Raadsbrief Amsterdams Stagepact MBO.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 april 2024 MBO, Economische Zaken Sofyan Mbarki OJZ bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsbrief Amsterdams Stagepact MBO

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met trots presenteer ik u het Amsterdams Stagepact MBO. Het Stagepact is essentieel voor onze stad met haar 40.000 mbo-studenten en de grote vraag van bedrijven naar gekwalificeerd personeel. De economische noodzaak voor bedrijven om mbo-studenten aan zich te binden is evident: zonder hen staat de toekomst van een bloeiende onderneming op het spel. We zien helaas te vaak dat studenten moeite hebben met het vinden van een passende stage. Ook verschilt de kwaliteit van begeleiding te vaak waardoor niet alle jongeren het beste uit de stage kunnen halen. En veel te veel mbo-studenten ontvangen geen stagevergoeding, en wanneer ze die wel ontvangen, is er een enorm verschil tussen mbo-stagevergoedingen en hbo- en wostagevergoedingen. Wij vinden dit onrechtvaardig en spannen ons daarom in om dit zoveel mogelijk gelijk te trekken. Mbo-vakmensen zijn cruciaal voor de grote uitdagingen van onze stad – en ons land – en de vraag naar mbo-vakmensen is hoog en neemt steeds verder toe. De instroom op de arbeidsmarkt is al jaren lager dan de uitstroom van gepensioneerden. Het aantrekken van buitenlandse kenniswerkers alleen is ook niet voldoende, dus moet er volop ingezet worden op het lokaal aanwezige talent. Bedrijven die niet op tijd investeren in dit talent in de stad zullen op termijn niet meer mee kunnen doen.

Het Stagepact helpt bedrijven en studenten elkaar in een vroeg stadium te vinden om daarmee beiden toekomstbestendig te maken. In het Stagepact slaan we de handen ineen met de Amsterdamse mbo-instellingen, de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en het bedrijfsleven. Het doel van het Stagepact is dat elke mbo-student in Amsterdam toegang heeft tot een passende stageplek, met goede begeleiding, een eerlijke vergoeding en dat er geen sprake meer is van stagediscriminatie. Om dit te bereiken, gaan we vanaf vandaag aan de slag met vier concrete ambities die uiterlijk in 2027 gerealiseerd zijn. Het Amsterdams Stagepact MBO is hiermee de eerste regionale samenwerking op de vier belangrijkste doelen van het landelijk MBO-Stagepact met commitment van bedrijven in de regio (bijlage 1). Ik zie het als één van mijn belangrijkste opdrachten om de brug tussen het bedrijfsleven en het mbo te slaan. Als wethouder Economische Zaken en MBO ben ik trots om te zien hoe we samen met het bedrijfsleven en het Amsterdamse mbo de krachten nu bundelen. Onderwijs en economie kunnen niet zonder elkaar en die unieke samenwerking bepaalt de kracht van beiden. De stageperiode is een belangrijk onderdeel binnen iedere mbo-opleiding en het moment waarop het

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 april 2024 Pagina 2 van 6

mbo en het bedrijfsleven samenkomen. De stage is voor studenten vaak een eerste stap naar werk. Dit systeem is bijna uniek in de wereld en vele landen zijn jaloers op die vervlechting. Tijdens de stage leert de stagiair in de praktijk de noodzakelijke vakkennis, en sociale en professionele vaardigheden. Tegelijkertijd komen bedrijven tijdens de stage vroegtijdig in contact met potentiële werknemers. Het is dé manier om jong talent aan zich te binden, wat tegenwoordig bittere noodzaak is. Door de huidige vergrijzing op de arbeidsmarkt en toenemende personeelstekorten heeft het bedrijfsleven mbo-opgeleide werknemers heel hard nodig. Wil je als bedrijf over tien jaar nog mee kunnen doen, dan zal je nu moeten investeren in jong talent. Met het Amsterdams Stagepact MBO werken alle ondertekenaars (bijlage 2) aan een waardevolle, veilige en positieve stage voor alle mbo-studenten én werkgevers en stomen we gezamenlijk de jonge generatie vakmensen klaar die onze stad nodig heeft. De uitdagingen Stages zijn een cruciaal onderdeel van een mbo-opleiding en een eerste opstap naar werk: ze bieden studenten waardevolle kennis en vaardigheden voor de toekomst. Ook zijn stages een kans voor werkgevers om jong talent aan zich te binden op een steeds krappere arbeidsmarkt. Het is daarmee een economische noodzaak voor bedrijven dat studenten de stageperiode geslaagd afronden.

Toch zien we een aantal uitdagingen om bedrijven en jong talent samen te brengen. Zo lukt het studenten niet altijd om een stage te vinden die bij hen past en deze succesvol af te ronden. Vooral voor mbo-niveau 1 en 2 zijn passende stages schaars. In een aantal sectoren is er sprake van een mismatch tussen vraag en aanbod. Er zijn dan meer studenten dan stages, het aanbod van stages is onvoldoende bekend bij studenten of opleidingen of voldoen niet aan de behoeften van bedrijven. Dit kan betekenen dat studenten studievertraging oplopen en pas later starten op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd worden bedrijven geconfronteerd met vergrijzing en hebben ze dringend behoefte aan gekwalificeerd personeel. Bedrijven die niet in contact komen met jong talent zullen op langere termijn steeds meer problemen krijgen met het vinden van personeel. Een passende stage is cruciaal voor de ontwikkeling van studenten, verbetert de aansluiting tussen bedrijven en toekomstig talent, en vormt een eerste ontmoeting met potentiële werknemers. De begeleiding vanuit mbo-instellingen en stagebedrijven moet beter. Stagebegeleiders in het mbo ervaren tijdtekort en werkgevers missen soms de juiste kennis en vaardigheden om goede begeleiding te bieden. Dit moet beter om het maximale uit een stage te kunnen halen voor bedrijven en studenten.

Wat daarbij meespeelt is dat nog te veel van de mbo-studenten geen stagevergoeding ontvangt. Wanneer zij die wel krijgen dan is dat gemiddeld 200 euro minder dan een stagevergoeding voor hbo- en wo-studenten. Met elkaar streven we gelijkwaardigheid van het mbo na, dan moet de stagevergoeding anders. Tot slot is er soms sprake van discriminatie tijdens het solliciteren naar een stage of tijdens de stage op de werkvloer. Daar gaat een wereld achter schuil. Zo wordt stagediscriminatie niet altijd (h)erkend, is het voor stagiairs moeilijk om erover te praten of een melding te doen en willen veel bedrijven wel iets doen, maar weten ze niet precies hoe en wat. Stagediscriminatie is een hardnekkig probleem waar het mbo al enige tijd mee worstelt en dat gelijke kansen voor jongeren in de weg staat. Stagediscriminatie is niet alleen verwerpelijk, het is ook onverstandig als bedrijven zich hier schuldig aan maken, want zij verliezen hier namelijk talent door. Dit vraagt om extra inspanningen van bedrijven, onderwijs en andere betrokkenen om dit actief tegen te gaan. Dit gaan we doen Het Amsterdamse Stagepact MBO is een uitwerking van het landelijke Stagepact MBO. Samen met Amsterdamse bedrijven spreken we concrete acties af. Deze bedrijven zijn de plekken waar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 april 2024 Pagina 3 van 6

onze mbo-studenten nu en straks stagelopen. Juist in onze stad, waar er sprake is van veel schooluitval, grootstedelijke problematiek en arbeidstekorten, maken we met een lokaal Stagepact echt het verschil. Gezamenlijk werken we met een actieplan naar concrete acties en interventies om meer passende en veilige stageplekken te realiseren met een eerlijke stagevergoeding, waarbij geen onderscheid wordt gemaakt op basis van onderwijsniveau. Amsterdamse bedrijven uit allerlei sectoren hebben zich aangesloten. Van fashion en vervoer tot zorg en techniek zien bedrijven in dat het pact een toevoeging voor hun bedrijfsvoering is. We blijven in gesprek met de bedrijven in de stad om zich bij ons te voegen. Het Stagepact is een beweging die niet stopt na de ondertekening maar daarna echt vaart gaat krijgen. Met het Stagepact committeren de ondertekenaars zich aan de ambities, concrete acties die opgenomen staan in het Stagepact en aan sectoraal aanvullende acties. Vanaf april 2024 werken we samen aan de verbetering van mbo-stages, op de volgende ambities: 1. We zorgen voor voldoende stageplekken en een betere match tussen vraag en aanbod. 2. We bevorderen inclusie en sociale veiligheid bij stages. Het (h)erkennen, voorkomen en aanpakken van stagediscriminatie. 3. We verbeteren de stagebegeleiding vanuit de mbo-instelling en het leerbedrijf. 4.

Elke student krijgt een passende onkosten- en stagevergoeding. Een aantal voorbeelden van acties waarmee de aangesloten partijen na ondertekening aan de slag gaan zijn: • • • • • •

Het realiseren van meer passende stages, met name voor mbo-niveau 1 en 2 studenten; Stagebedrijven bieden een volledige onkostenvergoeding, met een passende stagevergoeding zonder onderscheid te maken op basis van opleidingsniveau; Mbo-instellingen nemen de verantwoordelijkheid voor stageplaatsing wanneer studenten hierin niet slagen; SBB geeft een extra impuls aan de actualiteit van Stagemarkt.nl; Studenten en praktijk opleiders worden beter voorbereid op de stageperiode door middel van ‘fit-to-work’ en ‘fit-to-receive’ trainingen; Stagediscriminatie wordt tegengegaan door onder andere te experimenteren met objectief matchen en selecteren van studenten en stageplekken.

De aangesloten ondertekenaars committeren zich per direct aan de beschreven acties en zullen noodzakelijke stappen nemen om zo snel mogelijk de afspraken te implementeren. In het Amsterdamse Stagepact MBO staan daarnaast aanvullende acties waar we direct na ondertekening mee zullen starten. Bovendien volgt er dan een actieplan waarin de aangesloten partijen de knelpunten rondom een passende match (sectoraal) aan zullen pakken en met aanvullende innovatieve maatregelen komen. Met een degelijke governance structuur geven we gezamenlijk sturing en uitvoering aan de ambities en acties. Daarmee blijven de ondertekende partijen en de gemeente betrokken bij het pact en elkaar. Zo kunnen we flexibel en doelgericht actie ondernemen op uitdagingen in sectoren en mbo-niveaus, nu en in de toekomst. Goede voorbeelden Om invulling te geven aan de acties van het Stagepact is het belangrijk om te putten uit goede voorbeelden van deelnemende bedrijven. Onder andere Beurs van Berlage en Daily Paper hebben hun stagevergoedingen al gelijk gesteld. Overigens bieden alle 40 bedrijven die ondertekenen mbo-studenten nu al een vergoeding. Ze beloven die gelijk te gaan trekken met hbo en wo.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 april 2024 Pagina 4 van 6

Autoschadebedrijf Reco Automotive laat stagebegeleiders een training volgen van het SBB, zodat zij studenten beter kunnen begeleiden. Geneesmiddelenproducent MSD zorgt ervoor dat iedere student zich welkom voelt. Voor studenten met een beperking of bijvoorbeeld een neurodiverse student op het autistisch spectrum, wordt samen gekeken wat nodig is. Alliander verhoogt de inspanningen om de kwaliteit van stagebegeleiding te verbeteren in nauwe samenwerking met relevante mbo-colleges, voor een betere leerervaring voor de studenten. Ook heeft het ROC van Amsterdam MBO College Zuidoost coaching- en gecertificeerde opleidingstrajecten ontwikkeld om praktijkopleiders binnen het bedrijfsleven de competenties te geven om de doelgroep zo goed mogelijk te begeleiden en begrijpen. Medewerkers van o.a. de gemeentelijke sporthallen hebben al zo’n certificaat behaald. Kruidvat heeft zich gecommitteerd aan het matchen van studenten en stageplekken op basis van objectieve criteria. Als inclusief werkgever met meer dan 90 nationaliteiten op de werkvloer vindt de winkelketen het belangrijk om stagiairs gelijke kansen te geven en daarmee hun positie op de arbeidsmarkt te verstevigen. Thuisbezorgd.nl richt zich op het bieden van meer stageplaatsen en betere kansen voor studenten van mbo-niveau 1 en 2, die hun toekomstige werknemers zijn.

Tot slot helpt ook Sociale firma MAS Zone3 studenten op mbo-niveau 1 en 2 aan een stageplek. Het bedrijf laat zien dat je met deze studenten goud in handen hebt, als je maar bereid bent om tijd en aandacht te investeren. Om anderen te stimuleren en het scherpe gesprek te kunnen voeren, geven we zelf het goede voorbeeld als organisatie. We willen koploper van deze beweging zijn en blijven. In 2023 hebben we als gemeente meer dan 400 mbo-stageplekken gerealiseerd. Alle stagiairs bij de gemeente Amsterdam krijgen daarvoor een passende stagevergoeding, gebaseerd op hun leeftijd. Daarbij maken we dus geen onderscheid naar onderwijstype. Ook zijn we afgelopen jaar gestart met een mbo-traineeship, aanvullend op de al langer bestaande traineeships die om een hbo- of wodiploma vroegen. Tot slot is er binnen onze organisatie een stagebureau voor hulp en ondersteuning voor begeleiders en stagiairs. Afdoening moties en toezegging Graag dank ik de gemeenteraad voor uw actieve betrokkenheid bij de ontwikkeling van het Amsterdams stagepact. De afgelopen jaren heeft u als raad het belang van stages ook duidelijk aangekaart. Met het Stagepact geven we ook uitvoering aan de volgende moties en een toezegging: •

•

De motie 148 van de leden Schmit (D66), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Hoogtanders (VVD) en Broersen (Volt) inzake meer MBO stageplekken (TA2023-001045) verzoekt het college in gesprek te gaan met bedrijven over de drempels die zij ervaren in het organiseren van stageplekken en hierop samen te werken met de SBB. De SBB is een belangrijke ondertekenaar van het Amsterdams Stagepact MBO en heeft zich gecommitteerd aan acties om deze drempels bij bedrijven weg te nemen. De motie 320 van de leden Schmit (D66) en Belkasmi (PvdA) inzake tegengaan stagediscriminatie (TA2023-000583) verzoekt het college animo bij het mbo en bedrijven om te werken met stagematching te verkennen en dit op te nemen in het Amsterdams Stagepact MBO. Dit is gebeurd en bedrijven committeren zich in het Amsterdams

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

9 april 2024 Pagina 5 van 6

Stagepact MBO om te gaan experimenteren met objectief matchen en selecteren van studenten en stageplekken. De toezegging aan de commissie SED (lid Schmit, D66) inzake het Stagepact (TA2023000618). De commissie is hiermee geïnformeerd over het Amsterdams Stagepact MBO zoals is toegezegd aan de commissie SED.

Het Amsterdams Stagepact MBO markeert het begin van een innovatieve samenwerking tussen mbo-onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven, SBB en de gemeente Amsterdam. Gezamenlijk gaan we direct aan de slag met deze acties, en tegelijkertijd beseffen we ons dat we nog een weg te gaan hebben. Dit initiatief gaat verder dan alleen een Stagepact; het is de aanzet tot een beweging die de kracht van de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven en met name de waarde van de studenten ten volle erkent. Een structureel commitment om huidige, maar ook toekomstige knelpunten weg te nemen. Samen werken we toe naar een stad waarin iedere student gelijke kansen krijgt op de Amsterdamse stagemarkt, waarbij een leuke en leerzame stage de norm is. Dit betekent een goede, veilige en inspirerende plek voor studenten waar zij zich het beste kunnen ontwikkelen en waardoor zij niets anders willen dan bij het bedrijf aan de slag te gaan en te blijven. En voor bedrijven opent het de deur naar opkomend talent. Talent dat zij heel erg hard nodig hebben voor het voortbestaan van hun bedrijf. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki wethouder MBO en Economische Zaken

Bijlagen 1. Het Amsterdams Stagepact MBO 2. Ondertekenaars Amsterdams Stagepact MBO

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

9 april 2024 Pagina 6 van 6