Raadsbrief_Hersteloperatie toeslagenaffaire.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs

Datum

3 februari 2021

Behandeld door M. Louter Onderwerp

Hersteloperatie toeslagenaffaire

Bijlage

1. Brief VNG Toeslagenaffaire 22 januari 2021

Geachte commissieleden,

Veel Amsterdammers zijn diep geraakt door de toeslagenaffaire. Uit cijfers van de Belastingdienst blijkt dat ongeveer 1.700 Amsterdammers het slachtoffer zijn geworden van onterechte fraudeverdenkingen en keiharde invorderingen van de Belastingdienst, waartegen zij zich nauwelijks konden verweren. Bovendien zorgden de problemen met toeslagen bij veel ouders voor een negatieve spiraal van problemen. Bij gedupeerde ouders gaat het vaak niet alleen meer om een schuld bij de Belastingdienst, maar speelt er inmiddels veel meer. Voor wie in de problemen is geraakt, is compensatie en herstel een enorm complexe opgave geworden. Het college geeft hoge prioriteit aan de ondersteuning die wij ouders bieden in deze hersteloperatie vanuit de Belastingdienst. Daarbij gaan we naast de ouder staan en bieden we ondersteuning bij de brede hulpvraag (schuldhulpverlening, wonen, zorg, gezin en werk). Specifiek voor wonen geldt dat het college al langere tijd samenwerkt met de Amsterdamse corporaties in een sluitende aanpak om huisuitzettingen om financiële redenen te voorkomen. Voor de groep slachtoffers van de toeslagenaffaire hebben de corporaties aangegeven dat ze alles op alles zetten om te voorkomen dat deze gezinnen uit hun huis worden gezet. De ontwikkelingen vanuit het kabinet volgden elkaar de afgelopen weken in een hoog tempo op.

En wat het college betreft, blijft dit voorlopig zo, want er is nog geen goede oplossing voor het herstel voor ouders met schulden. In deze brief informeer ik u over de meest recente ontwikkelingen. Het college ontvangt binnenkort van de Belastingdienst/Toeslagen gegevens van gedupeerde Amsterdamse ouders om te kunnen starten met het benaderen van deze groep. En het college heeft de intentie om gemeentelijke vorderingenweg te strepen, conform de oproep van de VNG. Maar het college maakt zich zorgen om ouders met schulden: er is op korte termijn een goede oplossing nodig vanuit het kabinet om ouders met schulden een schone lei te bieden. In deze brief licht ik deze punten nader toe.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 3 februari 2021 Kenmerk Pagina 2 van 4

Machtiging om contact op te kunnen nemen met ouders Het college pleit al langere tijd voor adequate gegevensuitwisseling vanuit de Belastingdienst/Toeslagen, zodat gemeenten, die ouders graag hun ondersteuning aan willen bieden, de gedupeerden ook actief kan benaderen. In de brief aan de Tweede Kamer van 18 januari 20211 geeft de staatssecretaris aan dat zij een machtigingsbesluit aan gemeentes heeft gestuurd om dit te regelen. Het college heeft op 2 februari 2021 ingestemd met deze machtiging en de maatschappelijke dienstverlening in elk stadsdeel gemachtigd om toegang te krijgen tot deze gegevens zodat zij contact op kunnen nemen met gedupeerde Amsterdamse ouders. De Belastingdienst/Toeslagen heeft bekend gemaakt dat zich inmiddels 1.383 Amsterdammers bij de Belastingdienst hebben gemeld voor herstel. De maatschappelijk dienstverleners gaan op korte termijn van start met het benaderen van deze ouders. Een aandachtspunt bij deze vorm van gegevensuitwisseling is dat het college nog steeds erg beperkt is in de mogelijkheden richting gedupeerden. Via de machtiging handelt het college namens de Belastingdienst/Toeslagen en kan (op aandringen van de Autoriteit Persoonsgegevens) de gegevens alleen gebruiken om contact op te nemen met een neutraal aanbod voor ondersteuning. Wenst de ouder dit niet, dan moeten de gegevens onmiddellijk vernietigd worden.

Bestandsvergelijkingen waarmee de gemeente zou kunnen zien of een ouder al een vaste contactpersoon, klantmanager of (schuld)hulpverlener heeft, zijn niet mogelijk. Ook een check op openstaande vorderingen bij de gemeente zelf is niet geoorloofd. Het college is natuurlijk blij dat we eindelijk actief contact op kunnen nemen met ouders, maar loopt met deze beperkingen weer tegen nieuwe grenzen aan.

Wegstrepen gemeentelijke vorderingen In de kamerbrief van 18 januari2 gaf de staatssecretaris aan dat zij alle openstaande schulden van de gedupeerde ouders bij de Belastingdienst schrapt. En dat ook andere publieke schuldeisers zich hierbij aansloten. Daarbij noemde zij de oproep van de VNG aan gemeenten om ook de schulden van de gedupeerde ouders kwijt te schelden. Het college wil de openstaande schulden bij de gemeente Amsterdam van gedupeerde Amsterdamse ouders van de toeslagenaffaireschrappen. Daarbij geldt net als bij de andere publieke schuldeisers dat in elk geval de schulden die voortvloeien uit ernstig misbruik hiervan uitgezonderd blijven. Voor wat betreft de uitvoering hiervan zal worden aangesloten bij de landelijke lijn vanuit de VNG.

1

https://www.rijksoverheid.nl/regering/bewindspersonen/alexandra-vanhuffelen/documenten/kamerstukken/2021/01/18/kamerbrief-over-hersteloperatiekinderopvangtoeslag-t.b.v.-debat-19-januari 2 https://www.rijksoverheid.nl/regering/bewindspersonen/alexandra-vanhuffelen/documenten/kamerstukken/2021/01/18/kamerbrief-over-hersteloperatiekinderopvangtoeslag-t.b.v.-debat-19-januari

Gemeente Amsterdam

Datum 3 februari 2021 Kenmerk Pagina 3 van 4

Tegelijkertijd hebben we een aantal aandachtspunten bij de uitvoering van deze intentie. Zoals aangegeven bij de beperkte mogelijkheden voor gegevensuitwisseling in de vorige paragraaf, ontbreekt het ons aan een totaaloverzicht van gedupeerde ouders, van wie we gemeentelijke informatie, zoals informatie over invorderingen, kunnen opzoeken. Het kan dus goed zijn dat de gemeente toch een invorderingsmaatregel toepast bij een gedupeerde ouder, omdat de gemeente niet op de hoogte is dat het om een gedupeerde gaat. Waar ouders aangeven dat ze onze ondersteuning willen, weten we dit wel en zullen we overgaan tot het schrappen van vorderingen. Ook kunnen we vorderingen stoppen wanneer een ouder zichzelf bij ons kenbaar maakt als gedupeerde. Maar het college zou liever overgaan tot proactief afzien van vorderingen. Het college dringt – ook in VNG verband – erop aan bij het kabinet om de noodzakelijke randvoorwaarden te regelen zodat gemeente proactief de schulden van gedupeerde ouders kunnen kwijtschelden.

Totaalpakket nodig voor ouders met schulden Hoe nodig ook, met het wegstrepen van schulden door overheidsschuldeisers zijn veel ouders niet voldoende geholpen. Het schrappen van gemeentelijke- en andere publieke vorderingen moet nadrukkelijk onderdeel uitmaken van een totaalpakket. Alleen met een totaalpakket kunnen ouders krijgen wat zij nodig hebben: een schone lei. Daarvoor moet er een regeling komen die uitsluit dat (al dan niet private) schuldeisers met separate claims, met alle gevolgen van dien, kunnen komen. Het college dringt er – ook in VNG verband – op aan dat het kabinet dit regelt op korte termijn. En geen betalingen te doen aan ouders met schulden voordat dit geregeld is. Anders helpt het kabinet ouders van de regen in de drup. In bijlage 1 vindt u de brief van de VNG van 22 januari jl., waarin de VNG aandacht vraagt voor dit probleem en een aantal aanbevelingen doet om tot een totaalpakket voor ouders met schulden te komen.

Tot slot Het college is – met de VNG – blij dat we de getroffen gezinnen in Amsterdam op korte termijn actief kunnen benaderen. We bieden alle ouders ondersteuning bij hun brede hulpvraag. Dit is van groot belang om te zorgen dat ouders niet alleen recht wordt gedaan, maar dat zij ook weer perspectief terugkrijgen om verder te gaan en de nare tijd achter zich te laten. Amsterdam geeft hoge prioriteit aan het bieden van ondersteuning aan deze groep ouders. We verstevigen de aanpak in de komende weken door te gaan werken met één stedelijk dedicated team van de gezamenlijke MaDi’s en een nieuw telefoonnummer waar ouders direct een medewerker aan de telefoon krijgen die gespecialiseerd is in deze problematiek. Ik informeer u later deze maand uitgebreider over onze aanpak, in een brief waarin ik ook aangeef hoe het college uitvoering geeft aan motie 1429 van het lid Taimounti cs. over een zichtbaarheidscampagne om gedupeerden te bereiken (TA2021-000086) en motie 1430 van het lid Flentge cs. over de eerdere vergoeding van 750 euro die gedupeerden van de Belastingdienst kregen (TA2021-000087).

Gemeente Amsterdam

Datum 3 februari 2021 Kenmerk Pagina 4 van 4

Wat de schulden van ouders betreft: van onze eigen vorderingen willen we afzien. Maar voor veel ouders is veel meer nodig: een goede oplossing zodat ze met een schone lei kunnen beginnen aan herstel. Hierover blijft het college samen met de VNG in gesprek met het kabinet. Het college houdt u hierover op de hoogte. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering