Raadsbrief ONA.pdf

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 september 2024 Onderwijs Marjolein Moorman OJZ bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Evaluatie en vervolg Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA)

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Goed onderwijs is cruciaal voor de ontwikkeling van je talenten en om te ontdekken wie je bent en wilt worden. Helaas is dit niet vanzelfsprekend. De kwaliteit van het onderwijs in Nederland daalt en de verschillen tussen scholen nemen toe, blijkt uit de Staat van het Onderwijs van dit jaar. 1 We zien te vaak dat kinderen die van huis uit minder meekrijgen op een school zitten van onvoldoende kwaliteit. Dat is onacceptabel en daarom zetten we in Amsterdam alles op alles om alle kinderen goed onderwijs te bieden. Ondanks dat dit niet direct de verantwoordelijkheid is van de gemeente, vinden we het noodzakelijk om hier stevig en duurzaam in te investeren, in lijn met de onderwijsambities Amsterdam die we samen met het Amsterdamse onderwijs hebben vastgesteld. Om het onderwijs blijvend te verbeteren en leraren te behouden voor het vak, investeert de gemeente Amsterdam de komende jaren 3,43 miljoen in het Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA). Binnen ONA helpen scholen en leraren elkaar om beter te worden. ONA stelt onderwijsprofessionals in staat om de best beschikbare kennis uit wetenschap en praktijk met elkaar te delen. Zo verbeteren we onderwijskwaliteit door te leren van elkaar wat écht werkt.

Uit onderzoek van O&S onder deelnemende scholen blijkt dat ONA effectief is in het werken aan onderwijskwaliteit. We zien dat Amsterdam met ONA in Nederland een voortrekkersrol vervult in dit investeren in leren, en daar mogen we trots op zijn. Tegelijkertijd realiseren we ons dat het verbeteren van onderwijskwaliteit een lange adem vergt. Om een structurele verandering teweeg te brengen is lef, doorzettingsvermogen en de wil tot samenwerking nodig. We zijn blij dat we met schoolbesturen en wetenschappers in ONA deze samenwerking zijn aangegaan en de komende jaren onze aanpak verder ontwikkelen om nog meer kinderen goed onderwijs te kunnen bieden. Middels deze brief informeren we u over wat ONA de afgelopen 2,5 jaar heeft bereikt en de wijze waarop we ONA willen continueren en intensiveren.

1

Rapport De Staat van het Onderwijs 2024 | Rapport | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspectie.nl)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 september 2024 Pagina 2 van 4

Vervolg ONA ONA is 2,5 jaar geleden opgericht in samenwerking met wetenschappers en het basisonderwijs en heeft de afgelopen jaren bewezen van grote meerwaarde te zijn voor het basisonderwijs in Amsterdam. Daarom blijven we de komende jaren investeren in ONA, zodat er meer tijd en budget beschikbaar komt om de kennisinfrastructuur steviger te verankeren in het Amsterdamse onderwijslandschap en meer scholen te bereiken en kennis te laten delen. Het hoofddoel van ONA voor de aankomende periode is het versterken en (verder) uitbreiden van het Onderwijskennisnetwerk van Amsterdamse basisscholen waarin evidence-informed wordt gewerkt. Evidence-informed betekent het inrichten van het onderwijs op basis van beschikbare kennis over bewezen effectieve onderzoeksmethoden en -aanpakken uit onderzoek en praktijk. In het bijzonder richten we ons op drie programmalijnen: 1. Het versterken en uitbouwen van kennisdeling tussen scholen We blijven de huidige vier ONA-onderzoeksscholen ondersteunen om hun rol als kennisambassadeur te vervullen. Zij trainen en begeleiden andere scholen en hebben specifieke expertise in huis bijvoorbeeld op het gebied van leesonderwijs of gedrag. Daarnaast leiden we drie nieuwe ONA-onderzoeksscholen en vijftien nieuwe ONA-experts op. ONA-experts zijn leraren die als kennisambassadeur andere leraren helpen.

In totaal zijn in 2026 43 ONA-experts opgeleid en bereiken we 90 basisscholen met ons aanbod. Kennis over effectieve aanpakken in de klas en op school wordt gedeeld in trainingen, masterclasses en via de website ona.amsterdam. 2. Het vergroten van het professionaliseringsaanbod op leesonderwijs Scholen en besturen worden ondersteund in het verbeteren van leesonderwijs en terugdringen van taalachterstanden. Vanuit het TaalLab wordt blijvend onderzoek gedaan naar de meest effectieve methodes. 3. Het verbinden van onderzoek, beleid en praktijk ONA blijft investeren in de verdere ontwikkeling en implementatie van kansrijke aanpakken voor Amsterdamse basisscholen. Deze kennis willen we nog sterker verbinden aan de praktijk door het creëren van een centrale vindplaats voor onderzoeksinitiatieven en het versterken van kennisdeling en verbinding met het Amsterdamse onderwijsbeleid. Investeren in leren De komende jaren (2024-2026) investeert de gemeente 3,43 miljoen euro in ONA. Eerder informeerden we u al dat de middelen van de lerarenbeurs (1 miljoen euro per jaar 2) zullen worden ingezet om meer scholen op te leiden tot onderzoeksschool, meer leraren op te leiden tot ONAexpert, meer leraren te faciliteren kennis uit de Labs en werkplaatsen te delen en het professionaliseringsaanbod voor leraren in de stad te vergroten.

Met het geld krijgen leraren de kans om een deel van hun tijd hieraan te besteden. Leraren kunnen gratis gebruik maken van het professionaliseringsaanbod. We noemen dit ‘investeren in leren’ en zullen voortaan onder deze naam communiceren om verwarring met de eerdere lerarenbeurs te voorkomen. Deze middelen zijn structureel. Daarnaast stelt de gemeente in 2025 en 2026 €400.000 beschikbaar voor het programmabureau van ONA en evaluatieonderzoek. Het programmabureau is o.a. 2

Amendement 616 accent 23 Hofland (D66) c.s. inzake Lerarenbeurs.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 september 2024 Pagina 3 van 4

verantwoordelijk voor communicatie, wetenschappelijke begeleiding, opleiding en ondersteuning van ONA-scholen en expertleraren, werven en selecteren van nieuwe ONA-scholen en expertleraren en het organiseren van ONA activiteiten. Binnen ONA wordt doorlopend onderzoek gedaan naar de effectiviteit van professionaliseringsactiviteiten. Opzet Onderwijskennis Netwerk Amsterdam Begin 2022 is ONA van start gegaan. De gemeente Amsterdam, Education Lab (Vrije Universiteit & Maastricht University) en de Amsterdamse primair onderwijs besturen (verenigd in het Breed Bestuurlijk Overleg, BBO) werken hierin samen. ONA werd gefinancierd met gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) die tijdens de coronacrisis door de Rijksoverheid beschikbaar waren gesteld. 3 Ook schoolbesturen leveren een substantiële bijdrage. De afgelopen jaren zijn vier ONA-onderzoeksscholen opgeleid: Pro Rege (Nieuw-West), Wereldwijs (Zuidoost), Alan Turingschool (Centrum) en De Driemaster (Noord). Deze vier scholen laten dagelijks zien hoe je ieder kind optimale kansen biedt. Ze bevinden zich in verschillende stadsdelen, waaronder de drie masterplangebieden. Juist op die plekken laten ze zien dat goed onderwijs bieden niet afhankelijk hoeft te zijn van de omgeving. Juist op deze plekken maken zij met goed onderwijs het verschil voor kinderen.

De ONA-onderzoeksscholen vormen knooppunten voor professionalisering en kennisdeling in de stad. Leraren en schoolleiders trainen en begeleiden andere scholen en vervullen een voorbeeldrol in het verbinden van kennis uit onderzoek met de eigen professionele kennis om de lespraktijk te verbeteren. Op de website ona.amsterdam staat een databank met praktisch toepasbare kennis, zoals praktijkkaarten en toolkits. Ruim een kwart van de Amsterdamse basisscholen heeft deelgenomen aan een kennisdelingsactiviteit binnen ONA. Daarnaast zijn twee onderwijslabs opgericht, het TaalLab en het LerarenLab, waarin onderzoekers samen met het onderwijsveld nieuwe kennis ontwikkelen over effectieve aanpakken van taalachterstanden en het lerarentekort. Resultaten evaluatie door O&S Onderzoek en Statistiek (O&S) heeft onderzoek gedaan naar de effectiviteit van zowel het evidence-informed werken in het Amsterdamse basisonderwijs als naar ONA in het algemeen. De volledige rapportage vindt u in de bijlage. Uit het onderzoek blijkt dat ONA scholen helpt in het verbeteren van de onderwijskwaliteit. Vooral de verbinding tussen wetenschap en praktijk en tussen scholen onderling blijkt onderwijsprofessionals te helpen in het verbeteren van de kwaliteit op scholen. ONA stimuleert het delen van kennis over wat werkt en dat draagt bij aan goed onderwijs.

Scholen die op deze manier werken zien verschillende positieve effecten, zoals het hebben van handvatten bij het maken van keuzes, een aantrekkende en motiverende kracht op leraren en een verbeterde sfeer in het team. Toch maken veel scholen nog geen gebruik van bewezen effectieve werkwijzen om verschillende redenen: ze zijn onbekend met deze manier van werken, hebben onvoldoende tijd of zijn niet gemotiveerd. ONA vervult een rol als motivator om daarmee aan de slag te gaan.

3

Microsoft Word - 211012 Raadsbrief inzet NPO.docx (raadsinformatie.nl)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 september 2024 Pagina 4 van 4

Kansen liggen er om de bekendheid van ONA te vergroten bij schoolbesturen en scholen, om schoolleiders te trainen in het sturen op bewezen effectieve werkwijzen en om meer aandacht te besteden aan minder sterke scholen, bijvoorbeeld door van zo’n school een onderzoeksschool te maken. Deze aanbevelingen nemen we mee in het vervolg van ONA. We blijven investeren om werk te maken van goed onderwijs. Daarmee sluiten we ook aan bij de ambities zoals benoemd in de Onderwijs Ambities Amsterdam om in te zetten op kwaliteit. We zullen u jaarlijks informeren over de voortgang van ONA en de resultaten van ‘investeren in leren’. Met vriendelijke groet, Marjolein Moorman

Wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl