Raadsbrief Veerkrachtige Democratie. Aanpak tegen polarisatie en bevorderen inclusiviteit vanuit het jongerenwerk..pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 oktober 2025 Jongerenwerk Sofyan Mbarki Directie Jeugd, Zorg, Diversiteit Programmaplan Veerkrachtige democratie. Aanpak polarisatie en bevorderen inclusiviteit vanuit het jongerenwerk.

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over onze aanpak tegen polarisatie en voor inclusie vanuit het jongerenwerk. Helaas zien we dat de polarisatie in ons land toeneemt, en dat dit doorwerkt op de Amsterdamse jongeren. Sommige jongeren verliezen het vertrouwen in de politiek en dreigen af te haken. Ik zie een belangrijke rol voor jongerenwerk in het bestrijden van polarisatie en het ervoor zorgen dat we de jongeren niet uit het oog verliezen. Begin dit jaar heb ik daarom aangekondigd dat het jongerenwerk wordt geïntensiveerd met € 6 miljoen bovenop de bestaande rompbegroting van € 25 miljoen. In deze brief deel ik de acties die ik hierbij zal inzetten voor de actielijn tegengaan van polarisatie. Ik start met een korte schets van de signalen die we van het jongerenwerk krijgen over de effecten van de toegenomen polarisatie op jongeren, waarna ik onze aanpak als antwoord daarop toelicht. 1. Effecten toegenomen polarisatie voor onze democratie: doet mijn stem er nog toe en is de rechtsstaat er ook voor mij?! In een wereld die in rap tempo polariseert, krijgen jongeren heel te verwerken.

Via social media is er een continue informatiestroom van soms leuke maar vaak ook negatieve berichten: verschrikkelijke beelden uit Gaza en Oekraïne, alarmerende berichten over klimaatverandering, jongvolwassenen die geen huis kunnen vinden of kwetsende uitspraken van politici. Landelijke en internationale gebeurtenissen en ontwikkelingen beïnvloeden hoe Amsterdamse jongeren naar de (lokale) overheid kijken. Jongeren zitten met veel vragen. Zo vragen zij zich af in hoeverre, het inmiddels demissionaire kabinet, nog staat voor de mensenrechten en internationale rechtsorde nu verschillende onafhankelijke (inter)nationale instituties, mensenrechtenorganisaties en genocide-experts vaststellen dat Israël het Genocideverdrag schendt en concrete maatregelen tegen de Israëlische regering desondanks uitblijven? En ze twijfelen of ze nog wel kunnen zeggen wat ze willen en of hun stem er wel toe doet als politici demonstraties openlijk afkeuren en zelfs pleiten voor een verbod. Of wanneer ze religieuze opvattingen en uitingen bewust als verdacht en radicaal bestempelen. Deze vragen en gevoelens van onmacht, boosheid en frustratie keren vaak terug in de gesprekken die ik voer. Het zijn deze nationale en internationale ontwikkelingen die maken dat een deel van de Amsterdamse jeugd zich hardop afvraagt of de grondrechten die onze democratische rechtsstaat

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

13 oktober 2025 Pagina 2 van 4

vormen zoals de vrijheid van meningsuiting ook voor hen gelden.1 Voor sommigen staat al vast dat dit niet het geval is. Deze jongeren ervaren een dubbele standaard en verliezen daardoor het vertrouwen in onze democratie. Dit gevoel wordt bovendien vaker dan mij lief is versterkt door social media. Door de wijze waarop deze platforms zijn gebouwd worden jongeren in een online bubbel getrokken waar zij andere meningen en perspectieven niet of nauwelijks meer horen en zien. Het is zorgwekkend wanneer een deel van de Amsterdamse jeugd niet meer gelooft dat de rechtsstaat er ook voor hen is en al op jonge leeftijd afhaakt. Democratie rust immers op het fundament van vertrouwen tussen burgers, overheid en instituties. De jongeren van vandaag, zijn de beslissers van morgen. Ik vind dan ook dat we er alles aan moeten doen wat in onze macht ligt om hun vertrouwen te herwinnen. Het is onze taak, als (lokale) overheid, om jongeren te laten zien dat de democratische rechtsstaat er ook voor hen is. Ook wanneer zij een afwijkende mening of minderheidsstandpunt hebben, zolang dit binnen de grenzen van de wet is. Een rechtsstaat beschermt immers niet alleen de wil van de meerderheid, maar vooral ook de rechten van minderheden tegen groepsdruk van de meerderheid.

Huidige dynamiek in de samenleving vraagt om intensievere inzet jongerenwerk Gelukkig zijn er tal van partijen die een belangrijke bijdrage leveren aan de versterking van onze democratische rechtsstaat. Instituties als de rechterlijke macht en de Kinderombudsman, maar ook al die docenten die dagelijks jongeren helpen opgroeien. Jongerenwerkers spelen in aanvulling hierop een unieke rol als laagdrempelige schakel tussen jongeren en de samenleving. Ze bieden jongeren een veilige ruimte om hun stem te laten horen en kunnen daarmee kansen maar ook bedreigingen vroegtijdig signaleren. Het thema polarisatie en inclusie maakt al langer onderdeel uit van het jongerenwerk en is in die zin dus niet nieuw. De polarisatie neemt echter toe en daarom heb ik samen met de jongerenwerkorganisaties en straathoekwerk het thema polarisatie en inclusie tot prioriteit verklaard. Dit heeft geleid tot het programmaplan ‘Veerkrachtige democratie. Werken aan een inclusieve stad’ wat is ontwikkeld door Samen voor Jongeren Amsterdam, de koepel van jongerenwerkorganisaties in Amsterdam (zie bijlage). Dit programma wordt gefinancierd vanuit de stedelijke jongerenwerkbegroting. Het doel van onze aanpak is vertrouwen herwinnen van jongeren die zijn of dreigen af te haken. Ik licht hieronder dit plan op hoofdlijnen toe. 2.

Van onmacht naar kracht: samen werken aan invloed en veerkracht via Youth Organizing Actielijn 1. Jongeren uitdagen hun stem te laten horen: Youth Organizing Jongeren die zich boos en machteloos voelen over bepaald onrecht dat zij ervaren, zijn vaak sterk betrokken bij wat er in de samenleving gebeurt. Om te voorkomen dat frustratie omslaat in vervreemding, willen we jongeren meer regie en eigenaarschap geven. Er zijn verschillende methoden waar het jongerenwerk de afgelopen jaren ervaring mee heeft opgedaan en waarmee jongeren leren om zelf invloed uit te oefenen op hun omgeving. Een van deze methodes is Youth Organizing. Dit is een methode die jongeren uitnodigt, activeert, motiveert en ondersteunt om zelfstandig initiatieven te nemen, vorm te geven, uit te voeren en te onderhouden. Hierbij gaat het erom dat jongeren de aanzet doen, regie hebben over en 11

Overigens staan deze jongeren niet alleen in hun zorgen over onze democratische rechtsstaat. Deze leven breder in onze samenleving. Zo waarschuwde de Raad van State begin dit jaar dat onze democratische rechtsstaat onder druk staat. Hierbij noemt de Raad als voorbeeld de rechtstaatverklaring die bij de laatste kabinetsformatie eraan te pas moest komen om de grondrechten te waarborgen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

13 oktober 2025 Pagina 3 van 4

verantwoordelijkheid dragen voor, en ten slotte zorgen voor de praktische realisatie ervan met als doel het versterken van het zelforganiserend vermogen van jongeren. Zo kunnen jongeren hun stem versterken en invloed uitoefenen op maatschappelijke thema’s. Door jongeren uit te dagen iets zélf te organiseren, leren zij in de praktijk democratische vaardigheden op te doen en kunnen zij ons als lokale overheid scherp houden. Door iets samen te organiseren leren jongeren bovendien om te gaan met verschillende meningen, en om te luisteren en argumenteren, maar ook om te onderhandelen en compromissen te sluiten. Voorbeelden uit de praktijk zijn er al. Zo klommen jongeren verbonden aan debatcentrum Argan in de pen om demissionair minister president Schoof en staatssecretaris Nobel uit te nodigen in reactie op generaliserende uitspraken die sommige bewindslieden hebben gedaan over jongeren met een migratieachtergrond. Dit najaar start ook een podcast voor en door jongeren georganiseerd over actuele thema´s. De afgelopen periode heb ik samen met de burgemeester ook verschillende gesprekken gevoerd met jongeren over de situatie in Gaza en wat dit met jongeren doet. Daarbij heeft de burgemeester een deel van de ambtswoning ter beschikking gesteld aan jongeren waar zij samen kunnen werken aan de acties die zijn afgesproken.

Jongeren begeleiden om Youth Organizing tot een succes te maken Youth Organizing vereist goede begeleiding door jongerenwerkers. Daarom trainen we hen via de Amsterdamse Jongerenwerk Academie (AJA) in deze methodiek. Door deze trainingen via de AJA te volgen komen jongerenwerkers uit verschillende stadsdelen en organisaties in contact met elkaar waardoor ervaringen, informatie en dilemma’s met elkaar uitgewisseld kunnen worden. Succeservaringen opdoen rondom initiatieven die jongeren opzetten, hoe klein ze ook zijn, is van groot belang. Het geeft jongeren het vertrouwen dat ze invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving en dat de overheid er ook voor hen is. We investeren als college via onder meer de sociale basis en ons programma democratisering en participatie in het geven van ruimte aan jongeren om invloed uit te oefenen op het gemeentelijk beleid. Dat is niet altijd even makkelijk. Daarom stellen we een dedicated functionaris aan voor de jongeren en jongerenwerkers die fungeert als verbindingsfunctionaris binnen de gemeentelijke organisatie en hen bijstaat met raad en daad. Actielijn 2: intensiveren debat en dialoog en vergroten online weerbaarheid Online weerbaarheid vergroten Jongeren worden in toenemende mate blootgesteld aan nepnieuws, polarisatie en manipulatie. Social media versterken het wij-zij denken door de manier waarop deze platforms zijn gebouwd.

