Raadsbriefinformatiebrief maatregelen PHSA lijn 26.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 januari 2023 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte (bestuurlijke.zaken.vor@amsterdam.nl) Maatregelen stedelijk OV als gevolg van bouwwerkzaamheden voor het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. De komende jaren voert ProRail met het Project Hoogfrequent Spoorvervoer Amsterdam Centraal (PHSA) grootschalige werkzaamheden uit in station Amsterdam Centraal en aan het omliggende ProRail-spoor. Het doel van PHSA is het invoeren van een hoogfrequent treinsysteem (iedere tien minuten een trein) op de belangrijkste spoorverbindingen om de groeiende stroom reizigers te kunnen faciliteren. Om dit mogelijk te maken zijn aanpassingen aan de sporen bij en perrons van Amsterdam Centraal nodig. Amsterdam Centraal krijgt bredere perrons waarop de grotere reizigersstromen veilig afgewikkeld kunnen worden. Daarnaast wordt de mogelijkheid benut om gelijktijdig een grote fietsenstalling onder de sporen te maken. Ook komt er een ongelijkvloerse spoorkruising ten oosten van Amsterdam Centraal bij de Dijksgracht om meer afwikkelcapaciteit voor treinen te realiseren. Aan de omliggende ProRail-sporen moet ook beheer en onderhoud worden uitgevoerd zoals het vervangen van spoorbruggen over de Oostertoegang omdat vier (stalen) bruggen van de in totaal vijf bruggen aan het einde van hun levensduur zijn gekomen. De vijfde (betonnen) brug wordt op verzoek van de gemeente Amsterdam vervangen zodat alle nieuwe brugsteunpunten in het water komen te staan en daardoor meer ruimte ontstaat.

Het nieuwe maaiveldontwerp van de Oostertoegang faciliteert dankzij deze extra ruimte het éénrichting autoverkeer (Autoluw) en het groeiende fiets- en voetgangersverkeer vanaf onder andere de nieuwe aanlanding van het IJpleinveer. De ProRail-werkzaamheden gaan hinder geven voor het stedelijk OV. ProRail spant zich met de betrokken partijen (Vervoerregio Amsterdam, GVB en gemeente Amsterdam) in om de overlast tot een minimum te beperken. In deze brief informeer ik u over de tijdelijke maatregelen die nodig zijn om veilig de vijf spoorbruggen over de Oostertoegang te kunnen vervangen. De werkzaamheden hebben impact op de reiziger en omgeving. Gelukkig kan tijdens de uitvoering van de bouwwerkzaamheden de impact beperkt worden, zowel voor de trein als voor het stedelijk OV, door een slimme bouwfasering en verschillende maatregelen. Over deze maatregelen zijn in maart 2022 bestuurlijke afspraken gemaakt tussen ProRail en de gemeente Amsterdam. In augustus 2022 is het werk aan spoorbruggen Oostertoegang door ProRail definitief gegund aan de aannemer. Dit maakt dat het nu zeker is dat de werkzaamheden gaan plaatsvinden en dat het een goed moment is om uw Raad te informeren over mitigerende maatregelen ten behoeve van goed en veilig blijven functioneren van tram 26.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2022 Pagina 2 van 3

Maatregelen voor het vervangen van de vijf spoorbruggen over de Oostertoegang (2024-2029) Er zijn verkeersmaatregelen nodig om veilig de vijf spoorbruggen over de Oostertoegang te kunnen vervangen. De brugvervangingen wordt in de periode 2024-2029 uitgevoerd, waarbij per jaar één spoorbrug wordt vervangen. In elk jaar is ongeveer acht maanden hinder op de openbare weg. De Oostertoegang kent twee onderdoorgangen aan weerszijden van het water, namelijk de oostbuis en de westbuis. Voor de gehele bouwperiode is één onderdoorgang nodig die vrij is van verkeer. De oostbuis stremmen bleek na verkenning geen optie omdat de omleidingsroute voor voetgangers en fietsers en de bijbehorende bouwperiode dan te lang zouden zijn. De westbuis kan wel gestremd worden, mits er maatregelen voor de exploitatie van bussen en tramlijn 26 worden getroffen. Overige tramlijnen worden niet geraakt door de vervanging van de spoorbruggen. Tramlijn 26 en bussen kunnen tijdens de stremming niet vanaf de IJ-zijde naar het voorplein komen om hun halte en/of route aan te doen. Tramlijn 26 gaat op de calamiteitenhalte CS IJ-zijde halteren. Reizigers worden naar deze tramhalte verwezen. Bij eerder gebruik kwamen positieve reacties van reizigers binnen omdat hun reistijd verkort werd.

Voor aanpassing van de tram- en busroute gaat GVB in het kader van de TBGN procedure (Tijdelijke Buitengebruikname –van het spoor) een tijdelijk vervoerplan uitwerken met daarin onder meer de gewijzigde routes van de bus en tram, aanvullende maatregelen en de extra GVB-exploitatiekosten die door ProRail vergoed worden. Daarnaast zijn twee meer ingrijpende maatregelen noodzakelijk: 1. Een tijdelijke aanpassing van de calamiteitentramhalte (tram 26) aan de CS IJ-zijde 2. De aanleg van een zogenaamd overbrengspoor: een nieuwe tijdelijke route om trams van tramlijn 26 van en naar een GVB-werkplaats over te brengen voor (on)gepland onderhoud. 1. De tijdelijke aanpassing van de calamiteitenhalte CS IJ-zijde Tijdens de stremming van de westbuis gaat GVB Exploitatie met tram 26 bij de zogenaamde calamiteitenhalte ‘CS IJ-zijde’ halteren. Deze halte is ontworpen en aangelegd voor incidenteel kortdurend gebruik maar blijkt het huidige reizigersaanbod niet veilig te kunnen verwerken. Dit is gebleken tijdens het project De Entree waarbij deze calamiteitenhalte langdurig is ingezet. Toen is al na enkele dagen gekozen voor een noodoplossing voor het instappen van passagiers. De tramhalte dient verbreed te worden om het aantal in- en uitstappers veilig te kunnen verwerken.

Dit kan worden bereikt door het fietspad ter plaatse van de halte te verleggen en voor voetgangers een tijdelijke route via een steiger boven het water van het IJ aan te leggen die aansluit op de uitbreiding van de IJboulevard die nu wordt uitgevoerd. Deze maaiveldaanpassing is stedenbouwkundig ongewenst, enkel tijdelijk acceptabel, en wordt daarom na de werkzaamheden van ProRail weer teruggedraaid. ProRail voert deze tijdelijke maaiveldaanpassing en het terugbrengen van de huidige situatie op eigen kosten uit. Bovendien wordt de aanpassing de komende jaren tijdens het gebruik van de halte geëvalueerd of deze voldoende functioneert voor het afwikkelen van reizigers en het uitvoeren van een betrouwbare dienstregeling. Indien nodig zal ProRail in overleg met Amsterdamse partijen nog aanvullende aanpassingen of maatregelen doorvoeren. 2. De tijdelijke aanleg van een overbrengingsspoor Op dit moment vinden vrijwel dagelijks enkele overbrengingsritten voor (on)gepland onderhoud plaats vanaf de IJtramstalling (Zeeburgereiland), via de westbuis van de Oostertoegang naar een GVB-werkplaats en retour. Overbrengingsritten moeten altijd kunnen plaatsvinden om voldoende trams in exploitatie te houden. Tijdens project De Entree is ervaring opgedaan met het twee maal per week organiseren van nachtelijke overbrengingsritten.

Dit bleek een kostbare aangelegenheid te zijn met inzet van veel menskracht en voor zo’n lange periode als noodzakelijk tijdens de PHS werkzaamheden (vijf jaar) niet te organiseren. Door deze beperkte overbrengingsmogelijkheden ontstaat zonder het nemen van maatregelen een groot risico op langdurige uitval van trams, wat op lijn 26 zeer ongewenst is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2022 Pagina 3 van 3

De betrokken partijen hebben gezamenlijk geconcludeerd dat voor de bouwperiode van ProRail voor het (on)gepland onderhoud een tijdelijk overbrengingsspoor moet worden aangelegd. Deze komt ter hoogte van Rietlandpark en verbindt de trambanen van lijn 26 (IJtram) en tramlijn 7 (Azartplein richting Leidseplein en Slotermeer). Na de werkzaamheden haalt ProRail het tijdelijk overbrengingsspoor weer weg. Om het overbrengingsspoor te kunnen realiseren gaat ProRail tijdelijk ruimte vrijmaken langs de treinsporen. Het inspectiepad wordt tijdelijk opgeheven, bovenleidingsportalen worden tijdelijk verplaatst en hekwerk, kabels en leidingen worden tijdelijk verschoven. Vervolgens loopt het spoor door of langs een parkje. Het tramspoor moet verder technisch uitgewerkt worden en goed ingepast worden in de openbare ruimte. Het eerste haalbaarheidsonderzoek heeft geen showstoppers opgeleverd. ProRail heeft in het spoorbrugcontact ook een terugvaloptie opgenomen, mocht de tijdelijke overbrengingsroute door omstandigheden niet (tijdig) beschikbaar zijn. Dan kunnen via de westbuis van de Oostertoegang op een aantal vooraf vastgestelde momenten (tijdvensters) overbrengingsritten in de nacht plaats vinden. De tijdsperiode waarin de maatregelen gerealiseerd moeten worden (opleveren 1 juli 2024) is krap.

Er is aan ProRail bestuurlijk toegezegd dat de gemeentelijke organisatie voortvarend meewerkt aan de verdere planuitwerking in opdracht van ProRail. Voor inpassing van het tijdelijke overbrengingsspoor en voor de steiger in ’t IJ zijn planologische Wabo ontheffingen procedures nodig. Hiervoor worden de gebruikelijke procedures doorlopen. Hoewel het project voor rekening en risico van ProRail is, zal het College als afsluiting van de planuitwerking een uitvoeringsbesluit nemen aangezien de fysieke aanpassingen op grondgebied van de Gemeente Amsterdam plaatsvinden. Bewoners rondom het parkje en mensen die hun hond uitlaten in het park zijn inmiddels geïnformeerd over de plannen, onder andere via een brief en een informatiestand, die een middag in het park heeft gestaan. Over de verdere ontwikkelingen, uitvoering en (eventuele) impact op de leefomgeving worden zij opnieuw geïnformeerd, net als andere bewoners die met de gewijzigde route van de remiseritten te maken krijgen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Overzichtskaarten projectgebieden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl