Raadsbrief monitor sluitingstijden Wallen DEF.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2023 Openbare Orde en Veiligheid, Aanpak Binnenstad Femke Halsema en Sofyan Mbarki Directie Openbare Orde en veiligheid (horeca.oov@amsterdam.nl)

Onderwerp

Monitor vroegere weekendsluitingstijden kern-Wallengebied

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds 1 april 2023 gelden er in het kern-Wallengebied vroegere weekendsluitingstijden voor de horeca- en prostitutiebedrijven. In deze brief informeren wij u over de ervaringen tot nu toe met deze vroegere sluitingstijden. Dit doen we conform de toezeggingen hierover in de raadsinformatiebrief van 23 maart 2023 (over de beantwoording van diverse moties ingediend bij de besluitvorming over de vroegere sluitingstijden). Doel vervroegen weekendsluitingstijden Het doel van het vervroegen van de sluitingstijden in het kern-Wallengebied – één van de vele maatregelen uit de Aanpak Binnenstad – is het brengen van meer rust voor bewoners in de late nacht. Bekend was reeds dat de ergste drukte en daarmee overlast op de Wallen eerder op de avond is en niet rondom de sluitingstijd. Het college wil met de vroegere weekendsluitingstijden er voorzorgen dat het eerder rustig is en bewoners daardoor een betere nachtrust kunnen hebben. Hiertoe is de zomerterrassluitingstijd in de weekenden vervroegd van 02:00 naar 01:00 uur en de sluitingstijd van de horeca zelf (binnen) van 03:00 of 04:00 uur naar 02:00 uur, inclusief een venstertijd voor alcoholschenkende bedrijven vanaf 01:00 uur. De weekendsluitingstijden van de raamprostitutiebedrijven zijn vervroegd van 06:00 uur naar 03:00 uur1.

Het doel van deze sluitingstijden is dat het gebied niet meer aantrekkelijk is na 03:00 uur omdat dan alle functies gesloten zijn. In deze brief doen we verslag van de relevante informatie die de afgelopen maanden is verkregen over de vervroegde weekendsluitingstijden. Beeld samengevat: Uit de informatie die op dit moment beschikbaar is, blijkt een beeld waarin de vroegere sluitingstijden van de horeca ervoor zorgen dat het rustiger is op straat in de (late) nacht. Er zijn tussen 0:00 en 06:00 uur 24% minder bezoekers in het gebied geteld in 2023 t.o.v. 2022. Door de venstertijd wordt de instroom van bezoekers vanaf 01:00 uur al snel minder. Om 02:00 uur is het veel rustiger en vanaf 3:00 uur zijn de straten in het kern-Wallengebied nagenoeg leeg. De negatieve kant hieraan is dat er minder sociale controle is op straat, straatdealers meer opvallen omdat het verder vrij rustig is en dat horecabedrijven aangeven inkomstenverlies te hebben. De nu 1

Zie de bijlage achteraan deze brief met informatie over de stand van zaken van de juridische procedures ten aanzien van deze besluiten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 2 van 12

beschikbare enquête-informatie kan gezien worden als een eerste signaal van de beleving van de responderende ondernemers en bewoners binnen het bredere Burgwallen Oude Zijde gebied. Het laat zien dat de vroegere sluitingstijden een minderheid van hen is opgevallen. Hun oordeel over het effect op de leefbaarheid laat een gemengd beeld zien. Er zijn zowel positieve als negatieve reacties. Niet bekend is waarom men een positief of negatief oordeel geeft. Dat de prostitutieramen als enige functie in het kern-Wallengebied tussen 02:00 en 03:00 uur nog geopend zijn, lijkt niet te zorgen voor extra aantrekkingskracht van het gebied, omdat het vanaf 02:00 uur al echt rustig is. Wel komt er een negatief beeld naar voren met betrekking tot de (veiligheids)effecten/risico’s van de vroegere tijden op de (trans)sekswerkers. De zorgpartner ziet dit op basis van de gesprekken van de vertrouwenspersonen met sekswerkers waarin sekswerkers aangeven mentale/financiële druk te ervaren en o.a.(overwegen) mee te gaan met klanten elders. De politie ziet een aantal gevallen van werving van klanten op straat/in gebouwen na sluitingstijd. Cijfers over de late nacht – bezoekerstellingen Door de telcamera’s in het kern-Wallengebied zijn in de weekendnachten gedurende de periode mei t/m augustus in 2023 ten opzichte van dezelfde periode in 2022 24% minder bezoekers geteld tussen 00:00 uur en 06:00 uur.

Het overall-patroon qua bezoekersdrukte eerder op de avond is grotendeels gelijk gebleven: de grootste drukte blijft tussen 21:00 en 23:30uur. Uit de data blijkt een duidelijke afname van het aantal passanten in de (late) nacht in 2023 ten opzichte van 2022. Tussen 0:00 en 02:00 uur zijn er 12% minder passanten in 2023 ten opzichte van 2022; tussen 02:00 en 03:00 uur 30% minder passanten dan in 2022 en tussen 03:00 en 05:00 uur zijn er zelfs 63% minder passanten geteld. Het beeld uit deze passantentellingen komt overeen met dat van de professionals2. Cijfers over de late nacht – enquête-informatie Respondenten van de Leefbaarheidsenquête Wallengebied3 zijn eind maart 2023 bevraagd over de verwachtingen van de nieuwe sluitingstijden. Circa de helft heeft positieve verwachtingen van het effect op de leefbaarheid. Een vijfde heeft ronduit negatieve verwachtingen. Begin maart 2024 wordt deze enquête opnieuw afgenomen. De Leefbaarheidenquête Wallen is de basis voor het monitoren van de beleving van bewoners en ondernemers in het Wallengebied van de genomen maatregelen. Na het volgende monitoringsmoment van de sluitingstijden ontvangt uw raad hier meer informatie over. In de tussentijd (september 2023) is wel een bredere groep Amsterdammers bevraagd over de ambitie van de Aanpak Binnenstad in de BinnenstadsEnquête 20234. De rapportage 2

Bron: Bron: open data Langzaam Verkeer Monitoringsysteem Amsterdam. De genoemde percentages hebben betrekking op de cumulatie van de aantallen tijdens de vrijdag- en zaterdagnachten gedurende de weken 18-35 (mei t/m augustus) van alle telcamera’s in het kernWallengebied. Uit de data blijkt dat op de vrijdag- en zaterdagavonden tussen 19 uur en 21 uur het aantal bezoekers in 2023 ongeveer gelijk is t.o.v. 2022. Op alle andere uren tussen 21 en 08 uur is er op beide dagen/nachten spraken van minder bezoekers in 2023 t.o.v. 2022. De gebruikte data is niet gecorrigeerd n.a.v. validaties. 3 De uitkomsten leefbaarheidsenquête 2023 wordt u tegelijk met deze monitor aangeboden als bijlage. 4 Voor de BinnenstadsEnquete wordt gebruik gemaakt van de open link methode waarbij de vragenlijst zonder wachtwoord is te bereiken via de website van O&S. Het risico van het werken zonder vooraf

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 3 van 12

BinnenstadsEnquête 2023 ontvangt u samen met het nieuwe uitvoeringsprogramma en de voortgangsrapportage begin 2024. Daarop vooruitlopend is voor deze raadsbrief een analyse van de uitkomsten over sluitingstijden gemaakt. Deze uitkomsten geven een eerste signaal van de merkbaarheid van maatregelen van Amsterdammers, bewoners en ondernemers van de binnenstad en specifiek in de wijk Burgwallen Oude Zijde5. Van de ruim 7000 respondenten die deelnamen aan de BinnenstadsEnquête 2023 is 60% het afgelopen jaar weleens in het Wallengebied geweest. De overgrote meerderheid van hen is de maatregelen over vervroegde sluitingstijden horeca en prostitutie niet opgevallen. Van alle respondenten in Amsterdam die weleens het Wallengebied bezoeken is 13% de maatregelen over vervroegde sluitingstijden opgevallen en 6% de vervroegde sluitingstijden prostitutie. Bij ondernemers in de binnenstad en specifiek de bewoners en ondernemers in Burgwallen Oude Zijde zijn beide maatregelen vaker wel opgevallen. De vervroegde horecasluitingstijden vielen 37% van de responderende ondernemers en 27% van de responderende bewoners in Burgwallen Oude Zijde op. De vervroegde sluitingstijden van de prostitutieramen is in beide groepen door 20% opgevallen.

Effect van maatregel op de leefbaarheid respondenten Burgwallen Oude Zijde Het oordeel over het effect van de sluitingstijden op de leefbaarheid door degenen die de maatregel is opgevallen, laat een gemengd beeld zien. De bewoners Burgwallen Oude Zijde die de gewijzigde horecasluitingstijden zijn opgevallen zijn verdeeld: 12% is positief, tegenover 11% negatief. Bij ondernemers liggen deze percentages op 10% positief en 20% negatief. Voor de gewijzigde prostitutietijden geven zowel bewoners als ondernemers uit Burgwallen Oude Zijde vaker een negatief oordeel: 11% van de bewoners en 15% van de ondernemers is negatief versus 6% van de bewoners en 5% van de ondernemers die een positief oordeel geven. Er is geen nadere informatie bekend over de reden waarom men een negatief of positief oordeel geeft. Wel is te zien dat respondenten die negatief zijn over de effecten van de sluitingstijden zeer hoge cijfers geven voor de stellingen dat reuring en drukte erbij horen en zij zelf graag uitgaan in de binnenstad. Cijfers over de late nacht – overlast Overlastmeldingen horeca en personen tijdens weekenden april t/m september Overlastmeldingen bij de gemeente geven een indicatie van de ervaringen van diegenen die bereid zijn ergens melding van te doen. Over het algemeen waren er al niet veel overlastmeldingen van bewoners in de late nacht omdat er sprake is van meldingsmoeheid.

Tijdens het relatief korte tijdsbestek in de weekenden waarop de aangepaste sluitingstijden van kracht zijn, is het aantal meldingen te summier om over te rapporteren. Als gekeken wordt naar de meldingen tijdens de gehele weekenddagen (vrijdag t/m zondag) in de gehele buurtcombinatie Burgwallen Oude Zijde dan valt in vergelijking met 2022 op dat het aantal meldingen over horecaoverlast in de periode april t/m september is gedaald met 11%, terwijl het aantal meldingen over getrokken steekproef is dat er meer ruimte is voor zelfselectie van respondenten die zich betrokken voelen bij de binnenstad of een bepaald thema, door onderling de link te verspreiden. 5 Zie de bijlage achteraan deze raadsbrief voor de uitkomsten in tabelvorm

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 4 van 12

personen-overlast ten opzichte van 2022 is toegenomen met 40%. In heel stadsdeel Centrum ligt het aantal meldingen van personenoverlast in 2023 fors boven het niveau van de jaren ervoor6. Overlastindex De ontwikkeling van de overlastindex, onderdeel van de veiligheidsindex, laat een licht stijgende lijn zien voor het gebied Burgwallen Oude Zijde, dus een verdere negatieve ontwikkeling. Dit gebied heeft nog altijd veruit het hoogste indexcijfer voor overlast in de hele stad7. Specifiek voor personenoverlast lag het indexcijfer voor Burgwallen Oude Zijde in augustus 2023 op 558 (in december 2021: 420, april 2022: 475), terwijl het gemiddelde voor de hele stad op 192 ligt. Burgwallen Nieuwe Zijde heeft in augustus 2023 een indexcijfer van 538, de eerstvolgende wijk in Amsterdam is de Grachtengordel-Zuid met een indexcijfer van 298. Cijfers over de late nacht – naleving nieuwe sluitingstijden De naleving van de nieuwe sluitingstijden is vanaf het begin zeer goed. Ondanks dat exploitanten het niet eens zijn met de maatregel, hebben ze zich zichtbaar ingespannen om wel aan de nieuwe regels te voldoen. Er is zeer geregeld gecontroleerd en er zijn slechts enkele overtredingen geconstateerd van de vroegere weekendsluitingstijden. In totaal zijn er sinds 1 april tot 1 oktober 6 sancties opgelegd n.a.v. overtredingen van de weekendsluitingstijden (2x terras en 4x de horecazaak).

Het is heel lastig en tijdrovend om goed toezicht te houden op overtredingen van de venstertijd (die geldt voor de alcoholschenkende bedrijven). De focus heeft daarom bij het uitvoeren van controles vooral gelegen op de vraag of horecabedrijven en de terrassen na de sluitingstijd nog geopend waren. Ervaringen in de late nacht - overlast Bovengenoemde overlastcijfers geven een indruk van de algemene ontwikkeling van de buurt, maar zijn niet direct te relateren aan de invoering van vroegere sluitingstijden. Ook informatie van de resultaten van de inzet van politie en THOR geeft onvoldoende beeld, want deze cijfers hangen sterk samen met de inzet/aanwezige capaciteit. Daarom wordt hieronder verder ingegaan op de verzamelde ervaringen van de verschillende gebruikers/bewoners van het gebied en de professionals. Bewoners Ter aanvulling op de informatie uit enquête die nu beschikbaar is en later nog beschikbaar komt, zijn ook enkele bewoners (die zich daarvoor aangemeld hebben) gesproken. Zij hebben een wisselend oordeel over het effect van de maatregel maar zien het wel als een goede eerste stap voor fundamentele maatregelen in het gebied. 8 Professionals (hosts, toezichthouders, politie) Professionals die in het gebied werkzaam zijn geven aan dat het na 1 april 2023 eerder rustig en leger is op straat. Ook vóór 1 april was de ergste drukte en overlast tussen 21:00 en 23:30 uur.

Die 6 7

Het gaat hier om diverse soorten meldingen zoals over daklozen, alcoholisten, zwervers en middelengebruik.

Zie: https://onderzoek.amsterdam.nl/interactief/dashboardveiligheid?gebied=1&index=overlast&meting=2023-1&indeling=wijk&subindex=overlast-personen 8 Zie laatste deel van deze raadsbrief voor korte samenvatting gesprekken bewoners.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 5 van 12

drukte bestaat nog steeds. Maar door de vroegere sluitingstijden begint de uitstroom uit het gebied eerder. Rond 01:00 uur wordt de instroom van nieuwe horecabedrijven, door de venstertijden) snel minder, en om 02:00 uur is het volgens de professionals al zeer rustig in het gebied, er lopen dan nog wel wat (groepjes) mannen op straat, waaronder straatdealers. Om 03:00 uur zijn de straten nagenoeg leeg. De professionals geven aan dat zij niet weten waar de bezoekers in het gebied heen gaan als zij het gebied verlaten. Na 02:00 uur lopen nog bijna alleen maar (groepjes) mannen op straat. Het kan zijn dat deze mannen op zoek zijn naar plekken waar nog vertier is, of komen voor de sekswerkers die dan nog één uur open zijn. Dat is niet zeker. Omdat de professionals geen grote toename van drukte waarnemen in de Warmoesstraat, of verdere omliggende gebieden, zoals de Zeedijk en de uitgaanspleinen, is hun aanname dat veel bezoekers naar huis of hun hotel terug gaan. In ieder geval is hier, na sluitingstijd van de horeca in het kern-Wallengebied, geen duidelijke toename aan overlast of incidenten te zien. De sfeer in het kern-Wallengebied is rond 02:00 uur ongeveer gelijk aan de sfeer rond 04:00 uur vóór 1 april 2023. In de verdere omliggende gebieden, waaronder het Rembrandtplein, zien de professionals vanaf 02:00 uur wel meer straatdealers.

Horecaondernemers Met (vertegenwoordigers van) ondernemers is gezamenlijk met vertegenwoordigers van de gemeente een schouw georganiseerd in het gebied in de late nacht (25 augustus vanaf 0:00 uur). Dit om een gedeeld beeld te vormen van hoe het er daadwerkelijk aan toe gaat in de late nacht. Het waren vooral horecaondernemers die aan de schouw deelnamen. Tijdens de schouw werden de sluitingstijden veelal goed nageleefd. Ook waren politie, handhaving en hosts goed zichtbaar aanwezig in het gebied. Vanaf de venstertijden om 01:00 uur was zichtbaar dat veel cafés personeel voor de deur hebben staan om geen bezoekers meer toe te laten. Vanaf 01:00 uur werd het snel rustig in het gebied. Ook in de Warmoesstraat zijn portiers zichtbaar aanwezig, daar is nog wat publiek op de been. Op de Zeedijk is het rond 01:30 uur al erg rustig. Na de sluitingstijd om 02:00 uur is er her en der nog wat publiek op de been, terwijl sommige delen al vrijwel uitgestorven zijn. Hierdoor is er minder sociale controle voor de bezoekers die er nog wel zijn of personeel dat naar huis gaat. Op de Oudezijds Achterburgwal is er een grote groep straatdealers zichtbaar. Via Koninklijke Horeca Nederland zijn ook enkele ondernemers gericht bevraagd over hun ervaringen met de vervroegde sluitingstijden 9.

Hierbij is, naar aanleiding van de inspraakperiode, specifiek aandacht voor de werking van de venstertijd (waarna de ondernemer geen bezoekers meer mag binnenlaten). Ondernemers geven aan dat het extra personeelskosten met zich meebrengt omdat er steeds iemand aan de deur moet staan tussen 01:00 en 02:00 uur. Ook hebben ze te maken met discussies aan de deur. Dat een roker niet meer naar binnen mag terwijl zijn drankje nog binnen staat getuigt volgens hen van weinig kennis van de praktijk. Ook zorgt de venstertijd er volgens sommige ondernemers voor dat bezoekers dan onnodig bij de deur blijven hangen. Ondernemers zien niet dat de venstertijd bijdraagt aan het doel; een gespreid vertrek van bezoekers. 9

KHN heeft een aantal vragen gericht uitgezet onder ondernemers om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de ervaringen. Hierop zijn 9 reacties ontvangen. In bijlage 1 staat een samenvatting van de reacties.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 6 van 12

Uit de overige reacties van ondernemers over hun ervaringen met de eerdere sluitingstijd blijkt, zoals ook al tijdens de inspraakperiode naar voren kwam, weinig begrip van horecaondernemers voor de maatregel en de extra kosten die dit voor hen met zich mee brengt. Hoewel het volgens sommigen eerder rustig is, wijzen anderen erop dat de uitloop altijd al rond 01:00 uur begon en dat de sfeer nu juist grimmiger is geworden in gebied. Hierbij worden vaak de straatdealers genoemd en het gebrek aan sociale controle. Ook is er sprake van ervaren onveiligheid door horecapersoneel bij het naar huis gaan. Ondernemers vragen om meer handhaving in het gebied. Ook is er een gevoel dat een evaluatie er niet toe doet, omdat de tijden toch niet zullen wijzigen. Ervaringen ten aanzien van de sluitingstijden ramen en veiligheid sekswerkers Informatie sekswerkers(organisaties)/ACS Sekswerkers(organisaties) hebben hun zorgen geuit over het effect van de maatregel. Tijdens de hoorzitting eind mei over het besluit waarin de sluitingstijden zijn teruggebracht hebben sekswerkers aangegeven dat de beperking van de tijden in het weekend tot een fors inkomstensverlies heeft geleid, omdat juist de late uren in de nacht voor hen heel rendabel waren10. Men ervaart geen verschuiving van aanbod/klanten naar eerder op de avond. Het inkomstenverlies leidt tot onveiliger keuzes in de klantenselectie.

Ook geeft een deel van de sekswerkers aan dat zij hierdoor nu na sluitingstijd doorwerken buiten het vergunde circuit. Dat heeft een veiligheidsrisico. Het Amsterdam Center for Seksworkers ACS (voormalig P&G) ziet een toename van gesprekken van sekswerkers met hun vertrouwenspersonen. Hierbij komen klachten naar voren als depressiviteit, overwegen overstap naar het illegale circuit, financiële zorgen, meegaan met klanten en de daarbij behorende stress, gevaarlijke situaties doordat ze nu eerder meegaan met klant naar hotel, te snel willen onderhandelen aan het eind van de dienst, minder goed kunnen oordelen over klanten door stress/financiën. Ook in de gesprekken die ik zelf gevoerd heb met sekswerkers benadrukken zij veel nadeel en druk te ervaren van de maatregel, ook door de combinatie met eventuele andere maatregelen (‘Gordijnen Dicht’) en de dreiging van een toekomstige vermindering van ramen op de Wallen, terwijl de veilige werkplekken in een Erotisch Centrum er nog niet zijn. Zij vinden het belangrijk om op veilige vergunde plekken te kunnen werken en ervaren dat de druk vanuit het illegale circuit heel groot is11. Ze hebben situaties toegelicht waarin nog niet de raamhuur was terugverdiend om 03:00 uur en daarom de klant is meegenomen naar een hotel en daar een onveilige situatie ontstond.

In een brief aan het college en de raad hebben diverse Amsterdamse en landelijke sekswerkerorganisaties hun zorgen geuit over de effecten van de vroegere weekendsluitingstijden

10

Een sluitingstijd van 03:00 uur betekent dat men al rond 2:20 uur moet stoppen met het aannemen van nieuwe klanten, omdat anders niet zeker is dat de klant daadwerkelijk weg is voor 03:00 uur (sekswerkers moeten voor 03:00 uur de sleutel inleveren, want de exploitant wil geen risico op handhaving). 11 Zie ook de brief van 4 september 2023 van belangenorganisaties (trans)sekswerkers/ zorgpartner, en de brief van raamwerkers van 5 oktober (tevens raadsadressen).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 7 van 12

voor transpersonen in het bijzonder12. Ze verzoeken daarom om een heroverweging van het besluit. Informatie politie Politie meldt dat sekswerkers bij hen aangeven dat zij door de vervroegde sluitingstijden in het weekend nu klanten aannemen die zij anders zouden weigeren. Zij geven aan dat zij dit doen om toch voldoende inkomsten te krijgen. Politie hoort van sekswerkers dat zij vaker onenigheid hebben met een klant, zich vaker onveilig voelen bij het naar huis gaan omdat mannen hen aanspreken of hinderlijk volgen. Zij geven aan dat dit eerder niet was, omdat zij op verspreide tijden hun werkplek verlieten en hierdoor meer opgingen in de menigte. Sinds juli heeft de politie een aantal gevallen geregistreerd van sekswerkers die na sluitingstijd klanten werven op straat of vanuit een pand (niet zijnde een vergunde werkplek). Dit soort signalen waren er eerder niet. Vanaf april t/m september zijn er bij politie 10 incidenten van mishandeling geregistreerd, tussen januari en april was er één incident, dit is volgens de politie een opvallende stijging. Vanwege andere registratiemethoden is het aantal aan prostitutiegerelateerde incidenten na de invoering van de vroegere sluitingstijd niet af te zetten tegen het aantal incidenten in vergelijkbare periodes in 2022 of 2019 (voor corona).

Ook geeft politie aan dat zij signalen ontvangen dat er na sluitingstijd wordt doorgewerkt in het illegale circuit. Juist daardoor is er helaas verder geen zicht op wat er dan plaatsvindt. Informatie VTH over veiligheid sekswerkers en bezetting ramen Gemeentelijke toezichthouders van de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) krijgen bij de controles veel klachten van sekswerkers over hun inkomensverlies en de tijdsdruk om voldoende omzet te halen. Over het algemeen is de bezetting van de ramen overdag vrij laag en in de avond/nacht hoog. Er zijn sinds de invoering van de vervroegde sluitingstijd in het weekend geen bijzondere veranderingen in de bezetting van de ramen, deze is op vrijdag- en zaterdagnacht onveranderd hoog. Slechts een enkele exploitant heeft de shift-indeling gewijzigd door de nieuwe sluitingstijden, waardoor de avondshift wat eerder begint. Signalen exploitanten Ook de exploitanten is verzocht om bijzonderheden met betrekking tot de vervroegde sluitingstijden te delen met de gemeente. Hieruit komt de volgende informatie. Toename geregistreerde incidenten bij een exploitant Eén exploitant heeft zijn digitale incidentenregistratie (van incidenten binnen zijn bedrijf) gedeeld met de gemeente. Hieruit blijkt een toename in het aantal incidenten in vergelijking met dezelfde periode (april – sept) vorig jaar (resp. 55 incidenten in 2022 en 86 in 2023).

In beide jaren is ruim drie kwart van de geregistreerde incidenten bij deze exploitant een incident tussen een sekswerker 12

Juist de transwerkers werken altijd door tot laat in de nacht omdat hun klandizie de anonimiteit van de late nacht wenst. De transsekswerkers zijn het meest kwetsbaar voor veiligheidsincidenten en chantage, en hebben geen andere vergunde sekswerkplekken en kunnen moeilijk in andere werkkringen terecht.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 8 van 12

en een klant. En in beide jaren is bij ruim een derde van de geregistreerde incidenten door deze exploitant de politie ingeschakeld. De incidenten die geregistreerd zijn variëren van klanten die niet willen vertrekken, verbale agressie, fysieke agressie, bedreiging, tot (poging tot) aanranding. Opgemerkt moet worden dat het om een relatief korte periode gaat en er alleen gegevens beschikbaar zijn over 2022 (vanaf half april) en 2023 en de (in)directe relatie met de vroegere weekendsluitingstijden niet nader onderzocht is. Overige signalen exploitanten Twee exploitanten hebben hun ervaringen gedeeld. Eén exploitant meldt dat zij meerdere keren gezien hebben dat sekswerkers op vrijdag- en/of zaterdagavond na 03.00 uur op straat of vanuit hun woning op de Wallen probeerden klanten te werven. Ook hebben zij gehoord van meerdere pogingen tot beroving van sekswerkers die vanuit werk naar taxi gingen, en beroving van twee sekswerkers thuis toen ze een klant mee naar huis hadden genomen (de exacte omstandigheden zijn in alle gevallen niet bekend). Een aantal exploitanten noemt dat meerdere sekswerkers aangeven dat ze klanten mee naar huis nemen of naar hotel gaan, iets wat ze voor de sluitingstijden niet of minder deden.

Exploitanten geven aan dat zij zien dat sekswerkers over het geheel genomen nu op alle dagen meer risico nemen dan voorheen door de vervroegde sluitingstijden om toch de gemiste inkomsten te compenseren. Eén sekswerker is thuis in elkaar geslagen door een klant op een zaterdagavond na sluitingstijd (de exacte omstandigheden zijn niet bekend). Samenvatting en conclusie De vroegere sluitingstijden van de horecazaken en de terrassen zorgen er volgens de professionals in het gebied voor dat het rustiger is in de (late) nacht. Ook uit de passantentellingen blijkt dit. Tussen 0:00 en 02:00 uur zijn er 12% minder passanten in 2023 ten opzichte van 2022; tussen 02:00 en 03:00 uur 30% minder passanten dan in 2022 en tussen 03:00 en 05:00 uur zijn er zelfs 63% minder passanten geteld. Volgens de professionals wordt het aantal bezoekers vanaf de venstertijd om 01:00 uur al snel minder. Om 02:00 uur is het veel rustiger en vanaf 03:00 uur zijn de straten in het kern-Wallengebied nagenoeg leeg. Het overall-patroon qua bezoekersdrukte eerder op de avond is grotendeels gelijk gebleven: de grootste drukte blijft tussen 21:00 en 23:30uur. De nu beschikbare enquête-informatie kan gezien worden als een eerste signaal van de beleving van de responderende ondernemers en bewoners binnen het bredere Burgwallen Oude Zijde gebied.

Het laat zien dat de vroegere sluitingstijden een minderheid van hen is opgevallen. Hun oordeel over het effect op de leefbaarheid laat een gemengd beeld zien. Er zijn zowel positieve als negatieve reacties. Niet bekend is waarom men een positief of negatief oordeel geeft. Horecaondernemers benadrukken dat de vroegere sluitingstijden van de horeca ook negatieve effecten hebben doordat er minder sociale controle wordt ervaren, straatdealers meer opvallen omdat het rustiger is en de horecaondernemers minder inkomsten hebben. Dit is (nog) niet met omzetcijfers onderbouwd. De venstertijd vraagt veel van ondernemers, maar draagt wel bij aan een eerdere uitloop omdat bezoekers na 01:00 uur bij de meeste bedrijven niet meer naar binnen mogen. Er is na sluiting van de horeca in het kern-Wallengebied geen duidelijke toename van drukte in de Warmoesstraat of op andere locaties.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 9 van 12

Dat de prostitutieramen als enige functie in het kern-Wallengebied tussen 02:00 en 03:00 uur nog geopend zijn, lijkt niet te zorgen voor extra aantrekkingskracht van het gebied, omdat het vanaf 02:00 uur al echt rustig is: er zijn tussen 02:00 en 03:00 uur 30% minder bezoekers geteld in 2023 ten opzichte van 2022. Wel heeft de inperking van de weekendsluitingstijd van de ramen van 06:00 naar 03:00 uur bepaalde negatieve effecten/risico’s op de veiligheid van (trans)sekswerkers. De zorgpartner ACS concludeert dit op basis van de gesprekken van de vertrouwenspersonen met sekswerkers waarin sekswerkers aangeven mentale/financiële druk te ervaren en o.a.(overwegen) mee te gaan met klanten elders. In gesprekken met bestuurders hebben raamwerkers dit ook verder toegelicht en in raadsadressen verder uiteengezet. De politie ziet een aantal gevallen van werving van klanten op straat/vanuit gebouwen na sluitingstijd, terwijl men dit voorheen niet rapporteerde. Het prostitutiebeleid is gericht op het bevorderen van de veilige, vergunde branche en het ontmoedigen van werken in het (zeer) onveilige illegale circuit. De vergunde branche staat in het algemeen al onder druk, onder meer door de groei en aantrekkingskracht van het illegale circuit13.

Er kleven dus risico’s aan maatregelen die het verdienmodel voor sekswerkers te zeer onder druk zetten want dat vergoot het risico op overstap naar het onveilige illegale circuit. Conclusie Op basis van de informatie zoals hierboven beschreven is het college voorzichtig positief over het effect van de vervroegde sluitingstijden van de horeca en zomerterrassen, met name omdat er minder mensen op straat zijn in de late nacht. Het college heeft ook aandacht voor de negatieve effecten. Dit zal de komende periode onderdeel zijn van de gesprekken in de buurt, om meer duiding te krijgen van de ervaringen. Ook wordt er onverminderd doorgewerkt aan de Aanpak Straatdealers (waarover u begin 2024 een voortgangsbrief ontvangt). Daarnaast wordt het cameratoezicht in de Binnenstad, waaronder in het kern-Wallengebied komend jaar uitgebreid. Het college stelt daarom, dit alles overziend, geen wijzigingen voor ten aanzien van de besluiten over de horeca- en terrassluitingstijden. Ten aanzien van de sluitingstijden van de raamprostitutie overheerst voor het college een negatief beeld ten aanzien van de veiligheidsrisico’s voor sekswerkers.

Gelet op de effecten voor sekswerkers van de vroegere sluitingstijden, met ook de druk die zij ervaren doordat er nog geen alternatieve plekken in een Erotisch Centrum zijn, stelt het college voor de weekendsluitingstijden van de raamprostitutiebedrijven nu terug te draaien naar de oorspronkelijke tijden. Dit kan ook een bijdrage leveren aan het veiligheidsgevoel van bewoners in de late nacht. Het college bespreekt dit graag met de raad, indien de raad zich hierin kan vinden is de burgemeester bevoegd om het besluit in te trekken. Wanneer de oorspronkelijke sluitingstijden weer gelden, blijft gemonitord worden wat de gevolgen zijn voor de drukte en overlast voor bewoners.

13

Dit komt terug in de raadsbrief over het prostitutiebeleid

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 10 van 12

Vervolgmonitoring Na april 2024 (een jaar na het besluit) zal de bredere stand van zaken van de monitoring van de sluitingstijden worden opgemaakt (inclusief uitkomsten Leefbaarheidsenquête). Naar verwachting kan de raad hier rond de zomer 2024 bericht over ontvangen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 11 van 12

Bijlage: achtergrondinformatie Juridische borging Nadat het college eind november 2022 het Beleid openingstijden en alcohol Wallengebied heeft vastgesteld en de gemeenteraad eind december 2022 heeft ingestemd met het wijzigen van de Algemene Plaatselijke Verordening, heeft de burgemeester cq het college in februari en maart 2023 de concretiserende besluiten genomen waardoor de sluitingstijden per 1 april zijn vervroegd. De besluiten hebben een looptijd van 1 april 2023 tot 1 april 202514. De bezwaarfase tegen de besluiten van de burgemeester is in juni 2023 afgerond. Na de totale heroverweging zijn de bezwaren ongegrond verklaard, met uitzondering van het bezwaar van café De Buurvrouw. Dit café gelegen aan de Sint Pieterspoortsteeg 29 valt daarom nu niet langer in het aanwijzingsgebied ligt en heeft dus weer de oorspronkelijke sluitingstijden. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de rechtbank. Tevens is er beroep aangetekend tegen de overige besluiten die na bezwaar ongewijzigd zijn gebleven. De uitkomst van de beroepsfase is nog niet bekend. BinnenstadsEnquête

14 Nadere regels venstertijden alcoholschenkende horecabedrijven kern-Wallengebied.

Besluit beperking weekendsluitingstijd horeca kern-Wallengebied Besluit beperking weekendsluitingstijd prostitutiebedrijven kern-Wallengebied. Besluit beperking weekendsluitingstijd horecaterrassen kern-Wallengebied

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2023 Pagina 12 van 12

Reacties bewoners Via het stadsdeel hebben een viertal bewoners gereageerd op de oproep om in gesprek te gaan over de vroegere sluitingstijden. Een deel van het geeft aan dat het door de sluitingstijden in hun directe woonomgeving aan de randen van het gebied duidelijk eerder rustig is geworden. De andere gesproken bewoners merken geen verschil ten opzichte van de situatie voor 1 april 2023. Alle gesproken bewoners zijn blij met de maatregel, maar het gaat voor hen nog niet ver genoeg; nog eerdere sluitingstijden, meer handhaving en nog verder gaande maatregelen zoals het afsluiten van het gebied worden genoemd. Ook wijzen sommige bewoners er op dat het in de Warmoesstraat drukker is geworden. Reacties horecaondernemers Ondernemers geven aan dat ze het moeilijk vinden de maatregel uit te leggen aan hun gasten. Ze willen graag gastvrij zijn en vinden het niet eerlijk dat er in het Wallengebied andere tijden gelden dan in de rest van de stad. Volgens ondernemers reageren gasten teleurgesteld, zonder begrip; het wordt het gezien als betutteling. Wat betreft de bijdrage van de maatregel aan het doel; eerder rust in het gebied, reageren ondernemers verschillend. Een ondernemer geeft aan dat er ook in de oude situatie al een natuurlijke uitloop was na 01:00 uur. Anderen bevestigen het beeld van de professionals dat het eerder rustig is.

Weer anderen vinden dat de sfeer grimmiger is geworden en dat het doordat alle horeca tegelijk sluit het op dat moment onrustiger is. Ondernemers wijzen veel naar de straatdealers (die meer zichtbaar lijken, agressiever te werk lijken te gaan en voor onprettige sfeer zorgen) en sociale onveiligheid (geen sociale controle meer van geopende horeca). Diverse ondernemers horen vanuit hun personeel dat zij zich onveilig voelen op straat, dit speelde al langer maar lijkt nu te zijn toegenomen. Ondernemers zien ook een gedeeltelijke verplaatsing van bezoekers naar de Warmoesstraat. De extra bezoekers zijn daar volgens hen goed op te vangen. Ondernemers geven aan dat een verloop van publiek in de late uren niet fijn is, dat er een betere vibe in de zaak is als publiek al eerder op de avond binnen is. Ook wordt verwezen naar de aanwezige hotels en dat ze zien dat veel toeristen eerder terug naar hun hotel gaan. De maatregel heeft ook economische effecten voor de ondernemers; ze geven aan meer kosten te hebben en minder omzet te draaien, waarbij percentages van 10-20% (afname totaal omzet) worden genoemd. Uitgebreide informatie is hier niet over ontvangen.