Raadsbrief kwartiermakers.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad

23 december 2022 Behandeld door bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Datum

Onderwerp

Stand van zaken Nationaal Slavernijmuseum

Geachte raadsleden, Hierbij informeert het college u over de totstandkoming van het nationaal slavernijmuseum in Amsterdam en de plannen van de kwartiermakers voor de komende periode. Zoals u weet is het proces begonnen met het initiatiefvoorstel Een stap naar verdere erkenning van het Amsterdamse slavernijverleden van uw raad1. Het college wil een museum realiseren dat een belangrijke bijdrage levert aan de erkenning en herkenning van de slavernijgeschiedenis van Amsterdam en van Nederland. Een plek waar een breed publiek kan leren over die geschiedenis, maar ook over de doorwerking ervan in de samenleving van nu, en waar ruimte is dit verleden te verwerken. In navolging op de excuses voor het slavernijverleden door Amsterdam hebben meerdere steden in Nederland excuses aangeboden en 19 december jl. ook de Nederlandse staat. Dit benadrukt het belang van erkenning voor het leed van de tot slaaf gemaakten en hun nazaten. De urgentie voor en meerwaarde van zo’n museum is dus groot. Met dank aan de opstellers van het rapport Met de kracht van de voorouders2 is een uitgebreide inhoudelijke beschrijving van het museum gereed. Met dit rapport, de reacties van de Raad voor Cultuur en Amsterdamse Kunstraad3 en de besluiten van het college op 25 januari 2022 over het museum is de inhoudelijke verkenning naar het slavernijmuseum afgerond.

De volgende fase is de concrete uitwerking hiervan door de kwartiermakers. U bent over de kwartiermakers en hun opdracht geïnformeerd met de brief dd. 15 september 2022.Op basis van hun werk kan in 2023 een definitief besluit genomen worden over het realiseren van het museum.

1 Het initiatiefvoorstel, ingediend op 30 juni 2017 door de leden Blom, Duijndam en Mbarki en op 21 december 2017

unaniem aangenomen door de gemeenteraad. (2017-1573) 2 Met de kracht van de voorouders, door de Regiegroep NTASM dd. 28-5-2021 3 Advies Raad voor Cultuur en Amsterdamse Kunstraad over Nationale museale voorziening slavernijverleden dd. 1-11-2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 december 2022 Pagina 2 van 4

Opdracht aan de kwartiermakers Het college heeft er in samenspraak met het Rijk op 25 januari 2022 besloten om de volgende fase door drie kwartiermakers te laten uitvoeren. De kwartiermakers hebben ieder vanuit hun eigen expertise de gezamenlijke opgave een ondernemingsplan voor het museum op te stellen waarin alle facetten worden uitgewerkt. Hierin zal aandacht zijn voor de inhoud, de organisatie, huisvesting en een kostenraming van het museum en kenniscentrum. Naast het museale ondernemingsplan zijn ook het creëren van een breed maatschappelijk draagvlak en een locatieadvies onderdeel van de opdracht. Ook zetten de kwartiermakers de eerste activiteiten en publieke programmering op. Door deze zichtbare eerste resultaten wordt er ruimte gecreëerd voor experiment en lering. Hierbij betrekken en benutten de kwartiermakers jong, creatief en internationaal talent en wordt vanaf de start ingezet op kennisontwikkeling. Daarbij wordt de trans-Atlantische slavernijgeschiedenis als vertrekpunt en kernverhaal van het museum genomen, en tegelijkertijd bezien hoe vanaf de start het brede verhaal van het Nederlandse slavernijverleden verteld kan worden. Het rapport Locatieonderzoek slavernijmuseum Amsterdam4 dat d.d. 26 januari 2022 aan uw raad is gestuurd geeft een weerslag van de locatiestudie die eerder is uitgevoerd.

Hieruit volgde een shortlist van negen locaties die gezien worden als geschikt. De route naar het museum De kwartiermakers gaan het inhoudelijke werk van de verkenning en de kunstraden samen met betrokkenen uitwerken tot een gedragen plan voor het museum. Het museale concept, het maatschappelijk draagvlak en de keuze voor de locatie worden door de kwartiermakers in samenhang met elkaar uitgewerkt. De kwartiermakers trekken samen op om vanuit ieders kennis, achtergrond en netwerk een goed en breed gedragen resultaat te komen. Daartoe worden met verschillende groepen gesprekken gevoerd over deze aandachtsgebieden, soms samen en soms juist met de focus op één daarvan middels expertsessies, netwerkbijeenkomsten met erfgoedinstellingen, (internationale) werkbezoeken en samenwerking met internationale slavernijmusea. De kwartiermakers organiseren de volgende bijeenkomsten: 1. Reeks bijeenkomsten in Amsterdam en de rest van Nederland De komende periode organiseren de kwartiermakers meerdere gespreksbijeenkomsten met een diverse groep deelnemers. Deze zullen in Amsterdam plaatsvinden, maar ook in Groningen, Middelburg, Den Haag, Rotterdam en Arnhem. Steeds wordt de samenwerking met lokale partners gezocht. Het doel is het ophalen van inhoudelijke ideeën over de invulling van het museum en voor de programmering in aanloop naar de opening. 2.

Bijeenkomsten Suriname en de Caribische eilanden Doel van het museum is om het complete verhaal over de Nederlandse slavernijgeschiedenis vanuit alle perspectieven te belichten. Het vertrekpunt is de trans-Atlantische slavernij. Daarom is het van groot belang om de dialoog aan te gaan en om goed samen te werken met initiatieven en organisaties in Suriname en de Caribische delen van het Koninkrijk. De slavernij vond immers hoofdzakelijk in de voormalige koloniën plaats. Om op te halen welke beelden en verwachtingen er leven ten aanzien van het museum, zullen de museale en de maatschappelijke kwartiermaker in januari 2023 een werkbezoek brengen aan Suriname en de zes Caribische eilanden. Ook is het 4

Locatieonderzoek slavernijmuseum Amsterdam, gemeente Amsterdam December 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 december 2022 Pagina 3 van 4

essentieel betrokkenen onderdeel te maken van het proces en zo een breed netwerk op te bouwen. Het doel van de bijeenkomsten is om de opvattingen, belangen en zienswijzen in Suriname en de Caribische eilanden vast te leggen en inzichtelijk te maken zodat deze betrokken kunnen worden bij de besluitvorming over het museum door Rijk en Amsterdam. 3. Opbouwen van een ambassadeursnetwerk Het verkenningsrapport ziet het museum als spin in het web van het nationale kolonisatie- en slavernijverhaal van toen tot nu en van daar tot hier; een netwerkmuseum. Daarom is het belangrijk dat ambassadeurs zich willen verbinden aan het museum. Ambassadeurs die samen verschillende maatschappelijke lagen en disciplines vertegenwoordigen. De komende periode wordt gebruikt om een groep samen te stellen die zich willen binden aan en inzetten voor het slavernijmuseum. 4. Een bijeenkomst met betrokken organisaties Amsterdam, Nederland, de overzeese gebieden en Suriname kennen veel organisaties en comités die herdenkingen en andere bijeenkomsten organiseren over slavernij en over de afschaffing ervan, en die de belangen van nazaten behartigen. Het aantal grote en kleine initiatieven zal toenemen in het herdenkingsjaar, mede door de stimulans die uitgaat van de aan te vragen subsidies voor activiteiten in het kader van het herdenkingsjaar bij Rijkscultuurfondsen en gemeente Amsterdam.

De kwartiermakers gaan al deze organisaties in kaart brengen en verbinden met het doel om zo veel mogelijk van deze organisaties en comités te ontmoeten en samenwerkingen te verkennen. 5. Bijeenkomsten met stedelijke en nationale culturele, museale en erfgoedinstellingen Het toekomstige museum moet in goed contact staan met andere musea en zelfstandige tentoonstellingsmakers. De kwartiermakers organiseren daarvoor bijeenkomsten specifiek voor de samenwerking met deze instellingen. Naast deze bijeenkomsten bezoeken de kwartiermakers door heel Nederland voor hen relevante instellingen. Het doel van deze werkbezoeken is om samenwerking te bespreken, ideeën voor het museum op te halen en het netwerk te vergroten. De Amsterdamse culturele, museale -en erfgoedinstellingen gaan het meeste merken van het nieuwe museum. Zowel inhoudelijk in de samenwerking bij tentoonstellingen als in de samenwerking bij het trekken van publiek en schoolbezoek. De kwartiermakers zullen daarom het gesprek aangaan met directeuren, educatiemedewerkers en conservatoren van de Amsterdamse instellingen om ook met hen de positionering en het concept van het slavernijmuseum en het kenniscentrum te bespreken. 6. Participatie over de locatie van het museum Met een locatiekeuze wordt een plek gegeven aan het nationaal slavernijmuseum. Zo’n keuze is van grote maatschappelijke, culturele en ruimtelijke betekenis.

In het bijzonder voor degenen die zich al op uiteenlopende wijze hebben ingezet om een plek te geven aan het slavernijverleden van Nederland. Het college hecht veel waarde aan een transparant en open proces voor het vaststellen van de definitieve voorkeurslocatie en heeft daarom aangekondigd dat de locatiestudie wordt benut voor een uitgebreid participatietraject. Ik zal u eind januari van het nieuwe jaar nader informeren over de wijze waarop de participatie over de locatie in het eerste kwartaal van 2023 zal verlopen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 december 2022 Pagina 4 van 4

Samenwerking met het Rijk Het Rijk ondersteunt het initiatief van uw raad om een slavernijmuseum te realiseren en heeft voor de periode 2021-2024 € 1 miljoen per jaar beschikbaar gesteld om de ontwikkeling van een nationale museale voorziening slavernijverleden mogelijk te maken. De gemeente heeft om een goede start mogelijk te maken € 6 miljoen gereserveerd voor de periode 2023-2026. In november 2022 is met de meerjarenbrief De kracht van creativiteit van staatssecretaris Uslu bekend geworden dat het Rijk 29 miljoen bijdraagt aan de daadwerkelijke realisatie van het nationaal slavernijmuseum in Amsterdam5. Tot slot Het belang om tot een nationaal slavernijmuseum te komen is groot. Met de aanstelling van de kwartiermakers is een belangrijke stap gezet in dit proces op weg naar besluitvorming. Vanzelfsprekend heeft uw raad daarbij een beslissende rol. Daarom organiseert het college een technische sessie op 13 februari 2023 waar de kwartiermakers u zullen meenemen in het proces. U kunt hier vragen stellen en input leveren voor het vervolg. U ontvangt binnenkort de uitnodiging voor deze technische sessie. Als de kwartiermakers de participatie afgerond hebben en een museaal ondernemingsplan gereed is kan op voordracht van het college en in afstemming met het Rijk, uw raad een besluit nemen over de realisatie van het museum.

Daarmee belooft 2023 een belangrijk en beslissend jaar te worden voor het slavernijmuseum.

Ik hoop u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

Touria Meliani Wethouder Kunst & Cultuur en Inclusiviteit en Antidiscriminatiebeleid

5 Meerjarenbrief 2023-2025 De kracht van creativiteit, cultuur midden in de samenleving dd. 4 november 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl