Raadsbrief Amsterdam maakt ruimte - ondertekend.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 september 2023 Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte ( Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl)

Onderwerp

Amsterdam maakt ruimte

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Onze stad is constant in ontwikkeling. De afgelopen jaren groeide Amsterdam gemiddeld met bijna 10.000 inwoners per jaar. Inmiddels zijn er ongeveer 900.000 Amsterdammers. Dagelijks wordt het aantal mensen in de stad nog groter, door de vele forensen en bezoekers. Samen met de ondernemers maken al deze mensen de stad zoals we die nu kennen: een bruisende en succesvolle stad, die bij velen tot de verbeelding spreekt. Deze groei is een bewuste keuze die in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is gemaakt, vastgesteld door de gemeenteraad in juli 2021. Steden bieden de beste kans op een duurzame manier van samenleven, waarbij mensen minder beslag leggen op schaarse ruimte en grondstoffen. Zodat we waardevolle landschappen en natuurgebieden niet hoeven vol te bouwen en we zoveel mogelijk fietsend en met het openbaar vervoer naar ons werk kunnen.

Tegelijkertijd brengt de groei een forse opgave met zich mee: de stad wordt nog drukker. Sinds 2011 zijn er ruim 100.000 Amsterdammers bijgekomen en is het aantal banen met 125.000 toegenomen. De komende 25 jaar groeit de stad nog eens met 250.000 Amsterdammers en 200.000 banen. Deze toenemende drukte is niet voor iedereen prettig. Naast kansen kan het immers leiden tot meer overlast en verkeersonveiligheid op straat. Ook de bereikbaarheid staat onder druk door de groei. Meer mensen betekent meer mobiliteit. De afgelopen 10 jaar is het aantal fietsverplaatsingen in de stad al met 200.000 toegenomen. De afgelopen jaren is het aantal autokilometers langzaam maar gestaag gestegen, ondanks verschillende autoluw-maatregelen. Tot 2050 geldt dat we alles op alles moeten zetten. Als we niets doen, neemt het aantal autokilometers met bijna 30% toe. Het openbaar vervoer en de fiets groeien beide met ongeveer 40%. Dit zijn onvoorstelbare getallen als we bekijken hoe druk het nu al is in de stad. Delen van de stad zullen dan de hele dag door gedomineerd worden door files van auto’s en fietsen, stoepen puilen uit van de geparkeerde fietsen en voor ouderen en kinderen is de openbare ruimte nauwelijks nog toegankelijk. De onveiligheid neemt toe, de irritaties nemen toe en het fysieke en mentale ongemak worden steeds groter.

Het goede nieuws is dat we de mogelijkheid hebben de koers te veranderen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 2 van 4

Ruimte voor ontmoeten, opgroeien, gezond leven en verplaatsen We moeten daarvoor wel aan de slag. Aan de slag voor een toekomst die we zelf kunnen vormgeven, samen met de Amsterdammers, de ondernemers en de bezoekers. Als ik aan het Amsterdam van de toekomst denk zie ik een stad waarin voldoende ruimte is voor ontmoeting. Dit speelt een cruciale rol in de uitwisseling van opvattingen, vermaak, kennis, cultuur en goederen. Door deze uitwisseling is de stad een bron van technische, economische en culturele vernieuwing, van sociale verandering en vooruitgang. Goede openbare ruimte weerspiegelt de diversiteit van een stad en nodigt uit om op een prettige manier samen te leven, om buiten te zijn en elkaar te ontmoeten. Deze draagt daarnaast ook bij aan een sociaal veilige stad, door goed na te denken over de inrichting. Goede openbare ruimte is uiteindelijk het verlengstuk van de woning van alle Amsterdammers: de huiskamer voor iedereen. Ook zie ik een stad waar voldoende ruimte is om op te groeien. Met een openbare ruimte waarin iedereen van jong tot oud kan bewegen, leren, ontdekken en ontwikkelen. Spelen heeft hierin een cruciale rol. Door te spelen leren kinderen de wereld om hen heen te begrijpen, ontwikkelen ze hun motorische vaardigheden en ontdekken ze hoe ze hun fantasie kunnen gebruiken in hun spel. Dat geldt overigens niet alleen voor kinderen.

Ook ouderen die sociaal contact hebben en lichamelijk actief zijn, lopen minder risico op gezondheidsproblemen en zijn gelukkiger. Daarnaast ondersteunt het Amsterdam van de toekomst een gezond leven. Iemand die zich mentaal en fysiek goed voelt, is in staat zich beter te ontplooien. De inrichting van de openbare ruimte kan hier aan bijdragen. Beweging, minder geluid, gezonde lucht, een stressvrije omgeving en voldoende basisvoorzieningen zijn belangrijke voorwaarden voor een prettig leven. Tot slot zie ik een stad waarin we ons op een veilige manier kunnen verplaatsen. Mobiliteit is cruciaal voor mensen om mee te kunnen doen aan de maatschappij. Het verbindt mensen met elkaar binnen Amsterdam, maar verbindt ons ook met de regio, de rest van het land, Europa en de rest van de wereld. Mobiliteit zorgt ervoor dat mensen gebruik kunnen maken van voorzieningen, naar hun werk kunnen, kunnen ondernemen, hun dagelijkse boodschappen kunnen doen en hun huis kunnen verbouwen. Daarnaast is het nodig om de stad te kunnen bevoorraden, afval de stad uit te krijgen en te zorgen dat nood- en hulpdiensten snel ter plekke kunnen zijn waar dat nodig is. De complexiteit van opgaven is groot We zullen stevig aan de slag moeten. Een simpele aanpak is er niet. Er zijn veel verschillende opgaven, die ook nog eens met elkaar samenhangen.

Op dit moment gaan we over de grenzen heen van wat de planeet aan kan: uitstoot en materiaalgebruik zorgen voor een grote ecologische voetafdruk en de biodiversiteit neemt af. Dit stelt ons als stad voor grote opgaven. We moeten rekening houden met meer hitte, meer droogte en meer wateroverlast in onze openbare ruimte. Om onze uitstoot en impact te verminderen, zullen we ons anders door de stad moeten verplaatsen en zullen we minder materiaal moeten gaan gebruiken. De energietransitie vraagt om stevige keuzes in zowel de boven- als ondergrond van de stad. In sommige wijken is de staat van het onderhoud onvoldoende en zien we dat dat bijdraagt aan een gevoel van ongemak. De sociale impact van alle veranderingen verdient daarom ook veel aandacht. Hogere kosten voor levensonderhoud en mobiliteit zorgen ervoor dat steeds meer Amsterdammers problemen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 3 van 4

ervaren. Voor sommige groepen geldt daarnaast dat de begrijpelijkheid van mobiliteit afneemt, bijvoorbeeld door toenemende digitalisering. Ook de beschikbaarheid (bijvoorbeeld door bezuinigingen) en bruikbaarheid en toegankelijkheid van mobiliteit zijn niet vanzelfsprekend door de toenemende drukte. Daarnaast zien we dat we aanlopen tegen grenzen van uitvoerbaarheid. Onze middelen zijn schaars. De kosten voor het in stand houden van de stad blijven toenemen. Dit leidt tot meer achterstallig onderhoud, ondanks extra geld voor beheer. Ook de hoeveelheid werkzaamheden die de stad tegelijk aankan en de capaciteit van de markt zijn eindig. Kortom: we moeten selectief zijn in wat we doen. Dat betekent dat we middelen en capaciteit vooral in moeten zetten op impactvolle projecten. Samen ruimte maken Samen met de stad wil ik het gesprek voeren hoe we de stappen voor onze openbare ruimte en mobiliteit de komende jaren moeten gaan zetten. Daarbij beginnen we niet vanuit het niets. In de Omgevingsvisie 2050 hebben we onze visie beschreven van Amsterdam als een menselijke metropool. Een stad die voorbereid is op klimaatverandering, die goed bereikbaar is voor iedereen per fiets of openbaar vervoer en met de auto voor mensen die daar afhankelijk van zijn.

Een stad waar je als voetganger veilig kunt lopen; een stad waar de auto een plek heeft, maar niet dominant is; een stad ook met schone lucht, groene straten en plekken waar kinderen veilig kunnen spelen. We willen op zoek gaan naar een nieuwe balans tussen de ruimte voor mobiliteit en de ruimte voor groen, ontmoeting en economische activiteit. Bijgaand koersdocument Amsterdam maakt ruimte bouwt verder op de Omgevingsvisie. De opgaven voor openbare ruimte en mobiliteit zijn hierin verwoord en we zetten een koers uit om deze opgaven het hoofd te bieden. Belangrijk is dat we daarbij oog hebben voor de grenzen waar we als stad tegenaan lopen. Willen we de opgaven het hoofd bieden, dan zullen we onze keuzes in de openbare ruimte en voor mobiliteit moeten gaan richten op de ecologische grens (klimaatadaptatie, uitstoot, materiaalgebruik en biodiversiteit), de sociale grens (gezond, toegankelijk, inclusief en veilig) en de uitvoerbaarheidsgrens (toekomstbestendig, betaalbaar, inpasbaar en uitvoerbaar). Ik vind het belangrijk deze keuzes te maken samen met de mensen die de stad vormen: bewoners, ondernemers, bezoekers en andere stakeholders. De komende maanden ga ik daarom op verschillende manieren het gesprek aan over de opgaven van de stad.

In de gesprekken die we samen met de stad houden, wil ik ruimte bieden aan de zorgen, de ideeën en de initiatieven die Amsterdammers en andere stakeholders hebben. Hiermee gaan we op verschillende manieren aan de slag: 1. Op 3 oktober gaan we tijdens een brede lancering met stakeholders het gesprek aan over de opgave en de keuzes die we moeten maken. 2. De weken erna organiseren we verschillende ‘stakeholdertafels’, waarin we met betrokkenen de verschillende thema’s verder uitdiepen (stadslogistiek, nood- en hulpdiensten, woon-werk- en schoolverkeer, toegankelijkheid en bezoekers en toeristen).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 4 van 4

3. Aan het eind van het jaar doen we een online raadpleging. Dit doen we aan de hand van een zogenaamde Participatieve Waarde Evaluatie (PWE). Hiermee kunnen betrokkenen op een laagdrempelige manier een advies geven over een belangrijk keuzevraagstuk. Bij het ontwerpen van de PWE worden bewoners en andere stakeholders betrokken. 4. In december organiseren we een designathon voor kinderen. Participatie van kinderen is belangrijk en geeft mooie nieuwe inzichten. Kinderen in de leeftijd van 8 – 12 jaar uit de gehele stad wordt dan gevraagd samen te denken en te ontwerpen. De vraag ‘waar wil jij ruimte voor in jouw straat?’ staat hierbij centraal. 5. In 2024 gaan we aan de slag met een burgerforum om het vervolg van het proces en de inhoud samen met de stad verder vanuit het burgerperspectief vorm te geven. Onderdeel van het traject is leren in de praktijk. We willen al concreet aan de slag gaan met nieuwe inzichten. We toetsen bestaande en nieuwe projecten en bestaand en nieuw beleid aan de nieuwe uitgangspunten. Hierbij kijken we hoe deze uitgangspunten doorwerken in de praktijk en wat we eventueel moeten aanpassen in voorstellen voor beleid en aanpassingen aan de openbare ruimte. Hierbij geldt uiteraard dat deze voorstellen worden voorgelegd aan u als raad en dat daar ook via de normale procedures inspraak op mogelijk is.

Ik vind het echter van belang nu al aan de slag te gaan met deze aanpak, omdat langer wachten geen optie is. Omdat de precieze uitkomsten van deze trajecten op voorhand niet vaststaan, kan ik nu nog geen uitspraak doen over het vervolg en de timing daarvan. Uiteraard houd ik u op de hoogte van de voortgang van de gesprekken en de uitkomsten ervan. Hoopvol voor de toekomst, maar wel met een eerlijke boodschap Ik zie de weg naar de toekomst hoopvol tegemoet. Amsterdam heeft door de geschiedenis heen bewezen innovatief en adaptief te zijn en problemen niet uit de weg te gaan. Tegelijkertijd wil ik er ook eerlijk in zijn. We zullen het anders moeten gaan doen en dat zal niet iedereen leuk vinden. Het zal wennen zijn, het zal soms schuren, soms zelfs pijn doen. Niets veranderen is ook een keuze, maar dat vind ik niet verantwoord. Samen met de stad en samen met u zet ik graag een stap naar voren. Een eerste stap op weg naar een vrije, ontspannen en verbonden stad. Ik kijk uit naar een inspiratievol en enthousiasmerend gesprek met de stad. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder verkeer, vervoer en luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl