Raadsbesluit2021-59A concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Concept Investeringsnota Deelplan 2, Verdi

15 februari 2021

Colofon Opdrachtgever Gemeente Amsterdam, Zuidas Auteur Directie Zuidas David Bout Senior projectmanager Mai van der Heide Projectmanager Diana Tawfik Assistent projectmanager Ed Koelé Senior projectleider grondzaken Sven van Beusekom Planeconoom Frans Versloot Planningsadviseur Maarten van Ettekehoven Omgevingsmanager Marlies Hulshof Communicatie Gregor van Lit Hoofd Stedenbouwkundig ontwerper Judith Everaers Stedenbouwkundig ontwerper Miks Berzins Assistent ontwerper stedenbouw Kim Kool Senior Openbare ruimte ontwerper Jeroen Muller Assistent ontwerper openbare ruimte Kirsten Plattje Planoloog John Smit Jurist Ron van Soest Medewerker realisatie Ruimte en Economie Cees Bruijns Senior technisch projectleider Jeroen Frelink Technisch projectleider Concept Investeringsnota 15 februari 2021 2

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Inhoudsopgave 1.

1.1 1.2 1.3

Inleiding

Inleiding Opgave Verdi Leeswijzer

2.

Kader

3.

Stedenbouwkundig Plan

2.1 2.2 2.3 3.1 3.2 3.3. 3.3.1

Relevante ontwikkelingen Juridisch kader Participatietraject

3.3.2 3.4. 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. 3.5 3.5.1. 3.5.2 3.5.3. 3.6 3.6.1 3.6.2 3.7

Huidige situatie Globale visie Verbinden Concept voor landschappelijke en stedenbouwkundige structuur Hoofdnetwerk openbare ruimte Vergroenen Landschap Groennorm en waterbalans Speel- en sportvoorzieningen Verdichten - Uitleg ‘opzet’ woonbuurt Ontstaan verkaveling Kavel invulling en regels Woonbuurt maaiveld openbare ruimte Parkeren en ontsluiting Fiets Gemotoriseerd verkeer Openbaar vervoer

4.

Programma

4.1 4.2 4.3

5.

5.1 5.2 5.3

Wonen Voorzieningen Werken

Milieu

Verkeer Geluid Windhinder

Gemeente Amsterdam Zuidas

4

6 9 10 12 15 16 22 24 26 28 36 40 41 42 44 45

5.4 5.5 5.5.1 5.5.2 5.5.3 5.5.4 5.5.5 5.5.6 5.5.7 5.5.8 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10

6.

Bezonning Duurzaamheid Schone lucht Duurzame mobiliteit Groen & ecologie Rainproof Duurzame warmte en koude Zonnepanelen Breeam excellent Circulair bouwen Afvalinzameling Externe veiligheid Archeologie en Cultuurhistorische waarde Bodem Wateronderzoek

Uitvoering

46 47

48

6.1 6.2 6.3

Bouwlogistiek Beheer Kabels en leidingen

50 51 52

7.

Ontwikkelstrategie en financiering

53

8.

Planning, fasering en proces

54

BIJLAGEN

A. B. C. D. E. F. G. H. I. J.

Bestemmingsplannen Groenbalans Programma Sporthallen Zuid Bezonning Geluid Wind Nieuw over Oud Coördinatenkaart WKO masterplan Verdeling woonprogramma

57 58 59 60 64 66 67 68 69 70

3

1.

Inleiding

1.1

Inleiding

Amsterdam is volop in ontwikkeling. Er wordt flink gebouwd en er zijn veel nieuwe plannen voor uitbreiding en transformatie van gebieden en plekken in de stad. Een van die transformatiegebieden is Verdi, gelegen aan de westkant van Zuidas. Verdi is een unieke plek waar de stad en het landschap elkaar ontmoeten, een schakel tussen de levendigheid van de Stadionbuurt en de andere buurten in Zuidas, het groen van het Amsterdamse Bos en De Oeverlanden en het water van De Nieuwe Meer en de Schinkel. Het gebied heeft de potentie te transformeren naar een meer divers gebied met een mix van wonen, kantoren en voorzieningen in een hoge stedelijke dichtheid. Met de ontwikkeling en transformatie van Verdi wordt een enorme kans benut om een goed bereikbaar en gemengd gebied, grenzend aan het landschap van de Amsterdamse Bosscheg, toe te voegen aan de stad. Met input van de belanghebbenden uit de omgeving zijn de ideeën, uitgangspunten en plannen voor Verdi samen gebracht in de Projectnota Verdi (vastgesteld door het college van B&W, juli 2019). Parallel daaraan is voor een deel van het gebied een stedenbouwkundig plan opgesteld. Dit plan is opgenomen in de Investeringsnota Verdi Deelplan 1, die in september 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor u ligt de investeringsnota Verdi Deelplan 2 (zie figuur 1 voor de plangrenzen).

1.2 Opgave Verdi Deelplan 2

Deelplan 2 borduurt voort op de thema’s uit de projectnota: verbinden, verdichten en vergroenen. In het oostelijk deel van Verdi wordt ingezet op intensivering en verdichting door woningen, kantoren en voorzieningen toe te voegen. In het westelijk deel ligt de nadruk op sport en recreatie in een groen en waterrijk landschap. De belangrijkste opgave in Deelplan 2 is de realisatie van een nieuwe woonbuurt. Door de verplaatsing, stapeling en uitbreiding van de sporthallen Zuid, wordt ruimte gecreëerd om een woonbuurt te realiseren, waar ook plaats is voor nieuwe voorzieningen, waaronder een woonzorgvoorziening en nieuwbouw voor de Van Detschool. Daarnaast wordt, in samenhang met de nieuwe woonbuurt, ingezet op vernieuwing en verbetering van de openbare ruimte. De nadruk ligt hierbij op groen en langzaam verkeersverbindingen. Hierdoor wordt Verdi een levendige en prettige stadsbuurt. Voor Deelplan 2 is een stedenbouwkundig plan opgesteld waarin de gewenste ontwikkeling in het gebied nader is uitgewerkt en wordt toegelicht. Het gaat concreet om de volgende onderdelen (zie nummering op figuur 1): 1. 2. 3. 4. 5.

6.

4

Verplaatsing, stapeling en uitbreiding van de sporthallen Zuid aan de A10; Het plan voor een nieuwe woonbuurt; Vernieuwing van de Van Detschool; Transformatie van Pand Zuid Mogelijkheden voor vernieuwing en vergroening van de openbare ruimte, in samenhang met de bestaande kantoren, voorzieningen en de nieuwe woonbuurt; Toegankelijker maken van het gebied en het creëren van voldoende openbare ver-

7.

8.

blijfsplekken voor bewoners en gebruikers; Wijzigingen in de infrastructuur, zoals de realisatie van nieuwe langzaam verkeersverbindingen, de herprofilering van het IJsbaanpad West en het Piet Kranenbergpad; Aanpassen van het fietsnetwerk, om de routes aantrekkelijker en veiliger te maken.

Ook wordt ingegaan op de ideeën en plannen voor verbinding en vergroening van Sportpark Zuid (westelijke deel Verdi Deelplan 2 met de tennisvelden). Voor de concrete uitwerking hiervan en voor de afstemming met belanghebbenden is meer tijd nodig. Zo kan het sportpark in een zorgvuldig proces met de gebruikers vormgegeven worden.

1.3 Leeswijzer

In deze nota wordt eerst ingegaan op de belangrijkste kaders voor het plan. Het juridisch planologisch kader, relevante ontwikkeling in en rondom het gebied en de uitkomsten van het participatietraject komen aan bod (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 wordt het stedenbouwkundig plan beschreven en toegelicht. Daarbij wordt ingegaan op: de huidige situatie, de stedenbouwkundige visie, bebouwing, openbare ruimte en verkeer. Hoofdstuk 4 beschrijft het gewenste programma. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de uitkomsten van de milieuonderzoeken die voor dit plan zijn uitgevoerd. Daarna volgen de hoofdstukken over de uitvoering, ontwikkelstrategie en financiën, planning en proces, en tot slot het voorgestelde besluit.

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

7.

8.

4. 3.

2. 9.

6.

5. 1.

Figuur 1. Plangrenzen Verdi (in groen de contour voor Deelplan 2) Zoals in figuur 1 te zien is, ligt Deelplan 2 aan de oostzijde tegen de grens van Deelplan 1 aan. Voor het verdere verloop ten noorden (Schinkeleiland) en westen (woonbotendorp) wordt de plangrens van Verdi gevolgd. De zuidelijke grens van Deelplan 2 wordt bepaald door het tracébesluit Zuidasdok. De onderdoorgang van de A10 en de sporen (viaduct) bij het Piet Kranenbergpad maken ook onderdeel uit van dit plan. In Deelplan 2 is Sportpark Zuid (groene stippellijn) als een aparte ontwikkeling aangegeven: ‘Deelplan 2B’. Hier is meer tijd nodig voor afstemming met de huidige erfpachter(s) en gebruikers van het terrein om tot een gedragen ontwerprichting te komen De geraamde kosten van de ruimtelijk wenselijke ingrepen worden wel meegenomen in dit plan. Nadere uitwerking volgt na het investeringsbesluit. De gestreepte rode grens, dat valt binnen de plangrens Deelplan 1 (t.b.v. tijdelijke aanheling) valt voor de definitieve inrichting onder Deelplan 2.

Gemeente Amsterdam Zuidas

5

2.

Kader

Voor Deelplan 2 zijn de belangrijkste kaders onderzocht. De kaders zijn onderverdeeld in relevante ontwikkelingen (inclusief raakvlakprojecten met een relevantie tot Verdi), het huidige juridisch-planologisch kader en het participatietraject dat georganiseerd is om de belangen, issues en wensen vanuit de omgeving op te halen. Verder zijn voor Deelplan 2 diverse milieuonderzoeken uitgevoerd, merendeels een uitwerking van de eerdere MER-onderzoeken. Deze worden behandeld in hoofdstuk 5.

2.1 Relevante ontwikkelingen Ontwikkelingen binnen Verdi

In juli 2019 is de Projectnota, figuur 2, voor het hele gebied Verdi vastgesteld door het college van B&W. Onderdeel van dit besluit is het opdelen van het gebied in vier kwadranten met elk een eigen Deelplan. Het totale gebied wordt financieel als één gebied beschouwd. Per Deelplan wordt een apart investeringsbesluit voorgelegd, waarbij de grondexploitaties naderhand aan elkaar worden gekoppeld tot één grondexploitatie. Sinds de vaststelling van het Projectbesluit Verdi en het Investeringsbesluit Deelplan 1 hebben zich verschillende ontwikkelingen voorgedaan die relevant zijn voor het gebied Verdi als geheel en in het bijzonder voor de doorontwikkeling van Deelplan 2. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: Uitvoering Deelplan 1 In september 2019 is het Investeringsbesluit voor Deelplan 1 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit besluit maakte planvorming- en uitvoering van de herontwikkeling van Tripolis, Noordzone IJsbaanpad en Infinity mogelijk. De transformatie en herontwikkeling van Tripolis waarbij het kantoorprogramma fors wordt 6

uitgebreid en wonen met voorzieningen wordt toegevoegd, is in 2020 gestart. De uitbreiding van het kantoorvolume vindt plaats aan de A10 waarbij het kantoor, dat over de bestaande gebouwen 200 en 300 heen wordt gebouwd, werkt als een geluidswand voor woningbouw in Verdi. Hierdoor wordt gebouw 100, met behoud van de cultuurhistorische waarde, de aankomende jaren getransformeerd naar (sociale) woningbouw. De planontwikkeling van Noordzone IJsbaanpad vordert. De verwachting is dat eind 2021 gestart wordt met de eerste kavel (kantoor en voorzieningen) van deze strook gebouwen. Op dit ontwikkelveld zal een mix van wonen, (maatschappelijke) voorzieningen en kantoor verrijzen. De oostzijde van de Infinity-kavel biedt mogelijkheden tot kantooruitbreiding. Op dit moment zit de ontwikkeling van de Infinity-kavel nog in de ontwerpfase. Aanpassing Deelplan 2 t.o.v. Deelplan 1 De kruising van het IJsbaanpad met de Amstelveenseweg biedt momenteel beperkt ruimte voor fietsers en heeft lange wachttijden bij het verkeerslicht. In Deelplan 1 werd voorgesteld om in het IJsbaanpad een tweerichtingsfietspad aan de noordzijde aan te leggen, in het verlengde van de Fred. Roeskestraat. Uit nader onderzoek en diverse gesprekken met verkeerskundigen is gebleken dat deze oplossing in de huidige context minder veilig is dan eerder aangenomen.

Met deze oplossing ontstaat er in de spits bij de opstelruimte een conflict met noordzuid en oost-west fietsverkeer. Ook veroorzaakt dit langere wachttijden bij het kruispunt. Er zal nader onderzoek plaatsvinden om tot een robuuste en gedragen duurzame oplossing voor verbetering van de oversteekbaarheid en veilig-

heid van de kruising voor fietsers, voetgangers en automobilisten te komen. Voor de inrichting van het IJsbaanpad wordt in Deelplan 2 een ontwerpwijziging voorgesteld, namelijk aan twee zijden een fietspad. Mocht het onderzoek tot andere inzichten leiden, dan kan dit ontwerp nog gewijzigd worden. De realisatie van de exclusieve rechtsaf strook vanuit het IJsbaanpad naar de Amstelveenseweg in mei 2019, heeft al geleid tot een betere oversteekbaarheid van de Amstelveenseweg voor fietsers en betere doorstroming van auto’s vanuit het IJsbaanpad richting de a10. Uitwerking Deelplan 3 en 4 Het zuidelijk deel van Verdi betreft het Jachthavengebied (Zuidwest Kwadrant) en het Pompstation Amstelveenseweg en Meerparc (Zuidoost Kwadrant). Eind 2020 wordt gestart met de planvorming voor het volgende deelgebied, het Jachthavengebied (Deelplan 3), in nauwe samenwerking met de gebruikers en bewoners van dit bijzondere gebied. Verder worden gesprekken gevoerd met de eigenaar van Meerparc over herontwikkeling van deze locatie. MER In 2019 is de Milieueffectrapportage voor Verdi afgerond. Het milieueffectrapport (MER) heeft betrekking op geheel Verdi en sluit aan bij het MER dat al eerder is opgesteld voor Zuidas als geheel (destijds nog zonder deelgebied Verdi).

Om inzicht te krijgen in de mogelijk milieueffecten van de (her)ontwikkeling van Verdi is voor verschillende varianten bezien wat de mogelijke gevolgen voor het milieu zijn. Daartoe zijn per milieuthema (verkeer, geluid, water, ecologie etc.) onderzoeken uitgevoerd. Daarbij zijn Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

kansen en bedreigingen in beeld gekomen, die bij de invulling van het gebied worden betrokken. Zo ook bij het opstellen van voorliggende investeringsnota. Aldus zijn de uitkomsten van de mer-procedure medebepalend voor het kader dat deze nota biedt. Hetzelfde geldt voor het bestemmingsplan of omgevingsplan in een volgend stadium. De belangrijkste uitkomsten van de mer-procedure voor Deelplan 2 zijn: • De verkeersdruk neemt door de ontwikkelingen toe, maar blijft regelbaar. • Door de juiste randvoorwaarden te stellen ten aanzien van de situering van gebouwen kan een zo gunstig mogelijke situatie worden gecreëerd in relatie tot geluidhinder die wordt veroorzaakt door het wegverkeer van de A10 en de Amstelveenseweg. De realisatie van ‘gestapelde sporthallen’ als geluidafscherming heeft hierbij een substantieel effect. • De luchtkwaliteit laat wel een beperkte toename van luchtverontreiniging op de maatgevende stoffen zien, maar blijft in alle onderzochte varianten binnen de wettelijke normen. Per saldo verbetert de luchtkwaliteit in de komende tien jaar. Dit komt door de autonome verbetering van de luchtkwaliteit als gevolg van onder meer schonere auto’s. • Om de gevolgen van klimaatverandering op het watersysteem tegen te gaan is het goed om water zo lang mogelijk vast te houden en vertraagd te kunnen afvoeren.

Hieraan kan bijgedragen worden door het realiseren van waterpleinen, groene daken en gevels, open en waterdoorlatende bestrating, regentonnen, vijvers en wadi’s. Gemeente Amsterdam Zuidas

Figuur 2. Projectnota Verdi 7

• •

Vergroenen vanuit ecologisch perspectief, maar ook ter beperking van hittestress is van belang. Vanuit landschappelijk belang wordt het creëren van verbindingen tussen de kwadranten binnen Verdi benadrukt.

