raadsbrief voortgang Agenda Urban Sports.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 april 2022 Sport Simone Kukenheim Sport en Bos, email: bestuurszaken.seb@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang Agenda Urban Sports 2021-2025

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Amsterdam en urban sports passen bij elkaar: voor iedereen toegankelijk, de stad als speelveld, sporten wanneer en met wie je wilt. We willen van Amsterdam een echte urban sportstad maken. En met dat doel heeft uw raad op 15 september 2021 de Agenda Urban Sports 2021-2025 vastgesteld. Een urban sportstad is een bruisende en bedrijvige stad. Met aantrekkelijke openbare ruimte en bijzondere plekken om te sporten en bewegen. Met toonaangevende evenementen vol sport en cultuur. Met gezonde en actieve bewoners die zelf hun weg vinden. Met het imago van een open stad van nieuwe ideeën en nieuwe initiatieven. We zijn meteen vol enthousiasme met de ambities uit de Agenda Urban Sports aan de slag gegaan. Daarover wil ik u in deze brief uitgebreid informeren, te beginnen met enkele hoogtepunten. Zo hebben we in oktober 2021 voor de vierde keer de Urban Sports Week georganiseerd. Maar ook dit jaar staat het evenement weer op de kalender: van 22 tot en met 28 augustus, met onder andere een internationale skateboardwedstrijd op het Zeeburgereiland en een 3x3 basketball toernooi met Europese topteams. Verder hebben we samen met skaters en bmx-ers een ontwerp gemaakt voor een gloednieuwe vert ramp onder de Amsterdamse Brug. In december 2021 is de nieuwe ramp opgeleverd en geopend voor gebruik.

Bij het Sportpark Laan van Spartaan starten we dit najaar met de bouw van het grootste freerunparkoers van Amsterdam. Het idee voor deze voorziening komt van de jongeren uit de buurt én een groep actieve freerunners uit stadsdeel West. Tot slot valt op dat de Agenda Urban Sports ook een boost heeft gegeven aan het plannen van speelplekken in de stad. We kijken op een frisse manier naar het beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte. Amsterdam urban sportstad Of het nu over skateboarden, breaking, 3x3 basketbal, freerunnen of calisthenics gaat: urban sports zijn populair en worden door zo’n 8% van de sportende Amsterdamse bevolking beoefend (vrouwen 6% en mannen 10%). Daarmee staan deze sporten als groep stevig in de top tien van meest beoefende sporten in de stad. Vooral onder jonge Amsterdammers zien we een toenemende interesse voor urban sports ontstaan. Juist omdat het beoefenen van urban sports voor veel jonge mensen onderdeel is van een levensstijl. Voor de meeste jongeren bestaan er geen grenzen tussen sporten, muziek, mode en vrije tijd. In urban sports komen die dingen op een natuurlijk manier bij elkaar. Een cross-over met kunst en cultuur is voor veel urban sporters heel vanzelfsprekend. Een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2022 Pagina 2 van 6

skatehal waar gebruikers zelf met kunst de ruimte kleur hebben gegeven, freerunners die hun eigen kledinglijn ontwerpen, breakers en BMX-ers die actief zijn in theatervoorstellingen. Ook in de geïnstitutionaliseerde sportwereld begint de kracht van urban sports steeds meer door te dringen. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) heeft Parijs 2024 aangewezen als de Spelen met veel aandacht voor youth-focussed events. Met urban sportdemonstraties die inclusief en uitdagend zijn en plaatsvinden buiten de conventionele sportarena’s. In aanloop naar de Spelen van Parijs zijn inmiddels 3x3 basketbal, BMX-freestyle, skateboarden, golfsurfen, sportklimmen en breaking officiële olympische sporten geworden. Urban sporters worden gedreven door ondernemerschap, creativiteit en gemeenschapszin. Ze kenmerken zich door hun optimisme, energie, vernieuwingsdrang en er samen voor willen gaan. De urban sportcultuur is open en inclusief, iedereen is welkom. Amsterdam is de thuisbasis van een rijke verzameling urban sportaanbieders. Die brengen mensen in de stad in beweging, zorgen voor een veilige en inspirerende plek voor jonge Amsterdammers met stageplekken en werkgelegenheid en ze dragen bij aan de stad als creatieve broedplaats. De groeiende populariteit van urban sports is een waardevolle ontwikkeling.

Sportverenigingen en fitnesscentra blijven uiteraard belangrijke plekken, maar ook steeds meer Amsterdammers gebruiken de openbare ruimte als hun sportieve speelveld. Of ze voelen zich veel meer onderdeel van een informele groep waarin sporten een manier is om samen op te trekken. Alle verschillende manier van sporten en bewegen kunnen in Amsterdam naast elkaar bestaan: bij een vereniging of sportschool, individueel of als onderdeel van een community, op een sportpark of in de openbare ruimte. De coronacrisis heeft ons bovendien eens te meer laten zien hoe belangrijk sporten en bewegen in de openbare ruimte is. Urban sports zijn voor veel Amsterdammers een manier om te blijven sporten en bewegen. Op je eigen manier, wanneer het jou uitkomt, zonder dat het veel hoeft te kosten. Met de Agenda Urban Sports onderschrijven we de noodzaak om urban sports serieus te nemen als beleidsdoel. Beleid dat raakt aan verschillende domeinen: sport en gezondheid, talentontwikkeling en de zorg voor jongeren, (beroeps)onderwijs en werkgelegenheid, openbare ruimte en ruimtelijke ordening, economie en cultuur. De gebiedsgerichte wensen en behoeften vormen daarbij het uitgangspunt. Voortgang Agenda Urban Sports We zijn zoals gezegd vol enthousiasme met de ambities uit de Agenda Urban Sports aan de slag gegaan.

In de Agenda komen een aantal onderwerpen aan bod, zoals: 1) een analyse van de huidige stand van zaken; 2) de ruimtelijke kaders voor urban sports; 3) het maatschappelijke krachtenveld waarbinnen urban sports zich afspelen; 4) het positioneren van Amsterdam als urban sportstad; en 5) het organisatorische kader dat daarbij hoort. Per onderwerp geef ik hieronder aan wat we tot nu toe bereikt hebben en/of in gang gezet. Analyse De kenmerken van urban sporters en hun sociale dynamiek zijn in beeld gebracht. Er is onderzoek gedaan door tachtig studenten van de VU (opleiding Culturele Antropologie en Ontwikkelings-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2022 Pagina 3 van 6

sociologie) naar de doelgroep urban sporters, de sociale dynamiek en verhoudingen binnen de verschillende subculturen. Vooral met een focus op stadsdeel Noord. Met de HvA (lectoraat Bewegen In en Om de School (BIOS), faculteit Bewegen, Sport en Voeding) is een onderzoeksopzet gemaakt over hoe de inrichting van urban sportplekken in de openbare ruimte, de programmering op deze plekken en de lessen LO op elkaar en op de voorkeuren van jongeren afgestemd kunnen worden. Het onderzoek start voorjaar 2022 en duurt een jaar. Plekken in de openbare ruimte die al veel worden gebruikt, zoals parken en pleinen, specifieke sport- en speelplekken voor urban sports, binnen accommodaties, publiek toegankelijk en particulier zijn in beeld gebracht. Er is een digitaal overzicht gemaakt van alle skateparken in Amsterdam: te vinden via www.amsterdam.nl/skateparken. In het Strategisch Plan Sporten en Spelen in de Openbare Ruimte zijn de bestaande voorzieningen voor urban sports op hoofdlijnen in kaart gebracht. De komende tijd gaan we verder met het verzamelen van data. Ruimtelijk kader Op schaal van de stad bekijken we samen met de urban sportcommunities waar behoeften, kansen en mogelijkheden liggen voor de fysieke ontwikkeling van urban sports. Met als doel een aantal dedicated area’s met een focus op urban sports.

Zo onderzoeken we nu concreet in De Nieuwe Kern hoe (en welke) urban sportvoorzieningen in de openbare ruimte (Rooftop Sportpark, pumptrack en skatevoorziening) en urban sportaccommodaties (hiphop centrum en multifunctioneel urban sportcentrum) kunnen worden gerealiseerd. In de visievorming voor Sportpark Ookmeer wordt onderzocht of er een urban sport-as kan worden gecreëerd (House of Urban Sports, BMX Amsterdam, Topsportcentrum Ookmeer, ALO en athletic skills model-veld). De stichting Skatemates heeft een uitgebreide analyse gemaakt voor het verbeteren en uitbreiden van skatevoorzieningen in Amsterdam. Deze analyse kan worden gebruikt als leidraad voor de komende jaren. Er moet nog meer onderzoek worden gedaan voor de andere urban sportvoorzieningen. Ook in de nieuwe ontwikkelgebieden krijgt urban sports in de openbare ruimte steeds meer een plek. Op het Zeeburgereiland is inmiddels een zone voor urban sports (waaronder het grootste skatepark van Nederland) gerealiseerd. Dit jaar start de realisatie van een zone voor urban sports vóór Amsterdam Arena (placemaking tbv het Rooftop Sportspark in De Nieuwe Kern). En verder wordt dit jaar de populaire miniramp van het Museumplein naar de Zuidas verplaatst.

Op die plek op het Museumplein staat nu een tijdelijke brandweerkazerne en als die over anderhalf jaar verdwenen is, wordt er een nieuwe en toekomstbestendige skatevoorziening aangelegd. Het ontwerpen van die voorziening start binnenkort, in samenspraak met de urban sportcommunities. Deze communities zijn op dit moment ook betrokken bij het ontwerpen van een freerun parkoers en een calisthenicspark voor het Rooftop Sportspark en bij het ontwerpen van zones voor urban sports in het nieuwe Brasapark en op sportparken Drieburg en Strandeiland. In de grondexploitatie voor de herinrichting van het Nelson Mandelapark is geld gereserveerd voor een nieuw skatepark in het Nelson Mandelapark. De oude skatevoorziening moet verdwijnen in verband met een herinrichting van het Nelson Mandelapark. In het investeringsbesluit voor het Hamerkwartier is tot slot een compact urban sportpark opgenomen. Daarnaast bieden we in nieuwe ontwikkelingsgebieden ruimte door kavels (indoor en outdoor) een urban sportbestemming mee te geven. Zo start dit jaar in Kraaiennest het plaatsen van de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2022 Pagina 4 van 6

Paperdome, een door een Japanse kunstenaar ontworpen koepeltent. De basketbal-organisatie 3x3 Unites heeft vorig jaar voor het gebruik van de dome, die al 10 jaar ligt opgeslagen, een mooi maatschappelijk plan ingediend. Bij het ontwikkelen van nieuwe sporthallen, gymzalen en andere maatschappelijke voorzieningen houden we rekening met gebruik door urban sporters. Het gemeentelijk vastgoedobject Mr. Visserplein 7 is bijvoorbeeld verhuurd aan de urban sportaanbieder VROG en de exploitatie van deze fantastische ruimte start rond de zomer van 2022. En zeer tot ons genoegen is in het investeringsbesluit voor de ontwikkeling van het Hamerkwartier een permanente indoor skatehal opgenomen. De huidige skatehal was altijd een tijdelijke voorziening. Binnenkort start het gesprek over de planning voor het beheer en vervanging voor alle urban sportvoorzieningen in de openbare ruimte. Zoals inmiddels de oude vert ramp onder de Amsterdamse Brug vervangen is voor een moderne ramp. Ook de skatevoorzieningen op het Sportpark Middenmeer en bij de Gaasperplas zijn afgelopen tijd gerenoveerd. Maatschappelijk krachtenveld Urban sports zijn een broedplaats voor talent. We onderzoeken met de stadsdelen hoe urban sportaanbieders structureler kunnen worden ingezet bij sport als middel via de Sociale Basis. De organisaties Women Skate the World en 3x3 Unites hebben hier al mooie resultaten geboekt.

Door jongeren letterlijk in beweging te krijgen en hen op weg te helpen bij het vinden van een stageplek of werk. Met het ROC van Amsterdam werken we samen aan haar gloednieuwe opleiding Urban Sport Trainer. Studenten van de opleiding Urban Sport Trainer werken via de gemeente samen met verschillende urban sportaanbieders en evenementenorganisaties, om de urban sportprogrammering in de stad uit te breiden en te verbeteren. Meiden krijgen ook speciale aandacht bij urban sports. Zo hebben we bij alle (urban) sportstimuleringsactiviteiten als voorwaarde gesteld dat er geen belemmeringen mogen zijn voor vrouwelijke deelnemers om mee te kunnen doen. En de komende maand formuleren we een specifieke onderzoeksvraag over wensen, behoeften en belemmeringen van/voor meiden om aan urban sports te doen. Daarbij betrekken we onder andere de organisatie Women Skate the World. Een aantal urban sportaanbieders heeft gebruik gemaakt van de incidentele subsidieregeling ten behoeve van het inrichten of verbeteren van een eigen indoor accommodatie.

De nieuwe skate-, BMX- en breaking accommodatie van House of Urban Sports op sportpark Ookmeer is gerealiseerd met een eenmalige subsidie van € 95.000 euro, de nieuwe tricking accommodatie van Inhumans Company in stadsdeel Oost is gerealiseerd met een eenmalige subsidie ven € 50.000 euro en de nieuwe freerun-, trampoline- en dans accommodatie van VROG onder het Mr. Visserplein is gerealiseerd met een eenmalige subsidie van € 100.000 euro. Positionering In 2021 zijn zes urban sporters gestart in het urban- en vechtsportprogramma van Topsport Amsterdam. Dit programma wordt in 2022 voortgezet met zeven urban sporters. In 2022 is het talentenprogramma van de Skateboard Federatie Nederland in Amsterdam gestart (in samenwerking met Skateschool Amsterdam en Topsport Amsterdam).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2022 Pagina 5 van 6

We werken hard aan een urban sportevenementenstrategie voor top- en breedtesportevenementen. Samen met Topsport Amsterdan en TIG Sports is een urban sportevenementenkalender op hoofdlijnen gemaakt tot 2024. Voor een urban sportevenement in 2025 wordt afgestemd met de projectorganisatie Amsterdam 750 jaar. Binnen de huidige subsidieregeling voor urban top-en breedtesportevenementen heeft het college onlangs het subsidiabele deel van de totale begroting per evenement vastgesteld op 50% ipv 25%. Op deze manier maken we meer urban sportevenementen mogelijk en dringen we de afhankelijkheid van sponsoring door partijen als Red Bull aanzienlijk terug. Met TIG Sports denken we na over sponsoren die zich voor langere tijd en voor meerdere evenementen willen verbinden aan de ontwikkeling van urban sports in Amsterdam. De jaarlijkse Urban Sports Week vindt dit jaar in het weekend van 26 t/m 28 augustus plaats. Het programma begint zich al goed te vullen met twee internationale skateboard wedstrijden, een internationaal (pro tour) 3x3 basketbal toernooi en een Europees freerun festival. Organisatorisch kader We onderzoeken onder welke voorwaarden een blijvende samenwerking tussen urban sporters, aanbieders en -communities én de gemeente Amsterdam tot stand kan komen.

Tijdens de netwerkbijeenkomst van 26 oktober 2021 zijn de kansen voor een urban sportnetwerk besproken met de urban sportcommunities. De communities worden inmiddels standaard betrokken bij het adviseren van de gemeente over voorzieningen en evenementen. De ene keer vrijwillig en vrijblijvend, de andere keer professioneel en betaald (bijvoorbeeld als ontwerpers van een nieuwe freerun voorziening). Ook rondom het organiseren van de Urban Sports Week Amsterdam nemen de communities een centrale positie in. We overleggen regelmatig met de urban sportcommunities en we denken na over een structurele vorm, bijvoorbeeld onder leiding van de wethouder Sport. De opleiding Urban Sport Trainer van het ROC van Amsterdam heeft daar onlangs ideeën voor aangedragen. De focus kan daarbij komen te liggen op het met elkaar creëren van een zogenoemd ecosysteem van organisaties en voorzieningen (software en hardware). De ontwikkeling van Amsterdam als urban sportstad heeft groot belang bij zo’n ecosysteem. We gaan binnenkort met de opleiding Urban Sport Trainer in gesprek over rollen en verantwoordelijkheden voor zo'n netwerk.

Een regisseur Urban Sports zorgt vanuit de directie Sport en Bos voor een integrale aanpak en stemt af met de overige betrokken directies (Grond & Ontwikkeling, Ruimte & Duurzaamheid, Verkeer & Openbare Ruimte, Stadswerken, Kunst & Cultuur, Onderwijs, Jeugd & Zorg en Gemeentelijk Vastgoed). Het nog uit te werken uitvoeringsplan geeft straks handvatten om een volgende stap in de samenwerking te kunnen zetten. Met de stadsdelen voeren we de komende maanden het gesprek over de specifieke gebiedsgerichte opgaven (fysiek en sociaal). Buiten de gemeentelijke organisatie zijn de Sportraad Amsterdam, Topsport Amsterdam, de Skateboard Federatie Nederland, de Hogeschool van Amsterdam en ROC van Amsterdam betrokken bij het uitvoeren van de Agenda Urban Sports. Er is kennisuitwisseling met de provincie Brabant, de gemeenten Rotterdam en Eindhoven en met andere gemeentes via de netwerken ‘Urban Sports Coalition’ en ‘City Legends’ en er is contact gelegd met de steden Malmö en Kopenhagen, voor internationale kennisuitwisseling.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2022 Pagina 6 van 6

Uitvoeringsplan De Agenda Urban Sports wordt in de komende tijd verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan. Daarbij vormen de concrete wensen, ideeën en opdrachten vanuit de urban sportcommunities, vanuit de stadsdeelcommissies, via collegeprioriteiten en via gemeentelijke beleidsdoelen het uitgangspunt. Zodat er een breed gedragen uitvoeringsplan tot stand komt. Dit plan is in het najaar van 2022 gereed en wordt dan aan uw raad voorgelegd, inclusief een uitwerking van de bijbehorende financiën. Voor de uitvoering van de Agenda Urban Sports wordt naast de middelen uit de sportbegroting ook een beroep gedaan op middelen uit het fysieke domein, het sociale domein en uit de stadsdelen. Aanbevelingen Om de volledige ambitie uit de Agenda Urban Sports waar te maken moeten een aantal belangrijke ontwikkelingen nog financieel geborgd worden. Het gaat daarbij onder andere over: 1) een publiekprivaat urban sportfonds waarin de gemeente, andere overheden, kennisinstituten en het bedrijfsleven investeren; 2) een communicatiestrategie voor Amsterdam als urban sportstad, inclusief het creëren van een netwerkplatform met de urban sportcommunities; en 3) het aanstellen van een artist in residence in de vorm van een architect, ontwerper, curator of programmeur die uitvoering kan geven aan een creatief proces op het snijvlak van urban sports, kunst en cultuur, broedplaatsen en vrije ruimte.

De financiële middelen hiervoor zijn in de Agenda Urban Sports nog niet beschikbaar gemaakt. Ik wil uw raad daarom vragen hier ook in de nieuwe bestuursperiode aandacht aan te besteden. Urban sports verdienen een volwaardige plek in het Amsterdamse sportlandschap. Tot slot Ik heb me de aflopen tijd met heel veel plezier ingezet om de weg vrij te maken voor de verdere ontwikkeling van urban sports en heb daarbij heel veel enthousiaste urban sporters ontmoet. Zij zijn vanaf het allereerste begin als gelijkwaardige partners betrokken geweest bij de totstandkoming van de Agenda Urban Sports. Voor het opstellen van het uitvoeringsplan kiezen we exact dezelfde route. De urban sportcommunities zijn daarbij aan zet en wij sluiten als gemeente aan. En op die manier verwezenlijken we onze gezamenlijke toekomstdroom: van Amsterdam een echte urban sportstad maken!

Met vriendelijke groet,

Simone Kukenheim Wethouder Sport