Raadsbrief voortgangsrapportage en LTB klimaatadaptatie.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 november 2025 Openbare ruimte en groen Melanie van der Horst Programma Klimaatadaptatie, klimaatadaptatie@amsterdam.nl Voortgangsrapportage klimaatadaptatie 2025 en langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de voortgang van de acties uit de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026, zoals beschreven in de Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025 (bijlage 1), en over de langetermijnbenodigdheden voor klimaatadaptatie (bijlage 2). Met deze brief doe ik ook toezegging TA2024-000497 af door een toelichting te geven op het meenemen van klimaatadaptatie in onderhoudsprojecten. In het kort Klimaatverandering bedreigt de veiligheid en leefbaarheid van Amsterdam. We krijgen vaker te maken met extremere hitte, langere periodes van droogte en heftige neerslag. Ook de overstromingsrisico’s nemen toe. Daardoor ontstaat hittestress, schade aan funderingen en groen, wateroverlast en een afname aan arbeidsproductiviteit en aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat. De risico’s zijn groot en nemen toe. Dit raakt de hele stad. Daarbij komt nog dat de impact ongelijk verdeeld is over de stad. Daarom moeten we alles op alles zetten om klimaatverandering tegen te gaan en ons tegelijkertijd voorbereiden op het veranderende klimaat. In de afgelopen jaren hebben we over alle portefeuilles en in samenwerking met onze partners acties uitgevoerd om onze stad weerbaarder te maken tegen weersextremen. Hierover rapporteren we met de Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025.

Ook hebben we de benodigde maatregelen voor de lange termijn inzichtelijk gemaakt. We willen Amsterdam gezond, veilig en leefbaar houden – nu en in de toekomst. Daarom werken we aan een klimaatbestendige stad in 2050. Fysiek, sociaal en economisch. Dat betekent dat we ons aanpassen – en kunnen blijven aanpassen bij nieuwe inzichten. Dat vraagt inzet van de hele stad. We moeten klimaatadaptieve maatregelen aan lopende werkzaamheden koppelen én extra stappen zetten waar risico’s het grootst zijn. Met structurele inzet en financiering. Voortgang op klimaatadaptatie tot nu toe In de periode 2020-2025 hebben we de eerste stappen gezet en invulling gegeven aan de Strategie Klimaatadaptatie (2020) door de risico’s inzichtelijk te maken en klimaatadaptatie mee te nemen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 november 2025 Pagina 2 van 5

in reguliere werkzaamheden. We hebben dit gedaan waar de nood het hoogst is, met beperkte middelen en in lijn met het Amsterdams Akkoord 2022-2026. Deze inzet is georganiseerd vanuit een tijdelijk programma Klimaatadaptatie dat in 2026 afloopt. Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025 In de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026 staan inspanningen om de stad voor te bereiden op het veranderende klimaat met de huidig beschikbare middelen. Met de Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025 (bijlage 1) rapporteren we over de voortgang van de activiteiten uit de agenda. Van de 56 activiteiten in de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026 zijn 8 acties afgerond, 10 continu doorlopende acties, 37 nog lopende acties en 1 actie nog te starten. In diverse projecten in de openbare ruimte is klimaatadaptatie een belangrijk onderdeel (geweest). Een paar voorbeelden hiervan zijn het Midwoudpad, het Plejadeplein, de Meteorenweg, de Rijnbuurt Oost en de Frans Halsbuurt, waar onder andere wadi’s zijn aangelegd om water beter te kunnen bergen en afvoeren en waar meer ruimte is gemaakt voor groen om hittestress tegen te gaan. Om klimaatadaptatie beter mee te kunnen nemen in gebiedsontwikkeling hebben we een inspiratieboek ‘Klimaatadaptief bouwen’ opgesteld. Naast deze fysieke aanpassingen, hebben we ook ingezet op het tegengaan van gezondheidsrisico’s bij extreme hitte, met het Amsterdams hitteplan.

En er wordt geoefend met crisisscenario’s door het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland zodat we beter voorbereid zijn op extreme weersomstandigheden. Meer informatie over wat er is gedaan en in gang is gezet is te vinden in de voortgangsrapportage zelf. Toezegging TA2024-000497: we nemen klimaatadaptatie mee in onderhoudsprojecten als dat nodig is Tijdens de bespreking in de raad van de Uitvoeringsstandaard Openbare Ruimte (USTOR) heeft de raad gevraagd om inzichtelijk te maken wanneer er géén klimaatadaptatie-plus maatregelen worden meegenomen in projecten. Daarop is toegezegd dat we hierover rapporteren in de Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie. In 2024 zijn ongeveer 100 onderhoudsprojecten aan verhardingen uitgevoerd. Waar dit nodig en mogelijk is, namen we een extra stap om de verkeersveiligheid te verbeteren of klimaatadaptieve maatregelen toe te passen. In 39 gevallen is overgegaan tot het nemen van klimaatadaptieve maatregelen zoals regenwaterafvoer, groeiplaatsverbetering voor bomen en indien mogelijk vergroening. Hiermee beschouwen we toezegging TA2024-000497 als afgedaan. Rekenkamerrapport klimaatbestendig bouwen We weten dat de huidige inspanningen niet voldoende zijn om in 2050 zo goed mogelijk voorbereid te zijn op het veranderende klimaat.

Dat wordt bevestigd in het Rekenkamerrapport Klimaatbestendig bouwen (mei 2025), dat is besproken in de raadscommissie Wonen en Volkshuisvesting op 25 juni 2025. Volgens dit rapport is onder andere het beleid op klimaatadaptatie tot nu toe onvoldoende concreet. Met de uitwerking van de langetermijnbenodigdheden geven we opvolging aan een aantal van de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport. Specifiek zetten we stappen op de volgende aanbevelingen: - Stel doelstellingen op voor de korte en middellange termijn - Maak duidelijk welke aanvullende acties en middelen nodig zijn

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 11 november 2025 Pagina 3 van 5

Organiseer directie-overstijgende besluitvorming Ontwikkel een monitoringssysteem gericht op doelrealisatie

De overige aanbevelingen worden meegenomen in de uitwerking van de Bestuursopdracht ‘De complete stad’ die wordt opgesteld naar aanleiding van het Rekenkamerrapport ‘Bouwen aan de complete stad’. Uitwerking langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie Om tijdens de volgende bestuursperiode keuzes te kunnen maken over de inzet op klimaatadaptatie inzichtelijk gemaakt wat er op de lange termijn nodig is om de stad voor te bereiden op het veranderende klimaat. In bijlage 2 kunt u een samenvatting vinden van de langetermijnbenodigdheden met daarin de volgende onderdelen: 1. Risico's van klimaatverandering 2. Doelen voor klimaatadaptatie 3. Benodigde maatregelen 4. Kosten en baten Risico’s van klimaatverandering Klimaatverandering bedreigt de veiligheid, leefbaarheid en gezondheid van Amsterdam en Amsterdammers. Niet alleen in de toekomst. Het klimaat is veranderd en de gevolgen ervaren we nu al. Zelfs in het meest optimistische scenario van de KNMI '23-klimaatscenario’s blijft het klimaat de komende jaren veranderen. Klimaatverandering gaat steeds sneller, het weer wordt extremer en extremen gaan vaker optreden. We hebben steeds minder tijd om ons aan te passen. In de afgelopen jaren hebben we de risico's van klimaatverandering voor Amsterdam geduid. Met behulp van onder andere stresstesten, risicokaarten en verdiepende analyses.

Zo is er een thematische studie waterveiligheid, een analyse naar de impact van klimaatverandering op bestaanszekerheid, en een onderzoek naar de impact van klimaatverandering op vitale infrastructuur en cascade effecten in Amsterdam. (Risico’s op) weersextremen en overstromingen leiden tot verschillende soorten kosten, zoals fysieke schade aan gebouwen en infrastructuur, maatschappelijke ontwrichting en gezondheidsrisico’s en sterfgevallen. Voor verschillende kosten van schade voor Amsterdam zijn cijfers bekend. De verschillende inzichten in de risico's en de kosten van schade zijn samengevat in bijlage 2. Deze risico's onderstrepen het belang van het beperken van klimaatverandering. Met de voortgangsrapportage ‘Onze Stad van Morgen’ is inzicht gegeven in de voortgang op de duurzame doelen. Doelen voor klimaatadaptatie We moeten ons voorbereiden op weersextremen en overstromingsrisico's. In de Strategie Klimaatadaptatie 2020 is de volgende ambitie gesteld; “In 2050 is Amsterdam zo goed mogelijk voorbereid op het veranderende klimaat”. Bij het inzichtelijk maken van de benodigdheden voor de lange termijn hebben we duidelijke doelen geformuleerd. Deze doelen helpen ons om te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 november 2025 Pagina 4 van 5

bepalen welke stappen en maatregelen nodig zijn om ons aan te passen aan het klimaat. Deze vindt u in bijlage 2. De doelen zijn geformuleerd voor elk van de vier klimaatthema’s en voor klimaatadaptatie in het algemeen. De doelen zijn voor de hele stad Amsterdam geformuleerd en zijn gecategoriseerd naar gebied, gebouw en gezond & veilig. Voor overstromingsrisico’s zijn de doelen ingedeeld in de categorieën; preventie, gevolgbeperking, crisismanagement en herstelfase. Deze doelen zijn zo geconcretiseerd, dat we de stad voorbereiden op extreme hitte; dat zowel gebouwen als de buitenruimte aangename verblijfplaatsen blijven en zo min mogelijk mensen hittestress ervaren. We zorgen ervoor dat in periodes van langdurige droogte zo min mogelijk schade ontstaat en dat vitale infrastructuur, zoals drinkwatervoorziening, blijft functioneren. De openbare ruimte en gebouwen maken we regenbestendig; zij kunnen een bui aan die eens in de 100 jaar voorkomt en vitale infrastructuur blijft functioneren bij een bui die eens in de 250 jaar voorkomt. En de gemeente neemt samen met haar partners maatregelen om de impact van overstromingen te beperken, zowel in termen van schade en slachtoffers, als de tijd die nodig is voor herstel.

Maatregelen Om de risico’s op te vangen en bovenstaande doelen te bereiken, zijn veel verschillende maatregelen nodig én mogelijk, op verschillende domeinen, thema’s en niveaus. Wel is het van belang dat deze maatregelen in samenhang worden genomen. In bijlage 2 vindt u een overzicht van de maatregelen die moeten worden getroffen op het niveau van gebied, gebouw en gezondheid & veiligheid. In totaal zijn er 75 maatregelen geïdentificeerd voor de komende jaren. Voorbeelden van maatregelen zijn het aanpassen van werkzaamheden en beleid op klimaatscenario's; het toevoegen van bomen, planten en groen in de buitenruimte; grondwaterbeheer tegen droogval van funderingen; waterbergende maatregelen op straat en privaat terrein (groen/wadi's/bestrating); en klimaatrobuust herstel in het geval van schade. Het merendeel van de maatregelen is te koppelen aan bestaande werkzaamheden, vanuit de kerntaken van de gemeente. Daarnaast zijn ook nieuwe acties én rigoureuze keuzes nodig, zoals het aanpakken van de meest urgente knelpunten en keuzes rondom vergroenen en woningbouw. Veel van de maatregelen dragen niet alleen bij aan een klimaatadaptieve stad, maar hebben ook andere baten. Zo heeft groen een positief effect op het welzijn van mens en dier. Het is belangrijk om te vermelden dat er ook na het uitvoeren van deze maatregelen zich nog incidenten kunnen voordoen.

We kunnen niet alles voorkomen: niet alles is ‘weg te adapteren’. Klimaatverandering is een proces dat zich over een lange periode voltrekt. Ook de uitvoering van de maatregelen zal geleidelijk gaan, omdat we simpelweg niet alles in één keer uit kunnen voeren. De kans blijft aanwezig dat een extreme bui of een extreme hittegolf voorkomt terwijl nog niet de hele stad hierop voorbereid is. Ook kan het zijn dat de extremen nóg extremer zijn dan voorspeld. Daarom is het belangrijk dat we onze weerbaarheid voor dergelijke incidenten vergroten, leren omgaan met onzekerheid en dat we ons kunnen blijven aanpassen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 november 2025 Pagina 5 van 5

Benodigde middelen Klimaatverandering raakt de hele stad. Van bewoners en bedrijven tot de gemeente en waterschappen. De uitwerking van doelen en maatregelen laat zien dat ook verschillende partijen nodig zijn voor het behalen van de doelen voor klimaatadaptatie. In de uitwerking van de benodigde organisatie en middelen beperken we ons tot wat dit vraagt van de gemeente, maar wel in relatie tot betrokkenen in en rond de stad. We zien dat er op alle maatregelen actie nodig is om onze ambitie voor 2050 te behalen. Nu investeren in klimaatadaptatie is effectiever dan wachten en later alsnog maatregelen moeten nemen. Ook is het uitstellen van maatregelen over het algemeen kostbaarder en er blijft minder tijd over om de stad aan te passen. Er is capaciteit en kennis nodig, er zijn middelen nodig om maatregelen in projecten te treffen, en er is geld nodig voor beheer en onderhoud. Er zijn cijfers bekend over de kosten van een deel van de maatregelen. Deze zijn samengevat in bijlage 2. De scenario's van het KNMI laten zien dat we de komende decennia te maken krijgen met extreem weer en de uitwerking van de langtermijnbenodigdheden laat zien dat er tijd nodig is om de betreffende maatregelen uit te voeren. Klimaatadaptatie vraagt structurele inzet en financiering, met duidelijke (bestuurlijke) sturing.

Tot slot De bovengenoemde risico’s, doelen, maatregelen en middelen geven samen een beeld van wat er nodig is om de stad voor te bereiden op het veranderende klimaat. Het is belangrijk om deze inzichten mee te nemen naar de volgende bestuursperiode en de herijking van de Strategie Klimaatadaptatie. Keuzes hebben consequenties. Wat we niet doen, niet goed doen of te laat doen, brengt risico’s met zich mee. Wat we wel doen, levert baten op. Tegelijkertijd moeten we accepteren dat niet alles te voorkomen is, maar we kunnen wél het verschil maken door nu gericht in actie te komen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare ruimte en groen

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025 2. Samenvatting lange termijn benodigdheden klimaatadaptatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl