raadsbrief CvO iPGAR 2024

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 november 2024 Openbare Orde en Veiligheid Femke Halsema, burgemeester secretariaatoov@amsterdam.nl Rapport commissie van onderzoek integrale Persoonsgerichte Aanpak – Radicalisering

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgevoegd treft u het rapport van de onafhankelijke commissie van onderzoek naar de bescherming van de belangen van personen in de integrale persoonsgerichte aanpak – radicalisering (iPGA-R). In 2021 is vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd; toen luidde één van de aanbevelingen het onderzoek te herhalen, en de voortgang op de gedane aanbevelingen te toetsen. In de commissie AZ van 7 november heb ik u toegezegd dit rapport met u te delen voorafgaand aan de bespreking van de voortgang van het programma Radicalisering en Extremisme. In deze brief wordt eerst ingegaan op de conclusies van de commissie van onderzoek. Daarna wordt ingegaan op de aanbevelingen en de wijze waarop opvolging gegeven zal worden aan deze aanbevelingen. Conclusies van de commissie van onderzoek De iPGA-R functioneert sinds vijf jaar in de huidige vorm en wordt gecoördineerd door de samenwerkende partners in het programmateamoverleg - radicalisering.1 De ervaring die is opgedaan in de iPGA-R ziet de commissie terug in de zorgvuldigheid van de werkwijze binnen de aanpak. De commissie stelt vast dat de iPGA-R is ontwikkeld tot een specialistische aanpak op een specifiek thema. De commissie formuleert de volgende conclusies:

1

De kernpartners zijn: gemeente Amsterdam (OOV, WPI en GGD), de Amstelland gemeenten (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouderkerk a/d Amstel en Uithoorn), politie, Openbaar Ministerie, Reclassering Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 2 van 5

1. In de opvolging van de aanbevelingen van de commissie uit 2021 zijn goede resultaten geboekt De commissie concludeert dat de meeste aanbevelingen uit 2021 zijn opgevolgd en ziet positieve effecten terug in de uitvoering. De instroom en uitstroom vinden zorgvuldig plaats en de mogelijkheden van rechtsbescherming zijn duidelijker. 2. Er zijn aanbevelingen die nog opvolging behoeven Het betreft hier de aanbevelingen over de samenwerking tussen de kernpartners. De kernpartners moeten nog overkoepelende afspraken maken over bezwaar- en beroepsprocedures en het inrichten van de gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijkheid.2 Daarnaast dient de samenwerking met de Functionaris Gegevensbescherming (FG) en de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam (CPA) gerealiseerd te worden. 3. Er zijn verbeteringen in de werkwijze nodig Het dynamisch beoordelingskader, het instrument wat gebruikt wordt om te bepalen of een persoon wel of niet instroomt, biedt waardevolle handvatten om een casus te analyseren. Echter, ‘problemen op leefgebieden’ zijn een voorwaarde voor instroom, maar in de praktijk wordt deze voorwaarde niet eenduidig toegepast. Daarnaast kan de beoordeling van de inzet van interventies verder verbeterd worden, zodat tijdig kan worden gestuurd op de proportionaliteit van de inzet. 4.

De iPGA-R is ontwikkeld tot een specialistische en professionele aanpak De kwaliteit van de rapportages en de professionaliteit van de medewerkers is hoog. De instroom komt zorgvuldig tot stand. Een punt van aandacht is wel dat het overzicht op het gehele proces belegd is bij een klein aantal personen, wat de aanpak kwetsbaar kan maken als deze personen wegvallen. 5. Een permanent lerende aanpak is van belang De commissie signaleert drie aandachtspunten in het kader van een permanent lerende aanpak. Ten eerste dient opname in de aanpak een besluit ingevolge de Algemene wet

2 Er is sprake van een gezamenlijke verwerkersverantwoordelijkheid volgens art. 26 van de Algemene verordening

gegevensverwerking (AVG), wanneer twee of meer verwerkingsverantwoordelijken gezamenlijk de doeleinden en middelen van de verwerking bepalen. Zij stellen hun respectieve verantwoordelijkheden voor de nakoming van de verplichtingen uit hoofde van de AVG vast, met name met betrekking tot de uitoefening van de rechten van de betrokkene, door middel van een onderlinge regeling. Daarin wordt afgesproken hoe er moet worden omgegaan met de rechten van betrokkenen, wie klachten of vragen van betrokkenen beantwoordt, hoe moet worden omgegaan met een eventueel datalek, etc. Verder moet uit de regeling blijken welke rol de gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken respectievelijk vervullen en wat hun verhouding met de betrokkenen is. Vanwege de gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijkheid moeten de partijen ook afspraken maken over het uitvoeren van een Data Privacy Impact Assessment (DPIA).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 3 van 5

bestuursrecht (Awb) te zijn. Op die manier biedt een besluit tot opname de mogelijkheid tot bezwaar en beroep en kan het besluit een rechterlijke toetsing doorstaan. Ten tweede is meer overzicht nodig op de gegevensdeling, om de privacy van betrokkenen te waarborgen. Als laatste vragen ontwikkelingen in de uitingsvormen van extremisme om een lerende aanpak. Bijvoorbeeld als het gaat om de langdurige ondermijning van de democratische rechtsorde of nieuwe vormen van extremisme. Door regelmatig te reflecteren kan de aanpak hierin mee ontwikkelen. Aanbevelingen van de commissie van toezicht Op basis van de hierboven beschreven bevindingen heeft de commissie een vijftal brede aanbevelingen geformuleerd. De stuurgroep Veiligheid en Zorg onderschrijft deze aanbevelingen en beschrijft per aanbeveling hoe er opvolging aan wordt gegeven. 1. Onderzoek verbetering van de aansluiting van het beleidskader bij de praktijk voor twee aspecten: criterium ‘problemen op leefgebieden en inzet interventies De commissie stelt dat het criterium ‘problemen op leefgebieden’ voor instroom in de iPGA-R in de praktijk moeilijk toepasbaar is vanwege de beperkte informatiepositie bij instroom.

Daarnaast constateert de commissie dat het evalueren van de doelmatigheid en proportionaliteit van interventies lastig is, omdat de verantwoording van interventies een te algemeen karakter heeft om het effect te bepalen. Met andere woorden, de voortgang van de interventie wordt wel verantwoord maar nog onvoldoende in relatie tot het doel en de proportionaliteit. De stuurgroep Veiligheid en Zorg zal onderzoeken of ‘problemen op leefgebieden’ een criterium moet blijven voor opname in de iPGA-R of dat het zich enkel leent om verantwoording af te leggen gedurende het iPGA-R traject. Verder komt er meer nadruk te liggen op de evaluatie van de doelmatigheid en proportionaliteit van de ingezette interventies. 2. Vergroot de toegankelijkheid van rechtsbescherming voor personen in de aanpak Deze aanbeveling van de commissie valt uiteen in een drietal specifieke adviezen die betrekking hebben op de rechtsbescherming van personen in de aanpak. Het gaat om de opname in de iPGA-R als besluit in de Algemene wet bestuursrecht, de toegankelijkheid van informatie over rechtsbescherming en het aanstellen van één aanspreekpunt voor, AVGverzoeken, klachten en juridische procedures.

Besluit Algemene wet bestuursrecht Allereerst stelt de commissie dat de beslissing om iemand op te nemen in de iPGA-R volgens recente jurisprudentie gezien moet worden als een besluit ingevolge de Algemene wet bestuursrecht. De stuurgroep Veiligheid en Zorg onderschrijft dit standpunt en de notificatiebrieven en rechtsmiddelenclausule worden hier op aangepast.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 4 van 5

Toegankelijkheid informatie over rechtsbescherming Wat betreft de toegankelijkheid van deze informatie: personen in de iPGA-R kunnen in de notificatiebrief en in het convenant iPGA-R lezen met welk doel hun persoonsgegevens worden verwerkt, wat hun rechten zijn op grond van de AVG, hoe zij in contact kunnen komen met de Functionaris Gegevensbescherming en dat zij een klacht kunnen indienen bij de toezichthouder (Autoriteit Persoonsgegevens). Wat nog ontbreekt is dat personen ook een klacht kunnen indienen bij de Ombudsman van de Metropool Amsterdam. Bovenal constateert de commissie dat het convenant iPGA-R niet actueel is, en dat het niet goed leesbaar is door het ambtelijke taakgebruik. De commissie beveelt aan om de informatie op een vindbare, laagdrempelige en begrijpelijke manier te vermelden op de website, toegespitst op deze aanpak. Conform de aanbeveling van de commissie van onderzoek zal de rechtsmiddelenclausule in de notificatiebrief worden aangepast. Ook zullen de beschikbare mogelijkheden voor rechtsbescherming in begrijpelijke taal en op een vindbare locatie gepubliceerd worden. Het convenant wordt tenslotte geactualiseerd in begrijpelijke taal. Eén aanspreekpunt De commissie beveelt aan om voor klachten, AVG-verzoeken en juridische procedures één centraal aanspreekpunt in te stellen.

Voor AVG-verzoeken is er een wettelijke basis voor het instellen van één contactpunt. De stuurgroep streeft ernaar dit ook mogelijk te maken voor klachten en juridische procedures. Echter, omdat hier geen wettelijke basis voor is moet dit eerst nader onderzocht worden. 3. Registreer structureel welke gegevens worden uitgewisseld binnen de aanpak en bied overzicht over de verwerking van persoonsgegevens door kernpartners Binnen de iPGA-R worden door de kernpartners gegevens uitgewisseld over personen. De commissie acht het van belang dat deze uitwisseling beter geregistreerd wordt. Op dit moment zijn er wel afspraken over gegevensuitwisseling binnen het samenwerkingsverband opgenomen in het convenant, maar deze moeten verder geconcretiseerd en uitgebreid worden. Daarnaast verwerken de kernpartners in de iPGA-R persoonsgegevens voor hun eigen werkzaamheden wanneer dit noodzakelijk is voor hun wettelijke taak. De commissie vindt het wenselijk dat de gemeente deze verwerking inzichtelijk maakt, ook voor de personen in de iPGA-R. Er worden daarom afspraken gemaakt met de kernpartners over de gegevens die door hun worden verwerkt. Daarnaast worden uitgangspunten vastgesteld voor de omgang met deze gegevens. 4. Versterk de organisatorische inbedding in de praktijk. De iPGA-R is een specialistische aanpak en kent daarom een organisatorische kwetsbaarheid.

Het specialisme en het overzicht is namelijk bij een beperkt aantal professionals belegd. De commissie ziet dat dit inherent is aan de aanpak en ook positieve gevolgen heeft voor de zorgvuldigheid. Om deze kwetsbaarheid te verminderen en de aanpak weerbaarder te maken voor de toekomst beveelt de commissie aan om de aanpak beter in te bedden in de bestaande

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 5 van 5

gemeentelijke organisatorische structuren, zodat de werklast en inhoudelijke kennis beter verdeeld wordt. De stuurgroep Veiligheid en Zorg onderkent de organisatorische kwetsbaarheid en ziet de noodzaak van het realiseren van structurele betrokkenheid van de FG, CPA en andere relevante gemeentelijke structuren. 5. Zet in op het doorontwikkelen van een overstijgende, permanent lerende aanpak De commissie acht het wenselijk te investeren in reflectie op een hoger abstractieniveau. Dit is gericht op nut, noodzaak en meerwaarde van de iPGA-R in relatie tot de maatschappelijke opgave en de veranderende regelgeving binnen het sociaal- en veiligheidsdomein. Dit is onderdeel van de bestaande praktijk, waarbij aandacht is voor de aansluiting van de aanpak bij maatschappelijke fenomenen, de doelmatigheid van de aanpak, het bestuurlijk draagvlak en het draagvlak bij de kernpartners. Tot slot Opnieuw heeft het onderzoek naar de bescherming van belangen van personen in de iPGA-R waardevolle inzichten opgeleverd. Omdat de iPGA-R ingrijpt in de levens van Amsterdammers moeten we ons voortdurend afvragen of we het juiste doen, of de inzet proportioneel is, en hoe we de inzet verantwoorden. Daarom committeert de stuurgroep Veiligheid en Zorg zich aan periodieke toetsing, en zal over enkele jaren opnieuw onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren.

Met vriendelijke groet, Namens de stuurgroep Veiligheid en Zorg

Femke Halsema burgemeester

Bijlagen 1. Rapport commissie van onderzoek

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl