Raadsbrief 26-11 van wh Groot Wassink over buurtrechten

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad

26 november 2021 Behandeld door Machteld Combé Datum

Bijlage(n)

Bijlage 1: Pilots buurtrechten Amsterdam en voorbeelden uit Rotterdam

Onderwerp

Raadsbrief buurtrechten

Geachte leden van de raad, Conform mijn toezeggingen tijdens de bespreking van het beleidskader buurtrechten in de commissie KDD op 17 november jl doe ik u hierbij mijn beantwoording van uw vragen toekomen. U heeft verduidelijking gevraagd omtrent de volgende punten: 1. Informatie over pilots buurtrechten Amsterdam en voorbeelden uit Rotterdam. 2. Waarom de nadruk in het beleidskader op bewoners ligt. 3. Deelname van ondernemers en bedrijven aan buurtrechten. 4. Betaling van medewerkers binnen een initiatief. 5. Externe financiering bij buurtrechten. 6. De rol van de stadsdelen en stadsdeelcommissies en de capaciteit die dit vraagt. 7. De rol van de raad. 8. De tijdslijn na vaststelling van dit kader door de raad. Hieronder vindt u mijn beantwoording. 1. Informatie over pilots buurtrechten Amsterdam en voorbeelden uit Rotterdam In Amsterdam lopen ondertussen 7 pilots. Dit zijn BOB helpt!, Zero Waste LAB, SET IJburg, de Groene Hub, Buurtcoöperatie Oostelijk Havengebied, de Sierpleinbuurt en de Coalitie Zorg. In bijlage 1 vindt u een meer uitgebreide stand van zaken van de pilots buurtrechten in Amsterdam.

Ervaringen uit Rotterdam Rotterdam heeft in 2015 het Right to Challenge ingesteld (uitdaagrecht). Op basis van een aantal lichte voorwaarden konden bewoners de gemeente uitdagen om publieke taken over te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 november 2021 Pagina 2 van 4

nemen. Al werkenderwijs zijn de kaders van Rotterdam aangescherpt met de ervaring en kennis die is opgedaan in samenwerking met de initiatieven die een right to challenge hebben ingediend. In bijlage 1 vindt u een aantal voorbeelden. 2. Waarom de nadruk in het beleidskader op bewoners ligt Buurtrechten gaan vooral over de bewoners in de stad en de verschillende buurten van Amsterdam. Zij maken deel uit van de netwerken in de buurt en staan dicht op de opgaven die daar spelen. Ze maken er zelfs onderdeel van uit. In de praktijk zijn het over het algemeen ook bewoners die initiatief nemen om iets aan die opgaven te doen en plannen daarvoor te ontwikkelen. Als het gaat om het overnemen van taken van de overheid en de inrichting van de buurt zijn bewoners over het algemeen ook het meest gebaat bij buurtrechten. Bewoners betrekken wel regelmatig ondernemers en andere (maatschappelijke) partners bij hun initiatief, bijvoorbeeld voor de inzet van expertise of sponsoring. Hoewel ook die partijen een buurtrecht kunnen initiëren, staat in die gevallen hun maatschappelijke motivatie centraal, en dus niet een winstoogmerk. Voor de leesbaarheid van het kader is gekozen voor de formulering ‘bewoners’. 3. Deelname van ondernemers en bedrijven aan buurtrechten Ook ondernemers kunnen gebruik maken van buurtrechten. Ze nemen dan initiatief vanuit een maatschappelijke motivatie.

Daarbij moeten ook zij voldoen aan de voorwaarden zoals die zijn opgesteld in het beleidskader, zoals het leveren van een bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen en gebiedsopgaven, het hebben van draagkracht in de buurt en de capaciteit om het initiatief te realiseren. Een voorbeeld is de pilot Zero Waste Lab op plein 40-45. Daar hebben marktondernemers het initiatief genomen om het afval van de markt op een duurzame en circulaire manier te verwerken. Ze hebben daarmee Afval en Grondstoffen uitgedaagd de afvalverwerking op de markt op een andere manier te organiseren. Ook kunnen initiatiefnemers bedrijven inhuren of daarmee samenwerken als dat nodig is voor de realisatie van hun initiatief zoals het regelen van de administratie voor een buurthuis, het afvoeren van afval of het onderhoud van een pand. 4. Betaling van medewerkers binnen een initiatief Het nemen van een initiatief is geen betaalde activiteit. Maar wanneer het initiatief uiteindelijk een taak overneemt van de gemeente, hoort daar de reguliere financiering bij. Via subsidie of inkoop ontvangen ze de financiële middelen voor het uitvoeren van die taak. Net als bij onze vaste partners (bijvoorbeeld welzijnsorganisaties) kunnen ze die middelen gebruiken voor het honoreren van de uitgevoerde werkzaamheden in salaris. Daarvoor gelden uiteraard dezelfde (juridische) voorwaarden als bij onze vaste partners.

We dragen de financiën over conform onze beleidsregels. De besteding van die financiën moeten ze ook conform die regels verantwoorden. 5. Externe financiering bij buurtrechten Bij het uitdaagrecht en het buurtplan recht geldt dat het budget dat voor de taak of project op de begroting staat (deels) wordt overgedragen aan het initiatief. Wil het initiatief meer bereiken dan moeten ze daar zelf de financiering voor vinden. Deze middelen komen vaak bij fondsen vandaan die maatschappelijke initiatieven financieren. Deze budgetten moeten conform de voorwaarden van deze fondsen besteed worden aan maatschappelijke activiteiten. In een begroting moet het initiatief duidelijk kunnen maken vanuit welke financieringsbronnen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 november 2021 Pagina 3 van 4

het gehele plan wordt gedekt. Een voorbeeld is de Meervaart in de Indische buurt. De bewoners die dit buurthuis hebben overgenomen van de welzijnsorganisatie wilden het beheer regelen door bewoners zonder werk op te leiden en werkervaring te bieden. Dat vraagt extra inzet, opleidingenmiddelen, ruimte en begeleiding. Via het werven van externe fondsen hebben ze dit voor elkaar gekregen. Financiering van een deel van een initiatief door andere financiers, zoals bedrijven, is ook mogelijk. In de praktijk betreft het dan vaak sponsering. Daarbij gelden dezelfde spelregels: de begroting moet duidelijk maken hoe de gehele financiering wordt gedekt. 6. De rol van de stadsdelen en stadsdeelcommissies en de capaciteit die dit vraagt Over het algemeen zijn initiatiefnemers die gebruik maken van buurtrechten al langer bezig en ook al bekend bij de stadsdelen. Stadsdelen kennen de capaciteit, het draagvlak en de waarde (impact) van deze initiatieven voor de buurt. Zij hebben dan ook een belangrijke rol bij de beoordeling van initiatieven die gebruik maken van buurtrechten.

Het college kan zich voorstellen dat ook een advies van de stadsdeelcommissie daarbij van toegevoegde waarde kan zijn. In dat geval kunnen de ambtenaren in het stadsdeel bij beoordeling van een initiatief ook advies ophalen bij de stadsdeelcommissie of bij bewoners. Extra beoordeling van initiatieven kan echter ook onnodige vertraging in de beoordeling met zich mee brengen. Daarom is dit niet als standaard in de procedure opgenomen. Het beoordelen van de initiatieven kost naar verwachting niet veel extra capaciteit, omdat het een stroomlijning van de bestaande processen is. Ook in de huidige praktijk zijn stadsdelen al betrokken als een initiatief in hun gebied zich bij de gemeente aandient. 7. De rol van de raad De raad stelt het beleidskader buurtrechten vast, en heeft ook de inhoudelijke en financiële kaders vastgesteld waarbinnen initiatieven een plek kunnen krijgen. Als een initiatief binnen deze bestaande kaders een plek krijgt, valt dit onder de verantwoordelijkheid van het college. Het komt voor dat deze kaders ook doelen in de weg zitten die we als gemeente toch graag willen bereiken. Of kaders zijn tegenstrijdig aan elkaar. In dat geval wordt gemotiveerd waarom we willen afwijken van de kaders en dit wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de raad, conform de kader stellende rol van de raad. 8.

De tijdslijn na vaststelling van dit kader door de raad December 2021 Communicatie:  Bekendmaking van het beleidskader buurtrechten in het netwerk van initiatiefnemers en stadsmakers. Gerichte interne communicatie onder directies, stadsdelen en bestuurscommissies.  Eenvoudige publieksinformatie over buurtrechten via de website www.amsterdam.nl/democratisering/buurtrechten Tevens de ingang voor het aanmelden van initiatieven die gebruik willen maken van buurtrechten.  Externe communicatie via media. Januari 2022 Uitbreiding van het bestaande interne netwerk van ambtenaren vanuit de pilots die gaan samenwerken rondom buurtrechten, een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Februari/maart 2022

Januari – April 2022

Augustus – September 2022 April/Mei 2023 Oktober/ November 2023 Doorlopend:

Datum 26 november 2021 Pagina 4 van 4

zogenaamde expertisepool met medewerkers uit directies en stadsdelen. Oprichting van het Bureau Integraal Maatschappelijk Initiatief dat als coördinerend centrum de thuisbasis zal zijn voor de regeling Integraal Maatschappelijk Initiatief, Buurtrechten en Commons. Opstart aangekondigde onderzoeken in het beleidskader buurtrechten: - Evaluatie van het beleidskader buurtrechten - Inzicht in budgetten. - Scenario’s voor ruimte in subsidie en aanbestedingen. - Mogelijkheden met gemeentelijk vastgoed. Tussentijdse rapportages onderzoeken . Tussentijdse rapportages onderzoeken. Definitief advies onderzoeken. Uitvoering van buurtrechten in de praktijk met initiatiefnemers en de gemeentelijke organisatie.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Democratisering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl