Raadsbrief Loden leidingen stand van zaken november 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 december 2021 Bouwen en Wonen en Zorg Jakob Wedemeijer en Simone Kukenheim Eddy Meeuwissen, directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Loden leidingen in Amsterdam, stand van zaken november 2021

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Elke Amsterdammer moet kunnen rekenen op gezond drinkwater uit de kraan. Dat is helaas nog niet in elk huis of gebouw vanzelfsprekend, vanwege de aanwezigheid van loden waterleidingen. Loden leidingen kunnen lood afgeven aan het drinkwater en dat schaadt de gezondheid. Ondanks dat loden leidingen officieel niet verboden zijn in Nederland, willen we in Amsterdam af van de resterende loden leidingen in Amsterdamse huizen en gebouwen. Met deze brief informeert het college u over de laatste ontwikkelingen op het dossier loden leidingen. Op 25 maart 2021 informeerden wij u voor het laatst over de aanpak loden leidingen. Sindsdien zijn er goede resultaten geboekt, zoals: - In alle gebouwen van de gemeente, schoolgebouwen, kinderdagverblijven en voor- en naschoolsche opvang van voor 1960 zijn de aanwezige loden leidingen opgespoord en vervangen. - De corporaties verwachten de nog resterende loden leidingen in het eerste kwartaal 2022 te hebben vervangen. Dit geldt ook in Amsterdam-Noord waar de loodsanering sneller gaat dan verwacht. - De Huurcommissie heeft haar beleid aangepast en zichtbare loden leidingen aangemerkt als gebrek. Dit verstevigt de positie van de huurders om hun verhuurder aan te spreken. - De bloksgewijze aanpak laat zien dat in de particuliere woningvoorraad nog niet alle loden leidingen zijn opgespoord en vervangen.

In ruim 20% van de onderzochte panden zijn loden leidingen aangetroffen. Met de inzet van de gemeente Amsterdam, !WOON en de strengere regels van de Huurcommissie wordt het steeds duidelijker dat verhuurders de loden leidingen snel moeten vervangen. Woningen van voor 1960 In woningen van voor 1960 kunnen nog loden leidingen aanwezig zijn. Woningeigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het vervangen van hun loden leidingen. Huurders kunnen hun verhuurders aanspreken op de aanwezigheid van loden leidingen. Mocht een verhuurder niet overgaan tot sanering dan zijn voor huurders twee vervolgstappen mogelijk: 1. Naar de Huurcommissie of rechter stappen, met indien nodig ondersteuning van stichting !WOON. Het gebrekenboek van de Huurcommissie is aangepast en zichtbare loden leidingen zijn aangemerkt als gebrek. Een foto van deze leidingen is nu voldoende om een huurkorting

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2021 Pagina 2 van 6

van 60% af te dwingen. Als de leidingen niet zichtbaar zijn, kan een watertest uitkomst bieden. Vooruitlopend op de lagere wettelijke norm heeft de Huurcommissie ook de norm voor lood aangepast in het gebrekenboek. Boven de 5 microgram lood per liter is er nu al sprake van een gebrek, dat was voorheen vanaf de 10 microgram per liter. 2. Naar de gemeente stappen. Met een te hoge loodwaarde overlegt de gemeente met de woningeigenaar over de sanering van loden leidingen en start, indien nodig, handhaving op. De handhaving levert ervaring en kennis op die moet bijdragen aan jurisprudentie over de mogelijkheid van handhaving op loden leidingen. Woningcorporaties Met de Amsterdamse corporaties is afgesproken dat zij de loden leidingen in hun bezit inventariseren en saneren. De corporaties nemen daarbij ook het voortouw bij de aanpak van loden leidingen in gespikkeld bezit. Inventarisatie De Amsterdamse corporaties bezitten 87.312 woningen gebouwd voor 1960. Sinds begin 2020 hebben de corporaties dit bezit gecontroleerd op de aanwezigheid van loden leidingen. Op die woningen na waar bewoners weigeren mee te werken, of waar nader destructief onderzoek nodig is om de loden leidingen alsnog op te sporen. De inventarisatie van woningcorporatie Rochdale heeft vertraging opgelopen. Een extra testbureau en aannemersbedrijf zijn ingeschakeld om de inventarisatie eind 2021 afgerond te hebben.

In totaal zijn in 3.987 corporatiewoningen loden waterleidingen aangetroffen: in AmsterdamNoord 2.317 woningen en daarbuiten 1.623 woningen. Dit aantal kan nog oplopen omdat nog niet alle inventarisaties volledig zijn afgerond. Loden leidingen worden met name aangetroffen in de woningvoorraad van voor 1940. Vervangingsopgave corporatiebezit De corporaties verwachten de aangetroffen loden leidingen in het eerste kwartaal 2022 te hebben vervangen. Inmiddels is ruim 80% vervangen. Voor het resterende deel, met name gelegen in Amsterdam-Noord, zijn de werkzaamheden of reeds in gang gezet, of kon nog niet gepland worden met bewoners, of nog niet uitgevoerd omdat een juridische procedure met bewoners doorlopen moet worden. In Amsterdam-Noord in de tuindorpen gaat de sanering sneller dan verwacht. Woningcorporatie Ymere verwacht nu de sanering in het eerste kwartaal 2022 af te ronden, 9 maanden eerder dan oorspronkelijk verwacht. Huurkorting en motie 203 inzake de houding van Ymere bij loden leidingen problematiek Conform uitvoering motie 203 hebben Ymere en huurdersorganisatie Huurders Ymere Amsterdam (HYA) een overeenkomst over de tegemoetkoming voor huurders met lood in hun drinkwater gesloten. Huurders kunnen nu kiezen tussen een huurverlaging van 60% of een eenmalige bijdrage als tegemoetkoming zo lang de leidingen niet zijn vervangen.

Een eenmalige vergoeding is gunstiger voor huurtoeslagontvangers. Huurders die op de tegemoetkoming aanspraak maakten hebben deze ontvangen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2021 Pagina 3 van 6

Particuliere en institutionele verhuurders Om in de private woningvoorraad tot loodsanering te komen zet de gemeente vooral in met het gericht blijven ondersteunen en aanjagen van opsporing en sanering door voorlichting en communicatie. Naar aanleiding van de informatiebrief die 22.000 private verhuurders in 2020 van de gemeente ontvingen zijn we in gesprek met ongeveer 40 individuele verhuurders over het opsporen en saneren van loden leidingen. Deze verhuurders zijn bereidwillig en de meesten hebben de loden leidingen al vervangen. Een veelbesproken uitdaging is het overtuigen van een VvE van de noodzaak tot loodsanering. De gemeente zet daarom gerichte communicatieacties in om VvE’s te ondersteunen in de aanpak tot sanering. Ook zijn we in contact met verschillende belangenorganisaties die particuliere en institutionele verhuurders vertegenwoordigen zoals Vastgoed Belang, Makelaarsvereniging Amsterdam (MVA) en de Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed Nederland (IVBN). De belangenorganisaties blijven het thema onder de aandacht brengen bij hun leden in de regio Amsterdam: - IVBN riep hun leden op om te controleren op loden leidingen.

Uit een tweede enquête van IVBN van afgelopen zomer komt naar voren dat naar verwachting de inventarisaties van loden leidingen in het Amsterdamse woningbezit van IVBN-leden eind 2021 zijn afgerond, op die woningen na waar bewoners of andere eigenaren in het complex weigeren mee te werken. - Vastgoed Belang besteedde in 2021 via haar nieuwsbrief meerdere keren aandacht aan het belang van het opsporen en saneren van loden leidingen en mogelijke oplossingen om dat te realiseren om zo hun leden te stimuleren dit te doen. De leden inventariseren uiteindelijk zelf waar nog loden leidingen aanwezig zijn. - Om het thema loden leidingen extra onder de aandacht te brengen verstuurde Makelaarsvereniging Amsterdam aan hun leden in samenwerking met de gemeente Amsterdam een menukaart met daarin een stappenplan om loden leidingen op te sporen en te vervangen. Bewonersondersteuning De gemeente Amsterdam zet zich samen met bewonersorganisatie !WOON in om bewoners te ondersteunen bij het herkennen van loden leidingen en het aanspreken van hun verhuurder om de loden leidingen te vervangen. Ondersteuning door !WOON Bewoners weten !WOON door alle aandacht steeds beter te vinden. Het aantal vragen van huurders van corporaties daalde dit jaar sterk, terwijl het aantal vragen van huurders in de particuliere sector en eigenaar-bewoners fors toenam.

!WOON registreerde dit jaar tot november meer dan 3150 unieke contacten met bewoners over loodzaken. Vorig jaar waren er 2650 unieke contacten met bewoners. In de particuliere huursector trof !WOON op basis van huisbezoeken en initiatief van bewoners met vragen in twee jaar in totaal 182 panden met samen 1063 woningen met lood in hun drinkwater aan. In 100 van deze panden met 609 woningen zijn de loden leidingen vervangen. Wanneer

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2021 Pagina 4 van 6

een eigenaar niet vrijwillig overgaat tot sanering kunnen huurders met hulp van !WOON een juridische procedure starten. !WOON heeft in 2021 tientallen huurcommissie- en rechtszaken gestart dan wel een aanzet toe gegeven. Alle zaken die inhoudelijk zijn behandeld waarbij een te hoge loodwaarde en loden leidingen zijn geconstateerd, zijn in het voordeel van de gedupeerde huurders besloten en is een huurkorting opgelegd. !WOON ziet dat de strengere regels van de huurcommissie en de blijvende aandacht voor loden leidingen resultaat oplevert. Diverse verhuurders hebben huurders aangeboden om watermonsters te laten nemen en komen in actie als blijkt dat er loden leidingen zijn. Het wordt voor particuliere verhuurders steeds duidelijker dat ze ongeacht de meetmethode, de loden leidingen snel moeten vervangen. Bloksgewijze aanpak In 2021 is een project gestart waarbij stichting !WOON en de gemeente gezamenlijk in 12 woonblokken met in totaal circa 2400 woningen in Oost, Zuid en West langs de deuren zijn gegaan op zoek naar loden leidingen. Dit gebeurde in woonblokken waarin al eerder in een woning loden leidingen waren aangetroffen. Bewoners ontvingen voor het bezoek een brief van de gemeente.

Aan de deur informeerde !WOON de bewoners over de mogelijke aanwezigheid van loden leidingen, bood handvatten om de leidingen te herkennen en vroeg om hun medewerking om in het trappenhuis en kruipruimte te kijken naar de leidingen. Waren er geen loden leidingen te zien, dan was dat geen garantie dat er geen lood in de woning zit. !WOON adviseerde dan om een watertest te doen. Waren er wel loden leidingen te zien, dan werden vervolgstappen met de bewoner besproken en/of werden ze ondersteund bij deze stappen. Als eigenaren niet meewerkten aan sanering van aangetroffen lood werd de casus overgedragen aan de gemeente voor handhaving. In ruim 20% van de bezochte panden zijn loden leidingen aangetroffen. In totaal zijn dat 270 woningen met loden waterleidingen. In slechts één woonblok in stadsdeel Oost zijn geen loden leidingen aangetroffen. In stadsdeel Zuid zijn de meeste loden leidingen aangetroffen, in ruim 30% van de bezochte woningen. Stadsdeel:

Aantal woonblokken:

Aantal woningen bezocht:

Aantal woningen met lood:

Percentage met lood:

Zuid Oost West

4 4 4

503 329 469

152 44 74

30,2% 13,4% 15,8%

Tabel 1: cijfers van de bloksgewijze aanpak

De huisbezoeken verspreid over de stad hebben inzicht opgeleverd. We kunnen daarmee beter voorspellen wanneer loden leidingen in een woning te verwachten zijn. De bouwperiode en de manier van bouwen (hoogte van kruipruimte) zijn goede indicatoren. Met name worden loden leidingen aangetroffen in woningen met een bouwperiode tussen 1920 en 1940. Daarnaast is bij enkel glas vaak nog lood aanwezig, terwijl bij pandsgewijze renovatie de loden leidingen meestal zijn vervangen. Met de opgedane kennis kunnen we gerichter inspecties uitvoeren. Daarnaast roepen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2021 Pagina 5 van 6

we bewoners op om ook zelf hun woningen te controleren als ze dat nog niet gedaan hebben. Ook komend half jaar willen we weer samen met !WOON twaalf woonblokken voor huisbezoeken selecteren waarbij een sterk vermoeden bestaat dat er loden leidingen aanwezig zijn. De gemeente Amsterdam geeft met de nieuwe huisbezoeken blijvende aandacht aan de problematiek en blijft daarmee actief op zoek naar loden leidingen in de stad. Handhaving door de gemeente Vanwege het ontbreken van een wettelijk verbod op loden leidingen in bestaande woningen onderzoeken wij, binnen het programma Woningkwaliteit, of de gemeente op grond van een vangnetbepaling in de Woningwet een eigenaar bij een loodoverschrijding kan verplichten tot sanering van loden leidingen. In ernstige zaken, daar waar een eigenaar niet tot sanering overgaat en bij eigen handhavingszaken waarbij ook lood wordt aangetroffen, kunnen we, mits een verhoogde loodwaarde is aangetoond overgaan tot handhaving. De handhaving levert ervaring en kennis op die moet bijdragen aan jurisprudentie over de handhaving op loden leidingen. Inmiddels zijn bijna 70 zaken opgestart waar een overschrijding van de loodwaarde is gemeten en de gemeente de eigenaar aanzet tot sanering. Daarvan zijn 52 zaken opgelost, waarvan voor 19 zaken nog wel een eindcontrole/ watertest uitgevoerd moet worden.

Bij de overige zaken zijn we nog in overleg of is handhaving opgestart. Naast de bestaande zaken zijn er door het project bloksgewijze aanpak ruim 120 zaken bijgekomen. Voor alle ruim 120 zaken zijn watertesten aangevraagd, waarvan bijna de helft is uitgevoerd en ontvangen. In ruim 60% van de zaken is contact met de eigenaar en/of VvE bestuur en is een plan van aanpak opgevraagd om de loden leidingen te vervangen. Inmiddels hebben de eerste eigenaren gemeld de loden leidingen te hebben vervangen. Ook bij de uitvoering van andere toezichtstaken in woningen, bijvoorbeeld naar aanleiding van andere woningklachten, wordt gelet op de aanwezigheid van loden leidingen. De gemeente zet zich op deze manier verder in om eigenaren te bewegen die nog geen actie hebben ondernomen. Voorlichting en communicatie Voorlichting levert een belangrijke bijdrage aan het zo snel mogelijk vervangen van alle loden leidingen in Amsterdam. De communicatie is gericht op bewustwording van de gezondheidsrisico’s van loden leidingen en het bieden van handvatten om zelf actie te ondernemen. Met een webpagina met uitgebreide informatie, een brief aan 279.000 belanghebbenden, een enquête, nieuwartikelen en informatiefilmpjes op AT5 zijn Amsterdammers ingelicht.

Focus in de communicatie op VvE’s In de komende periode ligt de focus van de communicatie op de huurders van particuliere verhuurders, de particuliere verhuurders zelf en eigenaar-bewoners in VvE’s. Eerder hebben alle VvE’s een brief ontvangen en is er een bijeenkomst geweest met VvE-beheerders. Dit breiden we uit door direct contact te zoeken met bestuurders van VvE’s om hen een stappenplan voor te leggen om tot het opsporen en vervangen van loden leidingen te komen. Ook worden VvE’s bereikt via social media met een animatiefilmpje met daarin het stappenplan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 december 2021 Pagina 6 van 6

Contact met het Rijk Het kabinet heeft toegezegd de Kamer jaarlijks te informeren over de voortgang van sanering van loden leidingen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) komt binnenkort met een nieuwe voortgangsrapportage om de Kamer te informeren. De gemeente Amsterdam heeft het ministerie voor deze voortgangsrapportage voorzien van cijfers, ervaringen en geconstateerde knelpunten over de voortgang van de Amsterdamse aanpak. De gemeente Amsterdam voert regelmatig overleg met de betrokken ministeries over het dossier loden leidingen. In deze gesprekken blijven wij ook aandringen op een wettelijk verbod op loden leidingen in bestaande bouw. Voortgang Het opsporen en saneren van loden waterleidingen heeft blijvend de aandacht van het college. Het doel is dat alle Amsterdammers weer onbezorgd water uit de kraan kunnen drinken. Als daartoe aanleiding is ontvangt u opnieuw informatie over de laatste stand van zaken. Wij hopen u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Jakob Wedemeijer wethouder Bouwen en Wonen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Simone Kukenheim wethouder Zorg