Raadsbrief storm_eerste reactie.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

17 maart 2022

Behandeld door Verkeer en Openbare Ruimte, Anne Marie Cannoo, a.cannoo@amsterdam.nl Onderwerp

Stormschade Amsterdamse Bomen

Geachte leden van de gemeenteraad, In februari raasden binnen een korte periode vier zware stormen over het land waarbij in Amsterdam ca.600 bomen, en in het Amsterdamse Bos ca.110 grote bomen zijn omgewaaid. De stormen behoorden tot de categorie zware storm met urenlang aaneengesloten windkracht 10. Allereerst willen we stilstaan bij het noodlottig gevolg van omgevallen bomen waarbij twee personen dodelijk werden getroffen. Vanuit de gemeente is er contact met nabestaanden. Verder zijn wij een onderzoek gestart naar de technische staat van de specifieke bomen, en naar eventuele andere omstandigheden die mogelijk hebben bijgedragen aan deze dramatische voorvallen. U zult hierover na het zomerreces worden geïnformeerd binnen de gehele evaluatie met alle gegevens over de effecten van de storm, inclusief kosten en verwachte termijn van herplant. In deze brief geef ik u de eerste feiten van schade en inzet tijdens, en in nasleep van de reeks stormen in februari 2022, waarbij het vooral gaat om de meest heftige storm Eunice van vrijdag 18 februari en het weekend daarna. Handelingen en prioriteiten tijdens de storm, en direct daarna Vanuit de landelijk afgegeven berichtgeving was een calamiteitenteam en in te zetten materieel vooraf paraat.

Een ploeg van circa 220 mensen was tijdens de storm en nog tot een week daarna bezig om de stad allereerst veilig en toegankelijk te maken en vervolgens op te ruimen. Meldingen door bewoners en brandweer/politie werden centraal ontvangen, en doorgegeven aan de uitvoering. Specialisten hielden zich bezig met inspecties op aangegeven locaties met directe beslissing over de wijze van ingreep en prioriteit om bomen veilig te stellen. Ook werden rondslingerende takken weggeruimd en er werd gezorgd voor afzettingen bij werkzaamheden en rondom gevaarlijke locaties. De afsluitbare parken werden al voor aanvang van de storm afgesloten. Er werd actief gecommuniceerd en gewaarschuwd om boomrijke gebieden, bos en parken te vermijden.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam Storm en Bomen Pagina 2 van 3

De week na de storm werden de nog niet verwijderde bomen opgeruimd en ook daarna moest nog veel opruimwerk worden verzet. Daarnaast worden extra boomveiligheidsinspecties uitgevoerd naar bomen met twijfel over instabiliteit. Dit gebeurt vanuit eigen gebiedskennis, maar ook op basis van meldingen van bewoners. In een aantal gevallen is er aanleiding om de bomen nader technisch te onderzoeken of een ‘stormproef’ uit te voeren. Dit kan betekenen dat er nog een aanvullend aantal bomen uit veiligheidsoverwegingen gekapt zullen moeten worden. Er zijn ook bomen die behouden kunnen blijven door middel van forse snoei. Afvoeren van stamhout, takken en snippers Hout en stammen worden afgevoerd conform de regels van het Protocol Houtopslag. De houtbank in het Amsterdamse Bos keurt de stammen om later te kunnen veilen ten behoeve van hergebruik binnen de regio Amsterdam. De stammen van iepen worden conform regelgeving ontbast om te voorkomen dat iepziekte zich kan verspreiden. Stammen in bosplantsoen (met uitzondering van iepen) die geen hinder veroorzaken, laten we liggen. Tijdens het opruimen van takken en klein hout zijn veel houtsnippers in de directe omgeving tijdelijk op hopen achtergebleven. Deze worden de komende tijd opgehaald.

Waar mogelijk worden de houtsnippers in directe omgeving gebruikt of uitgegeven door de beheerders van groengebieden en parken ten behoeve van bijvoorbeeld paden, speelplekken of voor een kinderboerderij. Langs de weg kunnen de snippers niet blijven liggen omdat het dan in de openbare ruimte terecht komt en daar last veroorzaakt (overlast voor fietsers en schade aan gazon, beplanting, machines). Deze snippers worden naar het snipperdepot in het Amstelpark gebracht om later te kunnen verdelen voor circulair gebruik. De toevoer van snippers was dusdanig groot dat een deel naar de bioenergiecentrale is gebracht. Hoe gaat het verder?

Op dit moment wordt gewerkt aan definitieve registratie, evaluatie en advies tot herplant. We zullen in een uitgebreide technische evaluatie vooral ingaan op wat we kunnen leren t.a.v. toekomstig beheer van ons bomenareaal. Zeker nu we te maken lijken te hebben met een toenemend aantal stormen en toenemende heftigheid daarvan. Nader onderzoek naar het omvallen van bomen in de stad, een eerste indruk Naar aanleiding van de storm werd de vraag gesteld of er speciale oorzaken zijn te noemen voor het omwaaien van de aanzienlijke hoeveelheid bomen, met daarin de suggestie dat bomen het moeilijk zouden kunnen hebben door de vele werkzaamheden en bouwprojecten in de stad. Na de zomer wordt een onderzoek hierover met de raad gedeeld. Op dit moment kan hierover het volgende worden gemeld. Er zijn verschillende oorzaken te noemen voor het omwaaien van de bomen. We zien dat bomen vlak bij de grond afbreken, met kluit en al omwaaien, de stam uit de wortelkluit draait, en soms dat de kern van de stam rot is. Daarnaast zien we dat zware takken zijn afgebroken, de hele kroon is verdwenen of stammen doormidden zijn gespleten. De situatie waarbij de stam uit de kluit draait is soms te verklaren, doordat de boom in het verleden verkeerd is opgekweekt (entonderstam problematiek). In enkele gevallen zien we dat wortels vanwege grondwerkzaamheden zijn afgesneden.

Dit is echter nooit de enige reden voor het omwaaien van bomen. Soms is het grondwater extreem hoog. We zien ook dat bomen decennia geleden niet altijd met voldoende groeiruimte zijn geplant en dat door toenemend ondergronds ruimtegebruik er minder ruimte voor bomen beschikbaar was, waardoor een te klein wortelgestel is ontwikkeld. De laatste

Gemeente Amsterdam Storm en Bomen Pagina 3 van 3

decennia planten we bomen met veel ondergrondse groeiruimte en speciale bomengrond, waardoor de bomen optimaal kunnen wortelen en steviger staan bij hevige stormen. Bij het planten van nieuwe bomen ontwerpen we de groeiplaatsen zo dat boomwortels en andere ondergrondse infrastructuur zoveel mogelijk worden gescheiden, zodat ze elkaar niet in de weg zitten en er bij graafwerkzaamheden geen schade aan de wortels plaatsvindt. Een andere factor die mogelijk een sterke invloed heeft op het omwaaien van bomen zijn zogenaamde Venturi winden. In de straten en langs de grachten wordt de wind door de (hoge) bebouwing samengeperst en krijgt hierdoor extra snelheid, waardoor er grotere krachten op de bomen komen. Op dit moment is er geen eenduidige verklaring aan te geven over het omvallen van de bomen. In ieder geval heeft het uitzonderlijke weer, en vooral de opeenvolging van de stormen, grote invloed gehad op de omvang van de schade, te vergelijken met de laatste zeer zware storm in 2013 met ruim 1.000 omgewaaide bomen. Als laatste is er nog de vraag over het omwaaien van bomen in verband met de cyclische keuring op boomveiligheid. Anders gezegd, waren er onder de omgewaaide bomen (veel) exemplaren die vanwege verminderde gezondheid op de kaplijst stonden, of zelfs al in het traject van kapvergunning waren opgenomen? Op dit moment is hier nog geen overzicht van te geven.

We zijn inmiddels gestart met de inventarisatie van de ‘boompaspoorten’ van alle omgevallen en wegens gevaar verwijderde bomen. Vanuit de daarin opgenomen rapportages, inspectiegegevens en boomtechnisch adviezen kunnen we gestelde vraag analyseren en er mogelijk conclusies aan verbinden. Het valt te voorzien dat er in de praktijk een grijs gebied bestaat tussen, aan de ene kant de directe ingreep door noodkap, en aan de andere kant een verlengde termijn vanwege (bezwaar)procedure met nader technisch onderzoek en/of second opinion. Het blijft een dilemma om te kiezen voor directe kap omwille van het mogelijke veiligheidsrisico of langer te wachten en extra technisch onderzoek te verrichten met de mogelijkheid dat de boom toch kan worden behouden. Tot slot Na de zomer wordt aan de raad een volledig overzicht van de schade en resultaten van boomtechnisch onderzoek voorgelegd. We zullen moeten rekenen op een bedrag van ruim 2 miljoen euro voor vervanging van de bomen. De overige kosten zullen in de komende maanden inzichtelijk worden. In de evaluatie zullen we verder komen te spreken over het boombeheer in de stad. Een expertteam is inmiddels onderzoek gestart naar wortelkluiten en stambreuk om inzicht te krijgen in de achterliggende oorzaken van het omwaaien.

Met die resultaten kunnen we vervolgstappen zetten met vernieuwde kennis over het beheer van de stadsbomen waarbij wel moet worden opgemerkt dat risico van omvallende bomen tijdens dit soort krachtige stormen nooit geheel valt uit te sluiten. In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,

Jakob Wedemeijer, Wethouder Openbare Ruimte en Groen