Raadsbrief bestuurlijk verplaatsen 280922.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 september 2022 Burgemeester Femke Halsema Directie Openbare Orde & Veiligheid (secretariaatOOV@amsterdam.nl) Afdoening toezegging over bestuurlijk verplaatsen uit de commissievergadering van 8 september 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u dat de gemeente Amsterdam bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in hoger beroep gaat tegen de uitspraak van de Rechtbank Amsterdam d.d. 30 augustus 2022 inzake bestuurlijk verplaatsen. Dat heb ik besloten na overleg met de Hoofdofficier van Justitie en de Politiechef. Zoals in de vergadering van de commissie Algemene Zaken op 8 september toegezegd, stel ik u hiermee van dat besluit op de hoogte. De uitspraak van de rechtbank heeft betrekking op een noodbevel dat aan actievoerders van Extinction Rebellion is gegeven op 18 september 2020. Actievoerders die geen gehoor gaven aan het bevel en de vordering een kruispunt te verlaten, zijn op basis van dat noodbevel bestuurlijk verplaatst. De rechtbank oordeelt dat de inzet van een noodbevel gerechtvaardigd was. Er was sprake van ernstige wanordelijkheden door de langdurige blokkade van aan de straat vastgelijmde demonstranten. Daarbij blokkeerden ze een calamiteitenroute naar het VU medisch centrum. De rechtbank oordeelt echter ook dat bestuurlijk verplaatsen op basis van een noodbevel niet geoorloofd is, omdat sprake zou zijn van vrijheidsontneming en artikel 175 uit de gemeentewet daarvoor onvoldoende grondslag biedt. In de commissievergadering noemde ik de uitspraak fundamenteel.

Hij is van grote invloed op de wijze waarop wij als driehoek kunnen optreden in dergelijke situaties. In 2019 is voor het eerst bestuurlijk verplaatst bij een grootschalige verkeersblokkade. Na aanhouding van 111 activisten werd namelijk de maximale verwerkingscapaciteit in de strafrechtsketen (bij individuele aanhoudingen) bereikt, terwijl de blokkade bij lange na niet was opgeheven. Om deze toch te kunnen beëindigen zijn de actievoerders toen bestuurlijk verplaatst op grond van een noodbevel. Sinds 2019 zijn enkele keren per jaar in Amsterdam actievoerders bestuurlijk verplaatst in situaties waarin geen sprake was van geweld, maar wel grootschalig optreden van politie nodig was om de openbare orde te herstellen. In al deze gevallen was de capaciteit in de strafrechtketen ontoereikend om actievoerders individueel te kunnen aanhouden. Bestuurlijke verplaatsing vond plaats nadat de demonstratie was ontbonden en actievoerders ruimschoots de tijd was gegeven zelf te vertrekken. Daarbij beschouwde de driehoek bestuurlijk verplaatsen in het geval van vreedzame demonstranten als proportioneel. Om ongelijke behandeling in één groep te voorkomen (deels

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2022 Pagina 2 van 2

individueel aanhouden, deels verplaatsen) is na 2019 telkens de hele groep verplaatst, en zijn onder de vreedzame actievoerders geen aanhoudingen verricht. Als driehoek beschermen wij de grondwettelijke vrijheid om te demonstreren, maar zijn wij ook genoodzaakt om tegen wanordelijkheden als langdurige verkeersblokkades op te treden. Het enige doel van dat optreden is steeds geweest om, nadat de demonstratie was ontbonden, de voortdurende wanordelijke situatie zo snel mogelijk te beëindigen. Hoewel wij als driehoek oog hebben voor de fundamentele opmerkingen van de rechter, zien wij bij grote blokkades en aanhoudende schaarste in de strafrechtketen geen verantwoord alternatief: bestuurlijk verplaatsen beschouwen wij nu als een noodzakelijke en proportionele handelwijze. Gezien het oordeel van de rechtbank zien wij op dit moment echter geen ruimte dit instrument in te zetten. Mede gezien de gevolgen voor het optreden in de praktijk, achten wij het daarom zinvol en van belang dat de Raad van State zich buigt over deze kwestie.

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl