Raadsinformatiebrief Aanpak antisemitisme_december 2025.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

2 december 2025

Portefeuille(s)

Inclusie en Antidiscriminatie

Portefeuillehouder(s):

Touria Meliani

Behandeld door

Jeugd, Zorg en Diversiteit (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl)

Onderwerp

Raadsinformatiebrief behorend bij de Aanpak antisemitisme

Geachte leden van de gemeenteraad, De Joodse gemeenschap is al eeuwenlang onderdeel van Amsterdam. In de 16e eeuw behoorden Joden tot de eerste migrantengroepen die zich in de stad vestigden. En tot op de dag van vandaag is de Joodse gemeenschap onlosmakelijk verbonden met Amsterdam. Helaas is ook antisemitisme al eeuwen een urgent probleem. Daarbij zien we hoe de gebeurtenissen in de wereld ook voelbaar zijn in Amsterdam en ervoor zorgen dat het thuisgevoel van Joodse Amsterdammers onder druk staat. Joodse Amsterdammers voelen zich regelmatig onveilig en belemmerd in het uitdragen van hun identiteit. Amsterdam wil een inclusieve stad zijn, waarin iedereen zichzelf kan zijn, in veiligheid en in verbinding met de ander. Daarbij hoort ook een actieve inzet op het bestrijden van antisemitisme én het zichtbaar maken van historisch en hedendaags Joods leven in de stad. In de Raadsinformatiebrief ‘Inzet en bestrijding antisemitisme’ van september 2024 is uiteengezet wat het college al doet vanuit verschillende portefeuilles in het tegengaan van antisemitisme. Deze raadsinformatiebrief is besproken tijdens de commissievergadering Financiën, Kunst en Diversiteit van 23 januari 2025 en in de raadsvergadering van 6 maart 2025.

Duidelijk is dat er op veel verschillende manieren gewerkt wordt aan het bestrijden van antisemitisme in de stad en het zichtbaar maken van Joods leven, maar dat er ook meer inzet nodig is. In de Raadsinformatiebrief heeft het college daarom aangekondigd vanuit de portefeuille inclusie en antidiscriminatie te komen met een plan voor aanvullende inzet. De Aanpak antisemitisme vindt u bij deze brief. Aanpak antisemitisme Antisemitisme is een groot probleem. Naast preventie en emancipatie speelt fysieke (on)veiligheid een belangrijke rol. Een gevolg van antisemitisme is dat Joodse Amsterdammers zich regelmatig onveilig voelen en zijn in de stad. Het college zet zich sterk in om de veiligheid van Joodse Amsterdammers te waarborgen. Met de Aanpak antisemitisme wil het college uw raad informeren over de extra inzet die gedaan wordt vanuit de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie om antisemitisme te verminderen en de Joodse gemeenschap te ondersteunen. We zetten binnen de Aanpak in op twee zijden van dezelfde medaille: het bestrijden van antisemitisme door preventief de voedingsbodem weg te nemen en het bevorderen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2025 Pagina 2 van 4

van emancipatie door het ondersteunen van initiatieven binnen de Joodse gemeenschap die bijdragen aan de zichtbaarheid van Joods leven. Een noodzakelijke voorwaarde hierbij is ook inzet op veiligheid voor Joodse Amsterdammers. Voorafgaand aan het opstellen van de Aanpak is er gesproken met diverse vertegenwoordigers uit de Joodse gemeenschap. Dit betrof religieuze, seculiere, maatschappelijke, sociale en wetenschappelijke organisaties, evenals individuele vertegenwoordigers. Ook zijn de stadsdelen en relevante gemeentelijke afdelingen betrokken. Op basis van deze gesprekken, actuele ontwikkelingen, onderzoeken en relevante literatuur is het college gekomen tot de volgende ambities en beoogde resultaten. Ook het Rijk zet zich in voor een inclusief Nederland voor Joodse Nederlanders. We volgen de landelijke ontwikkelingen en werken waar dat kan samen met Amsterdamse en landelijke organisaties. Doel en ambities Het doel van de Aanpak is om de samenhang tussen alle inzet vanuit de gemeente op preventie en emancipatie te versterken en daar waar nodig aanvullende acties te ondernemen vanuit de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie. Daarnaast bevat de Aanpak ook de huidige en aanvullende inzet op het gebied van veiligheid. De ambities uit de Aanpak worden verderop in deze brief toegelicht.

Relatie tot andere portefeuilles De Aanpak is een nadere uitwerking van het beleidskader Inclusie en antidiscriminatie 2023-2026. Daarnaast wordt in deze Aanpak ook de huidige inzet uit andere portefeuilles benoemd waar het preventie, emancipatie en veiligheid betreft. Het gaat hierbij om Onderwijs, Sport, Jeugd, Stadswerken, Kunst & Cultuur, Bureau Inclusie & Diversiteit, Openbare Orde en Veiligheid, het kabinet van de burgemeester en de stadsdelen en stadsgebied Weesp. In het traject naar een nieuw beleidskader voor de nieuwe bestuursperiode wordt deze Aanpak geëvalueerd en geïntegreerd in het nieuwe kader. Commissie Toekomst Joods Amsterdam De relatie van de gemeente Amsterdam met de Joodse gemeenschap beleefde een dieptepunt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de oorlog werd in alle lagen van de gemeente actief meegewerkt aan de vervolging van Joden. De gemeente Amsterdam neemt hier rekenschap van. De gemeente heeft excuses aangeboden voor haar rol in de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Burgemeester Halsema sprak deze excuses uit op 24 april 2025. Om deze excuses kracht bij te zetten en de toekomst van Joods leven in de stad te ondersteunen, investeert het college 25 miljoen euro. De Commissie Toekomst Joods Amsterdam werkt momenteel aan het opstellen van de kaders voor de besteding van dit bedrag.

Vanuit de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie wordt het proces rondom de commissie gevolgd en wordt samen met de burgemeester en de commissie er zorg voor gedragen dat de Aanpak en het fonds elkaar aanvullen en versterken.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2025 Pagina 3 van 4

Aanpak Antisemitisme De Aanpak is een uitwerking van het beleidskader Inclusie en Antidiscriminatie 2023-2026. Op basis van het beleidskader en de gesprekken met de gemeenschap zijn er vijf ambities geformuleerd die moeten bijdragen aan preventie en emancipatie. Aan elke ambitie zijn verschillende resultaten verbonden waar de Aanpak naartoe werkt.

Ambitie 1: Meldingsbereidheid vergroten • Joodse Amsterdammers weten waar ze terechtkunnen als zij te maken hebben met antisemitisme; • Het maken van een melding bij het meldpunt Discriminatie.nl regio Amsterdam wordt gestimuleerd en is laagdrempelig. Ambitie 2: Normstellen • Meer Amsterdammers hebben handelingsperspectief op hoe zij kunnen optreden bij antisemitisme. Ambitie 3: Verbinding en ontmoeting stimuleren • Faciliteren van meer ontmoeting tussen verschillende groepen Amsterdammers. Ambitie 4: Zichtbaarheid en kennis vergroten • Historisch en hedendaags Joods leven is meer zichtbaar in de stad waarbij ook aandacht is voor de diversiteit binnen de Joodse gemeenschap zelf; • Meer Amsterdammers hebben kennis over Joods leven; • Meer Amsterdammers herkennen vooroordelen en stereotypen over Joden. Ambitie 5: Zelfbeschikking en eigen regie vergroten • Joodse Amsterdammers hebben op een betekenisvolle manier kunnen investeren in de eigen identiteit; • Afdeling Diversiteit heeft een stevigere informatiepositie en staat in verbinding met de Joodse gemeenschap. De nadere uitwerking van deze ambities vindt u in de bijlage Aanpak antisemitisme. Het college informeert uw raad eind 2026 via een raadsinformatiebrief over de voortgang.

Betrokken moties Met de inzet onder ambitie 1 Meldingsbereidheid vergroten uit de Aanpak antisemitisme geeft het college invulling aan de motie 46 van het lid Khan inzake een pilot voor het inzichtelijk maken van het meldproces voor Joodse Amsterdammers (TA2025-000332). Het Meldpunt Discriminatie.nl regio Amsterdam zet hiervoor in op werken aan de naamsbekendheid en meldingsbereidheid bij de Joodse gemeenschap, het blijven benadrukken van de laagdrempeligheid om een melding te kunnen doen bij het meldpunt en het versterken van de verbinding met Joodse organisaties. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2025 Pagina 4 van 4

De afdoening van de moties 55 van de leden Bentoumya c.s. inzake bewustwording complottheorieën in antisemitismebestrijding (TA2025-000334) en motie 56 leden Garmy c.s. inzake de bestrijding van online discriminatie en racisme (TA2025-000335) ontvangt u later separaat. We doen de motie inzake bewustwording complottheorieën in antisemitismebestrijding en de motie inzake de bestrijding van online discriminatie en racisme apart af omdat ook andere groepen te maken hebben met online discriminatie en complottheorieën. Het college vindt het van belang om in te zetten op de bestrijding van alle vormen van online discriminatie en racisme en complottheorieën. Het college streeft ernaar u over de afdoening in Q1 2026 te informeren. De motie 53 leden Garmy c.s. inzake een plek voor gemeenschapszin (TA2025-000333) vraagt nog om meer onderzoek. Het college streeft ernaar u over de afdoening in Q2 2026 te informeren. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Inclusie en Antidiscriminatie