Sportas De Sportas is een regionale fietsverbinding die de Amstelveenseweg ontlast en de sportvoorzieningen langs de route met elkaar verbindt. Het doel van het project Sportas is het aanleggen van een herkenbare, aantrekkelijke, verkeers- en sociaal veilige en snelle fiets- en wandelroute. Na het vrijgeven van de Nota van Uitgangspunten met de bosroute als voorkeursvariant op 7 januari 2020, volgde een inspraakperiode. Er zijn 189 inspraakreacties ingediend, waarvan 184 de bosroute als voorkeursvariant hebben onderstreept. De Nota van Uitgangspunten (NvU) is op 1 juli 2020 vastgesteld door de Gemeenteraad. De Sportas loopt deels door projectgebied Verdi. De ingrepen uit het voorkeursbesluit, die betrekking hebben op Verdi, zullen daarom uitgevoerd worden vanuit het project Verdi, als integraal onderdeel van het maaiveldontwerp voor Deelplan 2.

Ontwikkelingen rondom Verdi

Plan voor een Groene Zuidas De uitwerking van de groenambitie in Zuidas is opgenomen in het “Plan voor een Groene Zuidas”, vastgesteld in februari 2018 door de gemeenteraad. Verdi is de plek waar het landschap en de stad elkaar ontmoeten. De plek waar sport en recreatie hand in hand gaan met wonen en werken. Om dit te verwezenlijken is het van belang om sport en recreatie in het groen en op het water 8

te versterken en landschappelijk in te passen. Door in te zetten op verbinden, verdichten en vergroenen, ontstaat er een interessante plek voor heel Amsterdam. In het plan is opgenomen: • Vergroenen bestaande en nieuwe kavels; • Aansluiting van bebouwing op de groene openbare ruimte (inclusief verblijf- en speelplekken); • Betere/nieuwe langzaam verkeersverbindingen door het gebied heen; • Sportas route opwaarderen tot entreeroute van de stad naar het Amsterdamse Bos; • Sport integreren in parklandschap (noordelijk deel). Gebiedsplan Oud-Zuid 2020 Het noordelijk deel van Verdi, waaronder deelgebied 2, ligt in het gebied Oud-Zuid van stadsdeel Zuid. Het stadsdeel stelt jaarlijks een gebiedsplan op als uitwerking van de gebiedsagenda die eens per vier jaar wordt vastgesteld. In de gebiedsagenda 2019 -2023 worden prioriteiten benoemd. Voor Verdi is de prioriteit voor nieuwbouwplannen die goed in de leefomgeving passen van belang, met de aandacht voor het voorkomen van overlast door bouwwerkzaamheden, een goede bereikbaarheid, passend voorzieningen aanbod en het betrekken van bewoners en gebruikers bij de planvorming. Als uitwerking van de gebiedsagenda worden jaarlijks in het gebiedsplan focusopgaven benoemd die extra aandacht behoeven. De Oeverlanden en het Amsterdamse Bos De verdichting van de stad, zoals de verdichting van Verdi, kan niet zonder groen. Vergroening is

één van de belangrijkste dragers van de gebiedsontwikkeling van Verdi, maar toekomstige bewoners zullen ook het groen opzoeken in de nabije omgeving. Rondom Verdi liggen de Oeverlanden en het Amsterdamse Bos, beide bekende groene oases van de stad. Naar verwachting zal het aantal bezoekers van de Oeverlanden, met de komst van de nieuwe woonwijk in Verdi, maar ook door verdichting in het Schinkelkwartier, flink toenemen. Om voorbereid te zijn op intensiever gebruik en tegelijkertijd de natuur waarden en biodiversiteit van het gebied te waarborgen en te versterken, wordt een Ontwikkelstrategie Oeverlanden-Sloten voorbereid, welke eind 2020 aan het bestuur wordt voorgelegd. Ook het Amsterdamse Bos is en zal een populaire recreatieplek blijven. Het nieuwe Bosplan voor het Amsterdamse Bos, waarbij naar een toekomstbestendig evenwicht tussen natuur en wensen en behoeften van gebruikers van het bos is gezocht, ligt voorjaar 2020 ter inzage. Schinkelkwartier Aan de overzijde van de Schinkel ligt het plangebied Schinkelkwartier. De concept projectnota Schinkelkwartier voorziet de transformatie en verdichting van dit gebied naar een levendige stadswijk met 11.500 woningen, 1.025.000 m2 bvo bedrijven en kantoren en 350.000 m2 bvo voorzieningen.

Er zijn plannen om de buurt rond het Stadionplein en Schinkelkwartier met elkaar te verbinden door een nieuwe langzaam verkeerbrug vanuit de Laan der Hesperiden het Schinkelkwartier in. Havenstraatterrein en de Museumtramlijn Voor het Havenstraatterrein loopt een bestemmingsplanprocedure. De gemeente onderzoekt of een loods voor de museumtramlijn ingepast Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

kan worden. Het spoor van de Museumtramlijn loopt dwars door Verdi. Het plan is om de spoorlijn in het maaiveldontwerp te integreren en er een ‘shared space’ van te maken. Voetgangers en fietsers krijgen dan meer ruimte op het Piet Kranenbergpad. Het ontwerp voor het integreren van de spoorlijn in de openbare ruimte naar een veilige en prettige ‘shared space’, wordt de komende tijd uitgewerkt. Dit gebeurt in samenspraak met vertegenwoordigers van de Museumtramlijn. Zuidasdok Het project Zuidasdok heeft invloed op Verdi. De snelwegzone tussen de noord- en zuidzijde van Verdi, waar de A10 zuid aan weerszijde met een parallelrijbaanstructuur wordt verbreed, is onderdeel van het plangebied Zuidasdok. Aan de noordzijde wordt daarnaast vanuit Zuidasdok de toerit naar de A10 zuid vanaf de Amstelveenseweg in de richting Den Haag “omgeklapt” en het betreffende kruispunt hierop aangepast. Hierdoor rijdt het verkeer in de toekomst langs het Tripolis-complex richting de snelweg in plaats van langs de begraafplaats Buitenveldert. Aanvullend wordt aan de zuidzijde de kruising van de Amstelveenseweg ter hoogte van het Skûtsjespad aangepast om doorstroming op de Amstelveenseweg te verbeteren. Hierdoor wordt het Skûtsjespad een eenrichtingsweg. Ook het viaduct over het Piet Kranenburgpad wordt aangepast.

Verder legt het project een nieuwe fietsverbinding op de meest zuidelijke Schinkelbrug over de Schinkel aan. Deze fietsroute verbindt de Riekerweg aan de westzijde met het Piet Kranenbergpad aan de oostzijde. Tot slot wordt de zuidelijke fietsverbinding van de Jachthavenweg onder de viaducten van de A10 zuid, langs de jachthaven en Gemeente Amsterdam Zuidas

richting het Piet Kranenbergpad afgewaardeerd tot een schelpenpad voor voetgangers.

2.2 Juridisch kader

Op basis van de investeringsnota, wordt het juridisch planologisch kader waar nodig aangepast om de ontwikkelingen te faciliteren. Daarbij wordt rekening gehouden met de overgang van de Wet ruimtelijke ordening (bestemmingsplan) naar de Omgevingswet (omgevingsplan). Zo nodig wordt voorafgaand een voorbereidingsbesluit genomen om ongewenste ontwikkelingen die binnen het huidige beleid mogelijk zijn, te voorkomen. 1. Bestemmingsplan Olympisch stadion e.o. Het gebied ten noorden van de A10 valt onder het bestemmingsplan ‘Olympisch stadion e.o. zie bijlage A. Hierin wordt voornamelijk voorzien in sportfuncties. Het westelijk deel van dit gebied valt onder de hoofdgroenstructuur (groentype sportpark). Daarnaast is er rondom het Burgerweeshuispad plek voor maatschappelijke functies en valt een groot deel van dit gebied (ten behoeve van het kantoorgebied) onder de gemengde bestemming met cultuurhistorische waarde (Burgerweeshuis). Hier mag uitsluitend gebouwd worden na advies van Bureau Monumenten en Archeologie (onderdeel van gemeente Amsterdam). De kantoorgebouwen kunnen na het wijzigen van het bestemmingsplan worden getransformeerd naar woningen. Hier worden eisen gesteld met betrekking tot geluidshinder en luchtkwaliteit. Naar verwachting zijn er nieuwe juridisch planologische kaders nodig om hier transformatie mogelijk te maken.

2. Bestemmingsplan Groengebied Schinkel Het meest westelijk deel van het plangebied valt onder het bestemmingsplan ‘Groengebied Schinkel’. Dit betreft het gebied waar nu de sluizen en woonboten liggen. Het bestemmingsplan voorziet dan ook voornamelijk in de aanduiding ‘woonschepenligplaats’, groen en water. Het bestemmingsplan staat op de planning om te worden herzien. Een deel van het gebied maakt onderdeel uit van de hoofdgroenstructuur, groentype Corridor.

1.

2.

Fred. Roeskestraat 2013 Zuidstrook 1992

Figuur 3. Bestemmingsplannen Verdi: 1. Olympisch Stadion e.o. 2015 (1) 2. Groengebied Schinkel 2009 (2) 9

2.3

Participatietraject

In het kader van de principenota Verdi, de projectnota Verdi en de investeringsnota Verdi van Deelplan 1, zijn er verschillende participatiebijeenkomsten georganiseerd. Deze waren zowel groot als klein, fysiek en digitaal. Het doel van deze bijeenkomsten was voornamelijk om de belangen uit de omgeving op te halen. In het participatietraject van deze investeringsnota (Deelplan 2) is voortgebouwd op de uitkomsten van de vorige participatietrajecten. Daarbij is aanvullende informatie opgehaald bij de direct belanghebbenden uit de omgeving en is een terugkoppeling gegeven aan de omgeving van wat er wel en niet wordt meegenomen in de plannen, net zoals bij de vorige nota’s is gebeurd. In dit hoofdstuk wordt uitgelegd op welke manier dit is gedaan en wat de uitkomsten hiervan zijn.

2.3.1 Participatie Deelplan 2: het verder uitwerken van de belangen en de terugkoppeling aan de omgeving

Het participatietraject voor de investeringsnota van Deelplan 2 bestond uit drie onderdelen: een gebiedsconferentie, 1-op-1 gesprekken met directe belanghebbenden uit het gebied en een terugkoppeling van de plannen in de vorm van een online video. Gebiedsconferentie Verdi Ter voorbereiding op de gebiedsconferentie, is een aantal ‘Kick Off sessies’ georganiseerd. Hierin kwamen verschillende stakeholders uit het gebied bijeen, om te reflecteren op de eerder opgehaalde belangen. Ook zijn de eerder afgegeven signalen geconcretiseerd, zodat men elkaar beter kon begrijpen en dat maakte het mogelijk om in de gebiedsconferentie gerichter 10

naar oplossingen te zoeken. Op 20 en 21 november 2019 heeft de gebiedsconferentie Verdi plaats gevonden. Tijdens deze bijeenkomst zijn er vier verschillende workshops georganiseerd voor alle betrokken geïnteresseerden. Er is samen gekeken naar oplossingen en ideeën voor de onderstaande thema’s: • Mobiliteit en bereikbaarheid; • Recreatie en kwaliteit leefomgeving (rust versus drukte); • Groen en toekomst Elzenbosje; • Toegankelijk, schoon, heel en veilig. In totaal hebben 50 betrokkenen hun inbreng geleverd op de vier bovenstaande thema’s, zie figuur 4. De uitwisseling tussen de deelnemers en de betrokken ambtenaren bracht over en weer nieuwe inzichten tot stand en kan gezien worden als het vertrekpunt voor het maken van de investeringsnota. De groep deelnemers bestond onder andere uit bewoners en gebruikers van het gebied, vertegenwoordigers van (water) sportverenigingen en scoutingclubs, leden van de fietsersbond, bedrijven uit de omgeving, handhaving en politie. De 1-op-1 gesprekken In de periode vanaf januari 2020 tot en met maart 2020, zijn er 1-op-1 gesprekken gevoerd met elf direct betrokken partijen uit de omgeving. In deze gesprekken zijn de eerste contouren en ambities voor Deelplan 2 toegelicht en is gevraagd om een reactie.

Bovendien stonden deze gesprekken in het teken van informatie verzamelen als het gaat om het reilen en zeilen van de betreffende gesprekspartner. In de

meeste gesprekken hadden de deelnemers een betrokken, kritische en tegelijkertijd ook een positieve houding ten opzichte van de eerste ideeën van Deelplan 2. De meeste reacties kwamen overeen met de thema’s die eerder besproken zijn in de vorige participatierondes. Zo vonden verschillende partijen bijvoorbeeld de veiligheid van de fietspaden erg belangrijk, in verband met het grote aantal (jonge) kinderen die hier gebruik van maken om bij de sportvelden te komen. Ook werd in verschillende gesprekken de heersende parkeeroverlast in het gebied benoemd als ergernis. Hierover werd gezegd: ‘’De parkeerdruk is erg hoog. Bezoekers moeten hun auto erg ver parkeren. Vooral op zaterdag en zondag is dit een probleem.‘’ Het verbeteren van de langzaamverkeer verbindingen en de vergroeningsambities werd door veel deelnemers gezien als kans voor de eigen organisatie. De gesprekken hebben geleid tot een overzicht aan de opgehaalde belangen en ideeën die uitgebreider aan bod komen in het terugkoppeldocument en mede de basis vormen voor de investeringsnota. De terugkoppeling aan de omgeving, het filmpje, de informatiebijeenkomst en het terugkoppeldocument In het kader van de projectnota en de investeringsnota voor Deelplannen 1 en 2, zijn er inmiddels meerdere bijeenkomsten georganiseerd, waarin er belangen zijn opgehaald.

Tijdens de laatste paar bijeenkomsten heeft men aangegeven dat er nu behoefte is aan een concreet plan met een terugkoppeling. Daarom is ervoor gekozen om op een creatieve manier aan de Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

omgeving terug te koppelen wat er wel en niet is meegenomen in de plannen en hoe het stedenbouwkundig plan eruitziet. Dit gebeurt door middel van een film en een (digitale) informatiebijeenkomst. Ook om een breder publiek op de hoogte te stellen van het plan.

Groen

Mobilieteit en bereikbaarheid

Recreatie en leefomgeving

Daarnaast is een terugkoppeldocument opgesteld, waarin o.a. voor de belanghebbenden wordt beschreven welke opgehaalde belangen wel en niet zijn verwerkt in de plannen en waarom. Het terugkoppeldocument is bijgevoegd aan deze investeringsnota. De conclusie in dit document is dat een groot deel van de belanghebbenden begrip heeft voor de ingeslagen weg van deze investeringsnota. Zo wordt het belang van het bouwen van woningen erkend. Omdat de woningen aan de oostzijde van deelgebied 2 zijn geprojecteerd, blijft het groene karakter van de westzijde overeind, hetgeen over het algemeen op goedkeuring van de belanghebbenden kan rekenen. Er zijn uiteraard ook vraagtekens en soms scepsis. Want zorgen al die woningen er niet voor dat de bereikbaarheid van het gebied verslechtert? En wat zijn de gevolgen voor de parkeerdruk? Hoe groen is groen? Voor wie is dat groen? En hoe zorgt de gemeente ervoor dat de beoogde toename van de drukte in het gebied samen gaat met deugdelijk beheer en onderhoud van het groen en de overige openbare ruimte? Allemaal relevante vragen, die voor deze investeringsnota van belang zijn maar zeker ook als aandachtpunten in het vervolgproces een plek krijgen; bijvoorbeeld bij het ontwerpen van diverse plekken en straten in de openbare ruimte. Figuur 4. Panelen met opmerkingen van de gebiedsconferentie

Gemeente Amsterdam Zuidas

11

3.

Stedenbouwkundig en landschappelijk plan

In dit hoofdstuk wordt de nieuwe stedenbouwkundige en landschappelijke opzet voor de transformatie van Deelplan 2 toegelicht. Omdat het over een bestaand gebied gaat, wordt eerst ingegaan op de huidige situatie, waaruit vervolgens een stedenbouwkundig- en landschappelijk plan voor de toekomst volgt.

zonder daarbij veel aanpassingen aan het profiel aan te brengen. Het geasfalteerde IJsbaanpad heeft aan weerszijde langsparkeerplekken en het beperkt aanwezige groen en bomen is opgesloten in de verharding. De parkeerplekken worden veelal gebruikt door werknemers en bezoekers van de Zuidas.

3.1

3.2

Huidige situatie

Het grootste terrein ten oosten van het Piet Kranenbergpad (zie figuur 5), wordt gebruikt door de Sporthallen Zuid. Daarnaast staan aan deze zijde Pand Zuid (maatschappelijk bedrijfsverzamelgebouw), de Van Detschool (speciaal onderwijs) en het Olympic Hotel. Het Piet Kranenbergpad, ook wel ‘De Sportas’ genoemd, vormt de scheiding tussen het gebouwde en groene landschap. Deze route voorziet in een langzaam verkeersverbinding tussen het Havenstraatterrein en het Amsterdamse Bos. Langs deze lijn liggen ook de rails van de museumtramlijn (EMA) en de recreatietuinen van ‘De Groenlijn’. Dit gebied is een ecologische verbindingszone voor flora en fauna, met name vleermuizen. Het gebied ten westen van deze lijn maakt onderdeel uit van de kop van het Amsterdamse Bos en wordt voor een groot deel gebruikt voor sport (tennis, voetbal, hardlopen en indoor sport bij het Frans Otten stadion). Aan de westzijde aan de Schinkel ligt een woonbotendorp met circa 180 schepen. De sportvelden zijn omringd door groen, water en hekken. Beeldbepalend in het gebied zijn de vele populierenrijen. De straten in het gebied met als hoofdontsluiting (gemotoriseerd en langzaam verkeer) het IJsbaanpad, hebben een laagwaardige inrichting en zijn in de loop der tijd van een 50km/ uur straat afgewaardeerd naar 30km/uur straat 12

Globale visie

De komende jaren wordt Verdi getransformeerd naar een gemengd stuk stad waar gesport, gewerkt en gewoond wordt, zie figuur 6. Bij de ontwikkeling van Verdi staan drie thema’s centraal: verbinden, verdichten, vergroenen. In Deelplan 2 wordt een nieuwe woonbuurt gemaakt die ruimte zal bieden aan circa 500-600 woningen. Uitgangspunt hierbij is dat de Sporthallen Zuid verplaatst worden naar een nieuw gebouw op de strook langs de A10. Dit omdat de Sporthallen verouderd en niet meer duurzaam zijn en het nieuwe gebouw als geluidsbuffer kan dienen. In de nieuwe gestapelde hallen komt tevens meer ruimte voor breedte- en topsport, waar vanuit de stad veel behoefte aan is. De kwaliteit van de nieuwe woonbuurt wordt gevormd door de realisatie van drukke en rustige plekken. Zo zal er levendigheid zijn rondom het nieuwe Tripolis complex en de Sporthallen en zal de woonbuurt naar buiten toe juist meer gesloten zijn met in het hart een grote groene binnentuin. De nieuwe wijk krijgt een groene uitstraling, passend bij het omliggende groen met meer diversiteit in groen en bomen. Ook in de rest van Deelplan 2 wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van bestaand en nieuw groen, de gebruiks- en ecosysteemwaarde en de hoofdgroenstructuur. De straten krijgen een 30km per uur inrichting waarbij de fiets en voetganger de meeste

ruimte krijgen en er meer ruimte ontstaat voor groen. Er is ook een aantal nieuwe langzaamverkeers verbindingen toegevoegd aan het gebied die het openbaarvervoerstation Amstelveenseweg, en de kantoren, woningen en sportvoorzieningen aan elkaar verbinden. Het streven hiermee is om een prettige woonbuurt te realiseren die met zijn voeten in een nóg groener landschap staat.

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Olympisch Stadion

ht

A) n (EM

IJsbaanpad 62 t/m 94

amlij umtr

Noordzone IJsbaanpad ic Olymp Hotel

IJsbaanpad

Pand Zuid

npad

IJsbaa

a Piet Kr

is

ark Sportp Zuid

portas

Jachthavenweg 2 t/m 32

we es

Van Detsch oo

l

hui

spa

/S rgpad

nenbe

hu Witte

Bur ger

Burgerw eeshuis

Amstelveenseweg

Muse

c ongra Stadi

l ijn roen De G

ark Sportp inkel de Sch

id

u allen Z Sporth

d

Tripolis Complex

stadion

n Frans Otte

Ring A10 Gemeente Amsterdam Zuidas

13 Figuur 5. Huidige situatie Verdi met contour Deelplan 2 (incl. schetsontwerp voorstel Zuidasdok)

14

Figuur 6. Plankaart Verdi Deelplan 2 - globale visie Concept (incl. schetsontwerp Investeringsnota voorstel Verdi Zuidasdok) Deelplan 2

3.3 Verbinden 3.3.1 Concept voor landschappelijke en stedenbouwkundige structuur Om met de grote schaal van het landschap te beginnen wordt de (hoofd)groenstructuur versterkt langs alle belangrijke verbindingen zoals het IJsbaanpad, de Jachthavenweg en het Piet Kranenbergpad, zie figuur 7. Door het slimmer inrichten van de beschikbare ruimte, komt ruimte vrij voor extra groen in de profielen. Ook worden er nieuwe verbindingen gemaakt voor mens, plant en dier. In Verdi woon je aan het landschap, waardoor de woonbuurt als vanzelfsprekend een groen karakter krijgt. Het groene landschap en hoofdgroenstructuur wordt in de toekomst nog verder uitgebreid met het nader uit te werken park op het Sportpark Zuid.

Zoals in Deelplan 1 beschreven, wordt met bebouwing aan de Noordzijde van het IJsbaanpad een verbinding gezocht met de Fred Roeskestraat en een structuur die gewicht biedt richting het Olympisch stadion, zie figuur 8. Het ‘Venster’ dat over twee van de drie Tripolis gebouwen wordt gebouwd, reageert op de hogere gebouwen die elders langs de A10 staan en fungeert als geluidsscherm richting de nieuwe woningen in Verdi. Om deze wand te versterken en ruimte te maken voor een nieuwe woonbuurt, gaat dit plan uit van nieuwbouw van Sporthallen Zuid inclusief extra indoor sportprogramma ten behoeve van verdichting binnen Verdi en de stijgende sportvraag in de stad. Dit zal een gestapeld volume zijn, welke aan de A10 in het verlengde van het Venster van Tripolis komt te staan. De nieuwe woonbuurt komt te liggen tussen deze twee grote volumes aan de A10 en de Gemeente Amsterdam Zuidas

Figuur 7. Landschappelijk raamwerk

Figuur 8. Stedenbouwkundig raamwerk

ontwikkelingen ten noorden van het IJsbaanpad. De huidige gebouwde structuur daartussen wordt gedomineerd door het monumentale Burgerweeshuis (BWH). De nieuwe woonbuurt zal een stevige tegenhanger worden in vormentaal en hoogte t.o.v. het Burgerweeshuis, het Tripolis complex en Noordzone IJsbaanpad.

Bij het vormgeven van de nieuwe woonbuurt is ervan uit gegaan dat Pand Zuid blijft staan en dat de Van Detschool vernieuwd zal worden. De nieuwe buurt vormt een duidelijke stadsrand naar het landschap, waarbij het groene landschap de verbinder is tussen beide gebieden.

15

3.3.2.

Hoofdnetwerk openbare ruimte

Met de transformatie van Verdi krijgt het hoofdnetwerk openbare ruimte een kwaliteits-impuls, zie figuur 9. Aansluitend op omliggende buurten (Fred. Roeskestraat, Olympisch kwartier) wordt deze volgens de Puccini methode ingericht. Dit betekent dat de materialisering bestaat uit rode gebakken klinkerkeien in de rijweg en 30x30cm lichtgrijze betontegels in het trottoir. Trottoirbanden zijn van beton, voorzien van de blauwgrijze ‘Amsterdamse toeslag’ van granietsplit. De meeste pleinen kennen een rijke groene inrichting met sport- en speelvoorzieningen. Voor de betontegels wordt uitgegaan van een zogenaamde Puccini-plus tegel (30x30 betontegels, Breccia antraciet 620, licht uitgewassen) om aan te sluiten bij de aangrenzende buurten van Zuidas (Fred. Roeskestraat en Kenniskwartier).

3.

2.

1.

Nieuwe langzaam verkeersverbindingen 1.

2.

16

Een belangrijke nieuwe route voor fietsen voetgangers door de buurt heen, verbindt de Amstelveenseweg met de Sportas (Fr. Ottenstadion/Sportpark Zuid). Voortbordurend op het verhoogde maaiveld rondom de Tripolis gebouwen, wordt de gehele verbinding door het gebied heen opgetild. Anders dan alleen een route is dit een aaneenschakeling van pleinen, waaraan het nieuwe Tripolis-complex, de Sporthallen Zuid en de woonbuurt gelegen zijn. Een voetgangersgebied, een stedelijke as; die samen met de Sportas, sport een gezicht geeft in het gebied. Aansluitend op Deelplan 1 waar een brug over de Stadiongracht gepland is, komt er een voetgangersverbinding tussen de van Detschool en het Burgerweeshuis. Dit

Figuur 9: Kaart hoofdnetwerk openare ruimte Verdi Deelplan 2

3.

voetpad slingert door het groene landschap en verbindt het Olympisch stadion met de Sporthallen Zuid. Ook zijn er doorsteken naar de woonbuurt, Tripolis en station Amstelveenseweg. Na schooltijd valt ook een deel van het schoolplein van de van Detschool onder deze route. Ten noorden van het Sportpark de Schinkel komt een nieuwe voetgangersverbinding

die de Jachthavenweg noord met het Piet Kranenbergpad verbindt. Met de herinrichting van de oever voor drie nieuwe woonbootplekken, wordt een brug aangelegd naar het Piet Kranenbergpad. Een extra route om de wandelmogelijkheden door het gebied te vergroten.

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Figuur 10: Impressie Piet Kranenbergpad kijkend vanaf Sporthallen Zuid naar het noorden Gemeente Amsterdam Zuidas

17

Figuur 11: Doorsnede huidige en nieuwe situatie IJsbaanpad deel A

Figuur 12: Doorsnede huidige en nieuwe situatie IJsbaanpad deel B

Figuur 13: Doorsnede huidige en nieuwe situatie IJsbaanpad deel C 18

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Het IJsbaanpad Het profiel kan worden opgedeeld in drie delen: Deel A (figuur 11): van kruispunt Amstelveenseweg tot aan de rotonde (wijziging Deelplan1) In het nieuwe 30km-profiel is gekozen voor het behouden van de eenrichtingsfietspaden vanwege de veiligheid en grote stroom fietsers. De fietspaden worden verlegd en verbreed van 2,1 meter naar 3,0 meter en de opstelruimte bij het kruispunt Amstelveenseweg wordt verruimd. Aan de noordzijde komt een breed trottoir van 4,0 meter aan de gevel. Om ruimte te maken voor de voetganger, fiets en groen, komen er minder parkeerplaatsen in het profiel terug. Het parkeren is vooral voor het laden en lossen van de Noordzone en brengen en halen voor de alles-in-één-school. Een brede groenstrook met bomen, heesters en vaste planten zorgt aan de noordzone voor een prettige afscheiding van de auto’s. Deel B (figuur 12): van de rotonde tot aan het Piet Kranenbergpad Vanaf de rotonde komen fietsers op de rijbaan samen met gemotoriseerd verkeer. Omdat deze weg minder autoverkeer heeft, is het hier voor de veiligheid niet noodzakelijk om de vrij liggende fietspaden te behouden. Er is ruimte gemaakt voor een groene middenberm, waardoor bussen/touringcars die bij het hotel moeten zijn veilig kunnen draaien. Aan de noordzijde zullen proefsleuven gegraven moeten worden om te kijken of er genoeg ruimte kan worden gemaakt voor een aantal bomen.

Aan de zuidzijde ontstaat een breed trottoir (met beperkte ruimte voor bomen vanwege de hoeveelheid kabels en leidingen). Hier komt een brede groenstrook met vaste planten en heesters en komen parkeerplaatsen terug. Gemeente Amsterdam Zuidas

Deel C (figuur 13): van het Piet Kranenbergpad tot aan de Jachthavenweg (zuid). De middenberm loopt vanaf deel B nog gedeeltelijk door in dit deel van het IJsbaanpad, om een extra veilige en overzichtelijke oversteek te maken voor het kruisende Piet Kranenbergpad. Dan vervolgt het profiel zich als een ‘standaard’ 30km-straat met parkeren aan beide zijden en een combinatie van fietsers en auto’s op de weg. Door de vrij liggende fietspaden te verwijderen, ontstaat een smaller verhard profiel met meer ruimte voor groen. Aan de zuidzijde van de weg worden bomen herplant. De klinkers van de rijweg worden doorgezet in de toegangswegen naar de sportterreinen ten noorden en zuiden van het IJsbaanpad, zodat het een geheel wordt. Voor de straatdelen IJsbaanpad 62 t/m94 (langs westzijde Sportpark de Schinkel) en de Jachthavenweg 2 t/m 32 zijn geen grote wijzigingen voorzien, alleen een aansluiting in materialisering van het IJsbaanpad (rijbaan en parkeervakken in klinkers). Er wordt gekeken naar de toekomst en een logisch moment om deze herprofilering te linken aan ander groot onderhoud.

19

Figuur 14: Doorsnede huidige en nieuwe situatie Burgerweeshuispad (V1: ter hoogte van blok 2 - Pand Zuid; V2: ter hoogte van blok 5 - 6)

Figuur 15: Doorsnede huidige en nieuwe situatie PIet Kranenbergpad 20

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Het Burgerweeshuispad, figuur 14, krijgt een nieuwe ligging en inrichting en wordt een woonstraat met een stedelijk karakter. Het Burgerweeshuispad krijgt een strakkere profilering (de ruime bochten worden eruit gehaald), zodat er ruimte ontstaat voor bebouwing en hiermee duidelijke wanden worden gecreëerd. In dit profiel wordt geparkeerd op (in dezelfde materialisering als) trottoirniveau, zodat de trottoirs extra breedte hebben wanneer er geen auto’s staan. Het landschap en hierbij horende groenmassa loopt door, en het Burgerweeshuispad snijdt daar doorheen. Om recht te doen aan de overgang van het landschap, worden de bomen niet als een strakke rij in het profiel ingepast, maar is gekozen voor een organische vorm in groepjes. Het Burgerweeshuispad is een doodlopende straat die eindigt in een keerlus voor de bevoorrading en het (fiets)parkeren van Tripolis en de toekomstige Sporthallen Zuid. De straat loopt na de ingang van de parkeergarage van het Tripolis complex in een helling op van circa +0.50 NAP naar +2.80 NAP. Aangezien het alleen verkeersbewegingen zijn van de gebruikers en bezoekers van de Sporthallen Zuid en het laden&lossen/voorrijden van Tripolis, wordt na de helling de gehele keerlus in dezelfde materialisering als het trottoir uitgevoerd, zodat er een ‘shared space’ ontstaat.

geven aan de route, wordt het fietspad op het Piet Kranenbergpad verbreed van 3,5 meter naar maximaal 4,0 meter, zodat de bestaande dubbele bomenrij behouden blijft. Ten zuiden van het IJsbaanpad, wordt het smalle wandelpad tussen de bomen verwijderd ten gunste van groen en wordt deze verplaatst ten oosten van de trambaan (zoals nu ook de situatie is onder het viaduct). Dit nieuwe trottoir verbindt de route met de nieuwe woonwijk. Om een extra brede recreatie route te maken wordt de trambaan onderdeel van de voetgangersverbinding (met uitzondering van de zondag, op momenten waarop er met de tram gereden wordt). Deze route kan tijdens de uitvoering ook gebruikt worden als bouwweg. Het wandelpad ten noorden van het IJsbaanpad blijft zoals in de huidige situatie één krappe meter ten gunste van de bomen. Wanneer ook hier de trambaan in betonplaten wordt gelegd, verbreedt dit de ruimte voor voetgangers enorm. Het biedt tevens een kans om recreatietuinen De Groenlijn meer aan het Piet Kranenbergpad te verbinden.

Het Piet Kranenbergpad, figuur 10 en 15, is onderdeel van de Sportas. Dit is een belangrijke noord-zuid fiets- en voetgangersverbinding waarmee het toenemende fietsverkeer tussen Amstelveen en Amsterdam en het groeiend aantal bezoekers van de sport- en recreatievoorzieningen in het gebied een aangenaam en veilig alternatief wordt geboden voor de drukke Amstelveenseweg. Om meer ruimte te Gemeente Amsterdam Zuidas

21

3.4 3.4.1.

Vergroenen Landschap

HGS: sportpark

Naast het netwerk van straten, zijn het de landschappelijke elementen die gezamenlijk de groenstructuur vormen, zie figuur 16 + 17. Deze groenstructuur is voor mens, plant én dier. Het ene element zal meer op de mens toegespitst zijn en het andere juist meer op plant en dier. In Verdi liggen een aantal elementen binnen de hoofdgroenstructuur van Amsterdam. Een stukje corridor (ecologische verbindingszone): de Jachthavenweg Zuid en aansluitend het stukje IJsbaanpad tot aan de sluis. Hierover staat in de hoofdgroenstructuur geschreven: “een bij voorkeur natuurlijk ingerichte groene parkstrook met nadruk op langzaam verkeer.” Ook het natuuronderzoek dat voor Verdi is uitgevoerd geeft het advies om de nadruk voor plant en dier te leggen op deze westelijke route en de combinatie met de mens en natuurbeleving op de oostelijke route (Piet Kranenbergpad). Binnen de corridor, welke ook binnen de ecologische hoofdstructuur van Amsterdam valt, zijn dan ook geen ingrijpende ontwerpingrepen bedacht. Met de herinrichting van het IJsbaanpad en Jachthavenweg 2 t/m 32 wordt het versterken van de corridor als uitgangspunt meegenomen. Verder liggen de twee sportparken ook binnen de hoofdgroenstructuur.

Hierover staat het volgende opgenomen: “Sportparken worden gebruikt voor intensieve sportbeoefening en dienen daarnaast voor de recreatieve sportbeoefening en als onderdeel van het openbare leven op wijkniveau. De grote parken hebben daarnaast een beperkte functie als wandelgebied. Belangrijk is dat de parken op een goede manier zijn ingebed in de stede22

HGS: Corridor Versterken Corridor Versterken groenstructuur

ark Sportp el ink de Sch

Corridor

ark Sportp Zuid

Nieuwe ecologische verbinding met Zuidas

Figuur 16: Concept landschappelijke structuur scheg aanhakend op nieuwe woonbuurt + Hoofdgroenstructuur

lijke omgeving, vrij toegankelijk en uitnodigend zijn en geen geïsoleerde eenheden vormen.” Sportpark de Schinkel is ten noorden en westen omringd door een bomenkraag van o.a. Berken, Essen, Elsen en Wilgen. Dit is een belangrijke structuur die gehandhaafd blijft. Met de komst van de brug en nieuwe voetgangersverbinding ten noorden van het

sportterrein, wordt de natuurbeleving vergroot. Ten zuiden van het sportpark ligt de grootste kans op vergroenen. Hier is nu een brede grasstrook met een kleine sloot die het IJsbaanpad van het sportpark scheidt zonder veel diversiteit aan beplanting. Nieuwe bomen zijn hier niet mogelijk door de aanwezigheid van belangrijke kabels en leidingen in de onConcept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

dergrond. Wat wel mogelijk is, is ander hoogwaardig groen zoals vaste planten en heesters met plekken om te spelen, sporten en verblijven. Dit kan alleen gerealiseerd worden als blijkt dat het realiseren van de eerder toegezegde extra 20 parkeerplekken ten behoeve van de jachthaven niet meer aan de orde is of ergens anders gerealiseerd kan worden. Sportpark Zuid, waar het Frans Ottenstadion, het Witte huis en een drietal tennisclubs zijn gevestigd, heeft een kenmerkende bomenstructuur van rijen Italiaanse Populieren. Verder zijn er hoge hagen en hekken rondom de tennisvelden. Hier is nog veel winst te behalen volgens de Hoofdgroenstructuur op de functie als wandelgebied, inbedding en toegankelijkheid. De ontwikkeling van het Sportpark Zuid vraagt een uitgebreider traject met de belanghebbende partijen, vandaar dat gekozen is om dit gebied ‘Deelplan 2B’ in het vervolgtraject verder uit te werken. De ambities uit de projectnota gelden nog steeds: • toevoegen van kwalitatief groen, mogelijk in de vorm van een nieuw park gekoppeld aan het Piet Kranenbergpad; • doorwaadbaarheid/openheid: nieuwe voetgangersverbinding die het Pietkranenbergpad met de Jachthavenweg zuid verbindt; • mogelijk toevoegen van sport gerelateerd programma gekoppeld aan het Frans Ottenstadion.

siteit. Het Piet Kranenbergpad biedt in zijn geheel een kans om zich als ‘voedsel’-as voor fauna te ontwikkelen (door bijvoorbeeld hazel- en/of walnoot bomen te planten voor de eekhoorn) en hiermee de natuurbeleving voor de mens te vergroten. Met de komst van de woonwijk transformeert het Piet Kranenbergpad (ten zuiden van het IJsbaanpad) van smalle groenverbinding naar brede groene parkstrook met een diversiteit in beplanting en plekken om te spelen,sporten en verblijven en wellicht te tuinieren. De bomen op het IJsbaanpad en een deel van het Piet Kranenbergpad (ten zuiden van het IJsbaanpad), vallen onder de Hoofdbomenstructuur van Amsterdam. Nieuwe bomen worden

volgens de spelregels, voorwaarden en inrichtingseisen van de Hoofdbomenstructuur uitgevoerd. Verdere kansen voor ecologie in Deelplan 2 liggen met name in de inrichting van het landschap tussen het Burgerweeshuis/Tripolis en de woonwijk. Voor vogels en vleermuizen is dit een belangrijke verbinding met de RK begraafplaats Buitenveldert/Zuidas. Voor de oevers, met name aan de Jachthavenweg Zuid, slangeneilanden en de zuidelijke oever van het IJsbaanpad vanaf de brug tot aan Jachthavenweg, geldt dat deze in slechte staat zijn. De land-water verbinding en waterkwaliteit kunnen worden verbeterd door het aanleggen van natuurvriendelijke oevers en het verwijderen van slib en blad.

Ten oosten van de sportparken aan het Piet Kranenbergpad staan twee rijen Callery-peren. Deze boomstructuur is een belangrijke vliegroute voor vleermuizen. Wanneer hier in de toekomst bomen moeten worden vervangen, is meer diversiteit in fruit- of nootdragende soorten denkbaar ten behoeve van biodiverFiguur 17: Concept landschappelijke structuur Gemeente Amsterdam Zuidas

23

3.4.2.

Groennorm en waterbalans

In Verdi zal worden voldaan aan de groennorm. Volgens de referentienorm voor groen zou op basis van het totale programma in héél Verdi circa 20.000 m2 groen gerealiseerd moeten worden. In alleen het plangebied van deelplan 2 is nu al meer dan 40.000 m2 groen aanwezig en hier zijn nu geen woningen. Dat is ruim voldoende voor de geplande 500 à 600 woningen in dit gebied. Daarnaast wordt 7.500 m2 groen opnieuw aangelegd met onder andere een openbare binnentuin in de woonwijk en meer groen in de profielen. Ook geldt de ambitie om op Sportpark Zuid groen toe te voegen in de vorm van een openbaar park. Daar komt ook nog bij dat Verdi grenst aan het Amsterdamse Bos, De Nieuwe Meer en op steenworpafstand ligt van de Oeverlanden. Het streven is de kwaliteit van het bestaande groen en het nieuwe groen in de toekomstige buurt te verbeteren en verbindingen te leggen met de hoofdgroenstructuur waarmee de biodiversiteit en de ecologische waarde worden vergroot. Daarbij zal Verdi zoveel mogelijk aansluiten bij de kwaliteitsimpuls groen zoals beschreven in de projectnota Verdi 2019: • Investeren in (nieuw) groen dichtbij: met name gebruiksgroen met variatie in (beplantings)typen toevoegen rondom nieuwe woningen met ruimte om te spelen en door schoolpleinen openbaar te maken voor de buurt.

• Investeren in bestaand groen: groene oevers opknappen en daarmee de waterkwaliteit verhogen en de variatie in beplanting versterken. • Parken opwaarderen: door de sportparken te transformeren tot openbare plekken met 24

•

•

doorlopende wandelroutes. Een groen/blauw netwerk ontwikkelen: door het vergroenen van een aantal belangrijke routes in het gebied (IJsbaanpad en Burgerweeshuispad) en naar de Amsterdamse Bosscheg (Piet Kranenbergpad) en met het aanleggen van een fijnmazig netwerk door de buurt voor mens, plant en dier. Investeren in de Hoofdgroenstructuur om de biodiversiteit en ecologische waarde van het gebied te vergroten.

De noordzijde van Verdi (Deelplan 1+2) valt onder twee waterschappen. Alles ten noorden van het IJsbaanpad ligt in de Amstellandsboezem (waterschap Amstel Gooi en Vechtstreek) en de rest maakt onderdeel uit van waterschap Rijnland. De waterpeilen in de beide gebieden verschillen circa 20 centimeter en worden van elkaar gescheiden door de Schinkelsluis. Voor Deelplan 1 en 2 wordt een waterbalans (boekhouding) opgesteld. Hierin wordt bijgehouden hoeveel water gedempt of gegraven wordt en hoeveel terrein extra verhard of onverhard wordt. Om extra verhard terrein te compenseren, wordt in de Amstellandsboezem gerekend met 10% van het extra verhard oppervlak (met een minimum van 1.000 m2) en voor Rijnland is de compensatienorm 15%. In de balans worden ook alternatieve vormen van het vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren meegenomen, zoals het polderdak principe.

3.4.3.

Speel- en sportvoorzieningen

In Verdi Deelplan 2 bevinden zich diverse bestaande sportvoorzieningen. Dit zijn de Sporthallen Zuid, Sportpark Zuid met de tennisvelden en het Frans Otten Stadion en Sportpark de Schinkel met voetbalvelden en een atletiekbaan. De aanleiding om te bewegen is groot en zit verweven in de geplande inrichting van de buitenruimte door brede stoepen, hoogteverschillen, trappen en pleinen in diverse grootte. Bij Deelplan 2 is het uitgangspunt om de speel- en sportnorm bovenop de reeds bestaande sportvoorzieningen in te passen. Bij de realisatie van 600 woningen is ook ruimte nodig voor twee speelplekken van in totaal 300 m2, een half speelveld van 600 m2 en 600 m2 sport in de openbare ruimte. Er zijn twee openbare speelplekken in het plan opgenomen: één grote van 150-200 m2 midden in de binnentuin van de woonwijk en een kleinere speelplek van 100 m2 in de openbare parkzone aan het Piet Kranenbergpad. Naast deze twee speelplekken zou het nieuwe schoolplein (ongeveer 1750 m2) van de van Detschool een speelplek voor de buurt kunnen zijn na schooltijd, waaronder een speelveld van ongeveer 250 m2. Bij de verdere uitwerking van Deelplan 2B en de vernieuwing van de Sporthallen Zuid met aangrenzend voorplein wordt onderzocht hoe een extra half speelveld en ruimte voor buitensport (1.200 m2) in het plan ingepast kunnen worden.

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

Groen

Sport en spelen

Zoekgebied groen en sport

Schinkelsluis

Beheersgebied: Waterschap Amstel, Gooi en Vecht

Beheersgebied: Waterschap Rijnland

Figuur 18: Groennorm, speel- en sportplekken en verdeling beheersgebieden waterschappen. Gemeente Amsterdam Zuidas

25

De verplaatsing, stapeling en uitbreiding van de sporthallen Zuid geeft de mogelijkheid om op de huidige plek een nieuwe woonbuurt te maken. Met de verplaatsing kan, naast uitbreiding van het programma voor de sporthallen, een enorme duurzaamheidsslag worden gemaakt. De gestapelde sporthallen vormen tevens een geluidwand voor de geplande woningen. Het volume is nog afhankelijk van het exact benodigde aantal m2 sport en ondersteunende functies die in het gebouw komen. De nieuwe sporthallen zijn samen met Deelplan 1 bepalend in de vormgeving van de nieuwe woonbuurt.

3.5.1.

•

•

Ontstaan verkaveling

De zoektocht naar een goede stedenbouwkundige opzet van de woonbuurt heeft geleid naar een zevental bouwblokken, zie figuur 19 en 20. Van de zeven vierhoekige kavels zijn nr. 1 t/m 6 de woonblokken en is bouwblok nr. 7 de nieuwe Van Detschool met mogelijk extra programma er bovenop. Het IJsbaanpad en de zichtlijn naar Sporthallen Zuid vanaf het IJsbaanpad zijn vaste rooilijnen. De andere rooilijnen reageren op de omgeving of op elkaar. Er ontstaat een samenspel tussen de blokken waarbij rekening is gehouden met: 26

•

•

7. 1.

2. 6. 5. 3.

4.

7 nieuwe bouwblokken

De woonbuurt komt op de huidige locatie van de sporthallen Zuid. Voor verplaatsing, stapeling en uitbreiding van de nieuwe sporthallen Zuid is een volume- en haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Het gewenste volume, zie figuur 26 en bijlage C, is opgenomen in het stedenbouwkundig plan en zal in de volgende fase verder uitgewerkt worden. In bijlage I zijn de maximale bouwkavels met coördinaten opgenomen.

Rust versus drukte (interieur/exterieur): de nieuwe sporthallen samen met het Tripoliscomplex zorgen voor een aantrekkende werking van bezoekers. De woonbuurt reageert hierop door naar de omgeving toe de blokken dichterbij elkaar te laten komen en naar binnen toe de ruimte te openen (gerende tussenruimten). Een grote tussen de blokken verweven binnentuin zorgt voor de woonkwaliteit op maaiveldniveau. Er wordt ook gewerkt met verschillende maaiveldhoogten om zo een extra scheiding te maken tussen de drukke en rustige delen. Woonkwaliteit (voldoende licht, lucht en ruimte): op gebouwniveau is ervoor gekozen om een spel van zichtlijnen te creëren. De blokken verspringen allemaal met de hoeken ten opzichte van elkaar zodat optimaal gebruik gemaakt kan worden van (uit)zichten. Verbinding met het landschap: aan het landschap (westzijde) verspringen de blokken zodat afstand gecreëerd wordt tussen het Piet Kranenbergpad en de woningen. Geluid: het geluid van de A10 heeft invloed op de woonbuurt. Hiermee is rekening gehouden in de uitwerking van de blokken. Elke woning kan een geluidsluwe zijde krijgen. Flexibiliteit in woonsegmentering: elk kavel heeft een vergelijkbare footprint waarbinnen flexibiliteit mogelijk is in woningdiepte en beukmaat. Hierdoor kunnen zowel woningen met verschillende grootten in verschillende segmenten in de blokken gerealiseerd worden.

Elk blok heeft een rechte hoek ten gunste van de uitwerking van de woningplattegronden.

verspringende hoeken (zichtlijnen)

•

licht, lucht en ruimte

3.5 Verdichten Uitleg opzet ‘woonbuurt’

Figuur 19: Gehanteerde uitgangspunten bij opzet woonbuurt Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

beperking van geluid

7.

1.

6. 5. 3. 4.

bouwblok opening naar binnenwereld

‘besloten’ binnenwereld

2.

Figuur 20: Opzet bouwblokken Verdi Deelplan 2 Gemeente Amsterdam Zuidas

27

Bovenstaande punten hebben geleid tot de maat, opzet en positionering van de bouwblokken. Ze vormen samen een sterke eigen structuur onderscheidend ten opzicht van de structuren uit Deelplan 1. De blokken hebben een bouwhoogte van 5 t/m 8 bouwlagen (22meter - 32 meter, exclusief daktuinen). Bij de compositie van de bouwhoogte is rekening gehouden met bezonning, geluid, omliggende gebouwen en ligging t.o.v. elkaar. In de proefverkaveling is te zien dat alle gebouwen een opening hebben vanaf de eerste bouwlaag gericht naar de binnenzijde. Dit is gunstig voor de bezonning en zorgt bij de blokken die een geluidbelaste gevel (dove gevel) hebben, voor een geluidsluwe zijde. Ook het principe van zoveel mogelijk meerzijdig georiënteerde woningen is hierdoor mogelijk. Voor de woonbuurt geldt dat circa evenveel m2 bebouwd als onbebouwd is (50/50). Hierdoor is binnen deze stedelijke buurt ruimte voor groen en ontsluiting. De dichtheid/‘floor space index’ (fsi) voor deze buurt komt op gemiddeld 2.5 (excl. Sporthallen Zuid).

3.5.2.

• •

•

•

•

Kavel invulling en regels

Vooruitlopend op de bouwenveloppen voor de tenders die voor de bouwblokken opgesteld worden, is een aantal basisregels opgesteld die voor elk bouwblok gelden en voor samenhang zorgen in de buurt, figuur 22 en 23. • Elke bouwkavel heeft een volledig bebouwde en gebruikte eerste bouwlaag (begane grond), tot aan de rooilijn. Voor de bouwlagen daarboven geldt voor blok 1t/m 5 en blok zeven vanaf bouwlaag 4 dat deze voor maximaal 77,5 % bebouwd en voor 28

•

•

blok 6 85% bebouwd mogen worden tot de aangegeven bouwhoogte. De begane grond van elk bouwblok heeft een minimale verdiepingshoogte van bruto 4,3 meter en alle bouwlagen daarboven zijn minimaal bruto 3,3 meter. Fietsparkeren voor gebruikers en bezoekers wordt opgelost op de begane grond voor gebruiksgemak en sociale veiligheid. Rondom alle kavels ligt een margestrook van 1,0 meter, met uitzondering van de westzijde van de woonbuurt (hier is deze 1,5 meter). Deze strook kan gebruikt worden door de begane grond woningen (bankjes, bloempotten, geveltuinen,). Elk woonblok heeft woningen op de begane grond die een voordeur hebben grenzend aan het maaiveld. Met uitzondering van de woonblokken grenzend aan Piet Kranenbergpad en de Sporthallen Zuidzijde. Alle appartementen hebben een gemeenschappelijke toegang op de begane grond met minimaal één uitgang grenzend aan de binnentuin. Franse balkons en inpandige balkons zijn overal toegestaan. Balkons die volledig of deels uit de gevel steken zijn alleen toegestaan volgens het volgende principe, zie figuur 21. Op de bovenste bouwlaag is het mogelijk om gemeenschappelijke daktuinen te maken.

0

Figuur 21: Balkons volledig of deels uit de gevel stekend

Verdere specifieke regels worden opgenomen in de bouwenveloppen.

Concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2

10

30

50

Elk blok heeft één rechte hoek

De blokken hebben 5-8 bouwlagen Te bebouwen oppervlak van de blokken ligt tussen de 1.400-1.750 m2