Raadsbrief_ter afdoening van de toezegging TA2023-001530 aan het lid Garmy (Volt) inzake inzet bestrijden antisemitisme .pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam September 2024 Inclusie en Antidiscriminatie Touria Meliani Jeugd, Zorg en Diversiteit (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl) Kennisnemen van de Raadsinformatiebrief ter afdoening van de toezegging TA2023-001530 aan het lid Garmy (Volt) inzake inzet bestrijden antisemitisme

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissievergadering Financiën, Kunst en Diversiteit d.d. 14 december 2023 heb ik bij de behandeling van het beleidskader Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 2023-2026 na een vraag van het raadslid Garmy (Volt), toegezegd u nader te informeren over de ondernomen acties om antisemitisme tegen te gaan en de plannen voor de komende twee jaar. Via deze brief informeer ik u hierover. Op 28 juni 2023 en 14 december 2023 zijn respectievelijk, het visiedocument “Amsterdam, een stad uit duizenden” en het beleidskader “Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 2023-2026" van de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie met u gedeeld. Beide beschrijven dat het college streeft naar een inclusieve stad waarin iedereen zich vrij en beschermd voelt en de ruimte heeft om zichzelf te zijn. Enerzijds door de voedingsbodem voor discriminatie weg te nemen en anderzijds door emancipatie te bevorderen en emanciperende initiatieven in de stad te ondersteunen. Het Inclusie en Antidiscriminatiebeleid is er voor alle Amsterdammers, en daar waar nodig kiest het college voor extra inzet op groepen die structureel worden buitengesloten, niet in gelijkwaardigheid deelnemen aan de samenleving of worden benadeeld op basis van gedeelde persoonskenmerken1.

Onze aandacht gaat in het bijzonder uit naar de zwarte, moslim-, Aziatische en lhbtiq+ gemeenschappen, vrouwen en personen met een (functie)beperking, zoals ook benoemd in het coalitieakkoord. Ook Joodse Amsterdammers vormen een groep waarvoor extra aandacht is. De afgelopen jaren heeft het college vanuit verschillende portefeuilles op verschillende manieren aandacht gehad voor het tegengaan van antisemitisme. Meer zicht op aard en omvang van antisemitisme in de stad

1

Zie Discriminatiemonitor. Discriminatiemonitor | Website Onderzoek en Statistiek (amsterdam.nl)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 2 van 7

De gemeente heeft in 2021 een actieonderzoek2 uitgevoerd waarin samen met inwoners, organisaties en sleutelfiguren uit de Joodse gemeenschappen is onderzocht wat nodig is om discriminatie en uitsluiting van deze groep tegen te gaan. Uit dit onderzoek bleek onder andere dat antisemitisme weinig wordt gemeld bij discriminatie.nl (het voormalige Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam). De beperkte meldingsbereidheid wordt verklaard doordat discriminatie.nl onvoldoende bekend is bij Joodse Amsterdammers en doordat deze groep meer vertrouwd is met het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) als het gaat om het melden van deze misstanden. Deze lage meldingsbereidheid bij de gemeentelijke antidiscriminatievoorziening heeft tot gevolg dat wij onze wettelijke taak om onafhankelijke bijstand en advies te verlenen bij discriminatieklachten en het registeren van klachten over discriminatie niet optimaal kunnen vervullen. Om de rol en positie van het meldpunt te versterken is het dus van belang dat alle slachtoffers en dus ook slachtoffers van antisemitisme hiervan melding maken bij discriminatie.nl en (daar waar nodig) ondersteund worden met een luisterend oor, erkenning of praktische hulp krijgen zoals bemiddeling of hulp bij het doen van een aangifte.

Verder stelt een hogere meldingsbereidheid het college in staat om trends en ontwikkelingen ten aanzien van onder andere antisemitisme in de stad te beter volgen en daar waar nodig hierop in te spelen met concrete preventieve maatregelen en beleidsinzet. Hiertoe is het meldpunt sinds juni 2023 een campagne gestart om de zichtbaarheid, de naamsbekendheid van het meldpunt en de meldingsbereidheid te verhogen. De campagne met de naam “Ongehoord” riep verschillende doelgroepen van het Inclusie en Antidiscriminatiebeleid op om een melding van discriminatie te doen. Bij de opzet van de campagne heeft het CIDI meegedacht. Verder heeft het meldpunt onder andere contact met verschillende organisaties, personen en netwerken zoals het CIDI, Joods Maatschappelijk Werk, Rabbijn Lody van de Kamp, de Anne Frank Stichting om aansluiting te vinden bij de Joodse gemeenschap. Tevens is het meldpunt vertegenwoordigd bij belangrijke momenten als de Nationale Holocaust Herdenking. In het najaar worden er plannen met uw raad gedeeld die inzichtelijk maken hoe vanuit het meldpunt nauwere aansluiting wordt gezocht bij bestaande netwerken en organisaties.

Zoals het beleidskader Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 2023-2026 beschrijft en de aangenomen motie 739 van lid Bouhassani (PvdA) inzake ‘MDRA meer de wijk in brengen’ vraagt, spant het college zich in om de rol en de positie van discriminatie.nl en de samenwerking met partnerorganisaties te versterken. Doorbreken van vooroordelen stereotypen en bevordering inlevingsvermogen en empathie Het actieonderzoek laat zien dat de behoefte bestaat om de zichtbaarheid van het huidige joodse leven en de vanzelfsprekende combinatie van Amsterdam en Joodse geschiedenis te vergroten. Ook onderstreept het actieonderzoek dat er ingezet moet worden op educatie en interactie met als doel het vergroten van empathie en inlevingsvermogen bij niet-Joodse Amsterdammers. Uit onderzoek van Movisie weten we dat het doorbreken van stereotypen en het bevorderen van 2

Actieonderzoek onder Joodse Amsterdammers. (2022). Openresearch.Amsterdam. https://openresearch.amsterdam/nl/page/85715/actieonderzoek-onderjoodse-amsterdammers

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 3 van 7

inlevingsvermogen en empathie werkt bij het tegengaan van discriminatie3. Hier zet het college op verschillende manieren op in.

Vanuit de portefeuille Kunst en Cultuur heeft het college bijgedragen aan de totstandkoming van het Nationaal Holocaust Museum, het Holocaust Namenmonument en de Stolpersteinen, waarvan er inmiddels meer dan 2500 zijn gelegd in de stad. Daarnaast is een vertegenwoordiging van het college aanwezig bij de jaarlijkse Nationale Holocaust herdenking. Tevens kondigde burgermeester Halsema tijdens de Holocaustherdenking van 2023 aan om samen met Amsterdamse jongeren voormalig concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz te bezoeken. Dit bezoek heeft in november 2023 plaatsgevonden. Ook is de burgemeester met Amsterdamse scholieren en MBO-studenten naar Verdwenen Stad geweest, de documentaire die door het college, met ondersteuning van Filmfonds gratis te zien is geweest. Bovendien erkent het college dat de Joodse geschiedenis in Amsterdam zich niet beperkt tot de Holocaust. Al generaties lang maken Joodse Amsterdammers onderdeel uit van de stad. Het college zet zich in om de bekendheid en zichtbaarheid te vergroten van dit Joodse leven voor deze stad. Via het project ‘de Joodse Stad’, wordt aan de hand van podcasts, memory walks, het vieren van joodse feesten en aandacht voor rituelen en tradities, betrokkenheid bij en begrip voor Joodse cultuur gestimuleerd.

Door het steunen van dit project draagt het college bij aan het vergroten van de zichtbaarheid en representatie van het Joodse leven, de cultuur, de geschiedenis en tradities in het heden en het verleden. Met de verhalen die we vertellen en de beelden die we tonen kunnen we stereotypen en eenzijdige beeldvorming die vaak ten grondslag liggen aan discriminatie of ongelijkheid een tegenwicht bieden4. Inzet vanuit onderwijs Het college vindt het belangrijk dat alle Amsterdamse leerlingen leren over de Holocaust, de Tweede Wereldoorlog en de geschiedenis van joden in Amsterdam. Scholen moeten wettelijk gezien zorgdragen voor een veilig pedagogisch klimaat om hun leerlingen hierover te onderwijzen en zo bij te dragen aan burgerschapsvorming. Op 14 februari 2023 bent u per brief geïnformeerd over de inzet die de gemeente pleegt om dit te bevorderen. Bijvoorbeeld via het aanbod van ‘In mijn Buurt’ waar leerlingen in het ontmoetingsprogramma ‘Oorlog in mijn buurt’ oudere ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog uit hun buurt interviewen en benoemd worden tot Erfgoeddrager. Het afgelopen jaar heeft het college nauw samengewerkt met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB) bij de inrichting van het Amsterdams Steunpunt Holocausteducatie dat sinds juni live is.

Bij dit informatiepunt, in de vorm van een website, kunnen scholen en (geschiedenis)docenten terecht voor pedagogische ondersteuning, lesmethodes en 3 4

Felten, H., & Broekroelofs, R, (2022) Wat werkt bij het verminderen van discriminatie. Chimamanda Ngozi Adichie: The danger of a single story | TED Talk TED, 7-10-2009

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 4 van 7

materiaal voor het bespreken van de Holocaust en antisemitisme in de klas. Afgelopen april bezochten scholen de Film Verdwenen Stad in Tuschinski op initiatief van de burgemeester. De link naar de film is tevens voor alle Amsterdammers gratis beschikbaar gesteld. Momenteel onderzoeken we samen met het Nationaal Holocaustmuseum hoe de toegang naar het museum gratis gemaakt kan worden voor middelbare scholieren (aangenomen motie 109 Garmy cs.) De gemeente onderhoudt contact met OCW ten aanzien van de landelijke ontwikkelingen rondom Holocausteducatie en antisemitisme met als voorbeeld de ‘Handreiking omgaan met antisemitische incidenten op scholen’. Ook is de Amsterdamse kinderraad betrokken bij de Nationale Dodenherdenking op 4 mei. De kinderburgemeester en een kinderraadslid hebben in aanwezigheid van burgemeester Halsema een krans gelegd bij de herdenking op de begraafplaats De Nieuwe Ooster. Daarnaast is vanuit Onderwijs nauw contact met Stichting School en Veiligheid, de schoolbesturen bijvoorbeeld via het Joods Bestuurlijk Overleg, OSVO en de samenwerkingsverbanden PO en VO. Het college blijft het onderwijs ook in de komende jaren actief ondersteunen en stimuleren om breed aandacht te besteden aan Holocausteducatie en dialoog in een lescurriculum dat uitgaat van meerzijdige perspectieven.

In het najaar wordt u geïnformeerd over de stand van zaken in de uitvoering van Amsterdammerschap in het onderwijs 2023-2027. Allianties Vanuit het Inclusie en Antidiscriminatiebeleid worden verschillende samenwerkingsverbanden van (grassroots)organisaties uit de stad gefaciliteerd om te werken aan een gemeenschappelijk doel. Vanuit de alliantie ‘Samen tegen Racisme’ is in de periode 2021 – 2023 het event ‘Antisemitisme Uitgepakt’ georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomst gingen experts en ervaringsdeskundigen het gesprek aan over wat antisemitisme specifiek inhoudt en betekent voor Joodse Amsterdammers. Dit soort programmering heeft eraan bijgedragen dat Amsterdammers antisemitisme beter herkennen en niet zien als slechts een fenomeen van het verleden. Ook binnen de huidige subsidieregeling “Allianties inclusiviteit en antidiscriminatie 2024-2025”, is de komende twee jaar opnieuw aandacht voor antisemitisme. Zo ondersteunt de gemeente vanuit deze regeling opnieuw de alliantie ‘Samen tegen Racisme ’. Deze alliantie zet zich in om de impact van discriminatie – waaronder antisemitisme - voor zowel de samenleving als voor gemeenschappen en individuen zichtbaar te maken; handelingsperspectief te bieden en ondersteuning aan personen die discriminatie ervaren, gericht op het verwerken van de gevolgen.

Normstelling Ook stellen we als gemeente de norm dat elke vorm van discriminatie onacceptabel is. Via stadsbrede campagnes moedigen we omstanders aan om zich uit te spreken over discriminatie en daders aan te spreken. Uit onderzoek van het KIS en Movisie blijkt dat bewustwording creëren alleen werkt bij groepen die intrinsiek gemotiveerd zijn om niet te discrimineren. Bij deze groep

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 5 van 7

werkt het beter wanneer zij gemotiveerd worden vanuit de sociale norm binnen hun ‘groep’ of omgeving (zoals klasgenoten, collega’s, stadsgenoten). Wanneer mensen merken dat anderen om hen heen discriminatie afkeuren, dan gaan ze minder discrimineren5 6 78. Zo is afgelopen voorjaar de ‘Kom op’ campagne opnieuw gelanceerd, waarin we Amsterdammers oproepen voor elkaar op te komen bij discriminatie. Hierin worden verschillende discriminatiegronden genoemd en wordt expliciet opgeroepen om je uit te spreken tegen antisemitisme. Inzet vanuit Openbare Orde en Veiligheid Vanuit de portefeuille Openbare Orde en Veiligheid heeft het bestrijden van antisemitisme de volle en continue aandacht van de driehoek bestaande uit de burgemeester, de Politiechef en Hoofdofficier van Justitie. Zo worden aangiftes van antisemitisme met prioriteit behandeld en is er aandacht vanuit het Joods Politie Netwerk voor de aangiftebereidheid als er incidenten hebben plaatsgevonden. Daarnaast is de politie in 2022 gestart met een vijfjarige pilot waarin gespecialiseerde rechercheurs landelijk worden ingezet voor de aanpak van discriminatie. Deze rechercheurs maken deel uit van het Expertise Centrum Aanpak Discriminatie, dat binnen de hele politieorganisatie actief is.

Als onderdeel van de pilot zullen de rechercheurs expertise ontwikkelen en delen over de opvolging van meldingen en aangiftes van discriminatie, waaronder antisemitisme. Daarnaast is er periodiek overleg tussen de driehoek en vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap over de veiligheid van de gemeenschap en de bewaking van Joodse objecten en panden in de stad. Ook staat de directie Openbare Orde en Veiligheid in nauw contact met de Nationaal Coördinator Antisemitisme bestrijding. De driehoek van Amsterdam heeft ook aandacht voor de bestrijding van antisemitisme bij voetbalwedstrijden. De driehoek vindt het scanderen van antisemitische leuzen zowel in als buiten het voetbalstadion volstrekt onacceptabel en is van mening dat dit niet zonder consequenties kan blijven. De driehoek heeft afgelopen seizoenen daarom al meerdere keren een collectieve sanctie opgelegd aan supporters van clubs die zich schuldig maken aan antisemitische spreekkoren, en verschillende keren besloten dat deze supporters voor straf een seizoen geheel of gedeeltelijk niet welkom zijn bij wedstrijden in Amsterdam. In een enkel geval heeft de burgemeester middels een noodbevel gevorderd dat een groep in zijn geheel per direct weggestuurd werd.

5

Bennett, J. E., & Sekaquaptewa, D. (2014). Setting an egalitarian social norm in the classroom: Improving attitudes towards diversity among male engineering students. Social Psychology of Education, 17, 343-355 6 Munger, K. (2017). Tweetment effects on the tweeted: Experimentally reducing racist harassment. Political Behavior, 39, 629-649 7 Carnaghi, A., & Yzerbyt, V. Y. (2006). Social consensus and the encoding of consistent and inconsistent information: When one's future audience orients information processing. European journal of social psychology, 36(2), 199-210 8 Sechrist, G. B., & Milford, L. R. (2007). The influence of social consensus information on intergroup helping behavior. Basic and Applied Social Psychology, 29(4), 365-374.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 6 van 7

De driehoek voert hier doorlopend gesprekken over met betrokken clubs en KNVB. Een landelijke, uniforme, “lik op stuk” aanpak door clubs en KNVB is wat de driehoek betreft noodzakelijk om dit antisemitisme tegen te gaan. Om ervoor te zorgen dat antisemitische spreekkoren in de toekomst niet meer hoorbaar zullen zijn, is het van belang om gezamenlijk dit gedrag consequent te normeren en een halt toeroepen. Oorlog in Gaza Sinds 7 oktober jl. houdt de oorlog in het Midden-Oosten onze stad in zijn greep. Dit manifesteert zich in protestacties, gesprekken, inzamelacties en steunbetuigingen. Het college heeft aandacht voor de weerslag van deze situatie op de inwoners van de stad. Daarom zet het college zich in om verbondenheid en medemenselijkheid te stimuleren en polarisatie tegen te gaan. Zo hebben de burgemeester en andere collegeleden na 7 oktober meerdere ambtswoninggesprekken en op verbinding gerichte dialooggesprekken georganiseerd en gefaciliteerd. Zo is er uitvoering gegeven aan motie 576 9die ertoe oproept om per direct dialogen op te starten die inzetten op saamhorigheid, dialoog en verbondenheid in de stad, en de verschillende gemeenschappen die getroffen c.q. geraakt zijn door het Israëlisch-Palestijns conflict, hier expliciet bij te betrekken.

Tijdens de dialoogsessies wisselen deelnemers persoonlijke ervaringen uit en delen zij de beleving van de situatie vanuit verschillende perspectieven. Deelnemers hebben aangegeven nieuwe dingen te hebben geleerd over wat het betekent om Joods te zijn in Amsterdam. Ook werkt het college aan de uitvoer van de motie 62610 die het college verzoekt om een passende manier te zoeken waarop acties kunnen worden ondernomen die een gezicht geven aan Joodse, islamitische, Palestijnse én Israëlische Amsterdammers en ontmenselijking van deze groepen kan worden tegengegaan. Hierin wordt de input uit de hiervoor beschreven dialoogsessies meegenomen. Het college streeft ernaar de afdoening na het zomerreces aan de raad te sturen. Bij de voorbereiding op de vele demonstraties rond de oorlog in Gaza, is er sinds 7 oktober extra alertheid voor de aanwezigheid van antisemitisme in de vorm van strafbare uitingen. Indien nodig heeft de politie bij constatering van een mogelijke strafbare uiting direct contact met het Landelijk Expertisecentrum Discriminatie (onderdeel van het Openbaar Ministerie) ter beoordeling van de strafbaarheid. Ondanks dat enkele demonstraties in onze stad onrustig verliepen en bepaalde uitingen wij als college als zeer kwetsend beschouwen, zijn er vooralsnog nauwelijks uitingen geconstateerd die door het Openbaar Ministerie als strafbaar zijn beoordeeld.

Ook moet vastgesteld worden dat het grootste deel van de demonstraties vreedzaam verloopt. De hierboven beschreven inzet laat zien dat er vanuit verschillende portefeuilles aandacht is voor antisemitisme en dat we daarmee hopen bij te dragen aan een stad waarin alle Joodse Amsterdammers zich veilig en beschermd voelen en de ruimte krijgen om zichzelf te zijn. Vanaf 9

Motie 576 van de leden Khan, Garmy, Veldhuyzen, Bouhassani, Bentoumya, Kabamba, Bakker Lust en Havelaar inzake het per direct opstarten van de dialoog tussen de geraakte gemeenschappen door het Israëlisch-Palestijns conflict. (TKN geagendeerd voor de commissie FKD d.d. 21 maart 2024). 10 Motie 626 van de leden Khan en Garmy inzake campagne om joden en moslims een gezicht te geven

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 september 2024 Pagina 7 van 7

2025 wil de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie hier met een gecoördineerde aanpak mee aan de slag. Hierover wordt u begin 2025 geïnformeerd.

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Inclusie en Antidiscriminatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl