Raadsbrief onderzoek vitaliteit sportverenigingen 20251404.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 april 2025 Sport en bewegen Sofyan Mbarki Sport en Bos, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl

Onderwerp

Onderzoek vitaliteit sportverenigingen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In het boek "Bowling Alone" beschrijft Robert Putnam hoe mensen steeds minder deelnemen aan gemeenschapsactiviteiten zoals vrijwilligerswerk en verenigingen. De individualisering die hieraan ten grondslag ligt, leidt ertoe dat er minder verbindingen zijn tussen mensen, minder betrokkenheid bij wat er in de wijk gebeurt en een lager vertrouwen tussen mensen en in de politiek. Het boek is uitgegroeid tot een klassieker en nog altijd actueel. Ook in onze stad merken we dat het gemeenschapsgevoel onder druk staat en dat grote bloeiende sportverenigingen minder vanzelfsprekend zijn dan we vroeger gewend waren. Dit baart mij grote zorgen, want bloeiende sportverenigingen zijn onmisbaar voor een stad. Sportverenigingen zorgen voor betrokkenheid en vertrouwen, precies zoals Putnam beschrijft. Het is een plek waar Amsterdammers elkaar kunnen ontmoeten en samen kunnen sporten. Kortom, iedere wijk heeft krachtige (sport)verenigingen nodig die onmisbaar zijn voor de leefbaarheid van onze stad. Amsterdam zet zich al jaren in om sportaanbieders en –verenigingen te ondersteunen. Daarin boeken we mooie resultaten, maar helaas zien we al langer in onze stad dat vooral voetbalclubs in wijken met meer sociaaleconomische problemen het moeilijk hebben.

Het is voor deze verenigingen heel lastig om vrijwilligers en kaderleden te vinden, wat hun organisatiekracht en sportieve prestaties beïnvloedt. Dit maakt hen minder aantrekkelijk voor nieuwe leden, waardoor ze in een negatieve spiraal terechtkomen. Daarom zijn we in 2023 al gestart met de Amsterdamse Voetbal Agenda. Dit is een samenwerking tussen de gemeente, KNVB, AFC Ajax en amateurclubs om sterke verenigingen in alle wijken te realiseren. De eerste resultaten beschrijf ik later in de brief. Om een beter beeld te krijgen van de vitaliteit van voetbal- en sportverenigingen in onze stad heb ik het Mulier Instituut gevraagd dit te onderzoeken. Verenigingen zijn aangeschreven en gebeld om een vragenlijst in te vullen. Het Mulier instituut heeft twee onderzoeken uitgevoerd: het ene onderzoek richt zich op sportverenigingen in het algemeen en het ander zoomt in op het voetbal omdat de maatschappelijke opgave hier het grootst is. In deze brief delen we de resultaten van deze zelfmonitoren en de vervolgstappen. 1. De onderzoeksbevindingen in het kort

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

14 april 2025 Pagina 2 van 4

De onderzoeken laten zien dat sportverenigingen gelukkig nog steeds een zeer belangrijke rol spelen in onze stad. Maar de onderzoeken laten ook zien dat het met een deel van de verenigingen niet goed gaat. De grootste problemen bij sportverenigingen en bij voetbalverenigingen komen overeen en hebben te maken met de organisatiekracht, de accommodatie en de financiën. • Organisatiekracht problematisch Hoewel drie op de vijf sportverenigingen in dit onderzoek aangeven voldoende of goed in staat zijn hun sportaanbod te organiseren, zien we dat veel andere verenigingen hier matig of onvoldoende in slagen. Binnensportverenigingen scoren het vaakst matig of onvoldoende. • Accommodatie grootste aandachtspunt Verenigingen geven aan dat de ruimte in en op de sportaccommodaties zeer beperkt is. Ze kunnen hierdoor niet iedereen laten trainen zoals ze willen. Het uitbreiden van het sportaanbod of het werven van leden is niet mogelijk, omdat er voor hen geen ruimte is om te sporten. • Verbetering mogelijk op kader en financiën Ook op de criteria kader en financiën is er verbetering mogelijk voor de verenigingen. Verenigingen geven aan op zoek te zijn naar (extra) vrijwilligers en een deel heeft vacatures op cruciale posities in de organisatie. Daarnaast gaf de helft van de onderzochte verenigingen aan niet altijd ruimte te hebben binnen hun begroting voor onverwachte uitgaven.

De reactie op de bevindingen en aanbevelingen komt hieronder aan bod. 2. Aanpak Amsterdamse Voetbal Agenda: samen met de clubs impact maken Al jaren investeert Amsterdam in het ondersteunen van sportclubs door het bieden van een breed pallet aan ondersteuningsinstrumenten. Dit begint met de sterk gesubsidieerde velden voor verenigingen waardoor de veldhuur laag is in tegenstelling tot het tarief voor commerciële activiteiten. Door de subsidiering van het Jeugdfonds Sport & Cultuur kunnen duizenden kinderen uit minimahuishoudens sporten bij een vereniging. Het bereik is de afgelopen jaren gestegen waardoor het aantal leden bij veel clubs is gestegen. Per stadsdeel hebben we een team van dedicated clubondersteuners die de clubs kunnen bijstaan met raad en daad. Desondanks zien we dat de maatschappelijke opgave nog steeds groot is in met name de ontwikkelbuurten. De onderzoeksbevindingen zijn een bevestiging van wat we in de uitvoering al geruime tijd zien. De zwakkere clubs weten ons ondersteuningsaanbod niet altijd te vinden of komen hier onvoldoende aan toe omdat het bestuur vaak onderbemand is en vooral bezig is met ‘overleven’. Om impact te maken voor de voetbalverenigingen werken we vanuit de Amsterdamse Voetbal Agenda op dit moment al samen met de clubs, de KNVB en Ajax aan een andere werkwijze van verenigingsondersteuning.

We focussen ons in deze aanpak allereerst op het scheppen van de juiste randvoorwaarden zodat een vereniging goed kan functioneren. Daarom zijn we al snel gestart met het reguleren van commerciële voetbalscholen om zo het ongelijke speelveld tussen de voetbalverenigingen en commerciële voetbalscholen op te heffen. Met een groot aantal voetbalscholen is inmiddels een veldhuurovereenkomst afgesloten en zijn er afspraken gemaakt over het voldoen aan de basiseisen sociale veiligheid. Door de voetbalscholen te reguleren creëren we een eerlijker speelveld met de verenigingen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

14 april 2025 Pagina 3 van 4

De voetbalagenda is een outreachende aanpak waarbij we naast de clubs gaan staan en intensief met hen samenwerken op de meest urgente thema's. Het gaat hierbij vaak over het op orde krijgen van het kader door het vinden van voldoende vrijwilligers en bestuursleden, de financiën en de accommodatie. Daarbij verschuiven we de aanpak van adviseren naar meer samen doen op de clubs waar de opgave het grootst is en die nog wel levensvatbaar zijn. Dit zijn vaak ook de clubs in gebieden met een lagere sportdeelname. Om de basis op orde te krijgen bieden we ook instrumenten aan die gericht zijn op het ontzorgen van de voetbalverenigingen. We voeren financiële APK’s uit, zodat meer verenigingen inzicht krijgen in hun financiële situatie en ondersteuning kunnen krijgen bij het opstellen van meerjarenbegrotingen. Het afgelopen jaar hebben we ook een administratieve tool ontwikkeld, in samenwerking met AFAS en Nikki Online, die de administratieve lasten van een penningmeester overneemt en zorgt voor een uniforme boekhouding. Daarnaast hebben we samen met onze partners KNVB, Ubuntu en Coerver Coaching dit seizoen 420 jeugdtrainers opgeleid en alweer 550 nieuwe plaatsen voor volgend seizoen gecreëerd. Het ROC van Amsterdam is dit jaar gestart met een speciale opleiding voor jeugdvoetbalcoördinator en bij tal van voetbalverenigingen investeren we gericht in het versterken van de organisatie.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de verenigingen die hebben gereageerd zich zorgen maken over de ruimte bij de accommodaties. Dit zijn vaak florerende verenigingen met wachtlijsten. Met hulp van de 1/3 regeling hebben veel verenigingen de afgelopen jaren kunnen investeren in de (ver)bouw en renovatie van hun clubaccommodatie. Op korte termijn wordt u geïnformeerd over de nieuwe tranche aan investeringen in onze sportaccommodaties de komende periode om de wachtlijsten aan te pakken en te anticiperen op de groei van de stad. Bij de binnenaccommodaties gaan we de komende tijd kijken wat we kunnen doen om de situatie op korte termijn te verbeteren en kijken we natuurlijk ook naar de investeringen die nog nodig zijn voor de lange termijn. Daarbij geldt dat verenigingen samen met de bond ook zullen moeten kijken naar betere spreiding van de wedstrijden om zo de bespelingsgraad te verhogen. Veel wedstrijden vinden momenteel met name plaats op de zaterdag. Voor sommige verenigingen geldt dat bij de leden ook onbekendheid is hoe een vereniging te runnen. Daarom werken we aan een pool van oud-bestuurders die tijdelijk naast de besturen gaan staan om op de werkvloer te coachen hoe de club te runnen. Dit onder de voorwaarde dat de vereniging zélf hier ook aan wil meewerken en zich committeert.

Met deze interventies sluiten we aan op de aanbevelingen uit de verschillende onderzoeken die gaan over het inzichtelijker maken van de financiële positie van de vereniging, het ondersteunen van verenigingen bij het opstellen van vrijwilligersbeleid en het aanpakken van de accommodatieproblemen. 3. Vervolgstappen De resultaten van deze zelfmonitoren bevestigen het beeld dat sommige sportverenigingen in de stad in zorgwekkende staat verkeren in het bijzonder binnen het voetbal. In onze gesprekken met de verenigingen merken wij ook dat sommige sportverenigingen graag een nog actievere ondersteuning van de gemeente wenst. Met de aanpak van de Voetbal Agenda werken we met veel voetbalverenigingen op een nieuwe en eigentijdse manier samen. Dit biedt nieuwe inzichten die we in de toekomst ook gebruiken voor de wijze van ondersteuning aan ook andere sportverenigingen. Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

14 april 2025 Pagina 4 van 4

Onze sportverenigingen zijn een krachtige bron van sociale verbinding. Ze brengen Amsterdammers samen, ongeacht hun achtergrond, en creëren een gemeenschap waar leden elkaar kunnen ontmoeten en vriendschappen kunnen opbouwen. Deze sociale cohesie versterkt het gevoel van verbondenheid binnen een wijk en maakt ons sterker als stad. Sportverenigingen bieden een omgeving waarin individuen belangrijke levensvaardigheden kunnen ontwikkelen, zoals teamwork, discipline, leiderschap en doorzettingsvermogen. Deze vaardigheden zijn niet alleen waardevol binnen de sport, maar ook in andere aspecten van het leven. Laten we de kracht van sportverenigingen blijven ondersteunen en koesteren, zodat ze hun belangrijke rol kunnen blijven vervullen. Met vriendelijke groet,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen Bijlagen: 1. Verenigingsmonitor voetbal Amsterdam 2024 2. Verenigingsmonitor Amsterdam excl. voetbal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl