Raadsbrief infobrief Mbo-starters op de arbeidsmarkt tijdens Covid-19.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 30 september 2022 MBO en toeleiding arbeidsmarkt Sofyan Mbarki Directie OJZ bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

O&S onderzoek Mbo-starters op de arbeidsmarkt tijdens Covid-19

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) is onmisbaar voor de stad Amsterdam en biedt onze jongeren perspectief. Een goede opleiding en start op de arbeidsmarkt is een springplank voor de rest van je leven. Onderwijs is vaak de oplossing voor jongeren die dreigen af te glijden. Ik zie dat het mbo in onze stad voor een aantal uitdagingen gesteld wordt. De kwaliteit van het onderwijs staat voor mij voorop. Goed onderwijs, dat aansluit bij de vraag op de arbeidsmarkt is daarbij een prioriteit. Nog altijd kiezen weinig jongeren voor het mbo, tegelijkertijd zien we dat er in de stad en op de arbeidsmarkt juist grote behoefte is aan vakmensen. Zonder mbo’ers geen verduurzaming van de stad, geen personeel in de zorg en geen nieuwe woningen. Onterecht wordt het mbo als minder gezien, terwijl juist hier de vakmensen van morgen worden opgeleid. Ook krijgen sommige van onze jongeren geen eerlijke kans bij het betreden van de stage- en arbeidsmarkt. Zij krijgen te maken met discriminatie op diverse gronden, zoals hun leeftijd, een beperking, opleidingsniveau, of culturele of etnische achtergrond en dat is onacceptabel. De arbeidsmarkt zou onze jongeren, wie ze ook zijn en waar ze ook vandaan komen, juist een kwalitatief goede stage en baan moeten bieden. Zodat ze tijdens hun opleiding of bij de overstap van het onderwijs naar de arbeidsmarkt niet uitvallen.

Dit vergt ook dat opleidingen goed aansluiten op de vraag vanuit onze arbeidsmarkt. Kansrijk opleiden, dat is wat we moeten doen. En hiervoor is een goede samenwerking tussen de mbo’s en het bedrijfsleven onontbeerlijk. Als wethouder MBO en Economische Zaken zie ik kansen om deze samenwerking te versterken. Zodat we er samen voor kunnen zorgen dat we jongeren opleiden voor banen met toekomstperspectief, en dat iedereen een eerlijke kans krijgt op de arbeidsmarkt. Ik wil mij daarbij hard maken voor juist die jongeren die dit het hardste nodig hebben. Onderzoek naar baankansen van mbo-starters Om ervoor te zorgen dat jongeren een kansrijke start maken op de arbeidsmarkt, is het belangrijk om goed zicht te houden op de arbeidsmarktkansen van mbo-studenten die net zijn afgestudeerd (mbo-starters). Daarom is aan Onderzoek & Statistiek (O&S) gevraagd om de baankansen van mbo-starters in Amsterdam in kaart te brengen. Daarbij is specifiek onderzocht wat het effect van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2022 Pagina 2 van 4

de Covid-19 pandemie is geweest op hun baankansen. In het vervolg van deze brief informeer ik u over de onderzoeksresultaten - en hoe deze zich verhouden tot het Amsterdamse mbo-beleid. Impact van Covid-19 op de baankansen In het onderzoek staan de baankansen van mbo-afgestudeerden de eerste twee jaar na hun afstuderen centraal. Er is gekeken naar mbo-studenten die aan een Amsterdamse mbo-instelling een diploma hebben behaald in de periode van 2016/’17 tot en met 2019/’20. Bij deze studenten is na drie maanden, na een half jaar, na een jaar en na twee jaar na hun afstuderen gepeild of zij werk in loondienst hebben1. Er is vervolgens een vergelijking gemaakt tussen de baankansen van Amsterdamse mbo-starters die vóór en tijdens de Covid-19 pandemie de arbeidsmarkt op zijn gegaan. In het onderzoek komen onder andere de volgende bevindingen naar voren:  De Covid-19-pandemie lijkt geen invloed te hebben gehad op het aantal afgestudeerden aan Amsterdamse mbo-instellingen in schooljaar 2019/’20 die aan het einde van de eerste lockdown hun diploma hebben behaald.  Het aandeel Amsterdamse mbo-starters met werk ligt structureel lager dan gemiddeld in Nederland, ook vóór de Covid-19 pandemie.  Amsterdamse mbo-starters zijn harder geraakt op de arbeidsmarkt tijdens de Covid-19pandemie dan landelijk.

De baankansen van mbo-starters is tijdens de Covid-19-restricties het sterkst gedaald onder afgestudeerden met een mbo-2-diploma.  De daling in het aandeel werkende mbo-starters was het sterkst in het domein Economie, op ieder mbo-niveau. Dit hangt sterk samen met de sluiting van de horeca, een sector waarin veel economiestudenten komen te werken. Dit is ook het domein waarin de meeste mbo-starters afstuderen in Amsterdam. Na de eerste vaccinatieronde is het aandeel werkenden in dit domein weer volledig hersteld.  In het domein Zorg & Welzijn is het aandeel mbo-2-starters met een baan na de eerste vaccinatieronde sterk gestegen. Betekenis van de onderzoeksresultaten voor het Amsterdamse beleid Het onderzoek laat zien dat mbo-starters die tijdens de Covid-19 pandemie de arbeidsmarkt op zijn gegaan na drie en na zes maanden na het afstuderen minder vaak een baan hadden dan mbostarters uit eerdere jaren. De invloed van de vaccinatieronde die na deze periode op gang kwam, is terug te zien in de stijging van het aandeel mbo-starters met werk. In september 2021 lag het aandeel mbo-starters met een baan weer rond het niveau van voorgaande jaren. Dit is een positieve ontwikkeling. Maar de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt laat op een aantal punten structureel te wensen over.

Zo blijkt uit het onderzoek dat Amsterdamse mbo-starters structureel minder vaak een baan hebben dan het landelijk gemiddelde. Dit geldt dus ook voor de periode van voor de coronapandemie. Een van de verklaringen hiervoor is dat er door Amsterdamse mbo-studenten minder vaak voor een techniekopleiding wordt gekozen dan landelijk het geval is. Dit vind ik een grote zorg: vakmensen in de techniek zijn hard nodig voor de grote opgaven waar we als stad voor staan. Daarnaast liggen er juist in de technieksector veel baankansen voor mbo-studenten. We 1

De afgestudeerden uit studiejaar 2016/’17, 2017/’18 en 2018/’19 kunnen tot twee jaar na afstuderen worden gevolgd, de afgestudeerden uit studiejaar 2019/’20 tot een jaar na afstuderen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2022 Pagina 3 van 4

zetten daarom vanuit het college in op aantrekkelijk techniekonderwijs. Zo werkt de gemeente Amsterdam samen met Sterk Techniek Onderwijs (STO) Amsterdam om aantrekkelijk techniekonderwijs aan te bieden voor vmbo-leerlingen, en om een nieuwe Techschool te realiseren. Ik vind het belangrijk om, samen met het bedrijfsleven, tekorten in deze sector tegen te gaan en voldoende jongeren op te leiden voor een beroep met hoge baankansen. Verder laat het onderzoek zien dat met name mbo-2-starters en afgestudeerden in het domein Economie op alle niveaus de baankansen sterk zagen teruglopen tijdens de Covid-19 pandemie. Over de aansluiting van sommige beroepsopleidingen op mbo-niveau 2 en binnen het domein Economie met de arbeidsmarkt bestonden al zorgen. De Covid-19 pandemie heeft deze al bestaande problematiek tijdelijk uitvergroot. Dit is zorgelijk, omdat juist de aansluiting van het onderwijs met de arbeidsmarkt cruciaal is en dan met name voor mbo-niveau 1 en 2 opleidingen. Deze jongeren lopen meer kans om in een kwetsbare positie terecht te komen, waarbij armoede en criminaliteit op de loer liggen. Daarom zetten we hier als gemeente extra op in en gaan we kijken hoe we beleid op dit thema kunnen door ontwikkelen. Ik ben van plan om het onderzoek naar mbo-starters op de arbeidsmarkt te continueren en de resultaten in te zetten om ons beleid tijdig bij te sturen wanneer dat nodig is.

Dit is belangrijk, omdat we pas over een aantal jaar de volledig impact van de Covid-19 pandemie kunnen overzien. Ook is de arbeidsmarkt de afgelopen jaren veranderd; er zijn in veel sectoren grote tekorten ontstaan en de flexibilisering van de arbeidsmarkt is fors toegenomen. Op deze, en toekomstige ontwikkelingen, moeten we goed zicht blijven houden. Daarnaast informeer ik de raad later dit jaar over het schoolloopbanenonderzoek mbo met de meest recente informatie over zaken zoals het aantal inschrijvingen, de stagetekorten en het studiesucces van mbo-studenten. Nieuwe mbo-beleidsagenda’s Een goede aansluiting tussen het onderwijs en arbeidsmarkt is cruciaal. Het onderzoek heeft laten zien dat dit echter niet altijd vanzelfsprekend is. Zo heeft de pandemie invloed gehad op de baankansen binnen de mbo-niveaus en opleidingsrichtingen. Het onderzoek laat zien dat tijdens de Covid-19 pandemie name mbo-2-starters en afgestudeerden in het domein Economie hard zijn geraakt. Deze problematiek speelt al langer en is niet zomaar op te lossen. Desalniettemin blijven we onze inzet onverminderd voortzetten, en blijven we hierover het gesprek voeren met Amsterdamse mbo-instellingen en het bedrijfsleven. Toekomstbestendig onderwijs en een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt is één van mijn prioriteiten voor de komende vier jaar.

Het mbo als perspectiefmachine voor onze jongeren. Zoals ook in het coalitieakkoord is benoemd, zijn we er trots op dat Amsterdam vooroploopt met haar MBO-Agenda. De uitkomsten van het onderzoek onderstrepen voor mij nogmaals dat het belangrijk is om te blijven investeren in het mbo in de stad. Op dit moment investeren we in het mbo met de MBO-Agenda, de uitvoeringsagenda Onderwijs-Arbeidsmarkt, de uitvoeringsagenda Jongeren in een kwetsbare onderwijspositie (JIKOP) en het VSV-beleid. We zijn samen met de Amsterdamse mbo-instellingen, het bedrijfsleven en andere partners bezig met het opstellen van nieuwe beleidsagenda’s. Daarin zal onder andere aandacht zijn voor een goede aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, voor jongeren in een kwetsbare onderwijspositie die meer ondersteuning

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2022 Pagina 4 van 4

nodig hebben en voor het aanbieden van toekomstgericht beroepsonderwijs, om te voorkomen dat Amsterdamse jongeren dreigen af te glijden. Ik verwacht de raad hierover in het voorjaar van 2023 te informeren. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder MBO en toeleiding arbeidsmarkt

Bijlagen 1. Onderzoek ‘Mbo-starters op de arbeidsmarkt tijdens Covid-19’

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl