Raadsbrief_Scan arbeidsmigratie_TA2024-000538_19 jul-24_def.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 juli 2024 Economische zaken, Sociale zaken, Opvang Sofyan Mbarki en Rutger Groot Wassink Directies EZC en JZD (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl) Afdoening toezegging uit de commissievergadering SED van 22 mei 2024: onderzoeksopzet scan Arbeidsmigratie 2024 (TA2024-000538)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissie SED van 22 mei 2024 is gesproken over de resultaten van de pilot FairWork en zijn er vragen gesteld door uw raad over de vervolgaanpak rondom arbeidsmigranten. Wethouder Mbarki heeft aangegeven dat we werken aan een inventariserend onderzoek (een brede scan) en toegezegd u daarin mee te nemen. Met deze brief informeren wij u hierover en doen wij de toezegging (TA2024-000538) af. Arbeidsmigranten komen naar Nederland om te werken, in principe voor bepaalde tijd. Een deel van hen krijgt daarbij te maken met slechte woon- en werkomstandigheden en is kwetsbaar voor uitbuiting. In 2021 en 2022 vond een tweejarige pilot ‘Kwetsbare positie arbeidsmigranten’ plaats met Stichting FairWork1, met als doel om de positie van arbeidsmigranten in Amsterdam te verbeteren. Dit heeft geresulteerd in een aantal aanbevelingen, met name om te zorgen voor betere ondersteuning en informatievoorziening voor de doelgroep. Ook initiatieven vanuit andere domeinen in de gemeente dragen bij aan verbetering van de positie van arbeidsmigranten, bijvoorbeeld de opvang en ondersteuning van dakloze EU-migranten vanuit Zorg en de aandachtsfunctionaris mensenhandel bij OOV. Er zijn dus verschillende positieve ontwikkelingen, maar een integrale aanpak ontbreekt tot op heden in Amsterdam.

De komende tijd doen we een inventariserend onderzoek, een scan, welke arbeidsmigratie en de hiermee samenhangende uitdagingen in de stad in beeld brengt. We zoeken onder andere aansluiting bij het rapport Geen tweederangsburgers van Roemer (2020)2. De uitkomsten en analyse van de scan vormen de basis voor een voorstel voor een integrale aanpak Arbeidsmigranten in Amsterdam.

1 https://www.fairwork.nu/over-fairwork/ 2 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/10/30/tweede-advies-aanjaagteam-bescherming-arbeidsmigranten

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2024 Pagina 2 van 4

Scan arbeidsmigratie Doel en beoogde uitkomsten Het doel van de scan is het verkrijgen van een realistisch beeld van arbeidsmigratie in Amsterdam. Hiertoe wordt ingegaan op: 1. de doelgroep 2. actuele problematiek rond de doelgroep op verschillende leefgebieden 3. factoren die kunnen leiden tot problematiek op deze leefgebieden en 4. een analyse van uitdagingen en kansen. We willen zo een beeld krijgen van de gehele doelgroep, maar zullen ons daarbinnen vooral richten op de (potentieel) kwetsbare doelgroep en daarmee samenhangende problematiek. Doelgroep en geografisch kader De definitie van een ‘arbeidsmigrant’ is niet eenduidig en wordt door bijvoorbeeld het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interdepartementale Project Arbeidsmigranten (IPA) verschillend omschreven. De definitie waarmee in deze scan wordt gewerkt is als volgt: een migrant, in beginsel vanuit de EU, die naar Nederland is gekomen voor werk en die legaal, praktijkgericht, lager-betaald werk heeft of heeft gehad. Ongedocumenteerde personen van buiten de EU hebben een andere rechtspositie dan EU-migranten en mogen wettelijk gezien niet werken. Deze groep is in eerste instantie geen onderdeel van het onderzoek.

Als er signalen over deze doelgroep naar voren komen bij het raadplegen van data en bronnen zullen we deze wel apart opnemen in de resultaten. De doelstelling van de scan is een accuraat beeld te scheppen van de impact van arbeidsmigratie in Amsterdam. De doelgroep en de arbeidsmarkt in de regio worden daarom in de scan meegenomen voor zover deze invloed hebben op een van de leefgebieden (wonen, werk, zorg, onderwijs, sociaal) in de stad. Aanpak en planning Het uitgangspunt is dat de data en cijfers zoveel mogelijk de basis vormen voor het onderzoek en dat door middel van aanvullend kwalitatief en ervaringsonderzoek een realistisch beeld wordt opgebouwd van de praktische werkelijkheid. De scan bestaat uit drie onderdelen. • Ten eerste documentatie: landelijke en regionale onderzoeks- en beleidsrapporten en aanpakken uit andere gemeenten die een beeld geven van context en brede ontwikkelingen. Hierin worden o.a. de Migratiemonitor, het rapport Roemer en aanpakken rond arbeidsmigratie uit andere gemeenten meegenomen. • Ten tweede een kwantitatief deel: data m.b.t. demografie en omvang van de doelgroep zoals registratie in de Basisregistratie Personen (BRP) en Registratie Niet-ingezetenen (RNI). Daarnaast ook data m.b.t. de arbeidsmarkt (werkgevers, branches), taalvaardigheid, huisvesting, sociale voorzieningen en openbare orde en veiligheid.

De kwantitatieve data vormen een cijfermatig overzicht als basis voor verdere duiding. • Ten slotte een kwalitatief deel waarin duiding en verdieping wordt gegeven aan de cijfers en een vertaling wordt gemaakt naar de lokale praktijk en uitdagingen die spelen op de verschillende genoemde domeinen. Dit gebeurt door middel van gesprekken met betrokken

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2024 Pagina 3 van 4

partijen zoals NGO’s, zorgpartijen, verhuurders, werkgevers, uitzendbureaus, regionale contacten, VNG en het Aanjaagteam (ministerie van SZW). Onderzoek en Statistiek (O&S) draagt in samenwerking met de GGD zorg voor het kwantitatieve deel van het onderzoek. Bij het kwalitatieve deel van het onderzoeksproces bestaande uit interviews en thematafels, zullen ook ervaringsdeskundigen worden meegenomen. De deelnemers van de interne gemeentelijke werkgroep Arbeidsmigranten werken deels ook in de uitvoering, waardoor naast het verzamelen van informatie meteen kennisuitwisseling met de doelgroep en het veld plaatsvindt.

Vervolgstappen De scan Arbeidsmigratie is gericht op het in kaart brengen van de omvang van en problematiek rond arbeidsmigratie in Amsterdam. Op basis van dit beeld ontwikkelen we een integraal plan waarin wordt omschreven hoe vanuit een brede domein-overstijgende benadering deze uitdagingen kunnen worden aangepakt. Uw suggesties om ervaringsdeskundigheid, rolmodellen, vakbonden en arbeidsinspectie mee te nemen in de aanpak nemen wij graag ter harte. De komende tijd wordt naast uitvoering van de scan alvast voorgesorteerd op aansluiting bij landelijke ontwikkelingen, om deze straks soepel mee te kunnen nemen in de aanpak. Zo voeren we op dit moment al gesprekken met het landelijke Aanjaagteam (ministerie van SZW) en de VNG over de Handreiking effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid3 en verkennen we de opstart van een WIN (Work in NL)loket4. Daarnaast wordt al ingezet op een betere gezamenlijke lobby vanuit de G4-steden en VNG naar het Rijk voor o.a. betere registratie van arbeidsmigranten in de BRP. In het vierde kwartaal van 2024 informeren we u graag over deze ontwikkelingen en de resultaten van de scan Arbeidsmigratie. Wij vertrouwen erop dat met deze brief de toezegging is afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken, MBO en toeleiding arbeidsmarkt

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale zaken, Opvang, Volwasseneneducatie en Democratisering 3

https://vng.nl/kennisbank-naleving/handreiking-effectrapportage-bij-nieuwe-bedrijvigheid. De handreiking ondersteunt gemeenten in hun taak om adequaat en vroegtijdig te kunnen anticiperen op de huisvestingsvraag van arbeidsmigranten bij nieuwe grootschalige bedrijfsvestigingen. 4 Werken en wonen in Nederland | Work in NL

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2024 Pagina 4 van 4