Raadsbrief Drillrapgerelateerde problematiek.pdf

Aan Van Onderwerp Datum

De gemeenteraad Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam Stand van zaken acties en maatregelen aangaande drillrapgerelateerde problematiek 3 juni 2021

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissie AZ heb ik de afgelopen tijd verschillende keren met u gesproken over het fenomeen drillrap en het zorgwekkende geweld dat daar in sommige gevallen mee samenhangt. In deze brief geef ik een tussenstand van de acties en de maatregelen. Daarbij hecht ik eraan nog eens te benoemen dat de nadruk ligt op het problematiseren van crimineel gedrag en niet op het criminaliseren van de muziekstroming. Rapmuziek is immers een manier om je te uiten, een manier om talent te uiten en een verhaal te vertellen dat gaat over het (straat)leven. Dit vraagt een genuanceerde koers om drillrapgerelateerde problematiek aan te pakken, met zowel preventieve als repressieve elementen en met oog voor talentontwikkeling. Intensieve projectgroep We zien de afgelopen jaren steeds meer dat gewelddadige conflicten onderdeel zijn geworden van de straatcultuur in Amsterdam. Sommigen groepen en/of leden van (criminele) drillrapgroepen mengen zich in dit geweld. Zo zijn er diverse incidenten bekend, helaas ook met dodelijke afloop. Bij het dodelijke steekincident in Scheveningen (d.d. 10 augustus 2020) waren (ook) jongeren gelieerd aan de Amsterdamse drillscene betrokken. Al eerder, namelijk in de zomer van 2019, leidde een conflict tussen twee drillrapgroepen (met o.a.

een schietpartij op een woning en een gewelddadige ontmoeting in de openbare ruimte) tot de start van een intensieve projectgroep van politie, OM en gemeente. Deze richt zich op het duiden van het fenomeen drill, het leren van buitenlandse ervaringen, het goed beleggen van casuïstiek, het slim verbinden van opsporing, vervolging en het bestuurlijk instrumentarium, de inzet van conflictbemiddeling en, naast de ingestelde groepsaanpakken, ook tot het onderzoeken wat nog meer nodig is. Samen met partners (stadsdelen, veiligheids- en zorgpartijen) en in opdracht van de driehoek zijn er diverse acties ondernomen: a) Het netwerk van partners in de wijk en stad vergroten en de mogelijkheden van informatieuitwisseling tussen partners versterken; b) Online-mogelijkheden van interventies verder verkennen; c) (Meer) inzet van OM en politie bij een aantal drillgroepen (en daarmee samenvallende groepsaanpakken); d) In G4-verband samenwerken; e) Koers bepalen drillrapgerelateerde problematiek. Daarnaast is er, in de commissie AZ van 28 januari jl, op initiatief van DENK gesproken over het Rotterdamse onderzoek ‘Cappen voor Clout’1 en is aangekondigd dat er ook onderzoek wordt gedaan naar de Amsterdamse context. 1

Het onderzoek is te vinden via deze link: https://www.eur.nl/media/92463

Gemeente Amsterdam

3 juni 2021 Pagina 2 van 4

Analyse In het Trendbeeld 2021 van de politie komt naar voren dat drillrappers veelal zeer jonge rappers zijn (tot een jaar of 20) behorend tot een groep en loyaal aan een bepaalde buurt. Ze vallen op door het tonen van (nep)wapens en het gebruik van gezicht bedekkende kleding in hun videoclips. Veel voorkomende onderwerpen in de raps zijn andere drillgroepen, geweld, drugs en wapens. Uit recent onderzoek naar Rotterdamse drillrappers blijkt dat als deze rappers betrokken zijn bij geweld, de oorzaak en gevolgen hiervan zich meestal beperken tot de drillmuziek zelf en de daarmee samenhangende sociale media. In Amsterdam heeft de politie een analyse gemaakt van de leden van de Amsterdamse drillgroepen. Drillrapgroepen zijn behoorlijk divers van aard. Sommige leden staan hoog op de muzikale en/of criminele ladder en anderen juist laag, de mate van populariteit op kanalen als YouTube varieert aanzienlijk, evenals de omvang van de groepen. Opvallende uitkomst is dat een aantal groepsleden (nog) laag staat op de criminele ladder, maar bijvoorbeeld wél in beeld is gekomen bij de politie in verband met een geweld-of steekincident. Kennelijk is bij deze, vaak jonge leden, de drempel om geweld te gebruiken laag. Personen zonder (noemenswaardige) antecedenten zijn in staat om een ernstig ‘startdelict’ te plegen.

Andersom komt ook voor: rappers die een hoog aanzien hebben en over geweld rappen, zijn niet altijd degenen die ook geweld toepassen. De analyse wordt gebruikt door politie en OM om te kiezen waar de inzet nodig is van het strafrechtelijk instrumentarium. Er zijn ongeveer 14 groepen die zich uitgeven als drillgroepen in Amsterdam. Naast de aard van de groepen, verschilt de omvang en de (groeps)dynamiek. Van zeven van deze groepen zijn leden opgenomen in groepsaanpakken. Het onderzoek naar de Amsterdamse context van het fenomeen, dat op dit moment wordt uitgevoerd door de Universiteit Utrecht, geeft nog meer duidelijkheid over de aard en omvang van deze groepen en over (lokale) karakteristieken en dynamiek. De uitkomsten van dit onderzoek zullen na de zomer met u worden gedeeld, zoals ook aangegeven in de Commissie van 29 maart jl. Stand van zaken a) Netwerken bouwen en informatie-uitwisseling -

-

-

Er is bij het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (AcVZ) samen met partners een training vormgegeven voor professionals en organisaties om hen meer duiding te geven over het fenomeen drillrap en handvatten te geven over hoe je hierover bijvoorbeeld in gesprek kan gaan en waar je op moet letten. Een diverse groep professionals vanuit gemeente, straatcaches, politie en zorgpartijen geven deze training. Er is tevens een handelingskader geschreven. Deze wordt ook met u gedeeld na het zomerreces. Er is contact gelegd met vertegenwoordigers van rapstudio’s, labels en platformen achter de rapmuziek, om open te kunnen communiceren op het moment dat zich dilemma’s of incidenten voordoen, maar ook om als dat passend is contact te hebben over talentontwikkeling en kansen. Daarnaast is het doel om samen een vuist te maken tegen het bieden van een podium voor crimineel gedrag dat negatief op muziek afstraalt. Er wordt geïnvesteerd (door de gemeentelijke directie Jeugd, stadsdelen en het AcVZ) in het uitbouwen en verbreden van het (jeugd)preventieve netwerk met expertise over drillrap. Experts in de wijken op het gebied van drillrap leiden anderen op, zodat deze kennis

Gemeente Amsterdam

3 juni 2021 Pagina 3 van 4

en kunde breder bekend wordt. Zo wordt deze kennis beter belegd in de netwerken rondom risicojongeren en niet alleen bij individuen of kleine partijen die hierin gespecialiseerd zijn. b) Online mogelijkheden -

De politie signaleert online en offline trends en actualiteiten en fungeert als kennisbank rond drillrap. Het OM heeft al succesvol vervolgd voor het bezit hebben/tonen van vuurwapens in videoclips. OM en politie hebben blijvend aandacht voor vuurwapens in clips. Er is behoefte bij professionals om zowel monitorend, preventief als repressief aanwezig te kunnen zijn in het online domein om zo (meer) inzicht te krijgen in de online leefwereld waarin (drill)rappers zich begeven en om bijvoorbeeld bij (dreigende) incidenten in de offline wereld te kunnen interveniëren. Er is een inventarisatie gemaakt over de mogelijkheden en (juridische) beperkingen bij online monitoring, het preventief aanwezig zijn en ook het inzetten van interventies. Op basis van die inventarisatie wordt een visie ontwikkeld op het online interveniëren met als doel de samenwerking met partners rond dit thema verder te organiseren, uiteraard binnen de wettelijke kaders.

c) (Groeps)aanpak drillgroepen -

-

De ervaringen in Engeland leerden dat netwerksamenwerking noodzakelijk is waar het gaat om drillrapgerelateerde problematiek. De groepsaanpak is in Amsterdam voor een aantal groepen ingezet. Betrokken partijen – waaronder het stadsdeel, OM en politie - trekken hierin nauw op om op maat interventies in te zetten. Zo wordt bijvoorbeeld gekeken naar preventieve programma’s die instroom van jongeren in de gewelddadige drillscene kan voorkomen. Naar aanleiding van incidenten gelieerd aan drillrapgroepen, zijn er strafrechtelijke onderzoeken gestart, is er opgespoord en vervolgd. Dat vraagt om afstemming met de keten, want het is van belang om binnen het netwerk op te treden als één overheid. Dus geen hulpverleningsaanbod bieden met een gevangenisstraf in zicht. Maar juist wel aanbod of inzet doen als een verdachte (binnenkort) vrijkomt.

d) Samenwerking G4 verband -

Er is met de politie en gemeente Rotterdam samengewerkt bij het uitvaardigen van gebiedsverboden naar aanleiding van het incident in Scheveningen; Er is op operationeel niveau (kennis)uitwisseling tussen steden als Almere, Rotterdam en Den Haag; In G4-verband worden de mogelijkheden verkend omtrent het ontwikkelen van het online gebiedsverbod.

e) Koers drillrapgerelateerde problematiek In 2020 heeft de projectgroep rondom drillrap van gemeente, politie en het OM gefungeerd als vraagbaak bij dilemma’s, bij nieuwe initiatieven, communicatie over drillrap of als er doorbraken moesten worden gerealiseerd in casuïstiek. Ook heeft deze samenwerking ervoor gezorgd dat de informatiepositie is verbeterd, er een sterk netwerk is gebouwd in de stad, er is geïnvesteerd in

Gemeente Amsterdam

3 juni 2021 Pagina 4 van 4

kennis en duiding van het fenomeen drillrap en de samenhang tussen drillrap en geweld. Hierbij wordt aangesloten bij bestaande initiatieven en instrumenten vanuit zowel preventieve als repressieve elementen: 1) Talent in de rapmuziek de goede kant op motiveren door mogelijkheden tot ontplooiing te bieden (o.a. programma Positief Perspectief, het credible messengersnetwerk en lokale aanpak stadsdelen); 2) Preventie van crimineel gedrag en tegengaan en/ of oplossen van conflicten (lokale aanpak stadsdelen op het gebied van mediation, programma Positief Perspectief); 3) Online aanpak binnen de wettelijke kaders (monitoring, preventie, interventie); 4) Aanpak van groepen en personen door middel van de groepsaanpakken en/of de persoonsgerichte aanpak vanuit het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (op doorgroeiers, Top600, etc.); 5) Tegengaan van wapengeweld, wapengebruik en (illegaal) wapenbezit op straat en online in o.a. clips wordt meegenomen in de doorontwikkeling van de wapenaanpak voor 2021 en 2022. Een aanpak die is gebaseerd op een wetenschappelijk fundament gecombineerd met ervaringskennis. Ten slotte Het onderzoek naar de Amsterdamse context van drillrapmuziek en geweld is in volle gang. Na het zomerreces informeer ik u over de opbrengsten en inzichten van dit onderzoek naar de drillrapscene in de Amsterdamse context.

Daarbij ontvangt u dan eveneens het handelingskader dat is gemaakt voor professionals.

Met vriendelijke groet,

Femke Halsema Burgemeester