Inmiddels is bekend hoe deze platforms door hun algoritmes jongeren in een zogeheten filterbubbel trekken waarin afwijkende meningen nauwelijks nog zichtbaar zijn. Gebruikers worden vooral bevestigd in hun bestaande denkbeelden. Jongeren lopen hierdoor het risico om kritische denkvaardigheden minder te ontwikkelen. Ook sommige influencers hebben veel invloed. Denk aan Andrew Tate en de manier waarop zijn video’s met name jongens beïnvloed in hun denkbeelden over meisjes en vrouwen. Of influencers die het wantrouwen richting de overheid en instituten aanwakkeren doordat zij complottheorieën en desinformatie verspreiden Voor de zomer is het actieplan ‘Online Leefwereld Jongeren’ door het college vastgesteld. Het jongerenwerk levert een belangrijke bijdrage aan het vergroten van de online weerbaarheid door ook online aanwezig te zijn. Zo is er een online jongerenmonitor ontwikkeld, ‘Jong in Zicht’. In deze trendmonitor verzamelen jongeren, samen met jongerenwerkers, informatie over wat online speelt. Deze monitor wordt gebruikt om vroegtijdig ontwikkelingen te signaleren en kan dienen als input voor activiteiten voor jongeren of het bespreekbaar maken van actuele thema’s die online sterk spelen. Ook is het kaartenspel ‘Online Weerbaarheid’ ontwikkeld. Met het spel kunnen Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

13 oktober 2025 Pagina 4 van 4

jongerenwerkers het gesprek aangaan over actuele thema’s die online spelen. Dit gebeurt met prikkelende stellingen over thema’s zoals de risico’s van algoritmen en de ‘filterbubbel’, hoe influencers te werk gaan, online pesten en seksualiteit. Door deze stellingen samen te bespreken en hierover te discussiëren worden jongeren uitgedaagd om kritisch te reflecteren op actuele thema’s die hen bezighouden. Binnen de Amsterdamse Jongerenwerk Academie starten we ook met een lesmodule ‘online weerbaarheid´ waarin aandacht zal zijn voor dit thema. Debat en dialoog: moeilijke gesprekken niet uit de weg gaan. Debat en dialoog en het organiseren van ongewone ontmoetingen met mensen buiten de eigen bubbel, helpt om het perspectief van jongeren te verbreden. We gaan het aantal debat en dialoogbijeenkomsten dan ook intensiveren. Door ruimte te creëren voor moeilijke gesprekken en (minderheids)standpunten die afwijken van de publieke opinie, laten we zien dat de rechtsstaat niet gaat over het onderdrukken van verschil, maar juist over het beschermen ervan. Door te investeren in debat- en dialoogvaardigheden geven we jongeren de tools om kritisch en constructief te zijn. Om verschil niet te mijden, maar juist om ermee te leren omgaan. Deze debatten gaan ook plaatsvinden in de jongerencentra. Actielijn 3. Samenwerking met partners en campagne ‘Trots op Amsterdam’.

Amsterdam kent veel bewonersinitiatieven en organisaties die zich inzetten voor het tegengaan van polarisatie en bevorderen van inclusie. Denk aan initiatieven als Deel de Duif of aan debatten over schurende thema’s die worden georganiseerd in debatcentrum Argan en door het platform Young Amsterdam. Binnen de sociale basis wordt veel geïnvesteerd om jongeren te betrekken bij hun leefomgeving: met jongerenpanels, ambassadeurs maar ook met de Jongerenadviesraad Amsterdam en de Kinderraad geven we jongeren een stem in de beleidsvorming. Dit is geen uitputtende lijst. We zoeken de verbinding met dit soort initiatieven om hiervan te leren en samen op te trekken. Onze aanpak gaat uit van kracht en wat wél kan. Hier hoort ook bij dat we positieve verhalen van jongeren een plek willen geven. Ondanks al het leed in de wereld blijven jongeren trots op hun stad Amsterdam en de waarden waar zij voor staat. We onderzoeken de ontwikkeling van een campagne ‘trots op Amsterdam’. Tot slot Polarisatie tegengaan vraagt om een lange adem. Daarom trekken we vanuit de intensiveringsmiddelen van €6 miljoen om te beginnen €400.000 uit voor het programma tot en met 2028. Wantrouwen van jongeren in onze democratie en instituties ondermijnt onze democratische rechtsstaat op de lange termijn. Een veerkrachtige democratie kan immers niet zonder vertrouwen.

Onze democratische rechtsstaat is geen gegeven; het vereist continu onderhoud. Met deze aanpak hoop ik het vertrouwen van jongeren die dit zijn verloren te herwinnen en vanuit jongerenwerk bij te dragen aan een veerkrachtigere democratie. Met vriendelijke groet,

Sofyan Mbarki Wethouder Jongerenwerk Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl