2025, verdeeld naar onderwijstype.

2

In Amsterdam werken het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs, het mbo, het speciaal onderwijs, de lerarenopleidingen, de opleidingsscholen, vertegenwoordigers van de beroepsgroepen en de gemeente Amsterdam samen in de Amsterdamse Onderwijsregio aan de aanpak van het lerarentekort. 3 Hieronder vallen alle scholen in het Amsterdamse basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs. 4 De gemeente Amsterdam heeft een correctie uitgevoerd op het door Centerdata gehanteerde responsepercentage, omdat daarbij was uitgegaan van een onjuist aantal vo scholen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 3 van 8

De tekorten in het vo zijn niet gelijk verdeeld over de vakken. Bij het vmbo, havo en vwo zijn de grootste gerapporteerde tekorten in fte te vinden bij de vakken Nederlands (14 fte), Wiskunde (10 fte) en Engels (6 fte), zowel voor eerste- als tweedegraads docenten. In percentages zijn de tekorten het hoogst bij de vakken Techniek (16,6%), Informatica (13,7%) en Levensbeschouwing (10,0%). Toelichting bij de daling De dalende trend laat zien dat de Amsterdamse maatregelen effect hebben en dat we kunnen stellen dat onze duurzame en gezamenlijke aanpak met alle partners uit de Amsterdamse Onderwijsregio werkt. Daarnaast kan een deel van het dalende tekort in het primair onderwijs worden verklaard door afname van de leerlingenaantallen, waardoor er minder leraren nodig zijn. De daling van het tekort is echter in vergelijking sterker, waardoor het niet volledig toe te schrijven is aan de daling van de leerlingenaantallen. Alle inzet in Amsterdam heeft geholpen en daarnaast spelen er mogelijk ook andere factoren mee. Zo is er door de schoolbesturen in het primair onderwijs gezamenlijk besloten om externe inhuur van leraren en het werken met zzp-ers te verminderen en uiteindelijk te stoppen. Hierdoor zijn er naar verwachting meer leraren in vaste dienst gekomen.

Een andere mogelijke verklaring is dat de Nationaal Programma Onderwijs (NPO) middelen afgelopen schooljaar ten einde zijn gekomen. Deze middelen waren beschikbaar gesteld om de negatieve effecten van de coronacrisis tegen te gaan. Met deze middelen werd voornamelijk extra inzet en professionalisering van personeel bekostigd. Het personeel dat deze extra inzet pleegde (bijvoorbeeld remedial teachers of andere ondersteuning op school) is vermoedelijk openstaande vacatures gaan vervullen. Al met al dus een mooie daling, maar we zijn er nog niet: de verschillen in tekort op de scholen in de stad zijn nog steeds groot. En de tekorten in de grote steden zijn nog steeds fors groter in vergelijking met de rest van Nederland. Ongelijke verdeling naar schoolgewicht en stadsdelen Sinds de start van het lerarentekort hebben kinderen in de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord minder vaak een bevoegde leraar voor de klas dan kinderen die opgroeien in andere delen van de stad. Deze ongelijke verdeling hangt vaak samen met het schoolgewicht. Kortgezegd wordt het gewicht van een school bepaald door de sociaaleconomische status van de ouders van de kinderen. Een hoger schoolgewicht houdt in dat er meer leerlingen zijn met een risico op een onderwijsachterstand.

Daarom ben ik blij met de sterke daling van de tekorten juist in enkele stadsdelen waar de schoolweging en het lerarentekort het hoogst is. In 2024 zagen we al een flinke daling van het lerarentekort in Nieuw-West. Dit jaar is er juist een sterke daling in de stadsdelen Zuidoost en Noord (grafiek 2 en tabel 3). Desalniettemin blijven de tekorten in deze stadsdelen hoger dan in andere delen van de stad en raakt het daarmee vooral kinderen met een verhoogde kans op een onderwijsachterstand, die vaak ook te maken hebben met andere uitdagingen. Juist op de plekken waar een goede leraar het verschil kan maken, staat er minder vaak een bevoegde leraar voor de klas. Daar ligt een heel duidelijke opdracht waar we ons voor moeten blijven inzetten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 4 van 8

Grafiek 2: Het percentage lerarentekort in het basisonderwijs in 2024 en 2025, verdeeld naar stadsdeel.

Tekort in 2024 (fte) Tekort in 2025 (fte) Verschil

Centrum 15 10 5

Nieuw-West 152 152 0

Noord 90 66 24

Oost 67 51 16

Weesp 30 21 9

West 82 51 31

Zuid 52 41 11

Zuidoost 123 67 565

Tabel 3: Het aantal fte aan lerarentekort in het basisonderwijs in 2024 en 2025, verdeeld naar stadsdeel.

Schoolleiderstekort ook gedaald In 2025 is het tekort aan schoolleiders in het Amsterdamse primair onderwijs stevig gedaald naar 5,2% (17 fte), zie tabel 4. Extra bijzonder is de daling binnen het speciaal onderwijs: in 2024 was er een tekort van 21,0% (9 fte), maar dit is inmiddels geslonken naar 2,5% (1 fte). Een hoopvolle ontwikkeling, want schoolleiders vormen immers de ruggengraat van een school. Zij bouwen aan de toekomst van de school en zijn een belangrijke schakel in het voorbereiden van het onderwijsveld op toekomstige uitdagingen, zoals de vergrijzing van het lerarenbestand. Daarmee blijft het van belang dat goede schoolleiders behouden blijven voor het vak en zo nodig ondersteuning kunnen realiseren door het inzetten van de subsidie ‘Sterke Schoolleiders’. Het tekort aan schoolleiders in het voortgezet onderwijs is stabiel: beide jaren bedroeg dit 5 fte.

Tabel 4: Het schoolleiderstekort in het primair onderwijs in 2024 en 2025, verdeeld naar onderwijstype. * In de tabellen wordt gewerkt met afgeronde fte's. Hierdoor kan het voorkomen dat er een stijging of daling in percentages zichtbaar is, terwijl dit niet terug te zien is in het aantal fte's.

5

In 2024 werden inconsistenties vastgesteld in de tekortcijfers van Stadsdeel Zuidoost, waardoor een te hoog tekort werd

weergegeven. In 2025 zijn de cijfers correct ingevuld. Het verschil tussen 2024 en 2025 blijft echter hoger door de inconsistenties uit 2024. Aangezien de exacte cijfers niet meer te achterhalen zijn, is besloten dit verschil te accepteren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 5 van 8

Verborgen tekorten In 2025 bestaat het lerarentekort in het basisonderwijs uit 86 fte openstaande vacatures en 373 fte verborgen tekorten, een verhouding van 19% versus 81%. Deze verhouding is stabiel gebleven ten opzichte van 2024, wat betekent dat nog steeds het grootste deel van het tekort onzichtbaar blijft. De meeste tekorten worden ingevuld door zowel on, - onder, - of anders bevoegden, zonder dat daarvoor een vacature openstaat. Denk hierbij aan een stagiair of zijinstromer die zelfstandig voor de klas staat of een vakdocent zonder lesbevoegdheid. Of de school lost het organisatorisch op, door bijvoorbeeld klassen samen te voegen of zij-instromers extra uren te laten maken6. Dit brengt risico's met zich mee voor de onderwijskwaliteit en vergroot de kans op overbelasting van het overige personeel. Het alternatief – de klas naar huis sturen – laat scholen alleen vaak geen andere keuze. De realiteit is echter dat een school niet de bezetting heeft die volgens de kwaliteitseisen of onderwijsbehoeften nodig is. In het voortgezet onderwijs heeft een verschuiving plaatsgevonden in de verhouding tussen openstaande vacatures en verborgen tekorten. Beide bedragen nu 39 fte (50% vs. 50%), terwijl dit in 2024 nog 30% vs. 70% was.

Amsterdamse daling sterker dan meeste andere grote steden Van alle grote steden investeert Amsterdam via de Lerarenagenda het meest in de aanpak van het lerarentekort. In tabel 5 zien we dat de daling in Amsterdam er zeer positief uitspringt in vergelijking met andere grote steden. Dit geeft moed: structureel investeren helpt en wordt steeds meer zichtbaar.

Tabel 5: Het leraren- en schoolleiderstekort in het basisonderwijs in Nederland en de G5.

Oplopende tekorten verwacht vanaf 2026 (vo) en 2029 (po) De afname van het lerarentekort in onze stad is fantastisch nieuws. Tegelijkertijd is het van belang om waakzaam te blijven. We kunnen niet achteroverleunen. Volgens de landelijke Arbeidsmarktramingen onderwijs 2024 van Centerdata7 lopen de tekorten in het vo vanaf volgend jaar alweer op (grafiek 3) en zal in het po richting 2029 opnieuw een stijgend tekort te zien zijn (grafiek 4), onder meer door de grote pensioengolf in het onderwijs en andere sectoren de komende jaren. Volgens cijfers van het CBS was in schooljaar 2022-2023 17% van de leraren boven de 55 jaar. Dit gaat een enorm gat slaan komende jaren. We moeten nu blijven investeren, slimme keuzes maken en ons voorbereiden, zodat alle Amsterdamse kinderen hun gehele schoolloopbaan kunnen rekenen op voldoende goede en bevoegde leraren. 6

Hiermee wordt bedoeld dat zij-instromers extra worden ingezet, dus bovenop de 0,4 fte die zij vanuit hun opleiding voor de klas staan. 7 Arbeidsmarktramingen onderwijs 2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 6 van 8

Grafiek 3: Onvervulde werkgelegenheid in fte onder leraren plus directeuren in het vo voor 3 conjunctuurscenario’s 8

Grafiek 4: Onvervulde werkgelegenheid in fte onder leraren plus directeuren in het po voor drie conjunctuurscenario’s 9

Amsterdam pakt het lerarentekort structureel aan Sinds 2019 werken de gemeente Amsterdam, het onderwijsveld en de lerarenopleidingen gezamenlijk aan een brede aanpak om het lerarentekort tegen te gaan. Met de Amsterdamse Lerarenagenda 2023-2027 die in juli 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld, zetten we stevig in op het terugdringen van het tekort, goed onderwijs voor alle leerlingen en een eerlijkere verdeling van de tekorten over de Amsterdamse scholen. In totaal is er 24 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een periode van vier jaar. De resultaten van de gezamenlijke intensieve aanpak zien we terug in de cijfers. De maatregelen zijn gericht op het verhogen van de instroom, het behoud en de professionele ontwikkeling van leraren, ondersteuning van schoolleiders en vernieuwende organisatievormen voor toekomstbestendig onderwijs. Om het werken in de stad aantrekkelijk te maken en te houden, is het ook noodzakelijk om in te zetten op voldoende en passende woningen. Zo bieden we leraren voorrang op sociale en middenhuur woningen en wordt er hard gewerkt om de lerarencampus (het woongebouw voor leraren op IJburg) te realiseren. Daarnaast verstrekken we parkeervergunningen aan scholen en jaarlijks ontvangen meer dan 2.000 leraren (in fte) die buiten de stad wonen een extra reiskostenvergoeding om naar hun school te reizen in Amsterdam. 8

Bron: Arbeidsmarktramingen onderwijs 2024

9

Bron: Arbeidsmarktramingen onderwijs 2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 7 van 8

Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2025 In de bijgevoegde voortgangsrapportage van de Lerarenagenda geef ik u graag inzicht in de resultaten en opbrengsten van 2025. Deze voortgangsrapportage wordt jaarlijks gelijktijdig met de uitkomsten van de tekortmeting met u gedeeld. De resultaten laten zien dat onze gezamenlijke inzet effect heeft gehad. Graag licht ik enkele resultaten uit de voortgangsrapportage nader toe. Uitbreiding 1Loket naar schoolleiders en voortgezet onderwijs Het tekort aan leraren en schoolleiders vraagt om een gerichte en samenhangende aanpak. Daarom is vanaf 2024 gewerkt aan de doorontwikkeling van 1Loket en is de dienstverlening vanaf 2025 uitgebreid. Waar 1Loket eerder verantwoordelijk was voor de werving en begeleiding van zijinstromers in het primair onderwijs, coördineert het nu ook de zij-instroom van schoolleiders in het primair onderwijs en van leraren in het voortgezet onderwijs. Een belangrijk onderdeel is het geschiktheidsonderzoek in het voortgezet onderwijs: een introductie van 8-9 weken waarin kandidaten meedraaien op een school en ontdekken of het leraarschap bij hen past. Wie doorstroomt naar het zij-instroomtraject krijgt een vaste coach en intensieve begeleiding. Zo vergroten we de kans dat we nieuwe leraren blijven behouden voor de stad.

De lerarencampus De krappe woningmarkt in Amsterdam maakt het voor veel leraren moeilijk om hier te blijven wonen. Aanvullend op de voorrangsregeling voor sociale- en middeldure huurwoningen is er incidenteel €15 miljoen gereserveerd voor mogelijke woonoplossingen. 10 Op IJburg is inmiddels een kavel beschikbaar gesteld voor de bouw van een woongebouw met circa 55 tot 65 middeldure huurwoningen, die minimaal 25 jaar in het middensegment worden verhuurd en met voorrang worden toegewezen aan leraren. De voorbereiding van de tenderpublicatie is in volle gang. Met dit project zetten we een belangrijke stap: voor het eerst in de recente geschiedenis realiseren we in Amsterdam een woongebouw speciaal voor leraren. Tegelijkertijd blijven we nieuwe mogelijkheden onderzoeken voor een tweede woongebouw voor leraren. In de raadsinformatiebrief over het Programma Woningen voor Leraren van 15 oktober j.l. heb ik u uitgebreid geïnformeerd over alle concrete stappen die we zetten om een stad te worden waar leraren niet alleen werken, maar ook kunnen wonen. Onderwijsambassadeurs In september 2025 is het project Onderwijsambassadeurs gestart in Amsterdam. Onderwijsambassadeurs werken zelf buiten het onderwijs, maar zetten zich een dag of dagdeel per week in op een Amsterdamse school om een leraar te ondersteunen.

Hierdoor wordt niet alleen de leraar ontlast, het biedt ook nieuwe energie en frisse perspectieven. Deze wisselwerking tussen werkveld en klaslokaal maakt het programma waardevol voor zowel scholen als de stad. Het enthousiasme is groot. In het opstartjaar zijn er 14 onderwijsambassadeurs gestart, waarvan 9 werkzaam bij de gemeente Amsterdam. Zij zijn gekoppeld aan scholen verspreid over de stad. Voor een ambtenaar kunnen de ervaringen op school ook als input dienen voor het onderwijsbeleid. Een mooi begin van een beweging waarin we samen bouwen aan een sterk,

10

Bron: Gemeente Amsterdam, Voorjaarsnota Wonen 2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2025 Pagina 8 van 8

hechter onderwijsstelsel, waarin op brede schaal vanuit de samenleving een bijdrage wordt geleverd aan goed onderwijs. Volhouden bij vooruitgang De inzet van onze scholen, schoolbesturen, leraren, opleidingen en partners in de stad om het lerarentekort terug te dringen blijft indrukwekkend. Ik ben trots op de samenwerking in de Amsterdamse Onderwijsregio en het resultaat dat we de afgelopen jaren hebben bereikt. Dankzij die gezamenlijke inspanning staan er dit schooljaar opnieuw meer leraren voor de klas dan vorig jaar. Dat is een belangrijke stap vooruit voor het Amsterdamse onderwijs, de stad en vooral voor de leerlingen. Toch blijft de druk hoog. In het primair onderwijs blijft het tekort op scholen in sommige stadsdelen groot. De schaarste treft nog steeds vooral de scholen waar veel kinderen naar school gaan met een kans op een onderwijsachterstand. Daar mogen we niet aan wennen. Daar komt bij dat de middellange termijn prognoses in het primair onderwijs zeer zorgelijk blijven. Door de vergrijzingspiek gaan de tekorten over twee schooljaren alweer oplopen. Het is daarom van groot belang om te blijven inzetten op het terugdringen van personeelstekorten in het onderwijs. Een goede leraar is de basis. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat afwachten tot tekorten oplopen, schadelijk is voor het onderwijs en de kansen van kinderen verkleint.

Het is nodig om nu te investeren om leraren te behouden en voldoende nieuwe bevoegde leraren op te leiden om de tekorten die worden verwacht op te vangen. Scholen met lage tekorten moeten beloond worden voor hun solidariteit als ze leraren opleiden die daarna elders aan de slag kunnen. De aanpak vraagt bovendien om meer focus op de ongelijke verdeling van de tekorten over de stad en specifieke en extra inzet daar waar dit het meest nodig is. Omdat alle Amsterdamse kinderen een goede leraar verdienen, nu en in de toekomst.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Onderwijs Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2025