Raadsbrief voortgangsrapportage PHKG 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 april 2022 Wonen, Zorg, Jeugd, Vluchtelingen, Bouwen Jacob Wedemeijer, Simone Kukenheim, Rutger Groot Wassink Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportage Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de voortgang van het programma Huisvesting Kwetsbare Groepen in 2021. Sinds 2016 werken zorgaanbieders, woningcorporaties en de gemeente Amsterdam samen in het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG). Op 13 maart 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2019-2022. Het programma is mede vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) en het Platform Opvanginstellingen Amsterdam (POA). De gemeente Amsterdam, de Amsterdamse woningcorporaties en zorgaanbieders ontwikkelen vanuit dit programma preventieve maatregelen en maken afspraken om kwetsbare groepen met een urgent woonprobleem binnen drie maanden een passende woning aan te bieden, zo nodig gekoppeld aan begeleiding. Over de voortgang van het programma wordt jaarlijks gerapporteerd aan de gemeenteraad. De activiteiten van het programma voor de periode 2019-2022 zijn opgedeeld over vier actielijnen: 1. Preventie van dakloosheid en het bieden van ondersteuning 2. Voldoende passende woonplekken 3. Zorgzame stad en wijk 4. Implementeren, leren en evalueren Voor u ligt de Voortgangsrapportage van het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021.

Resultaten en ontwikkelingen 2021 Het tekort aan betaalbare woningen in Amsterdam wordt steeds groter en dat leidt tot een toename van kwetsbare mensen met een urgent woonprobleem. Door deze stijgende vraag naar woningen was in 2021 de wachttijd voor de meeste kwetsbare groepen lang. De oorzaken zijn de toename van het aantal mensen met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 2 van 4

een sociale of medische urgentie, de hoge taakstelling statushouders en de toename van dakloosheid. De doorstroming uit de keten voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen stagneert. Nog duidelijker dan in 2021 zal in 2022 blijken dat de doelstelling om alle kwetsbare groepen binnen 3 maanden te huisvesten onhaalbaar is. Eind januari 2022 is een brief gestuurd aan de gemeenteraad over de verdeling van de woningen van het PHKG in 2022. Of het nu gaat om vluchtelingen, mensen met een acute sociale en medische situatie of mensen die uit de maatschappelijke opvang komen: allen hebben zij zo snel mogelijk een woning nodig. Door regie te voeren over de naar rato verdeling van de schaarse woningen wil het college alle mensen die met spoed een huis nodig hebben, zo eerlijk mogelijk helpen. Deze verdeling is de komende jaren extra knellend door de forse extra toestroom van statushouders, een toename van de problematiek van dak- en thuisloosheid alsmede een stijging van het aantal mensen met een sociale of medische urgentie. Daar bovenop komt de herhuisvesting van (voormalig) statushouders met een tijdelijk contract. Naar verwachting kan in 2022 minder dan de helft van de huishoudens die in aanmerking komen voor huisvesting, daadwerkelijk worden gehuisvest. Sinds 2019 stijgt het aantal mensen met een sociale of medische urgentie.

Steeds meer mensen komen in de knel door de krapte op de woningmarkt en de coronapandemie verergert de problemen. Het tekort aan woonruimte voor kwetsbare mensen is een zeer pijnlijk gegeven, want het leidt tot een verergering van problemen, overvolle asielzoekerscentra en opvangvoorzieningen. De focus komt in 2022 te liggen op vergroting van het aanbod van woonruimte voor kwetsbare groepen, stroomlijning en beperking van de vraag naar woningen voor kwetsbare groepen en verdeling van de beschikbare woningen voor 2022 en het maken van afspraken over de sturing hierop. Vanaf 2020 geldt de afspraak zoals opgenomen in de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 dat woningcorporaties jaarlijks 1.800 sociale huurwoningen voor kwetsbare groepen leveren. Begin 2020 is een verdeling gemaakt van deze woningen over de doelgroepen van het programma. In 2021 hebben woningcorporaties uiteindelijk 2.112 woningen geleverd voor de huisvesting van kwetsbare groepen, plus 65 rolstoelwoningen. Dit zeer mooie resultaat is mogelijk geworden dankzij de goede samenwerking tussen zorgaanbieders, woningcorporaties en gemeente. Ook de afgesproken verdeling tussen de doelgroepen is gerealiseerd. De extra sociale huurwoningen gingen vooral naar kwetsbare groepen die geen woonbegeleiding krijgen (met name mensen met een sociale of medische urgentie).

Corporaties hebben bewust een inhaalslag gemaakt na de beperking van en stop op het woningaanbod voor mensen met een woonurgentie in 2020. Deze groep heeft immers een urgentieverklaring vanwege hun kwetsbare soms ronduit schrijnende situatie. Voor de groepen die wonen met begeleiding (voornamelijk uitstroom uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen), kwam het afgesproken aantal sociale huurwoningen beschikbaar. Het aantal geleverde woningen voor deze hoofdgroep was een kwart hoger dan in 2020. De zorgaanbieders konden daardoor de geplande doorstroom van cliënten naar een zelfstandige woning bereiken. Naar statushouders ging 15% meer woningen dan was afgesproken. Zoals vooraf duidelijk was, is de bovengemiddeld hoge taakstelling voor 2021 niet gehaald, omdat dat alleen mogelijk zou zijn door flink te snijden in het woningaanbod voor uitstromers uit de maatschappelijke opvang of mensen met een sociale en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 3 van 4

medische urgentie . Zoals hierboven is aangegeven, wil het college de woningen zo eerlijk mogelijk verdelen over de verschillende groepen, want die hebben elk een legitieme, spoedeisende huisvestingsvraag. De verdeling gebeurt naar rato van de vraag. Doordat de taakstelling statushouders niet is gehaald, heeft de gemeente opnieuw een achterstand opgebouwd van 276 te huisvesten statushouders. Vooruitblik 2022 Naast het verantwoorden en reflecteren op 2021, kijkt het college ook graag vooruit naar 2022. In de komende jaren loopt het tekort aan woningen voor kwetsbare groepen naar verwachting op. De prijzen van koopwoningen en huurwoningen in de vrije sector in Amsterdam blijven te hoog voor lagere inkomensgroepen en de woningmarkt zit vrijwel op slot. In 2022 is de doelstelling om alle kwetsbare groepen binnen drie maanden te huisvesten onhaalbaar. Dit is een zeer pijnlijke constatering, maar de vraag is momenteel zo groot dat deze conclusie onvermijdelijk is. Een voorstel voor aanscherping van de urgentiecriteria is eind 2021 door de gemeenteraad verworpen. Naar verwachting loopt de wachttijd voor mensen met een woonurgentie daarmee op tot ongeveer 2 jaar aan het eind van 2022.

De sleutels voor een toegankelijke woningmarkt zijn stimulering van doorstroom op de woningmarkt, vergroting van het aanbod aan betaalbare huurwoningen, regionale spreiding van sociale huurwoningen en kwetsbare groepen, nieuwbouw en efficiënt gebruik van bestaande woningen. Hiervoor werkt de gemeente Amsterdam samen met de andere gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam, zijn we in gesprek met het Rijk en de provincie en investeren we uiteraard in woningbouw in Amsterdam. De VNG, Aedes, de G5, de G40 en de ambtelijke top van de betrokken ministeries hebben in 2021 een kabinetsadvies voor de huisvesting van aandachtsgroepen opgesteld. Het advies ‘Een thuis voor iedereen’ gaat uit van een integrale aanpak van de wooncrisis in samenwerking tussen Rijk, provincies en gemeenten. In 2022 wordt het advies uitgewerkt in een Nationale Samenwerkingsagenda. De Metropoolregio Amsterdam is aangewezen als een voortrekker in deze aanpak. Op lokaal niveau ligt een belangrijke preventieve taak bij de Buurtteams die in 2021 zijn gestart. De Buurtteams, WPI en Wonen hebben inmiddels goed werkende afspraken over tijdige en integrale ondersteuning op het vlak van bestaanszekerheden. Het doel voor 2022 is dat de Buurtteams een goede samenwerkings- en verwijsrelatie met de netwerkpartners tot stand brengen.

De netwerkpartners zijn onder meer de woningcorporaties, !Woon en het team urgenties van de gemeente. Het Buurtteam vervult de eerstelijnsfunctie voor de toegang tot een urgentie. Begin 2022 zijn afspraken gemaakt over de verdeling van de woningen in 2022. Het college gaat de komende tijd op zoek naar mogelijkheden om nieuwe of tijdelijke woonplekken te realiseren. Daarnaast zal het college een beeld voor komende jaren proberen te schetsen, waarbij onder andere wordt bekeken welke maatregelen mogelijk zijn om de wachttijd voor de doelgroepen van het PHKG niet verder te laten oplopen. Omdat in 2022 meer tijdelijke nieuwbouw- en transformatieprojecten opgeleverd worden, konden contracten van statushouders die in aanmerking komen voor de Ruggensteunregeling in 2021 waar mogelijk

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 4 van 4

verlengd worden. Ook in 2022 is de taakstelling statushouders bijzonder hoog. Daarom worden de beschikbare sociale huurwoningen voor statushouders zo veel mogelijk ingezet voor reguliere statushouders. Aandachtspunten De belangrijkste aandachtspunten in 2022 zijn:  De krapte op de Amsterdamse woningmarkt neemt verder toe. De gemeente blijft daarom inzetten op het beschikbaar houden van woningen voor Amsterdammers in een kwetsbare positie, beter benutten van de bestaande voorraad en het bouwen van woningen.  Het beroep op de Ruggensteunregeling door (voormalig) statushouders neemt fors toe. In 2021 deden 40 personen na afloop van het tijdelijke huurcontract een beroep op de regeling; in 2022 gaat het naar verwachting om 400 personen.  De verdeling van woningen voor kwetsbare groepen is gelet op de toenemende vraag en de blijvende krapte in de woningmarkt een steeds ingewikkelder vraagstuk. Het is ook een zwaar maatschappelijk probleem: het grote tekort aan huizen in Nederland komt op deze manier disproportioneel terecht bij de meest kwetsbaren. Het is cruciaal deze pijn zoveel mogelijk te beperken en de beschikbare woningen zo eerlijk mogelijk verdelen. Hiervoor is de ondersteuning van het Rijk noodzakelijk. Zodat de mensen die het hardst een woning nodig hebben, deze ook krijgen.

Behalve een landelijke integrale aanpak, is het belangrijk vanuit de samenwerkingspartners nog beter samen te werken, te monitoren en snel (bij) te sturen om de afgesproken verdeling in 2022 te halen. Er wordt alles op alles gezet om dat te realiseren.  Medio 2022 verschijnt een volgend onderzoek van OIS naar de verdeling van kwetsbare groepen over de stad.  2022 is het laatste jaar van dit programma. Daarna loopt het programmaplan af en eindigt ook de financiering. Gemeente, zorgaanbieders en corporaties waarderen de samenwerking in dit programma zeer en hebben de afgelopen jaren goede resultaten geboekt. Daarmee is het aan een nieuw college en raad om te besluiten over een continuering van dit programma. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Jakob Wedemeijer Wethouder Bouwen en Wonen

Simone Kukenheim Wethouder Jeugd en Zorg

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Rutger Groot Wassink Wethouder Vluchtelingen en Ongedocumenteerden