raadsbrief toezeggingen cebeon.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 februari 2023 Financiën Hester van Buren Karla Buiskool Toxopeus, k.toxopeus@amsterdam.nl Afdoening toezeggingen commissiebehandeling bestuursopdracht Inzicht in beleid, geld en keuzes

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 9 februari jl. ik u de volgende toezeggingen gedaan: -

Een overzicht toezenden van de trajecten van de bestuursopdracht (o.v.v. lid Garmy) Uitsplitsing van de stelpost in programma A (o.v.v. lid Burgers) PM Informatie over de wijze waarop het aantal bezoekers terugkomt in de verdeelsleutel van het gemeentefonds (o.v.v. lid Schmit) - Reactie op de vragen van de Rekenkamer over het rapport van Cebeon/Lysias (o.v.v. lid Ernsting) Deze toezeggingen worden hieronder puntsgewijs afgedaan. Daarnaast heb ik o.v.v. het lid Schmit (D66) toegezegd aan de commissie voor te leggen welke u gebenchmarkt zullen worden. Daarbij is ruimte voor het aandragen van alternatieve keuzes vanuit de raad. De onderwerpen die het college wil benchmarken zal ik u toesturen vóór de commissievergadering van 30 maart. U kunt de commissievergadering benutten om aan te geven of u deze keuze steunt, of eventuele alternatieve suggesties te doen. Overzicht van de trajecten van de bestuursopdracht met tijdlijn Wethouder Van Buren heeft o.v.v. het lid Garmy (Volt) toegezegd de commissie voor de volgende commissie een tijdlijn te sturen wanneer welke acties worden uitgevoerd. Dit sluit aan op het eerdere verzoek van de Rekenkamer om het traject goed navolgbaar te maken van de raad. Dit is een terecht en begrijpelijk verzoek. Het is ook om die reden dat wij u tot nu toe steeds in samenhang informeren over de verschillende onderdelen (schuld, investeringen en begroting).

Een blauwdruk kunnen we daarbij echter, zoals de Rekenkamer terecht aangeeft, niet geven. Het traject is immers steeds in ontwikkeling. In de bijlage vindt u de eerste versie van dit schematische overzicht. We zullen dit overzicht steeds verder aanvullen en geactualiseerd meesturen met nieuwe stukken over de bestuursopdracht.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2023 Pagina 2 van 5

Uitsplitsing van de stelpost in programma A (o.v.v. lid Burgers) PM

(Bedragen x € miljoen) Nominaal Investeringen Areaal Overig Totaal

2023 21,8 13,8 0 -18,5 17,0

2024 100,8 26,4 11,3 2,1 140,6

2025 199,1 40,7 22,5 -3,9 258,4

2026 287,6 63,8 22,5 66,5 440,4

De stelposten zijn middelen die nog niet zijn toebedeeld aan een programma. Bovenstaande tabel geeft een overzicht op hoofdlijnen van de verschillende stelposten in programma A. Een positief getal betekent dat er middelen op de stelpost staan, een negatief getal juist een tekort daaraan – denk aan een taakstelling die nog moet worden ingevuld. Veruit het grootste gedeelte van het saldo op de stelposten vinden we op de stelpost voor nominale ontwikkeling. De nominale ontwikkeling is de verwachte loon- en prijsontwikkeling van de uitgaven; stijgende prijzen zorgen voor toenemende lasten in onze begroting. In programma A bevindt zich voor een deel ook de dekking voor deze lasten. We worden voor de nominale ontwikkeling namelijk (deels) vanuit het gemeentefonds gecompenseerd, dat zelf ook meegroeit (of –krimpt) met de loon-en prijsontwikkeling. De stelpost loopt door de jaren heen fors op, doordat er ieder jaar een nieuwe structurele ‘tranche’ aan wordt toegevoegd. Gestegen prijzen en lonen hebben immers niet alleen een effect in het jaar waarin ze stijgen, maar ook daarna een structureel effect. De hoogte van de stelpost actualiseren we in het voorjaar aan de hand van cijfers van het Centraal Planbureau. De overige stelposten zijn kleiner van omvang. Allereerst zijn er stelposten die verband houden met de investeringen.

De middelen op die stelposten zijn bedoeld als dekking voor toekomstige kapitaal- en exploitatielasten. Via de stelpost areaal groeien (of krimpen) sommige lasten in onze begroting mee met de groei van de stad. Het overige deel bestaat uit meerdere stelposten, waaronder intensiveringen en ombuigingen uit het coalitieakkoord die nog niet aan de programma’s zijn gealloceerd, of taakstellingen die nog niet zijn ingevuld.

Informatie over het aantal bezoekers en de gemeentefondsuitkering Wethouder Van Buren heeft o.v.v. het lid Schmit (VVD) toegezegd de commissie per brief te informeren over de manier waarop de verdeling van het Gemeentefonds rekening houdt met het grote aantal toeristen dat Amsterdam bezoekt. Wij hebben hierover contact gehad met het onderzoeksbureau. Zij geven het volgende aan: Het aantal bezoekers is geen betrouwbaar te meten, objectieve maatstaf voor de gemeentelijke kosten van bezoekers en voldoet dan ook niet aan de eisen van verdeelmaatstaven conform de Financiële-verhoudingswet.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2023 Pagina 3 van 5

De kosten van bezoekers worden voornamelijk geïndiceerd met de centrumfunctie. Dit is een meer abstracte benadering voor de aantrekkingskracht van grote steden op omliggende gemeenten, waarbij de aantrekkingskracht afneemt naarmate de afstand toeneemt. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt naar het bereik van verschillende typen voorzieningen: voor bibliotheken en zwembaden is men geneigd minder ver te reizen dan voor het concertgebouw, Artis of de Arena. Deze operationalisering van de centrumfunctie staat model voor alle mensen van buiten Amsterdam die gebruik maken van door Amsterdam bekostigde voorzieningen en de andere kosten die bezoekers met zich meebrengen (afval, overlast). Daar staat tegenover dat er ook rekening mee wordt gehouden dat deze bezoekers deels bijdragen in de kosten door het betalen van toeristen- en parkeerbelasting. Daarnaast is er natuurlijk het algemene (positieve) effect op de economie van Amsterdam. Het bureau is beschikbaar om de methodiek in een aanvullende afspraak nader toe te lichten als hieraan behoefte is. Reactie op vragen Rekenkamer Wethouder Van Buren heeft o.v.v. het lid Ernsting (GroenLinks) toegezegd schriftelijk op de brief aan de raad van de Rekenkamer over de bestuursopdracht te reageren.

Hieronder gaan we puntsgewijs in op de vragen en aandachtspunten die de Rekenkamer u heeft meegegeven: De Rekenkamer vraagt aandacht voor de navolgbaarheid van de uitvoering van de bestuursopdracht voor de raad: welke activiteiten worden ontplooid en wat is de functie of opbrengst van deze activiteiten? Hieraan komen wij tegemoet in het schematisch overzicht in de bijlage. De Rekenkamer vraagt daarnaast aandacht voor de scope van het traject. Het traject voor inzicht in de begroting richt zich nu op het in beeld brengen van de specifieke keuzes binnen de reguliere taken, grond en reserves. De Rekenkamer vraagt of de andere uitgavetypen in de begroting (zoals tariefdiensten) ook nader worden geanalyseerd. Dat is niet het geval. De ruimte voor keuzes binnen deze uitgavetypen wordt op hoofdlijn toegelicht in het rapport van Cebeon/Lysias. Voor het college biedt dat op dit moment voldoende inzicht. De Rekenkamer geeft aan dat de keuze voor het gemeentefonds en de gevolgde methodiek beredeneerd en zeker verdedigbaar is, maar dat niet valt uit te sluiten dat er aannames, afwegingen en benaderingen noodzakelijk waren die bepalend zijn voor het beeld dat ontstaat. Dit zijn terechte vragen, die het college en de onderzoekers ook voor ogen hebben gehad bij de totstandkoming van dit rapport.

De Rekenkamer geeft een aantal specifieke voorbeelden van aandachtspunten bij de toepassing van deze methodiek, waar we per punt kort op ingaan: Of, en op welke taakgebieden wordt het risico wordt gezien dat de benadering op basis van deze structuurkenmerken mogelijk niet geheel recht doet aan de Amsterdamse werkelijkheid? De verdeling van de middelen uit het gemeentefonds is gebaseerd op objectieve kenmerken. Die de afgelopen 3 jaar zijn herijkt. Toch is het altijd mogelijk dat de werkelijke kosten niet geheel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2023 Pagina 4 van 5

weerspiegeld worden in het model. Volgens de G4 steden is daarbij nog onvoldoende onderzoek gedaan naar de specifieke grootstedelijke kenmerken en extra of intensievere taken die wij hebben. Daarom loopt nog aanvullend onderzoek samen met het ministerie van BZK. Ons beeld is bijvoorbeeld dat het gemeentefonds over het algemeen onvoldoende voorziet in groei van gemeenten zoals Amsterdam. Hopelijk krijgen we daar binnenkort meer inzicht in. Dit raakt naar onze verwachting niet specifiek aan één taakveld. Voor een zuivere vergelijking met de taakgebeden is een vertaalslag nodig. Hebben zich daarbij keuzes voorgedaan, en hadden die keuzes ook tot een ander beeld kunnen leiden? Nee, keuzes die zijn gemaakt bij de toedeling bepalen niet het beeld op hoofdlijnen. Dit is een uitgebreid en zorgvuldig onderdeel van de analyse, waar Cebeon veel ervaring mee heeft. De toedelingen zijn ook met de afdelingen gecontroleerd. We hebben slechts op één punt het beeld dat de toedeling mogelijk invloed heeft op het resultaat. Dat staat ook vermeld in de rapportage. Dit betreft de taakgerelateerde overhead. Het is mogelijk dat een deel van de hogere kosten op dit onderdeel komt doordat een aantal kosten centraal zijn blijven staan, en niet voldoende toegerekend aan een specifieke taak. Ook daar is echter zeker dat de strekking, dat Amsterdam meer besteedt aan dit taakveld, overeind blijft.

Zijn er taakgebieden waarbij het risico wordt gezien dat de hoge score voor beleidsvrijheid een overschatting is van de werkelijke keuzeruimte? Ja, dat is mogelijk. Dat is ook toegelicht in de rapportage. De beleidsvrijheid zegt iets over in hoeverre gemeentes in zijn algemeenheid keuzes kunnen maken. Maar Amsterdam kan keuzes gemaakt hebben, waar we nu aan gehouden zijn. Bijvoorbeeld langlopende contracten of investeringen die onderhoud blijven vergen. In de volgende fase brengen we dat in beeld. De verwachte netto-uitgaven voor 2023 wijken op meerdere plekken af van gerealiseerde nettouitgaven in eerdere jaren of van verwachte uitgaven in latere jaren. Is overwogen is om voor dit soort programma’s andere jaren te betrekken en in hoeverre dat het beeld uit de analyse zou veranderen?

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2023 Pagina 5 van 5

Doel van het onderzoek was een weergave van de huidige situatie. 2023 is daarom het gekozen ijkpunt. Bij het verklaren van verschillen ten opzichte van de referentie is bij alle onderdelen ook gekeken naar het beeld van de afgelopen jaren. De belangrijkste afwijkingen daarin zijn in de rapportage genoemd. Omdat de voorgenomen ontwikkeling nog beïnvloedbaar is, is die niet betrokken. In de bijlage zijn wel alle meerjarenreeksen opgenomen. Daarin kunt u zien wat de voorgenomen ontwikkeling van de uitgaven is in de toekomst. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl