Raadsbrief notitie taxi en verkeersveiligheid.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 januari 2022 Portefeuille(s) Verkeer & Openbare Ruimte Portefeuillehouder(s): Egbert de Vries Behandeld door Verkeer & Openbare Ruimte (bestuurszaken.VOR@amsterdam.nl) Datum

Onderwerp

Notitie Taxi en Verkeersveiligheid

Geachte leden van de gemeenteraad, U heeft op 4 november 2020 de Agenda Taxi 2020-2025 vastgesteld. Bij de vaststelling is u toegezegd om eind 2021 een notitie Taxi en Verkeersveiligheid te sturen. Voorliggende raadsbrief geeft invulling aan deze toezegging. Het college van B en W streeft naar een stad waar kinderen onbezorgd naar school kunnen fietsen of lopen, waar ouderen met plezier de fiets pakken en waar mensen ontspannen van A naar B kunnen. Om die ambitie waar te maken moet de verkeersveiligheid vergaand verbeterd worden. Het voornemen van het college van B en W om de maximumsnelheid in de stad te verlagen van 50 km/h naar 30 km/h, is daarbij een belangrijke eerste stap. Om onze ambitie van nul slachtoffers in het verkeer te behalen zijn er aanvullende maatregelen, net als voor alle verkeersmodaliteiten, ook voor de taxibranche noodzakelijk, zeker gezien de hoge aantallen rijdende taxi’s in de stad in de avond en nacht. Ieder ongeluk is er één teveel. Voor professionele chauffeurs is het college van mening dat de lat voor een veilige rit én omgeving hoog moet liggen en gaat hierover het gesprek met de branche aan.

Deze raadsbrief bevat resultaten van verschillende onderzoeken op het gebied van taxi en verkeersveiligheid, onze ambitie en doelen voor de nabije toekomst en een voorstel voor aanvullende maatregelen waar we op kunnen inzetten binnen de Amsterdamse Taxi Aanpak. We hebben onderzoek laten uitvoeren naar wat taxibedrijven en chauffeurs nu al doen aan verkeersveiligheid in hun bedrijfsvoering, wat kan worden verbeterd en waar mogelijk extra op moet worden ingezet. Teleurstellend genoeg blijkt hieruit dat bedrijven en chauffeurs momenteel zelf geen verantwoordelijkheid voelen om verkeersveiligheidsbeleid als uitgangspunt te nemen voor hun bedrijfsvoering. Amsterdamse Taxi Aanpak Op 7 december 2021 bent u geïnformeerd over de hoofdlijnen van de Amsterdamse Taxi Aanpak (hierna: ATA). In deze ATA is een maatregelenpakket opgenomen met in totaal 11 maatregelen waarvan we een deel situationeel inzetten (daar en wanneer het nodig is) en een deel dat we inzetten op de gehele consumententaximarkt. Een van de voorgenomen maatregelen ziet op verkeersveiligheid. Voor verkeersveilig rijgedrag van taxiverkeer zetten we verschillende maatregelen in. We maken hierbij onderscheid tussen maatregelen voor de chauffeur en maatregelen voor taxibedrijven.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 2 van 7

Deze maatregelen zijn voor een deel afdwingbaar (hard, met regels); een ander deel van de maatregelen is juist niet afdwingbaar (zacht, vrijwillig). Voor een deel bestaan de maatregelen al, en zal onze aanpak zich vooral richten op het intensiveren, aanscherpen of meer risico-gebaseerd toepassen van deze maatregelen en onze bevoegdheden. Sommige -met name zachte maatregelen- zijn nieuw. Voor een deel hebben we geen bevoegdheden, en treden we in overleg met ketenpartners en het Rijk om hun aanpak te versterken. Hierbij kijken we ook naar de aspecten gerelateerd aan de beroepsuitoefening, zoals het gebruik van mobiele apps en het rijden van rondjes door de stad om klanten te werven. In het taxiverkeer vormt het toenemende gebruik van mobiele apps voor het toewijzen van ritten aan chauffeurs een risico voor de verkeersveiligheid. Resultaten onderzoeken naar verkeersveiligheid en taxi Cijfers verkeersveiligheid bij taxi’s in Amsterdam en andere Nederlandse steden In opdracht van I&W heeft SWOV in 2019 onderzoek gedaan naar ernstige ongevallen met taxi’s1. Uit dit onderzoek blijkt dat de gemeente Amsterdam ten opzichte van een aantal andere gemeenten op de eerste plaats staat met 526 ernstige slachtoffers taxiongevallen in de afgelopen tien jaar. Oorzaak is dat Amsterdam met afstand de stad met het grootste volume taxivervoer in Nederland is.

SWOV heeft in 2021 opdracht gekregen voor een tweeledig vervolgonderzoek. In het eerste deel wordt een relatie gelegd tussen het aantal ernstige slachtoffers taxiongevallen en het aantal gereden kilometers. In het tweede onderdeel gaat het over de invloed van taxichauffeursgedrag op ongevallen met onder meer de invloed van afleidende apparatuur. Het is de verwachting dat beide SWOV rapporten in april/mei door het publiceert. Mochten deze rapporten tot nieuwe inzichten leiden, kunnen na oplevering van deze rapporten aanvullende maatregelen voorgesteld worden om verkeersveilig rijgedrag van taxiverkeer te vergroten. Evaluatie medegebruik lijnbusbaan door taxi’s (bijlage 1) Taxichauffeurs in Amsterdam hebben een ontheffing nodig om over de vrije tram- en busbanen te mogen rijden. We hebben het gebruik van de lijnbusbaan door taxi’s in Amsterdam geëvalueerd op verschillende aspecten, waaronder verkeersveiligheid. Uit dit onderzoek volgt dat het medegebruik van taxi’s bijdraagt aan een betere dienstverlening voor klanten. Er zijn echter ook zorgen over de veiligheid van het medegebruik van de lijnbusbaan door taxi’s. Taxichauffeurs zouden zich vaak niet aan de gedragsregels houden, wat voor onveilige situaties zou zorgen. Te hard rijden zou voornamelijk ’s nachts, en op lange rechte wegen plaatsvinden.

Medegebruik kan ook onveilige situaties opleveren wanneer voetgangers uit de tram stappen, of proberen over te steken. Belangrijke kanttekening hierbij is echter wel dat de gegevens die inzicht geven in de effecten van het medegebruik op verkeersveiligheid (zoals cijfers over ongevallen die op de lijnbusbaan plaatsvinden) en doorstroming in zeer beperkte mate beschikbaar zijn. Aanbevolen wordt om het medegebruik van de lijnbusbaan door taxi’s via een ontheffing te behouden, waarbij er ook een heldere visie geformuleerd zou moeten worden op de rol van taxivervoer in Amsterdam en het belang van het medegebruik van de lijnbusbaan. Vanwege de spanning tussen medegebruik en veiligheid en doorstroming dient daarin een duidelijke afweging te worden beschreven tussen klantbelang, verkeersveiligheid en doorstroming. Daarnaast wordt aanbevolen om het inzicht in de belangrijkste effecten van het medegebruik te vergroten. Ten

1 https://www.swov.nl/publicatie/ernstige-verkeersongevallen-met-taxis

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 3 van 7

slotte wordt geadviseerd om in te zetten op prikkels om zuinig om te gaan met ontheffingen lijnbusbaan, en op gedragsverandering bij chauffeurs. Dit kan een positief effect opleveren voor de hele stad, niet alleen op de lijnbusbaan. De resultaten van deze evaluatie worden binnen de ATA gebruikt om de voorschriften voor medegebruik waar nodig te herijken en daarmee het lijnbusbaanbeleid te herzien. Voor het volledige rapport verwijs ik u naar bijlage 1. Onderzoek verkeersveiligheid en taxi’s in Amsterdam (bijlage 2) Daarnaast hebben wij kwalitatief in kaart laten brengen wat de taxibedrijven en chauffeurs in Amsterdam nu zelf doen aan verkeersveiligheid in hun bedrijfsvoering, wat kan worden verbeterd en waar mogelijk extra op moet worden ingezet. Uit dit onderzoek blijkt dat er geen aannemelijke grond is om aan te nemen dat verkeersveiligheid een (expliciete) kernwaarde is in de Amsterdamse taxibranche. Bedrijven hebben zelf veelal geen helder omlijnde visie op verkeersveiligheid en commerciële belangen – het zo snel mogelijk brengen van de klant van A naar B – lijken in de praktijk zwaarder te wegen dan verkeersveiligheid. Zowel volgens de taxichauffeurs als de taxibedrijven waar in dit onderzoek mee is gesproken, merken chauffeurs in de praktijk weinig tot niets van de wijze waarop bedrijven inzetten op verkeersveiligheid.

Het ontbreekt taxibedrijven aan een gevoel van urgentie en aan zowel intrinsieke als extrinsieke prikkels om in te zetten op verkeersveiligheid. Bedrijven wijzen voor verdere verbetering van verkeersveiligheid vooral naar de overheid – zowel gemeente en het Rijk, als publieke instanties als de ILT. Samengevat valt op dat volgens de meeste taxibedrijven de verantwoordelijkheid voor veilig rijgedrag ligt bij de chauffeurs zelf, en de verantwoordelijkheid voor handhaving bij de overheid. Voor het volledige rapport verwijs ik u naar bijlage 2. Aanscherping maatregelen voor een veilige taxibranche Voor verkeersveilig rijgedrag van taxiverkeer zetten we verschillende maatregelen in. We maken hierbij onderscheid tussen maatregelen voor de chauffeur en maatregelen voor taxibedrijven. Deze maatregelen zijn voor een deel afdwingbaar (hard, met regels); een ander deel van de maatregelen is juist niet afdwingbaar (zacht, vrijwillig). Voor een deel bestaan de maatregelen al, en zal onze aanpak zich vooral richten op het intensiveren, aanscherpen of meer risico-gebaseerd toepassen van deze maatregelen en onze bevoegdheden. Sommige -met name zachte maatregelen- zijn nieuw. Voor een deel hebben we geen bevoegdheden, en treden we in overleg met ketenpartners en het Rijk om hun aanpak te versterken.

Voorliggende maatregelen maken ook onderdeel uit van de Amsterdamse Taxiaanpak, die op 7 december 2021 naar de gemeenteraad is gestuurd. Samenwerkingsplatform Taxi 020 We kunnen als gemeente geen eigen gedragsregels stellen aan de gehele consumententaximarkt (opstap- en besteltaxi’s). Daar waar we als gemeente geen eigen regels kunnen opleggen, richten we ons daarom op vrijwillige maar niet vrijblijvende afspraken met de branche. Voor de zachte maatregelen zullen we in samenwerking met de taxibranche en andere partners in overleg treden om te verkennen wat de mogelijkheden zijn. Op dit moment werken we aan de oprichting van een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 4 van 7

nieuw ‘Samenwerkingsplatform Taxi 020’, waarin we straks samen met de branche vrijwillige afspraken willen maken over onder meer verkeersveiligheid. Dit kader kan bijdragen aan de verantwoordelijkheid die bedrijven dragen door hun dagelijkse deelname in het verkeer. Dit door een gezamenlijke visie en op basis van vrijwillige samenwerking opgestelde afsprakenset te maken die voor meer verkeersveiligheid zorgen in de taxibranche. Eerder hebben de gemeente Amsterdam en Taxiplatform Uber afspraken gemaakt over onder meer veiligheid in het verkeer. Deze afspraken zijn vastgelegd het Social Charter met Uber. De resultaten hiervan zijn in de zomer van 2021 met u gedeeld. Ondanks dat de looptijd van het Social Charter afliep in de zomer van 2021, is met Uber afgesproken om de gesprekken voort te zetten over een vijftal actiepunten die nog niet zijn afgerond of invloed hebben op de verkeersveiligheid en leefbaarheid van de stad. Harde maatregelen voor de chauffeur Minder verkeersoverlast door intelligente toegang. Op een aantal plekken in Amsterdam, zoals het Leidseplein, de Oudezijde, de Nieuwmarkt, de Arena en het Centraal station, zien we drukte door grote hoeveelheden bezoekers of rondrijdende taxi’s. Deze drukte zien we vaak tijdens de weekenden en uitgaansavonden, of tijdens evenementen. Dit heeft effect op de leefbaarheid en (verkeers)veiligheid op deze plekken.

Voor deze uitdagingen is in het nieuwe taxistelsel een gebiedsgerichte aanpak ontwikkeld met een tweetal typen zones: de taxiluwzone en de taxihotspotzone. Chauffeurs die in deze zones taxivervoer willen verrichten, moeten daarvoor een zoneontheffing hebben, en mogen alleen onder voorwaarden het gebied in (als er plek is of als de taxi is aangemeld). De ligging en omvang van de zones worden bepaald op basis van gegevens van het gebied, zoals de ervaren overlast, het aantal taxi’s dat in een gebied rijdt, beschikbare opstapplaatsen, de functie van het gebied, tijdstippen van drukte en de infrastructuur in een gebied. 50 naar 30. Vanaf 2023 geldt 30 km/u als norm in Amsterdam, dat voor meer verkeersveiligheid en leefbaarheid in de stad zal zorgen. Daarbij ontstaan twee situaties voor taxi’s: - 30 km/u op de meeste plekken binnen de bebouwde kom. - 50/30 km/u op vrijliggende lijnbusbanen en bij het passeren van tramhaltes 20 km/u (conform voorschriften taxichauffeurs). In Amsterdam is en blijft het mogelijk voor chauffeurs om middels ontheffingen op de lijnbusbaan te rijden. Het voornemen van 30 km/u in de stad zal hier geen wijziging in aanbrengen, aangezien al het verkeer dezelfde snelheid rijdt op de lijnbusbaan. De verkeersveiligheid op de lijnbusbaan wordt vanuit het project 30 km/u na invoering gemonitord. Veilig medegebruik lijnbusbaan door taxi’s.

We hebben het gebruik van de lijnbusbaan door taxi’s in Amsterdam apart geëvalueerd (bijlage 1). In het nieuwe taxistelsel herijken we de regels voor medegebruik van de lijnbusbaan door taxi’s mede op basis van deze evaluatie. Dat omvat naast de al genoemde snelheidsbeperkingen specifieke gedragsregels zoals het tussentijds op- en afrijden van de lijnbusbaan en het gebruiken van het tram/buslicht (negenoog). Verkeershandhaving op de regels voor medegebruik van de lijnbusbaan mag nu alleen worden uitgevoerd door de politie. Wij onderzoeken of met het nieuwe taxistelsel de buitengewoon

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 5 van 7

opsporingsambtenaren van de gemeente ook bevoegdheden kunnen krijgen. Hotspotbenadering handhaving verkeer Algemene Verkeersvoorschriften Taxi’s moeten zich houden aan de algemene verkeersvoorschriften. Dit betekent dat zij veilig moeten rijden, moeten zorgen voor een goede doorstroming op de weg en verkeersoverlast moeten voorkomen. Ook moeten zij zich houden aan de gemeentelijke parkeerregels. De buitengewoon opsporingsambtenaren van de gemeente zijn bevoegd voor het handhaven voor een deel van deze verkeersvoorschriften. Hierbij hanteren zij een hotspot-benadering, zodat de (gevoelde) pak- en sanctiekans vergroot wordt. Snelheid in het verkeer Verkeershandhaving op de rijsnelheid mag alleen worden uitgevoerd door de politie. Voor cameratoezicht (inclusief mobiele flitspalen) bestaat een beleidskader van het OM. De gemeente kan risicolocaties identificeren en daarmee een hotspotbenadering van de politie faciliteren. Verder is de politie in oktober gestart met de eerste speciale handhavingsactie gericht op taxiverkeer, waarbij gebruik wordt gemaakt van onopvallende voertuigen. Er zijn de afgelopen periode boetes uitgedeeld voor te hard rijden, het negeren van een stoplicht, rijden zonder verzekering of hinderlijk of gevaarlijk stilstaan. Twee taxichauffeurs zijn hun rijbewijs kwijtgeraakt. De politie zal meer van deze speciale handhavingsacties gaan uitvoeren.

Veilig in- en uitstappen. Het nieuwe taxistelsel vraagt om een herziening van de wijze waarop standplaatsen in Amsterdam worden gedefinieerd en gebruikt. We willen onder andere verkeersonveilige situaties zoals onveilig in- en uitstappen en illegale standplaatsen voorkomen. We inventariseren de behoefte aan standplaatsen, bufferplekken en in- en uitstaplocaties. Vervolgens stellen we standplaats- en parkeerbeleid op voor taxi’s. Hierin worden de voorwaarden en voorschriften voor het gebruik en de regulering van de standplaatsen opgenomen. Ook nemen we mee dat we taxihosts in kunnen zetten om (verkeers)veiligheid en de leefbaarheid op en rond de taxistandplaatsen te verbeteren. Zachte maatregelen voor de chauffeur Geen gemeentelijke gedragsregels mogelijk. We kunnen als gemeente geen eigen gedragsregels stellen aan de gehele consumententaximarkt (opstap- en besteltaxi’s). Dit kunnen we alleen voor de opstapmarkt. Er komt in het nieuwe taxistelsel geen algemene Amsterdamse taxivergunning, die we kunnen intrekken bij ernstig of herhaaldelijk ongewenst (verkeers)gedrag (Samenwerkingsplatform 020). Daar waar we als gemeente geen eigen regels kunnen opleggen, richten we ons daarom op vrijwillige maar niet vrijblijvende afspraken met de branche.

We ontwikkelen het samenwerkingsplatform Taxi 020 bestaande uit een overleg- en samenwerkstructuur om te komen tot afspraken met de branche over onder andere verkeersveiligheid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 6 van 7

Beloning voor veilig rijden. Verschillende verzekeraars werken met een rij-veilig-kastje om het rijgedrag in de auto realtime te kunnen volgen. Als tegenprestatie bieden zij een lagere verzekeringspremie voor wie aantoonbaar veilig rijdt. We kunnen het gebruik van een dergelijk rijveilig-kastje niet verplicht stellen. Ook kunnen we kunnen geen voorrang geven aan taxi’s in bepaalde zones als zij met een rij-veilig-kastje rijden. Wij willen daarom onderzoeken of we samen met verzekeraars (in het kader van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen voor taxi’s) een campagne (#taxikastjekado) kunnen opstarten om het gebruik van een dergelijk kastje te stimuleren. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden om te experimenteren met een Intelligente Snelheidsassistent (ISA), waarbij de chauffeurs niet harder kan rijden dan de toegestane snelheid. Dit ligt in de lijn met wat we voor andere modaliteiten doen vanuit aanscherping Meerjarenprogramma Verkeersveiligheid 2022-2027. We verkennen deze mogelijkheden in het op te richten Samenwerkingsplatform Taxi 020. Taxikeurmerk. We stimuleren en faciliteren het oprichten van een vrijwillig Amsterdams Taxikeurmerk. Chauffeurs met een Amsterdams Taxikeurmerk zeggen: ik hou mij aan de gedragsregels van het keurmerk, maak controleerbaar wie ik ben (uit anonimiteit) en sta open voor feedback.

De controleerbaarheid zou gerealiseerd kunnen worden door gebruik van een QRcode met informatie over de chauffeur, die klanten of verkeersdeelnemers kunnen scannen. Daarbij kunnen ze feedback achterlaten op de website die bereikt wordt via de QR-code. Bij het bepalen van deze gedragsregels kunnen we ook kijken naar regels die de verkeersveiligheid bevorderen, zoals MONO-rijden (zonder mobiel in de hand). Deze maatregel is ontwikkeling in samenwerking met de branche. Voorlichting en communicatie. Gewenst gedrag stimuleren en ongewenst gedrag voorkomen start met bewustwording en af en toe een duwtje in de rug. We verkennen de mogelijkheden om chauffeurs te stimuleren verkeersveilig gedrag te vertonen (denk aan aandacht op de weg zonder afleiding). Ook bekijken we op specifieke locaties of nudging-technieken kunnen worden toegepast, zoals bebording en aanpassingen in de infrastructuur (denk aan drempels). In het verlengde hiervan kunnen we kunnen klanten rond stations en standplaatsen voorlichten over waar ze op moeten letten voor een verkeersveilige taxirit en waar ze terecht kunnen voor feedback en klachten. Zachte maatregelen voor taxibedrijven Afspraken maken met taxibedrijven. We richten we ons op vrijwillige samenwerkingsafspraken met de branche, die we gaan maken in het Samenwerkingsplatform Taxi 020.

Deze afspraken kunnen bijvoorbeeld gaan over de gehanteerde algoritmes van taxibedrijven en het hieraan gerelateerde appgebruik door de chauffeurs (MONO zakelijk). Een ander onderwerp is het toekennen van taxiritten aan chauffeurs die aantoonbaar verkeersveilig gedrag vertonen. Ook kan gedacht worden aan verkeersveiligheids-trainingen voor aangesloten chauffeurs.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 januari 2022 Pagina 7 van 7

Verder gaan we met de taxibedrijven in gesprek over het hiervoor genoemde taxikeurmerk. De meest effectieve toepassing van zo’n keurmerk zou zijn dat taxibedrijven alleen werken met (ritten toekennen aan) chauffeurs met een taxikeurmerk. Bij het maken van de afspraken moeten we rekening houden met het feit dat veel chauffeurs via meerdere taxibedrijven werken. Betere naleving arbeids- en rusttijden met nieuwe Boordcomputer Taxi (BCT). ILT doet onderzoek naar een alternatief voor de BCT. Dit alternatief moet er onder andere voor zorgen dat het toezicht op de naleving van de regels voor arbeids- en rusttijden effectiever wordt. Het is de bedoeling dat het nieuwe systeem in 2023 beschikbaar is. Er geldt dan nog een overgangsperiode: taxiondernemingen krijgen 5 jaar de tijd om over te stappen van de BCT naar het nieuwe systeem. Gemeente Amsterdam en ILT onderzoeken in dit kader of verdergaande gegevensuitwisseling met het nieuwe systeem mogelijk is. Algemene maatregelen Monitoring verkeersveiligheid. We verbeteren de aard en omvang van onze monitoring. Dit doen we zodanig, dat we indicatoren op het gebied van verkeers(on)veiligheid kunnen meten en kunnen sturen op basis van deze indicatoren. Daarnaast verbeteren we de gegevensuitwisseling met onze ketenpartners zoals ILT en politie. Lobby en samenwerking Rijk.

We delen de uitkomsten van bovenstaande onderzoeken met het ministerie in het kader van de gesprekken over de evaluatie van de Wet Personenvervoer 2000 en verbeteringen voor de Amsterdamse taxisituatie. We zetten in op het lobbyen voor landelijke en/of Europese regelgeving om afleiding door appgebruik (van eigen werkgever, klantencontacten e.a.) zoveel mogelijk uit te bannen. Ook werken we waar mogelijk actief samen met ketenpartners en het Rijk om de toepassing van landelijke maatregelen te versterken. Het college hoopt u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Bijlagen Rapport Evaluatie medegebruik lijnbusbaan, bureau Kwink Rapport Kwalitatief onderzoek verkeersveiligheid en taxi, bureau DSP

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl