Raadsbrief bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel werkgevers

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 april 2021 Armoede en Schuldhulpverlening Marjolein Moorman Directie inkomen, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie’ van voormalig raadslid Ceder (CU) en raadslid El Ksaihi (D66)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 26 februari 2021 hebben voormalig raadslid Ceder (CU) en raadslid El Ksaihi (D66) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Werkgevers helpen om werknemers te helpen door Schuldpreventie’. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Te onderzoeken hoeveel bedrijven en in welke sectoren bedrijven te maken hebben met zware schuldenproblematiek bij hun medewerkers, hoeveel medewerkers van die bedrijven zware schuldenproblematiek hebben en welke impact deze schuldenproblematiek heeft op de bedrijven en hun medewerkers; 2. Te onderzoeken hoe de gemeentelijke organisatie en partners (bijv. Pantar, aanbestede diensten, etc.) als één van de grootste werkgevers van de stad op dit moment omgaat met schuldenproblematiek onder werknemers; 3. Aansluitend op de uitkomst van de onderzoeken uit bovenstaande punten te onderzoeken op welke manier bedrijven met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek in dienst actief ondersteunt, opgeleid en ingelicht kunnen worden in het signaleren van schuldenproblematiek. En welke mogelijkheden er zijn voor doorverwijzing naar schuldhulpverlening middels gesprekken met betrokken partners; 4.

Naar aanleiding van de onderzoeken en in de gesprekken met betrokken partijen zoals MKB, VNO-NCW en het maatschappelijk middenveld een oproep te doen tot een Schuldenakkoord met werkgevers met veel werknemers in dienst met zware schuldenproblematiek; 5. In dit mogelijke Schuldenakkoord afspraken voor HR-afdelingen van bedrijven op te nemen over: welke partijen mee doen, hoe zij het beste ondersteunt en ingelicht kunnen worden, een directe lijn met de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen opstellen, op welke manier zij schuldenproblematiek kunnen signaleren en melden en al deze informatie actief te verspreiden onder werkgevers.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 2 van 7

Het college waardeert het werk dat de indieners hebben verzet om dit initiatiefvoorstel te schrijven en de betrokkenheid bij dit actuele en relevante onderwerp. Hieronder treft u een reactie van het college op het voorstel. Bestuurlijke reactie Het college is van mening dat voormalig raadslid Ceder en raadslid El Ksaihi in het initiatiefvoorstel een zeer relevant en actueel thema aansnijden. In de huidige coronacrisis is het meer dan ooit van belang om Amsterdammers die extra kwetsbaar zijn zo goed mogelijk te ondersteunen. Het college wil zo dicht mogelijk bij alle mensen staan. Het initiatiefvoorstel sluit goed aan bij deze ambitie. Onlangs is het college gestart met de (door)ontwikkeling van de zogeheten aanpak Sociaal Werkgeverschap. Door middel van deze aanpak zetten we als gemeente enerzijds in op het bestrijden van schuldenproblematiek onder onze eigen medewerkers. Dat doen we via het project Schulden op de Werkvloer. Anderzijds werken we aan een brede samenwerking met andere werkgevers. De doorontwikkeling van de aanpak Sociaal Werkgeverschap heeft raakvlakken met alle punten uit het initiatiefvoorstel. Het college beschouwt het initiatiefvoorstel als ondersteunend aan de aanpak Sociaal Werkgeverschap. We staan dan ook positief tegenover het voorstel. Op onderdelen vragen we u om het voorstel aan te passen, opdat het zo goed mogelijk op de aanpak aansluit.

Ten aanzien van de eerste drie punten is het advies van het college om de invalshoek van het onderzoek aan te scherpen met een voorstel voor actieonderzoek onder Amsterdamse werkgevers. Via de aanpak Sociaal Werkgeverschap voeren we gesprekken met werkgevers over schuldenproblematiek. Een actieonderzoek met werkgevers kunnen we per direct als onderdeel van de aanpak oppakken. Ten aanzien van het vierde en vijfde punt is het advies om op basis van opgedane ervaringen binnen de aanpak Sociaal Werkgeverschap te beoordelen of een schuldenakkoord een oplossing is voor werkgevers met veel werknemers met schulden in dienst. Hieronder schetsen we de achtergrond van de aanpak Sociaal Werkgeverschap, waarna we in relatie tot alle onderdelen van het initiatiefvoorstel een verdere toelichting geven. Achtergrond In de Amsterdamse Agenda armoede en schulden 2019-2022 stelde het college dat werkende minima een groep is waar het bijzondere aandacht voor heeft. We willen deze Amsterdammers vooral meer hulp bieden om perspectief op een betere inkomenssituatie te vergroten. Hiervoor stelden we een gericht plan van aanpak voor op (‘Meer kansen voor werkende minima’). Medio 2020 is dit plan vastgesteld in de gemeenteraad. Een belangrijk onderdeel ervan is dat we verschillende maatregelen nemen om schuldhulpverlening specifiek voor werkende minima te intensiveren.

Onder andere door in zetten op meer kennis en bewustwording over de problematiek bij intercedenten, managers en andere backoffice-medewerkers. In februari 2021 brachten we daarnaast de zogeheten Investeringsagenda 2021-2022: corona-offensief armoede en schulden uit. Op 7 april jl. is deze agenda in de commissie Werk, Inkomen en Onderwijs besproken. In de investeringsagenda kondigden we aan dat we in 2021 onder andere extra middelen beschikbaar stellen om schulden op de werkvloer aan te pakken, zowel binnen de gemeente als bij andere werkgevers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 3 van 7

Sinds 2016 is binnen de gemeentelijke organisatie het project Schulden op de Werkvloer van kracht. Via dit project helpen we onze eigen medewerkers met financiële problemen door een snelle en laagdrempelige koppeling met specialistische hulp te organiseren. Het project is geleidelijk opgeschaald. In 2020 rolden we de werkwijze gemeentebreed uit en komen al onze werknemers in aanmerking voor passende hulp. Dat leidde afgelopen jaar tot een totaal van 40 hulptrajecten. Daarnaast verzorgen we sinds 2020 regelmatig workshops over schuldenproblematiek voor leidinggevenden. De workshops geven inzicht in het hulpaanbod en behandelen de rol die een leidinggevende gedurende een schuldhulpverleningstraject kan spelen. In 2021 blijven we binnen onze organisatie actief inzetten op brede aandacht over schuldenproblematiek op de werkvloer. Doordat de coronacrisis financiële risico’s voor diverse kwetsbare werknemers in de stad vergroot, erkent het college dat extra investeringen in bredere ondersteuning van de doelgroep werkende minima zeer relevant zijn. Met de extra middelen die we hiervoor in de investeringsagenda beschikbaar stellen geven we per direct een bredere aanpak Sociaal Werkgeverschap vorm. Voorbereidingen daartoe hebben we de afgelopen periode getroffen. In het bijgevoegde plan van aanpak lichten we de aanpak nader toe.

Een kernpunt in het plan is dat we extra inzetten op verdere samenwerking met externe organisaties (werkgevers). Werkgevers zijn door loonbeslagen relatief snel op de hoogte van betalingsproblemen bij hun medewerkers. Daardoor kunnen ze een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van (oplopende) schulden.

1. Onderzoek naar bedrijven en sectoren waar schuldenproblematiek onder werknemers speelt en wat hier de impact van is Informatie en onderzoek Schuldenproblematiek onder werkenden krijgt de laatste jaren brede aandacht, zowel in Amsterdam als in landelijke gremia. Er zijn verschillende studies naar de mate waarin werkenden met problemen te maken hebben en wat hier de impact van is. Inzichten hierover hebben we betrokken bij de (door)ontwikkeling van verschillende programma’s waarin we met werkgevers samenwerken. Een belangrijk voorbeeld hiervan is het Amsterdamse Taalakkoord. Ook bij de (door)ontwikkeling van de aanpak Sociaal Werkgeverschap hebben we de inzichten en opgedane ervaringen meegenomen. Onder andere het Nibud doet sinds 2006 peilingen naar financiële problematiek op de werkvloer. In 2017 verscheen een uitgebreid rapport met de titel ‘Personeel met schulden’. Hierin presenteert het instituut algemene cijfers over het thema en gaat het specifiek in op de rol van werkgevers. Belangrijke bevindingen waren dat 62% van de werkgevers aangaf medewerkers te hebben waarbij sprake is van financiële problemen en dat de gevolgen daarvan ingrijpend zijn: de betreffende werknemers zijn vaker ziek, doorgaans minder productief en ze ervaren vaker stress. Een derde van de werkgevers ziet schulden als reden om een contract niet te verlengen.

Tegelijkertijd is acht op de tien werkgevers bereid om werknemers met financiële problemen te ondersteunen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 4 van 7

Bij het benaderen van werkgevers in het kader van de aanpak Sociaal Werkgeverschap wijzen we, onder andere gebaseerd op deze bevindingen van het Nibud, nadrukkelijk op de impact van financiële problemen op het welzijn en functioneren van werknemers. Dat doen we integraal door ook te wijzen op de impact van taalachterstanden onder werknemers. Taalproblematiek zorgt tevens voor extra risico’s1 en gaat relatief vaak samen met financiële problematiek. In 2019 beschreef Stichting Lezen & Schrijven binnen welke beroepsgroepen de percentages laaggeletterdheid en laaggecijferdheid het hoogst zijn2. Met name binnen de schoonmaak zijn beide problematieken relatief veel aanwezig. Via het Amsterdamse Taalakkoord werken we daarom hoofdzakelijk samen met werkgevers uit branches waar de risico’s het grootst zijn (o.a. schoonmaak, horeca en logistiek). Ook binnen de aanpak Sociaal Werkgeverschap is het onze intentie om in eerste instantie te focussen op meer samenwerking met werkgevers die relatief veel kwetsbare medewerkers in dienst hebben. Gezien het bovenstaande is het college van mening dat er in algemene zin belangrijke informatie bekend is over de mate waarin taal- en schuldenproblematiek onder werkenden speelt en wat hier de impact van is. Het college denkt dat aanvullend onderzoek, waar in het initiatiefvoorstel om wordt verzocht, relevant is.

Dat geldt vooral voor nader onderzoek naar de ondersteuningsbehoeftes van Amsterdamse werkgevers om hun werknemers zo goed mogelijk te helpen. Dergelijk onderzoek sluit aan bij de aanpak Sociaal Werkgeverschap en kan per direct als onderdeel van de aanpak worden opgepakt. Het college verzoekt voormalig raadslid Ceder en raadslid El Ksaihi om het initiatiefvoorstel op het eerste punt te wijzigen en in te zetten op actieonderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van Amsterdamse werkgevers.

2. Onderzoek naar hoe de gemeente en partners omgaan met schuldenproblematiek onder werknemers Schulden op de Werkvloer In 2016 is binnen de gemeente op kleine schaal gestart met de aanpak Schulden op de Werkvloer. Hiermee geven we als werkgever het goede voorbeeld door eigen medewerkers met financiële problemen te helpen. In de afgelopen jaren ontwikkelden we de aanpak verder en in juni 2020 rolden we Schulden op de Werkvloer gemeentebreed uit. Inmiddels komen alle medewerkers ervoor in aanmerking. Ze kunnen zichzelf aanmelden, maar ook leidinggevenden kunnen dat (met instemming van de medewerker) doen. Na een aanmelding wordt een verkennend gesprek gepland met een gespecialiseerde medewerker van de Kredietbank Amsterdam. Vervolgens wordt passende hulpverlening bepaald en direct georganiseerd. Dit kan variëren van financieel advies tot schuldhulpverlening, budgetbeheer of bedrijfsmaatschappelijk werk. Het aantal aanmeldingen voor hulp steeg van 13 medewerkers in 2019 naar 40 medewerkers in 2020. 1 Stichting Lezen & Schrijven deed diverse studies naar de mate waarin taalproblematiek op de

werkvloer speelt en wat hier de gevolgen van zijn. Verschillende inzichten zijn gebundeld in de factsheet ‘Laaggeletterdheid en werk’ (januari 2019). 2Zie het rapport ‘Spreiding van laaggeletterdheid’, april 2019.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 5 van 7

In 2020 zijn we als onderdeel van Schulden op de Werkvloer gestart met het organiseren van maandelijkse workshops over schuldenproblematiek voor leidinggevenden. Deze workshops geven inzicht in het hulpaanbod en behandelen de rol die een leidinggevende gedurende een schuldhulpverleningstraject kan spelen. Daarnaast wordt stilgestaan bij het bespreekbaar maken van het onderwerp. In de komende periode kunnen ook andere werkgevers deze workshops inzetten en de door ons geleerde lessen bij het opzetten van Schulden op de Werkvloer meenemen. Maatwerk Zowel in relatie tot taalproblematiek als in relatie tot financiële problematiek erkent het college dat maatwerk voor specifieke groepen relevant is. In Amsterdam verzorgen we daarom taalcursussen op maat voor werknemers3 en hebben we voor verschillende kwetsbare groepen een specialistische schuldenaanpak. Een aantal groepen waarvoor we dit organiseren zijn jongeren, ondernemers en bijstandsgerechtigden. We werken hiervoor intern nauw samen met andere afdelingen en programma’s4. Daarnaast trekken we op met externe partners zoals PACT Amsterdam en Moedige Dialoog5. Zodoende zorgen we voor ondersteuning op maat voor onder andere eigen werknemers en werknemers van de Werkbrigade. Het is onze intentie om behoeftes van andere werkgevers op dit gebied te verkennen als onderdeel van de aanpak Sociaal Werkgeverschap.

Hiervoor organiseren we zogeheten klankbord-overleggen. Gezien het bovenstaande is het college van mening dat de manier waarop we als gemeente zelf met schuldenproblematiek onder werknemers omgaan grotendeels bekend is. Het college denkt dat vooral aanvullend onderzoek dat ingaat op de werkwijze van partners en andere externe organisaties relevant is. Bij een aantal samenwerkingspartners organiseren we een specialistische schuldenaanpak, maar we vinden het waardevol om de uitbreidingsmogelijkheden hiervoor te verkennen. Het college verzoekt voormalig raadslid Ceder en raadslid El Ksaihi om het initiatiefvoorstel op het tweede punt te wijzigen en – overeenkomstig het wijzigingsverzoek over het eerste punt – in te zetten op actieonderzoek dat we samen met verschillende samenwerkingspartners kunnen oppakken.

3. Onderzoek naar hoe bedrijven ondersteund kunnen worden bij signaleren van schuldenproblematiek en doorverwijzen naar schuldhulpverlening

3 De taalcursus ‘Taal op de Werkvloer’ is onderdeel van het professionele aanbod van het Taaloffensief.

De cursus kenmerkt zich door een koppeling te maken met de specifieke werkpraktijk van de deelnemende werknemers. De cursus wordt op locatie van de werkgever georganiseerd. 4 Het gaat hierbij onder andere om het platform Amsterdam Divers & Inclusief, Pantar, het Werkgevers Service Punt en Bureau Social Return. 5 Zowel PACT Amsterdam als Moedige Dialoog organiseren netwerken om samenwerking tussen bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden te stimuleren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 6 van 7

Integrale aanpak Als gemeente zijn we in verschillende werkgeversnetwerken actief. Eén daarvan is het samenwerkingsverband van het Amsterdamse Taalakkoord. In de gesprekken met de werkgevers uit dit netwerk hanteren we steeds nadrukkelijker een integrale benadering, waarbij we zowel aan taal- als financiële problematiek aandacht geven. Deze werkwijze kondigden we eerder aan in het Uitvoeringsplan Taaloffensief 2019-2022. Sinds dit jaar inventariseren we onder de partners van het taakkoord zowel in hoeverre taalproblematiek als in hoeverre financiële problematiek onder medewerkers speelt. Zodoende voeren we met een aantal werkgevers inmiddels eerste gesprekken over mogelijkheden om (ook) financiële problemen bij hun medewerkers op te lossen. Ook bij werkgevers waarmee we in contact komen in het kader van de aanpak Sociaal Werkgeverschap en die (nog) niet zijn aangesloten bij het Amsterdamse Taalakkoord zijn we voornemens deze brede inventarisatie te doen. Om werkgevers zo goed mogelijk te ondersteunen bij het organiseren van passende hulp voor hun werknemers betrekken we ze bij de (door)ontwikkeling van de brede aanpak Sociaal Werkgeverschap. Het is onze intentie om in co-creatie relevant ondersteuningsaanbod samen te stellen en direct te organiseren.

Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit het ontwikkelen van gericht trainingsaanbod over minimaregelingen of verbinding leggen met Buurtteams Amsterdam zodat zij financiële spreekuren op locatie kunnen verzorgen. Ook werken we aan specifiek communicatie- en informatiemateriaal waarmee we de route naar de gemeente en hulpinstanties zo laagdrempelig en eenvoudig mogelijk maken. Bij de ontwikkeling van dit materiaal betrekken we werkgevers actief en we verwerken hun aandachtspunten en suggesties. Gezien het bovenstaande is het college van mening dat de manier waarop Amsterdamse bedrijven omgaan met schuldenproblematiek onder hun werknemers nog niet volledig bekend is. Ook de ondersteuningsbehoeftes die ze hebben om hier een grotere rol in op te pakken is vooralsnog in beperkte mate inzichtelijk. We achten aanvullend onderzoek hiernaar relevant en denken dat dit goed als onderdeel van de aanpak Sociaal Werkgeverschap kan worden opgepakt. Het college verzoekt voormalig raadslid Ceder en raadslid El Ksaihi om het initiatiefvoorstel op het derde punt te wijzigen en – overeenkomstig met het wijzigingsverzoek bij het eerste en tweede punt – in te zetten op actieonderzoek naar ondersteuningsbehoeftes van werkgevers dat we kunnen oppakken met de verschillende partijen die bij de aanpak Sociaal Werkgeverschap betrokken zijn.

4./5.

Oproepen tot een schuldenakkoord met afspraken voor HR-afdelingen van bedrijven

Schuldenakkoord Het college erkent dat het afsluiten van een Schuldenakkoord kan bijdragen aan een bredere bewustwording en betrokkenheid bij schuldenproblematiek. In Amsterdam is er met het Amsterdamse Taalakkoord een lokaal samenwerkingsverband met werkgevers waar de aanpak van schulden onderdeel van is. Werkgevers die het taalakkoord ondertekenen wijzen we nadrukkelijk op de rol die ze bij het oplossen en voorkomen van schuldenproblematiek kunnen spelen en welke ondersteuning de gemeente ze daarbij kan bieden. Daarnaast zetten we als

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 april 2021 Pagina 7 van 7

onderdeel van de aanpak Sociaal Werkgeverschap in op verdere samenwerking met werkgevers, zoals reeds beschreven in deze brief. Het college acht het zinvol om de resultaten en ervaringen van de bredere aanpak Sociaal Werkgeverschap af te wachten, voordat we een eventuele oproep doen om een nieuw akkoord te sluiten waarmee we meer aandacht voor schuldenproblematiek stimuleren. Gezien het bovenstaande verzoekt het college voormalig raadslid Ceder en raadslid El Ksaihi het initiatiefvoorstel op het vierde en vijfde punt te wijzigen, zodat we op een later moment (begin 2022) – op basis van de uitkomsten van het onderzoek – kunnen bezien op welke manier we de samenwerking met werkgevers continueren en mogelijk een oproep te doen tot het sluiten van een schuldenakkoord. Conclusie Alle punten uit het initiatiefvoorstel sluiten nauw aan bij de ambitie van het college om financiële problematiek onder werknemers zoveel mogelijk te voorkomen en aan te pakken. Ook hebben alle punten raakvlak met de (door)ontwikkeling van een bredere aanpak Sociaal Werkgeverschap. Het college verzoekt voormalig raadslid Ceder en raadslid El Kasihi daarom om het initiatiefvoorstel te wijzigen, opdat we met behulp van aanvullend actieonderzoek de aanpak zo gericht mogelijk kunnen inzetten. We verwachten dat meer informatie over de resultaten van onze geïntensiveerde inzet begin 2022 inzichtelijk is.

Op basis daarvan zullen we onze vervolginzet bepalen. Op grond van het voorgaande verzoekt het college voormalig raadslid Ceder (CU) en raadslid El Ksaihi (D66) een gewijzigd initiatiefvoorstel in te dienen. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoede en Schuldhulpverlening

Bijlagen 1. Plan van aanpak Sociaal Werkgeverschap

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl