Raadsbrief optreden Museumpein 31012021.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum:

27 januari 2021

Onderwerp:

Politieoptreden op Museumplein 31 januari

Geachte leden van de Raad, Op 17 en 24 januari was het Museumplein het toneel van ongeregeldheden en optreden van de politie. Op 31 januari verzamelde zich opnieuw honderden mensen op het Museumplein, terwijl demonstreren niet was toegestaan. Dit keer is het, vooral door kordaat en de-escalerend optreden van politie, niet tot ongeregeldheden gekomen. Tegelijkertijd waren er op andere plekken in de stad kleinschalige demonstraties, die ordelijk en vreedzaam verliepen. Met deze brief informeer ik u over de gebeurtenissen in aanloop naar zondag en op de dag zelf. De gebeurtenissen komen na een week waarin op diverse plaatsen ongeregeldheden hebben plaatsgevonden. Daarover hebben wij in de commissie Algemene Zaken van donderdag 28 januari gesproken, daarom laat ik die hier buiten beschouwing. Aanloop naar zondag 31 januari In aanloop naar zondag 31 januari was er op sociale media opnieuw sprake van breed gedeelde interesse om “koffie te drinken” op het Museumplein. Al snel volgden signalen dat daaronder ook personen waren waarvan het aannemelijk was dat zij er op uit waren om de openbare orde te verstoren. Het ging bijvoorbeeld om mensen die betrokken waren bij de ongeregeldheden van de afgelopen twee weekenden en om mensen waarvan uit de berichten bleek dat zij de bereidheid of de intentie hadden om geweld te gebruiken tegen politie en/of tegen publieke en private eigendommen.

Uit deze berichten ontstond concrete vrees voor wanordelijkheden. Ook was er informatie dat mensen van plan waren naar andere gemeenten te gaan, zoals Apeldoorn. Daardoor was het beeld in de voorbereiding zorgelijk maar ook zeer diffuus. Het informatiebeeld heeft na overleg met de driehoek geleid tot een besluit om het Museumplein voor zondag 31 januari aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied, waar preventief gefouilleerd mocht worden, net als op zondag 24 januari. Ook is, wederom net als vorige week, besloten dat de 333 personen die op 17 en 24 januari zijn aangehouden zich op 31 januari niet opnieuw op het Museumplein mochten begeven, en dat zij bij signalering per direct middels een noodbevel een gebiedsverbod opgelegd zouden krijgen. De initiatiefnemer van de demonstratie van Nederland in Verzet op 17 januari en van het koffiemoment op het Museumplein deed in aanloop naar 31 januari de oproep om bloemen te leggen bij acht herdenkingsmonumenten in Nederland. Hij zou zelf bloemen leggen bij een monument en Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 27 januari 2021 Kenmerk Pagina 2 van 3

gaf aan te verwachten dat andere personen hetzelfde zouden doen. De politie heeft de hele week contact met hem onderhouden, maar hij gaf geen inzicht in zijn plannen. Omdat op 31 januari de Nationale Holocaustherdenking plaatsvond om de verschrikkelijke gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog te herdenken, zijn voorbereidingen getroffen om te zorgen dat demonstratieve uitingen bij een herdenkingsmonument geen belemmeringen zouden vormen voor mensen die op deze dag de Holocaust zouden willen herdenken. De herdenking in het Wertheimpark is hierdoor ongestoord verlopen, waarbij onder toezicht van de aanwezige politie ook ruimte was voor een zogenoemd éénmensprotest. Zondag 31 januari Op zondagochtend is opnieuw gecommuniceerd over de getroffen maatregelen. En hoewel het niet was toegestaan signaleerde de politie al vroeg een groep gekende personen in de buurt van het Museumplein die diverse spullen bij zich droegen met het kennelijke doel de openbare orde te verstoren (zoals vechthandschoenen). De groep is vervolgens aangehouden. Later op de middag kwamen diverse signalen binnen van leden van “harde kern groepen” die onderweg waren naar het Museumplein, bijvoorbeeld omdat zij uit Apeldoorn geweerd waren. Deze groepjes zijn door de politie onderschept en hebben op gezag van de driehoek een gebiedsverbod voor het Museumplein en omstreken gekregen.

Aan het begin van de middag verzamelden zich steeds meer mensen op het Museumplein. Zij droegen diverse demonstratieve uitingen. Daarbij hielden zij zich niet aan de coronaregels, zoals het houden van anderhalve meter afstand. Er was geen organisator om afspraken mee te maken, noch was er sprake van een ordedienst. De aanwezigen werden door politie aangesproken om afstand te houden, maar reageerden daar niet op. Om 14.20 uur heeft de driehoek daarom geconstateerd dat er sprake was van een spontane demonstratie. Op basis van de vrees voor wanordelijkheden en voor de gezondheid heeft de driehoek deze demonstratie ontbonden. Vanaf dat moment heeft de politie mensen aangesproken en omgeroepen dat de demonstratie ontbonden was en mensen opgeroepen om het Museumplein te verlaten. De ruim 600 demonstranten op het Museumplein weigerden niet alleen gehoor te geven aan het besluit van de driehoek dat de demonstratie ontbonden was en zij zich dienden te verwijderen, ook hielden zij zich niet aan de coronaregels. Hoewel de politie de demonstranten keer op keer heeft aangesproken, ook via versterkt geluid, werd geen gehoor gegeven aan de oproepen. Zodoende is besloten om de overtreders van de coronaregels te verbaliseren. De reactie vanuit de demonstranten was dat de agenten werden bekogeld met voorwerpen.

Daarop besloot de driehoek een noodbevel af te geven dat de mensen op het Museumplein beval om zich van het plein te verwijderen. Vanwege het gooien met voorwerpen werd besloten om de ME in te zetten om het Museumplein leeg te maken. Tijdens het optreden werden voorwerpen en vuurwerk naar de politie gegooid. Ook werd een verslaggever van een medium aangevallen, de politie heeft hiervoor een verdachte op heterdaad kunnen aanhouden. Het rustig in een linie oplopen van de ME leidde er toe dat de demonstranten het Museumplein snel verlieten. Om 16.20 uur was het Museumplein leeg. De politie heeft nog enige tijd in de straten grenzend aan het Museumplein geopereerd om personen die geweld gebruikten tegen de politie aan te kunnen houden. Uiteindelijk is één politieagent licht gewond geraakt bij verzet tegen een aanhouding.

Gemeente Amsterdam

Datum 27 januari 2021 Kenmerk Pagina 3 van 3

Na zondag 31 januari De driehoek moet helaas constateren dat het inzetten van forse preventieve maatregelen en het inzetten van noodbevoegdheden niet heeft kunnen voorkomen dat er wederom een niet toegestane demonstratie heeft plaatsgevonden waarbij de coronaregels zijn overtreden en waarbij de bevelen van de politie stelselmatig niet zijn opgevolgd. Dat heeft er toe geleid dat uiteindelijk wederom inzet van de ME nodig was, met alle risico’s van dien. Er zijn 38 aanhoudingen verricht, voornamelijk voor het verstoren van de openbare orde. De driehoek is wel tevreden dat, mede door het nemen van preventieve maatregelen en het vroegtijdig signaleren en weren van personen die erop uit waren om de openbare orde te verstoren, geen sprake is geweest van een massale verstoring van de openbare orde en geweld. De politie is er weer in geslaagd om met gefaseerd optreden op humane, gedisciplineerde en gedecideerde wijze de rust in Amsterdam te bewaren. Het is goed om te melden dat er nog altijd sprake is van een groot opsporingsteam dat werkt aan het opsporen van mensen die geweld hebben gebruikt. Er vinden nog steeds herkenningen en aanhoudingen plaats van mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten. Ook afgelopen weekend is weer een verdachte aangehouden die gezocht werd.

De driehoek houdt er rekening mee dat dit niet de laatste spontane demonstratie op het Museumplein zal zijn, en dat ook bij nieuwe spontane demonstraties het risico op ongeregeldheden en risico’s voor de volksgezondheid aanwezig zal zijn. De driehoek beraadt zich dan ook op mogelijkheden om een herhaling van deze situatie te voorkomen. Niet alleen omdat deze situatie veel vraagt van de politie, maar bovenal omdat deze situatie een enorme belasting betekent voor de omwonenden van het Museumplein. Tot slot Gelijktijdig waren er afgelopen zondag op diverse plekken in de stad, bijvoorbeeld in het Vondelpark, demonstraties die ordelijk verliepen en waarbij de coronaregels goed gevolgd zijn. In het Vondelpark zette de gemeente stippen, zodat deelnemers goed afstand van elkaar konden houden. Dit toont opnieuw aan dat het in Amsterdam, ook in deze tijd waarin de coronapandemie scherpe beperkingen oplegt aan het maatschappelijk leven, goed mogelijk is om je stem te laten horen door middel van een demonstratie. Ik roep daarom eenieder die een demonstratie wil organiseren, ook tegen het coronabeleid, op om zich te melden bij de gemeente, zodat goede afspraken gemaakt kunnen worden over een ordelijk en veilig verloop.

Hoogachtend,

Femke Halsema Burgemeester van Amsterdam