Raadsinformatiebrief 13-09 toezegging ABA oktober 2024.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 oktober 2024 Jeugd Wethouder Marjolein Moorman Adelien de Koster, a.de.koster@amsterdam.nl; bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl Afdoening toezegging naar aanleiding van inspreker

Geachte leden van de gemeenteraad, In de raadscommissie van 17 april 2024 heb ik u, naar aanleiding van een inspreker, toegezegd te onderzoeken wat de situatie in Amsterdam is rond de behandelmethode ABA (Applied Behavior Analysis) die onder meer gebruikt wordt bij kinderen met autisme. De inspreker vroeg de gemeente Amsterdam om te stoppen met de financiering van deze behandelmethode bij jeugdigen omdat de methode risico op psychische schade met zich meebrengt. Graag licht ik hier toe hoe het college uitvoering geeft aan deze toezegging. Applied Behavior Analysis (ABA) is een behandelmethode bij onder meer autisme, gebaseerd op de principes van gedragstherapie. De methode kent veel varianten, die breed worden toegepast. De laatste jaren neemt de kritiek op de methode toe. De kern van de kritiek richt zich op het gebruik van dwang en straffen bij het aanleren van geaccepteerd gedrag. Tijdens ABA-behandelingen wordt veel gebruik gemaakt van beloningen, inclusief het onthouden of terugvorderen daarvan bij ongewenst gedrag. In dezelfde week in april verscheen het onderzoeksrapport ‘Ervaringen van mensen met autisme, ouders en zorgverleners met ABA-behandelingen in Nederland’ door het Nederlands Autisme Register (NAR, april 2024).

Het ministerie van VWS gaf opdracht tot dit onderzoek nadat er via Leerlingenbelang Voortgezet Speciaal onderwijs (LBVSO) meer dan 1500 klachten over ABA-behandelingen waren verzameld. De klachten varieerden van lichamelijk straffen en vrijheidsbeperkende maatregelen tot het ervaren van ernstige mentale klachten na de behandeling. Het LBVSO heeft met ons de informatie over meldingen uit Amsterdam gedeeld: er zijn 123 klachten binnengekomen over ABA-behandelingen bij scholen en aanbieders in Amsterdam in de periode 2023-2024. Het gaat om gecontracteerde kernpartners (zoals Levvel, MOC en iHub), aanvullend gecontracteerde aanbieder Raeger, PGB aanbieders en scholen die bij hun ondersteuning van (thuiszittende) jeugdigen met autisme gebruik maken van ABA gerelateerde hulpvormen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 september 2024 Pagina 2 van 3

Het college laat het oordeel over de inhoud van de zorg over het algemeen over aan zorgprofessionals, we vertrouwen daarvoor op de kennis van onze aanbieders. Echter, de inhoud van de klachten is zeer ernstig. En als gemeente staan we niet achter methoden die een kind dwingen te veranderen en risico op schade met zich meebrengen. In de Jeugdvisie Amsterdam staat niet voor niets: “[we willen] kinderen niet behandelen om hen binnen het systeem te laten passen of anders daarbuiten te plaatsen, maar kijken hoe we ze zo goed mogelijk binnen hun eigen omgeving steun, ruimte en deskundigheid kunnen bieden om veilig op te groeien en onderwijs te krijgen.” Met betrekking tot het aandeel ABA-behandelingen in de zorg aan autistische kinderen in Amsterdam ondernemen we met onze jeugdhulppartners de volgende stappen:  Naast de 20 vaste contractpartners in de jeugdhulp heeft de gemeente een aanvullend contract met Raeger, een zorgaanbieder gespecialiseerd in zorg voor jongeren met autisme volgens de ABA methodiek. Ruim 50 Amsterdamse kinderen krijgen daar dagbehandeling. We willen de jeugdhulp zoveel mogelijk door onze vaste partners laten uitvoeren en daarbij minder ABA gerelateerde zorg inzetten dus we kiezen voor een instroomstop bij Raeger. Ook het aantal Pgb’s voor ABA-behandelingen willen we sterk omlaag brengen.

 De kernpartners die aan ABA gerelateerde behandelmethoden gebruiken gaven aan daarbij geen dwang of straf toe te passen. Zij zijn bezig aanbod te creëren voor de doelgroep die op dit moment door Raeger wordt bediend (kinderen met zware vormen van autisme, soms met een verstandelijke beperking). Ook onderzoeken zij wat een goed vervolg is op de ABA-gerelateerde werkwijzen. Daarvoor kunnen zij aansluiten bij de landelijke ontwikkelingen van professionals en NJi waartoe de staatssecretaris oproept.  Een goede omgeving voor kinderen met autisme komt echter niet alleen in de jeugdhulp tot stand. Ook ouders en scholen moeten geholpen worden om het neuro-divergente gedrag van hun kinderen en leerlingen te accepteren en om zelf een omgeving te creëren waarin kinderen en jongeren met autisme zich op hun eigen manier kunnen ontwikkelen. Daarom bespreek ik dit ook met de onderwijspartners, in het kader van de Ambitieagenda Passend Onderwijs. Het opbouwen van aanbod dat past binnen de Amsterdamse Jeugdvisie betekent een brede verandering. Niet alleen voor jeugdhulp en onderwijs, maar voor de hele stad.

“We moeten toe naar een situatie waarin de deskundigheid die we in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld, aanwezig is waar kinderen zijn – op school, opvang of de sportclub – zodat dat dit de plekken worden waar álle kinderen goed gedijen, zonder dat een deel van hen daarvoor naar een ‘speciale’ (en dus aparte) voorziening moet.” (Jeugdvisie Amsterdam). Voor de Amsterdamse kinderen en jeugdigen met autisme betekent dat een omgeving waarin zij zichzelf kunnen zijn en zich niet hoeven aan te passen aan het systeem dat hen dwangmatig opgelegd wordt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 september 2024 Pagina 3 van 3

Het college beschouwt de toezegging hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Jeugd

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl