Raadsbrief Stavaza Verkiezingen Opkomst Toegankelijkheid sept2025
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp
Bijlage
De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 september 2025 Algemene Zaken Burgemeester Halsema Connie Eli, directeur Dienstverlening Stand van zaken Verkiezingen 2025: organisatie, toegankelijkheid stemlokalen & opkomstbevordering en afdoening twee moties en toezeggingen over dit onderwerp 1.Voorbereiding Tweede Kamerverkiezingen 2025 – update augustus 2. Opvolging aanbevelingen Rekenkamer-onderzoek toegankelijkheid stemlocaties t 3.Plan van Aanpak Opkomstbevordering – Herzien augustus 2025
Geachte leden van de gemeenteraad,
Met de Tweede Kamerverkiezingen op komst informeer ik u over de stand van zaken van de organisatie en de toegankelijkheid van de stemlokalen. Daarnaast heb ik begin dit jaar toegezegd om na de zomer een herzien plan voor opkomstbevordering voor de verkiezingen aan uw raad voor te leggen. In de raadsvergadering van 2 april 2025 zijn er bij bespreking van het rapport “Ondervertegenwoordigd Amsterdam” moties aangenomen die verder richting geven aan het plan van aanpak opkomstbevordering. Ik informeer u over de aanpak en uitvoering van de moties en toezeggingen. Stand van zaken voorbereiding Tweede Kamerverkiezingen In de bijlage informeer ik u over de voorbereiding van de ingelaste verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer van woensdag 29 oktober 2025. Hier ga ik in op de dag van de kandidaatstelling op 15 september, vrijwilligers, communicatie en bekendmaking uitslag verkiezingen. Toegankelijkheid stemlocaties, onderzoek Rekenkamer Tijdens de verkiezingen voor het Europees Parlement van 6 juni 2024 heeft de Rekenkamer de toegankelijkheid van de stemlocaties onderzocht. De Rekenkamer deed de volgende aanbevelingen: 1. Creëer een realistisch beeld van (de mate van) toegankelijkheid (aanbeveling 1) 2. Verbeter de toegankelijkheid van de stemlocaties (aanbeveling 2) 3.
Geef een beter beeld over toegankelijkheid (aanbeveling 3) Twee van de drie aanbevelingen van de Rekenkamer over de toegankelijkheid van stemlocaties al voor de Tweede Kamerverkiezingen worden uitgevoerd. Bij de aankomende verkiezingen zijn er meer stemlocaties dan ooit tevoren. Deze stemlocaties zijn zoveel mogelijk verspreid over de stad. De loopafstand naar de stemlocaties is verbeterd. Er zijn weinig stemlocaties zijn met een
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 08-09-2025 Pagina 2 van 4
kwalificatie A (voldoen aan alle eisen van het Rijk). Meer uitleg vindt u in de bijlage Opvolging aanbevelingen Rekenkamer-onderzoek toegankelijkheid stemlocaties. Aanpak opkomstbevordering We hebben verschillende keren gesproken over extra inzet die nodig is om de opkomst bij verkiezingen te vergroten en met name de ongelijkheid in de opkomst. Het rapport “Ondervertegenwoordigd Amsterdam” bevestigt de structurele ongelijkheid in politieke participatie en het belang van langdurige inzet. Met de steun van uw raad voor een doelgroepenbeleid en het concentreren van aandacht op wijken die het minst vertegenwoordigd zijn is het plan van aanpak in 2024 vernieuwd. In 2025 is de aanpak verder toegespitst op de ondervertegenwoordigde groepen en wordt de samenwerking met maatschappelijke organisaties uitgebreid. Vanwege de doorlopende opgave voor het college, de gemeenteraad en de ambtenarij zal dit zeker niet de laatste keer zijn dat we hierover in gesprek gaan. Er komen 2 verkiezingen aan, waarbij we ons eerst richten op de Tweede Kamer verkiezingen in oktober 2025. Het is juist van belang om niet alleen in deze periode ons in te spannen voor de politieke participatie. Ook daarna moeten we verder bouwen aan het onderling vertrouwen. In 2026 wordt de structurele aanpak verder uitgewerkt.
In het voorliggende Plan van aanpak opkomstbevordering wordt invulling gegeven aan de moties en toezegging. Moties en uitvoering In de vergadering van de gemeenteraad van 2 april 2025 heeft uw raad bij de behandeling van onderzoek Ondervertegenwoordigd Amsterdam motie 098.25 van de leden Nadif, Heinhuis, Khan, Hofland, Broersen, Alberts, Bakker, Wijnants, Havelaar, Kabamba en Ahmadi aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd: • Het huidige beleid rondom opkomstbevordering te herzien, met specifieke aandacht voor de groepen die momenteel een lagere participatie vertonen, zoals genoemd in het rapport; • Hierin rekening te houden met verschillende behoeftes van de verschillende groepen zoals toegankelijkheid, bereikbaarheid en begrijpelijke informatievoorzieningen; • Hier ook de samenwerking op te zoeken met maatschappelijke organisaties en sleutelfiguren van ondervertegenwoordigde groepen om zo beleidskeuzes te maken die de betrokkenheid bij en participatie in de lokale politiek stimuleren; • De gemeenteraad binnen zes maanden te informeren over de voorgestelde maatregelen en de beoogde effecten hiervan op de politieke participatie van ondervertegenwoordigde groepen. Ook heeft u hierbij motie 101.25 van de leden Heinhuis, Khan, Nadif, Kabamba, Broersen en Ahmadi aangenomen.
Hierin wordt het college verzocht: • Bij de opkomst- en informatiecampagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 van de gemeente (verder) samen te werken met o.a. organisaties uit bepaalde buurten, bekende Amsterdammers en bedrijven met een relevant netwerk binnen de doelgroepen die minder stemmen; • Hierbij te focussen op het belang van stemmen;
2
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
•
•
Datum 08-09-2025 Pagina 3 van 4
In het plan van aanpak weer te geven hoe er een verschuiving binnen het plan kan zijn zodat er meer financiële middelen beschikbaar kunnen worden gesteld voor maatschappelijke organisaties/buurtgroepen/Amsterdammers met gedegen plannen ter bevordering van de stemopkomst Hierbij als voorwaarde te stellen dat zij de doelgroepen en stadsdelen zoals geformuleerd het Plan van Aanpak Opkomstbevordering hiermee bereiken en te evalueren of dit de gewenste impact heeft gehad.
Het college geeft als volgt uitvoering aan de moties: - Het plan van aanpak opkomstbevordering richt zich op de groepen die genoemd worden in het rapport Ondervertegenwoordigd Amsterdam: Amsterdammers met een praktische opleiding/baan, met een migratieachtergrond en jongeren. We proberen beter aan te sluiten door henzelf en ook betrokken maatschappelijke organisaties te vragen naar hun behoeften. We zetten daarbij vooral in op het vergroten van politieke interesse en vertrouwen en informatievoorziening die aansluit bij de doelgroep. - De samenwerking met maatschappelijke organisaties en sleutelfiguren breiden we uit. We ondersteunen buurtkamers, netwerken en scholen in hun rol in informatievoorziening. - Er is incidenteel budget voor opkomstbevordering: € 0,4 miljoen in 2025. Een deel van dit budget gaat naar samenwerkingen. Voor goede besteding en verdeling werken we met de genoemde voorwaarden en beoordelingskaders. Dit evalueren we na de Tweede kamer verkiezingen. Voor 2026 moet er nog budget komen. Verder uitwerking vindt u in het plan van aanpak. Toezegging betrekken jongerenraad JARA t.b.v. opkomstbevordering (TA2023-001024) In de vergadering van de commissie AZ van 14 september 2023 heb ik het lid Broersen (Volt) toegezegd om Jongerenraad JARA te betrekken bij het toetsen en verder ontwikkelen van acties t.b.v. opkomstbevordering.
Op 20 februari 2025 is gemeld dat deze toezegging wordt meegenomen bij de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026. Deze voorbereiding is van start en leden van JARA worden op regelmatige wijze betrokken. Verschillende ideeën worden al bij de komende Tweede Kamer verkiezingen uitgevoerd. We blijven hen betrekken en om advies en feedback vragen. Toezegging plan voor opkomstbevordering na de zomer (TA2025-000297) In de vergadering van 27 februari 2025 is bij behandeling van agendapunt 4: De eerste Staat van de juridische functie (Ondervertegenwoordigd Amsterdam) toegezegd om na de zomer een plan voor opkomstbevordering aan de leden voor te leggen. Graag licht ik het plan van aanpak opkomstbevordering nader toe en ga ik hierover met u in gesprek. Het college beschouwt deze moties en toezeggingen hiermee als afgehandeld. Toezegging Onderzoek mogelijkheid 'Drive thru' fiets stemlocaties inrichten (TA2024-001346) Bij de bespreking van het Rekenkamerrapport naar toegankelijkheid van stemlocaties heeft de burgemeester aan het lid Moeskops toegezegd om te onderzoeken of het mogelijk is om “drive thru” fiets stemlocaties op meerdere locaties in de stad in te richten. Dit hebben we gedaan en zijn tot de conclusie gekomen dat er vele haken en ogen aan deze leuke suggestie kleven. Zo moet het
3
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 08-09-2025 Pagina 4 van 4
om een inpandige locatie gaan op een plek waar veel fietsers langskomen. Tijdens de coronaperiode is de RAI hiervoor gebruikt. Deze is niet beschikbaar. We hebben gekeken naar overdekte locaties zoals de (fiets)tunnel bij het Centraal Station en de fietstunnel onder Rijksmuseum. Het eventueel realiseren van een “drive thru” aldaar is de fysieke ruimte zeer beperkt. Voor de ingelaste Tweede Kamerverkiezingen hebben we deze optie niet verder uitgewerkt. Voor de gemeenteraadsverkiezingen zal het Rijksmuseum verder bekeken worden. Ik ga ervan uit u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over verschillende onderwerpen rondom de verkiezingen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Femke Halsema Burgemeester
4