Raadsbesluit2021-44B1. Visie Sloterdijk-Centrum 2040

Visie 2040

Sloterdijk-Centrum

Colofon Opdrachtgever:

Projectgroep Sloterdijk Centrum

Auteur:

Ruimte en Duurzaamheid, Gemeente Amsterdam

Versie:

Definitief 11 februari 2021

Informatie Website :

www.amsterdam.nl/sloterdijk-centrum

Omslag:

Impressie ‘VERTICAL’, kavel N-1 en N-3 door Heijmans, 2018

.

Visie 2040

Sloterdijk-Centrum

Impressie ‘Mo*Town’, kavel O-6, O-8 en O-9A door BDP, 2018 4

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

Inhoud

0

Samenvatting

6

1

Inleiding

9

1.1

Aanleiding en doel

9

1.2

Plangebied

11

1.3

Leeswijzer

11

2

Visie op Sloterdijk-Centrum

13

2.1

Multimodaal knooppunt

14

2.2

Groene en duurzame woon- en werkstad

14

2.3

De acht buurten van Sloterdijk-Centrum

15

3

Mobiliteit, openbare ruimte, stedenbouw en duurzaamheid

19

3.1

Mobiliteit en parkeren

19

3.2

Openbare ruimte en groen

21

3.3

Stedenbouwkundige principes

25

3.4

Beeldkwaliteit

29

3.5

Duurzaamheid

30

4

Programma

33

4.1

Programmamix

33

4.2

Wonen

33

4.3

Maatschappelijke voorzieningen

34

4.4

Commerciële voorzieningen

35

4.5

Kantoren

38

4.6

Hotels

39

4.7

Sport en spel

39

4.8

Kunst en cultuur

40

5

Omgevings- & Technische aspecten gebied

43

5.1

Gezonde leefomgeving

43

5.2

Windklimaat

43

5.3

Geluid

44

5.4

Omgevingsveiligheid

44

5.5

Luchthavenindelingsbesluit (LIB)

45

5.6

Energie

47

5.7

Water

48

5.8

Afval

49

I

Stedenbouwkundige onderbouwing hoogbouw

51

II

Uitwerking buurten

57

Bijlagen Separaat bijlagen boek

Gemeente Amsterdam

5

Sloterdijk-Centrum: de groene, duurzame woon-werkstad Sloterdijk-Centrum is aan het transformeren. De oude monocultuur van werken wordt doorbroken en Sloterdijk-Centrum wordt de komende jaren een plek waar wonen, werken, ontmoeten, verblijven, produceren, ontspannen en ondernemen samenkomen. De eerste bewoners zijn in 2017 in het gebied komen wonen en de komende jaren worden dat er alleen maar meer. Werken blijft echter een belangrijk aspect; er wordt gestreefd naar een woon-/werkverhouding van 50%-50%. Haven-Stad De ontwikkelstrategie van Haven-Stad vormt de basis voor een grootschalige ontwikkeling van het gebied van Sloterdijk tot de Spaarndammerbuurt waar woningen, winkels, bedrijven en andere voorzieningen worden gecombineerd. In Haven-Stad gaan uiteindelijk meer dan 150.000 mensen wonen en circa 50.000 mensen werken. Sloterdijk-Centrum is onderdeel van de eerste fase van de gehele ontwikkeling van Haven-Stad. Wonen De focus in Sloterdijk-Centrum ligt de komende jaren op het toevoegen van de woonfunctie in combinatie met maatschappelijke en/of commerciële voorzieningen in de plint. Eind 2017 is de ontwikkelstrategie Haven-Stad vastgesteld door de gemeenteraad. Hierdoor is het mogelijk om tot 2040 ongeveer 7.500 woningen in SloterdijkCentrum te realiseren.

Dit gebeurt op twee manieren: nieuwbouw (het uitgeven van kavels) en transformatie (vergroten van bestaande bouw of sloop-nieuwbouw). Voor de woningen ligt de focus op studenten, starters, expats en jonge gezinnen. Hier moeten ook de (maatschappelijke) voorzieningen en de inrichting van de openbare ruimte op aansluiten. Werken Voor de gewenste mix van wonen en werken in het gebied, is het belangrijk dat kantoren zich op de juiste plek bevinden. Ook voor kantooreigenaren en huurders zijn functiemenging in de directe omgeving, bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer en hoge kwaliteit van de openbare ruimte steeds belangrijker. Hierdoor wordt Sloterdijk-Centrum, als multimodaal knooppunt van Haven-Stad versterkt en een zeer aantrekkelijke vestigingslocatie voor kantoren en 6

bedrijven. Door transformatie neemt het aandeel kantoren wat verder van het station af, terwijl er meer kansen zijn voor kantoren rondom het station. De focus ligt op het toevoegen van woningen en bijbehorende stedelijke voorzieningen. Om deze reden, en vanwege het bereiken van het maximum metrage uit het bestemmingsplan, zullen er geen hotels en extended-stay faciliteiten worden toegevoegd in Sloterdijk-Centrum. Bereikbaarheid en verbindingen Sloterdijk-Centrum is uitstekend bereikbaar voor alle soorten verkeer. Voor de stedelijke ontwikkeling vormt het openbaar vervoersysteem de ruggengraat en aanjager. Station Amsterdam Sloterdijk speelt hierbij een belangrijke rol, met mogelijkheden van trein, tram, metro en (internationale) bus. Daarnaast staan voetgangers en fietsers centraal. Met nog meer en betere (groene) routes wordt het gebied aantrekkelijk voor langzaam verkeer en wordt Sloterdijk-Centrum nog beter verbonden met de omliggende buurten. Door de aanpassing van de N200 naar een stadsweg met nieuwe, veilige oversteekplaatsen wordt Sloterdijk aantrekkelijk en bereikbaar voor een bredere doelgroep. Openbare ruimte en groen Sloterdijk wordt groener: zowel in de openbare ruimte als op de uit te geven kavels. Hierdoor wordt het gebied ‘zachter’ wat bijdraagt aan een aantrekkelijke omgeving, waar mensen langer willen verblijven.

Een goed voorbeeld is de transformatie van het Orlyplein. Maar ook de gevels en daken van gebouwen lenen zich goed voor het toevoegen van groen. Door de vergroening krijgt de woon-werkomgeving in Sloterdijk-Centrum een extra dimensie. Het maakt onderdeel uit van de verbinding van zowel het Brettengebied naar het Westerpark als van het Rhônepark en Park Spieringhorn. Het naar buiten gaan en bewegen wordt door een aantrekkelijke inrichting van de openbare ruimte, gericht op voetgangers en fietsers, gestimuleerd. De verblijfsplekken in de bouwblokken zijn divers en uitnodigend, gericht op een groen karakter, sport en spel, ontmoeting en verblijven. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

Duurzaamheid & Circulariteit In Sloterdijk-Centrum wordt duurzaamheid beschouwd als een vanzelfsprekend en integraal onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Zo wordt groen toegevoegd, worden hoge dichtheden gerealiseerd en wordt de bestaande infrastructuur optimaal gebruikt met focus op het openbaar vervoer, de voetganger en de fietser. Hier wordt sterk gestuurd op de thema’s groen en water (‘Rainproof’), duurzame mobiliteit en energie. Het toevoegen van groen en water vergroot de ruimtelijke kwaliteit en de gebruiksmogelijkheden, maar speelt ook een belangrijke rol bij de waterbestendigheid van het gebied. Door de klimaatverandering valt er meer regen in de korte tijd. Onder andere het toevoegen van groen draagt bij aan een tijdelijke wateropslag en vertraagde waterafdracht. Daarnaast kan de aanleg van extra watergangen en het ophogen van het gebied oplossingen bieden.

Kunst en Cultuur In de omslag naar een gemengd woon-werkgebied hebben initiatieven voor kunst en cultuur ook een belangrijke waarde voor het leefklimaat. Daarom wordt er in bestaande en nieuwe gebouwen ruimte gereserveerd voor cultuur op diverse schaalniveaus, zo is er bijvoorbeeld ruimte voor broedplaatsen zowel op het kleinschaliger buurtniveau als gebiedoverstijgend niveau. Ook is er ruimte voor bijvoorbeeld een theater met een stedelijke of stads-overstijgende functie. Verder is er ruimte voor tijdelijke initiatieven, zoals BRET en de Tuin van BRET. Sloterdijk-Centrum biedt ruimte aan kunst en culturele initiatieven met een meer pop-up achtig karakter, zowel opgenomen in bebouwing, als in de openbare ruimte. Te denken valt aan voorstellingen in de stationshal, of een lunchconcert in kader van het grachtenfestival, maar ook aan een kunstroute in de openbare ruimte.

De doelstelling van de gemeente Amsterdam is om een open, betaalbaar, duurzaam en toekomstbestendig energiesysteem te realiseren. Voor de transformatie van Sloterdijk-Centrum naar een gemengd woon-werkgebied wordt ruimte gecreëerd voor een organisch en fossielvrij energiesysteem. Electrificati is daarbij een belangrijk onderdeel. Aandachtspunt is het realiseren van voldoende electrische capaciteit in het gebied passend bij het nieuwe hoogstedelijk programma en het gemengd gebruik. Bij de gebiedsontwikkeling van Sloterdijk-Centrum wordt aansluiting gezocht bij het Programma Circulaire Economie 2022 van de gemeente Amsterdam. Door grondstoffen en bouwmaterialen zo lang mogelijk te gebruiken door het inzetten van hergebruikte en herbruikbare materialen wordt er circulair gebouwd. Door in te zetten op flexibele indeling van gebouwen, kunnen deze op het moment dat de markt daarom vraagt, ingezet worden voor een andere functie. Onderwijs In het gebied is al een aantal onderwijsinstellingen aanwezig (voortgezet onderwijs, Hout- en Meubileringscollege en TIO). Door de komst van bewoners wordt de vraag naar (andere) onderwijsinstellingen groter. De focus ligt op de realisatie van twee alles-in-één basisscholen, inclusief kinderdagverblijf en gymzaal. Hiervoor zijn in eerste instantie kansen in de Haarlemmervaart zone.

Voor een tweede basisschool wordt gezocht naar mogelijkheden in Park Spieringhorn. Gemeente Amsterdam

Impressie ‘Crossroads’, kavel O-5/ O-10 door MVSA, 2018 7

Impressie ‘Lycka’, kavel O-9B door Team Paul de Vroom + Sputnik, 2019 8

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

1

Inleiding

Amsterdam maakt de komende jaren ruimte voor meer inwoners: de gemeente heeft de ambitie om de komende jaren minimaal 7.500 woningen per jaar te bouwen in aantrekkelijke en diverse stadsbuurten. Dit betekent een groei van meer dan 75.000 nieuwe woningen tot 2040. De woningen worden gerealiseerd door verdichting: het intensiever gebruik van de ruimte in de stad. Dit kan door compacter of hoger te bouwen, of lege kavels in te vullen. Veel van de nieuwe woningen worden gebouwd aan de westkant van de stad. Dit gebeurt via het programma Haven-Stad waar Sloterdijk-Centrum onderdeel van is. De strategische locatie van Sloterdijk-Centrum bij het station en de A10, tussen woonwijken van Bos en Lommer, Geuzenveld-Slotermeer en de haven, en tussen Westerpark en de Brettenzone biedt kansen om hier een deel van deze verdichtingsopgave te realiseren. Rondom het oude dorp Sloterdijk vertrok ooit de eerste trein naar Haarlem en werd later het kantorencentrum Teleport ontwikkeld. In dit gebied – in eerste instantie bedoeld als doorgang voor auto verkeer en overstapmachine bij het station – verrijst een nieuwe gemengde stadswijk, rond een multimodaal knooppunt. Sloterdijk-Centrum groeit uit naar een hoogstedelijk woon-werkgebied met hoogbouw rond het station. Een perfect bereikbaar gebied waar in hoge dichtheden gewerkt en gewoond wordt.

Dit multimodaal knooppunt wordt een groene metropool en een bestemming voor verschillende doelgroepen. Met dit document wordt inzicht gegeven in de potentie van het gebied Sloterdijk-Centrum. Wat is de identiteit van het gebied en hoe kan het zich ontwikkelen? Welke resultaten hebben we tot nu toe behaald en welke kansen liggen er in de toekomst? De ontwikkeling is al in volle gang. Vanaf 2012 heeft de gemeente Amsterdam met de gebiedsstrategie “Sloterdijk Bereikbaar!” en een flexibel bestemmingsplan een nieuwe koers ingezet. De openbare ruimte is opgewaardeerd en er is de afgelopen jaren circa 100.000 m² kantooroppervlakte succesvol getransformeerd. Het grootste gedeelte hiervan (circa 80%) is omgezet naar hotels. Tevens heeft deze strategie geresulteerd in de eerste woningen en diverse (maatschapGemeente Amsterdam

pelijke) voorzieningen zoals het Hout & Meubileringscollege en zorginstelling Acibadem. Dit nieuwe hotel- en voorzieningenprogramma heeft het gebied op de kaart gezet en nieuwe gebruikers aangetrokken. De komende periode ligt de nadruk op het versterken van het gebied door het toevoegen van woningen en voorzieningen in verschillende buurten rondom het station. Hier wordt de menselijke maat geïntroduceerd die in het oorspronkelijke kantorengebied ontbrak. De gemeente Amsterdam kan dit niet alleen, maar wil samen met alle betrokken partijen, door middel van tenders en transformaties, vorm geven aan de realisatie van een levendige stadsbuurt. De ontwikkeling van het gebied gaat sneller dan voorzien. Het is nu tijd voor een volgende stap; een nieuwe visie die houvast en samenhang biedt voor de ontwikkelingen in Sloterdijk.

1.1 Aanleiding en doel In de Structuurvisie Amsterdam 2040 (2011) is in grote lijnen geschetst hoe de vraag naar bouwlocaties in Amsterdam opgevangen kan worden. Hierin staat dat woningen binnenstedelijk worden toegevoegd door middel van verdichting en transformatie. In Koers 2025 is de Structuurvisie concreet geworden met het vastleggen van de ambitie voor de bouw van 50.000 woningen binnen Amsterdam tot 2025. Hiervoor is verdichting en menging noodzakelijk: de klassieke scheiding tussen wonen en bedrijvigheid is steeds minder logisch. Ook wordt in de Koers 2025 aangegeven dat men, naast het accommoderen van groei in woningaantallen, meer kwaliteit aan de stad wil toevoegen. Eind 2017 is de ontwikkelstrategie Haven-Stad vastgesteld door de gemeenteraad. Dit vormt de basis voor een grootschalige ontwikkeling van het gebied van Sloterdijk tot de Spaarndammerbuurt waar wonen, bedrijven en voorzieningen in een hoge dichtheid worden gecombineerd. In het gebied Haven-Stad zullen straks meer dan 150.000 mensen wonen. Sloterdijk-Centrum is onderdeel van de eerste fase van de gehele ontwikkeling van Haven-Stad.

9

Visiekaart Haven-Stad

Posities van de verschillende sloterdijken Slotedijk-West Voormalig Sloterdijk IV

Westerpark-Noord

Sloterdijk-West

Voormalig Sloterdijk I

Sloterdijk-West

Voormalig Sloterdijk III

Voormalig Sloterdijk II

Sloterdijk-Centrum

Westerpark

Brettenzone

Geuzenveld

Slotermeer

Grenzen SloterdijkCentrum

E Station H

J

L-

West

L-

Midden

M

N O

10

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

In het verlengde van de gebiedsstrategie HavenStad is de Milieu Effect Rapportage (MER) Sloterdijk en omgeving vastgesteld. Daarmee is ruimte ontstaan voor ontwikkelingen in Sloterdijk-Centrum die verder gaan dan de bestaande planproducten (Gebiedsstrategie 2012, Bestemmingsplan 2013 en Herziening GREX 2016). Dit biedt kansen voor méér woningbouw in het gebied. In deze visie geven we aan hoe de toekomst van Sloterdijk-Centrum eruit kan zien en hoe het zich verhoudt ten opzichte van de omliggende wijken en andere plandelen van Haven-Stad. Hieruit volgt een heldere hoofdstructuur voor de openbare ruimte en een verdeling van het programma over de verschillende buurten. Dit resulteert in randvoorwaarden voor de uitwerking van de verschillende buurten, op het gebied van programma, groen en ruimtelijke kwaliteit. Naast dit visiedocument is er een Plan Openbare Ruimte uitgewerkt en een nieuw investeringsbesluit met bijbehorende GREX.

1.2 Plangebied Het bestemmingsplan van 2013 heeft veel ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Binnen dit kader zijn gebouwen op uitgegeven kavels getransformeerd en heeft sloop-nieuwbouw plaatsgevonden. Ook zijn de eerste gemeentelijke kavels ontwikkeld via tenders.De ruimtelijke en programmatische ambities voor de toekomst passen echter niet meer binnen het bestemmingsplan. De grenzen komen in zicht. Door de MER HavenStad kan er in Sloterdijk-Centrum aanzienlijk meer programma worden toegevoegd en kan het gebied doorgroeien tot een hoogstedelijk centrumgebied. Om dit mogelijk te maken zijn er nieuwe juridisch-planologische kaders nodig op basis van een programmatische visie. Deze visie omschrijft de identiteit en algemene ambities voor Sloterdijk-Centrum en de ruimtelijke en programmatische randvoorwaarden. Op de afbeelding op pagina 10 is de plankaart Sloterdijk-Centrum met het plangebied weergegeven waarop deze visie betrekking heeft en die als basis heeft gediend voor het nieuwe investeringsbesluit en bijbehorende GREX. Deze heeft ruimere grenzen dan de grondexploitatie die in 2016 is vastgesteld. Het station Sloterdijk, en het spoortracé (Amsterdam-Haarlem) vallen níet binnen dit GREX gebied. Deze gebieden zijn niet in eigendom van de gemeente Amsterdam, maar van ProRail en NS-gebouwen.

Gemeente Amsterdam

De ontwikkeling van het stationsgebied naar een multimodaal knooppunt met hoogbouw vormt het sluitstuk van de ontwikkeling van SloterdijkCentrum. Voor de schaalsprong in het kader van HavenStad is het cruciaal dat het station zelf, en directe omgeving, op de veranderingen inspeelt en meegroeit. Het moet enerzijds de groei van de reizigersaantallen faciliteren en daarbij flexibel kunnen meebewegen met snel veranderende vormen van mobiliteit. Anderzijds moet het station als kwalitatief hoogwaardig verblijfsgebied gaan functioneren in een hoog-stedelijk stukje stad. Daarvoor is enerzijds een heldere openbare ruimtestructuur nodig en anderzijds een gemengd bouwprogramma in hoge dichtheid. In voorliggend document is wèl de visie van de gemeente opgenomen met betrekking tot mobiliteit in Sloterdijk-Centrum en de uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte op en rondom het station. In dit document zijn géén uitgangspunten geformuleerd met betrekking tot het toevoegen van gebouwd programma in dit plandeel. Hiervoor zijn nadere studies en aparte besluitvorming nodig. Verdichting rondom het station is complex en heeft samenhang met de belangen van de spoorpartijen. In een gezamenlijke verkenning door gemeente Amsterdam, de NS, ProRail en de Vervoerregio Amsterdam zal dit aan de orde zijn.

De resultaten hiervan zullen in een later stadium in een apart beslisdocument worden vastgelegd en ter besluitvorming worden aangeboden.

1.3 Leeswijzer Dit document is opgebouwd uit een aantal onderdelen. Na de inleiding wordt ingegaan op de visie van Sloterdijk-Centrum voor de lange termijn 2040 in hoofdstuk 2. Deze visie wordt uitgewerkt in principes voor mobiliteit, openbare ruimte, stedenbouw, duurzaamheid en cirrculariteit in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 omvat de visie op de verschillende programmatische onderdelen die bijdragen aan het gewenste stedelijke milieu in Sloterdijk-Centrum. Daarna volgt een beschrijving van de omgevings- en technishce aspceten in hoofdstuk 5. Als Bijlagen zijn opgenomen de stedenbouwkundige onderbouwing hoogbouw in bijlage I en uitwerking van verschillende buurten in bijlage II.

11

Visie op SloterdijkCentrum

Les Docks, Saint Ouen sur Reine, Parijs

The Sky Above, Asnières-sur-Seine door Atelier(s) Alfonso Femia

Les Jardins d’Utrillo, Montfermeil door SKP Architecture

Groene woonwerk stad Tanner Springs Park, Portland

Referentie toekomstige woon-werk straten Millbrae Intermodal Terminal, San Francisco

12

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

2

Visie op Sloterdijk-Centrum

Na een periode van terugloop trekken er sinds het eind van de vorige eeuw wereldwijd steeds meer mensen naar de stad. Deze periode, ook wel ‘the urban age’ genoemd, zal voorlopig nog voortduren. Het CBS voorziet in Nederland vooral een groei in en rond de grote steden. In Amsterdam wordt de verdichtingsopgave van de regio vormgegeven, conform MRA-afspraken (Metropoolregio Amsterdam). Naast de historische binnenstad ontstaan een aantal nieuwe hoogstedelijke kernen rondom OV-knooppunten zoals de Zuidas, Lelylaan, Zuidoost en Sloterdijk. Sloterdijk-Centrum is uitermate strategisch gelegen ten opzichte van het stedelijk gebied en de groene buitengebieden. Gecombineerd met de modaliteiten bus, trein, tram en metro zijn hier alle ingrediënten aanwezig voor de ontwikkeling van een hoogwaardig nieuw stuk stad. Rondom het station ontstaat een nieuw stedelijk centrum, met betekenis voor Haven-Stad en het westelijk deel van Amsterdam. Positionering Het voormalige werkgebied Teleport bestaat uit de deelgebieden Centrum en West (voormalig Sloterdijk 2, 3 en 4). Het gebied van Sloterdijk binnen de ring A10 is Sloterdijk 1 (zie plattegrond pagina 10). In eerste instantie was het werkgebied vooral een entree- en doorgangsgebied voor omwonenden, reizigers en bezoekers.

Het nieuwe Sloterdijk vormt straks een volwaardig stuk werkende wereldstad, waar van alles te doen, te beleven en te ondernemen valt. Daarmee vormt Sloterdijk het verbindende, tot nu toe ‘ontbrekende puzzelstuk’ in het palet van de omliggende stadswijken: Geuzenveld- Slotermeer, Houthavens, de Spaarndammerbuurt en het Westerpark-gebied. Het nieuwe Sloterdijk maakt de stad en het stedelijke weefsel als het ware ‘heel’ en verbindt omwonende Amsterdammers met nieuwe routes, bestemmingen en ontmoetingsplekken. Sloterdijk vormt tevens de eerste stap in de verdere ontwikkeling van Haven-Stad. Met de aanpassing van de N200 is deze snelverkeerroute in een aantrekkelijke stadsweg met nieuwe, veilige oversteekplaatsen van Geuzenveld-Slotermeer naar Sloterdijk en vice versa. Gemeente Amsterdam

Meer (groene) routes zorgen in Sloterdijk zelf ook voor betere verbindingen en aansluitingen op de omliggende buurten. Daarnaast ligt Sloterdijk heel strategisch aan de A10 en de A5 en vormt station Sloterdijk met zijn (internationale) treinen, bussen, trams en metro’s een geweldig vervoersknooppunt voor de hele stad. Aan alle kanten is Sloterdijk straks uitstekend verbonden. Sommige deelgebieden van Haven-Stad bevinden zich nog in de planfase. Sloterdijk-Centrum zal als eerste worden ontwikkeld; hier is de verandering naar een nieuwe, moderne metropool het meest zichtbaar en ingrijpend. Rondom station Sloterdijk en het groene Orlyplein zijn al veel oude kantoorkolossen getransformeerd tot moderne multi-use kantoorgebouwen met nieuwe ondernemers en veel (eigen) voorzieningen zoals cafés, restaurants en co-werkplekken. Door middel van transformatie en nieuwbouw heeft het centrumgebied inmiddels een hotelcapaciteit gekregen van meer dan 1.500 bedden. De prioriteit ligt nu bij het realiseren van een woonprogramma waar, voor diverse doelgroepen in de sociale sector, middensegment en vrije sector, woningen worden gerealiseerd. Er zijn in Sloterdijk-Centrum al meer dan 500 woningen opgeleverd en er komen er de komende vijf tot tien jaar naar verwachting nog circa 2.500 bij. Dit gebeurt op twee manieren.

Enerzijds door transformatie van bestaande panden of percelen door de erfpachters in het gebied. Anderzijds is er sprake van de uitgifte van lege kavels door de gemeente. Uiteindelijk zal het aantal woningen binnen het plangebied liggen tussen de 3.500 en de maximale capaciteit van 7.500 woningen*. Het uiteindelijke woningaantal zal sterk afhangen van het al dan niet slagen van gewenste transformaties van kantoor naar woningbouw in het gebied. Bij transformaties heeft de gemeente veel minder sturing dan bij de nieuwe uitgifte van kavels. Als de transformaties niet verder van de grond komen, blijft het aantal woningen steken op circa 2.750 in 2040. Daarnaast is er nog steeds een substantieel programma aan werken en andere functies, circa 500.000 m² in totaal. Voor de lange termijn wordt gestreefd naar een mengverhouding van 50% wonen en 50% werken / voorzieningen. 13

Het gebied wordt ontwikkeld vanuit de volgende speerpunten: § het multimodaal knooppunt; § de groene en duurzame woon-werkstad; § de acht buurten van Sloterdijk.

De hub zorgt er voor dat er altijd levendigheid en beweging is, veel werkgelegenheid en een fijn verblijfsgebied in een moderne en internationale sfeer. Buiten de hub ligt het accent op stedelijk wonen en een prettige groene omgeving.

* hierbij is gerekend met een gemiddelde woning-

2.2 Groene en duurzame woon-werkstad

grootte van 80 m² BVO.

Sloterdijk-Centrum wordt een groene en duurzame woon-werkstad met rustpunten, fiets- en wandelroutes. Ondanks dat er veel woningen worden toegevoegd zal de functie werken altijd een belangrijke rol blijven spelen. De meeste kantoren bevinden zich rondom het station, aangevuld met stedelijke voorzieningen, zoals persoonlijke dienstverlening en horeca tot winkels voor de dagelijkse boodschappen. Ten noorden van het station (blauw op onderstaande kaart) zullen in eerste instantie geen woningen komen. Hier is de geluidsbelasting hoog en bevinden zich grote kantoorpanden en leisure-functies. De woningen worden ontwikkeld aan de zuidkant van het station, waar in de nieuwe buurten ruimte is voor veel verschillende doelgroepen. De verwachting is dat dit gebied aantrekkelijk is voor de volgende doelgroepen: studenten, starters, expats én jonge gezinnen. Zij houden van kosmopolitisch wonen, en hebben graag de voorzieningen èn natuur binnen handbereik. Hierdoor ontstaat een balans tussen een dynamische groep inwoners en “blijvers”, die zich voor lange tijd willen vestigen in het gebied.

2.1 Multimodaal knooppunt De stationsknoop Sloterdijk heeft zich met het achtste station van Nederland, de metro, busen de tramverbindingen ontwikkeld tot één van de best bereikbare plekken van Nederland. Het vormt voor veel mensen de poort naar de rest van Noord-Holland. De verwachting is dat het aantal reizigers de komende jaren fors toeneemt. Dit komt zowel door de autonome toename van het OV-gebruik als door de ontwikkeling van Haven-Stad en werkgebied Sloterdijk West. De stationsomgeving zal zich de komende jaren ontwikkelen tot een hub voor de metropoolregio, die in zijn wijde omtrek betekenis heeft, maar ook sterk verweven is met zijn omgeving. In deze hub wordt geëxperimenteerd met alle soorten van mobiliteit.

N

Legenda

Ring A10

Radarweg

Centrum

Ri ng A

Sloterdijk-

5

Met aan alle kanten nieuwe verbindingen voor voetganger en fietser, voldoende stallingsruimte voor de fiets, ruimte voor allerlei (nieuwe) elektrische modaliteiten en een aantrekkelijk programma sluit het station naadloos aan op de rest van Sloterdijk-Centrum.

Gemeentelijke kavels (tenders) Kantoor en leisure Naritalaan (transformatie naar woon-werk Ring A5

milieu)

Basisweg

Basisweg

Barajasplantsoen (transformatie naar

woon-werk milieu) Hub

1

Hanedastraat tra

Ka

Rhoneweg

s rup

8

at

st

Radarweg

Haarlemmervaart (transformatie naar

La Guardiaweg

Kastrupstraat

woon-werkmilieu)

Rhoneweg

7

Nummers van corresponderende buurten

Hatostraat

Station Sloterdijk

Plesostraat

4

Changiweg

3

Heathrowstraat

arw eg

Ring A10

6 Tempelhofstraat

Kingsfordweg

Zeventemweg

Teleportboulevard

Arlandaweg

Arlandaweg

5

Kimpoweg

Park Spieringhorn

1

Carrascoplein

Rad

Naritaweg

2

Barajasweg

Naritaweg

Naritaweg

Haarlemmerweg Haarlemmerweg

14

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

Centrale stationsbuurt

Stationsbuurt-Noord

Stationsbuurt-Oost Naritalaan-Oost Buurt 8

Buurt 7

Naritalaan-West

Buurt 6

Buurt 1

Buurt 3

Buurt 5

Buurt 2

Buurt 4

Haarlemmervaartbuurt Stationsbuurt-Zuid Barajasplantsoen

SloterdijkCentrum is

Naast nieuwbouw op de lege kavels (rode vlakken in de kaart op pagina 14) zijn er mogelijkheden voor woningen door transformatie van gebouwen of percelen in de buurten Naritalaan (gele arcering in kaart op pagina 14), Barajasplantsoen (oranje arcering) en de Haarlemmervaartzone (rode arcering). Ook in Stationsbuurt-Oost (nummer 6 op pagina 14) wordt transformatie mogelijk gemaakt. Dichtbij het station woont men in een hoge dichtheid, in loodswoningen of appartementen met prachtig uitzicht. Richting Park Spieringhorn ligt de nadruk op het stedelijk wonen, hier kan men terecht in aantrekkelijke woningen aan groene binnentuinen dichtbij de natuur. Een rustpunt in een hoogstedelijk gebied. De Brettenzone vormt de basis en inspiratie voor de realisatie van zo veel mogelijk groen in Sloterdijk-Centrum: langs straten en boulevards, in parkjes en binnentuinen, aan gevels en op dakterrassen.

2.3 De acht buurten van SloterdijkCentrum Sloterdijk-Centrum is een groot gebied met verschillende karakters en functies. Voor de transformatie naar een gemengd gebied is het gewenst om kleinere en duidelijk afgebakende buurten te onderscheiden, zodat bewoners en gebruikers zich kunnen identificeren met een plek. Gemeente Amsterdam

De acht buurten van Sloterdijk-Centrum (zie afbeelding hierboven) hebben ieder een ruimtelijke eenheid met een sterke eigen identiteit, waarin de bestaande kwaliteiten worden versterkt en nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd. Binnen de buurten ontstaan verschillen met betrekking tot dichtheid, bouwhoogte, bebouwingstype, functiemix, type groen en buitenruimte en architectuur.

opgedeeld in acht buurten

De volgende buurten worden onderscheiden: 1. Stationsbuurt-Zuid; 2. Barajasplantsoen; 3. Naritalaan-Oost; 4. Naritalaan-West; 5. Haarlemmervaartbuurt; 6. Stationsbuurt-Oost; 7. Centrale stationsbuurt; 8. Stationsbuurt-Noord. De buurten rondom het station ademen de sfeer van het kosmopolitische knooppunt, terwijl het groen de overhand heeft in de buurten aan de randen van het gebied. De buurten worden uitvoerig besproken in paragraaf 3.3 en bijlage II op pagina 56.

15

Sloterdijk-Centrum, centrum van Haven-Stad

Amsterdam Sloterdijk bruist. De straten zijn gevuld met mensen. Een ondernemer haalt al lopend naar zijn businessmeeting een kop koffie, een toerist maakt zich klaar om naar Zaanstad te fietsen, een scholier komt op zijn elektrische skateboard naar school, een moeder brengt haar kinderen in een bakfiets naar de crèche en een man laat zijn hondje uit in Park Spieringhorn. ’s Avonds zijn de straten gevuld met mensen op weg naar restaurants, het casino of de bioscoop. Dit is de plek waar de kinderwagen, de aktentas, het skateboard en de rolkoffer elkaar kruisen. Het gebied heeft zich gericht op de veranderende wereld van verplaatsing van mensen en mobiliteit. Men komt naar Sloterdijk om hiervan te leren. Dit geeft het gebied de allure en ‘buzz’ van een wereldstad. Behalve als overstapmachine is het een aantrekkelijke plek om te wonen, te werken en te bezoeken. Op rustige binnenplaatsen tussen de woningen spelen kinderen en langs de fietsroutes ontmoeten mensen elkaar bij lunchtenten. Van de groene daken klinkt het gezang van vogels.

In dit stukje stad is veel dynamiek, maar in plaats van auto’s bepalen nieuwe duurzame modaliteiten het straatbeeld. Veel asfalt is verdwenen en er is een groene oase ontstaan, waar wordt gesport en gespeeld, waar mensen verblijven en genieten. In de weekenden fietsen en wandelen veel Amsterdammers via het Westerpark en de vernieuwde Arlandaweg richting Park Spieringhorn de stad uit om te genieten van de natuur. Men is aangenaam verrast door de groene lanen en straten van Sloterdijk en de weelderige daktuinen en groene gevels van de gebouwen. In Sloterdijk-Centrum wonen en werken veel mensen in aantrekkelijke gebouwen in een hoogstedelijke setting, die profiteren van dit groen en het comfort van het OV-systeem. De architectuur is rijk en gevarieerd. Het uitzicht vanuit de slanke woontorens is aan alle zijden spectaculair, kijkend richting het centrum, de Brettenzone of het havengebied. Mede door actieve bewonersgroepen en ambitieuze ontwikkelaars is Sloterdijk-Centrum op de kaart gezet als uniek stedelijk gebied. Hier komt het beste uit de stad samen met wonen en werken in de natuur.

Green Tech City, Hanoi door SOM

Vache Noire, Parijs door Agence Ter

Karlatornet, Gotenburg, Zweden door SOM

Krøyer Square, Kopenhagen door COBE, Vilhelm Lauritzen Architects

16

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

Huidige situatie SloterdijkCentrum

Visie SloterdijkCentrum in 2040 met circa 7.500 woningen

Gemeente Amsterdam

17

Nieuw profiel Arlandaweg Referentie Cours Seguin, Boulogne-Billancourt door Patrick Chavannes

Visie fietsnet-

N

Legenda

werk

Fietsnetwerk park landschap Fietsnetwerk XL hoofdnet Fietsnetwerk XLL plusnet

Bereikbaarheid

N

Legenda Fietsroute Toekomstige doorgaande fietsroute

Pont Zaanstad via Haven gebied

15 min

Haarlemmer poort en plein

Station Sloterdijk (start meting)

Recreatiegebied Spaarnwoude Golfbaan Indoor ski

18

Westerpark Kinderboerderij Meerzicht

25 min

Nieuwe Meer Amstedamse Bos

Strand Zandvoort Bloemendaal Duingebied

15 min

75 min Sloterpark Sloterplas Winkelcentrum Osdorp

10 min

25 min

16 min

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

3

Mobiliteit, openbare ruimte, stedenbouw en duurzaamheid

3.1 Mobiliteit en parkeren Door de toename van mensen in het gebied (reizigers, bezoekers, werknemers en bewoners) neemt de druk op de ruimte in SloterdijkCentrum enorm toe. Er is niet alleen ruimte nodig om het verkeer af te wikkelen, maar ook als kwalitatief hoogwaardige verblijfsruimte voor de verschillende gebruikers van het gebied. Het investeren in goede routes en pleinen met een grote kans tot ontmoeting wordt gezien als een voorwaarde voor innovatie-districten. Er is meer ruimte nodig voor de fietser en de voetganger, deze krijgen meer prioriteit in het straatprofiel ten opzichte van de auto. In het kader van duurzaamheid en gezondheid wordt ingezet op emissievrije mobiliteit. Stedelijk knooppunt De kracht van Sloterdijk-Centrum is dat het nu al een stedelijk knooppunt is. Alle voorwaarden voor een goede bereikbaarheid zijn al in het gebied aanwezig. Er ligt voldoende infrastructuur voor diverse modaliteiten, ook voor het toekomstige programma. De OV-bereikbaarheid is uitstekend. De opgave is vooral om de onderdelen beter met elkaar te verbinden en te laten samenwerken.

Speerpunten vanuit mobiliteit zijn: § Minder auto’s: het aantal autobewegingen moet zoveel mogelijk worden beperkt. Zowel binnen het plangebied maar ook in de andere delen van Haven-Stad moeten autobewegingen zoveel mogelijk worden beperkt. Stilstaande en geparkeerde vervoersmiddelen worden in het gebied zoveel mogelijk geweerd door een minimum aan parkeerplaatsen in de openbare ruimte. Er worden lage parkeernormen gehanteerd en parkeren voor woningen, voorzieningen en bezoekers gebeurt voornamelijk inpandig. §

Focus op voetgangers en fietsers: er is meer ruimte nodig voor de fietser en de voetganger. Deze krijgen meer prioriteit in het straatprofiel ten opzichte van de auto. De openbare ruimte wordt daarop aangepast. Het bestaande netwerk en verbindingen voor voetgangers en fietsers wordt sterk verbeterd en verfijnd. Nieuwe verbindingen worden aangelegd, zowel binnen het plangebied als naar de omliggende gebieden.

§

Adaptieve ruimte voor nieuwe vormen van mobiliteit (smart-mobility): de ontwikkeling van mobiliteit gaat snel. Er vormt zich een steeds breder aanbod aan vervoermiddelen, aan mobiliteitsdiensten, zoals MaaS, deelsystemen en apps. In Sloterdijk-Centrum wordt ingezet op deze nieuwe vormen van mobiliteit. Er wordt nu ruimte gereserveerd die op een passend moment in de toekomst hiervoor kan worden ingezet. Ook wordt bij nieuwe gebouwde stallingen zoveel mogelijk rekening gehouden met veranderend gebruik in de toekomst. Verwachting is dat in afzienbare tijd een goed systeem van verschillende vormen van mobiliteit aanwezig is.

§

Duurzame mobiliteit: in het kader van duurzaamheid en gezondheid wordt ingezet op emissievrije mobiliteit. Er wordt in het

Mobiliteitsshift In de door de gemeenteraad vastgestelde gebiedsstrategie Haven-Stad (2017) staat dat er een grote verandering nodig is in de manier waarop mobiliteit georganiseerd wordt in deze grote verdichtingsopgave in dit gebied: er is een mobiliteitsshift nodig. Voor geheel Haven-Stad wordt gewerkt aan een ‘mobiliteitsstrategie’ voor de langere termijn en een ‘mobiliteitsplan’ voor de kortere termijn. Sloterdijk-Centrum is een van de eerste deelgebieden van Haven-Stad die tot ontwikkeling komt en waar we deze moblilteitsshift op gang brengen.

Gemeente Amsterdam

19

Inpandige parkeer principes

parkeerbak max. 1,2 m + NAP min. 0,5 m dekking

min. 5 m

Volledig verdiept.

gebied ingezet op deelmobiliteit. Er wordt rekening gehouden met de komst van E-mobility Hubs, waar deelmobiliteit duurzaam aangebonden kan worden met bijvoorbeeld: lectirsche auto’s (bak)fietsen, biro’s enzvoort Ontwikkeling van de knoop Sloterdijk-Centrum wordt ontwikkeld volgens het principe van ‘Transport Oriented Development’ (TOD). Dit betekent dat het openbaar vervoerssysteem de ruggengraat en aanjager vormt van de stedelijke ontwikkeling. Het NS-station met de aanvullende modaliteiten speelt hierin een belangrijke rol. Dit vormt de spil van het gebied en de westelijke entree van Amsterdam. Vanaf hier is men in zeer korte tijd op Schiphol, Amsterdam Centraal, Zaanstad en elders in de regio. Het openbaar vervoer wordt in de toekomst mogelijk aangevuld met de geplande metro aansluiting op de Oostlijn (de sluiting van de Kleine Ring). In dat geval kan er vanaf Sloterdijk met de metro direct naar Centraal Station en verder op de Oostlijn worden gereisd. Er wordt ingezet op de ontwikkeling van een toekomstbestendig station dat werkt als gestroomlijnde overstap machine maar ook als aantrekkelijke bestemming en onderdeel van het stedelijk weefsel met hoge verblijfskwaliteit. Hierbij ligt de focus op een dicht netwerk van voetgangers- en fietsverbindingen. Langs deze routes, en alzijdig aan het station zijn nieuwe fietsenstallingen nodig.

Een vernieuwd station, duurzaam ontwikkeld met veel voorzieningen en een prettig verblijfsklimaat, zal van grote betekenis zijn voor SloterdijkCentrum en Haven-Stad. Multimodaal knooppunt Het optimale OV-aanbod van het station biedt kansen om te experimenteren met nieuwe en slimme(re) mobiliteitsoplossingen. Het Piarco20

min. 5 m

Half verdiept, maar niet zichtbaar.

plein kan een rol spelen als hub en katalysator voor een aantal innovatieve deelconcepten (smart-mobility), waar ook het vervoer van het station naar de eindbestemming (‘the last mile’) wordt verzorgd. Hierbij kan worden gedacht aan de deelfiets of de elektrische step. In deze opgave hoort ook een nader onderzoek van de opzet en de locatie van de P en R. Gezien de druk op dit hoogstedelijke gebied ligt langparkeren op het Piarcoplein niet langer voor de hand. Er wordt gezocht naar alternatieve plekken hiervoor op grotere afstand van de stad. De doorontwikkeling van dit multimodaal knooppunt vraagt om samenwerking, innovatie en kennisdeling op het gebied van slimme mobiliteit. Bussen Het Carrascoplein zal vooralsnog een busstation blijven, maar hier ligt wel een opgave om de waardevolle openbare ruimte efficiënter te gebruiken. Prioriteit ligt bij het kortstondig halteren van de bussen. Het bufferen of langdurig parkeren van bussen nabij het station is ongewenst, ook als het een elektrische bus betreft die gelijktijdig wordt opgeladen. Voor het bijladen van elektrische bussen zijn op het Carrascoplein zijn voorzieningen gerealiseerd. Wegennet Met de focus op andere modaliteiten neemt het belang van de auto binnen het gebied af.

Het principe van snelheidsverlaging en kwaliteitsverbetering, zoals is ingezet bij de Haarlemmerweg (tussen Seineweg en A10), wordt ook in Sloterdijk-Centrum doorgezet. Behalve de Basisweg als hoofdontsluiting van Haven-Stad, is het streven om het wegennet binnen gebied SloterdijkCentrum op termijn af te waarderen naar een 30 km/u zone. De ontsluitingswegen op de kavels worden ingericht als woonerven met een snelheid van 15 km/u. Hierdoor ontstaat ruimte voor gebruik door andere vormen van vervoer en een groenere invulling van de openbare ruimte.

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

In Sloterdijk-Centrum worden geen parkeervergunningen in de openbare ruimte uitgegeven aan bewoners en bedrijven of kantoren. In enkele gevallen zoals voor een invalidenparkeerplaats en of een maatschappelijke voorziening kan een vergunning worden uitgegeven. Ook dit is altijd maatwerk.

stige fietsopfietsen

windrichtingen 2040

Voor voorzieningen is maatwerk van toepassing. Het parkeren voor eigen gebruik moet volledig inpandig en op eigen terrein worden gebouwd (zie afbeelding op pagina 20 voor stedenbouwkundige inpassing garages). Van de nieuw te realiseren gebouwde parkeerplaatsen in de stad heeft de gemeente Amsterdam de ambitie om bij oplevering van nieuwbouw 30% van de parkeerplekken voorzien te hebben van een elektrische laadpunt en dat de garage als geheel klaar is om dit uit te breiden naar 100%.

10.200

Een aandachtspunt binnen het programma Haven-Stad is de rol van de auto. Om het beoogd aantal functies te kunnen toevoegen is een zeer laag autogebruik gewenst. In de MERberekeningen van Haven-Stad is uitgegaan van van maximaal 0,2 parkeerplaats per woning op eigen terrein en 0,1 voor bezoekers. In SloterdijkCentrum wordt aangesloten op deze ambitie.

Totaal toekomgave uit vier

Heden

Door een toenemend gebruik van deelauto’s en nieuwe modaliteiten neemt de behoefte aan parkeerplaatsen af. Omdat Sloterdijk-Centrum optimaal ontsloten is met openbaar vervoer, is dit gebied in de Nota Parkeernormen Auto geclassificeerd als A-locatie. Dit betekent een norm tussen de 0 en de 1 parkeerplaats per woning. Deze norm is inclusief de parkeerbehoefte voor voorzieningen.

4.000

Parkeren Geparkeerde vervoermiddelen, bij woningen, kantoren of ander programma, nemen veel ruimte in beslag. Deze ruimte kan beter worden ingevuld met groen of ander programma dan met ‘blik en staal’.

t.b.v. station

Het parkeren voor bezoekers zal zowel in de openbare ruimte als in gebouwde parkeervoorzieningen worden opgelost. Daardoor ontstaat ruimte voor een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte. Zie het Plan Openbare Ruimte. Fietsparkeren De fiets wordt een steeds belangrijker vervoermiddel in de stad. In Sloterdijk-Centrum zijn er al een aantal brede en doorgaande fietsroutes die de aansluiting op de omliggende buurten en groengebieden borgen. Deze fietsroutes worden, waar mogelijk, (nog) beter met elkaar verbonden. Het nieuwe programma leidt tot een opgave voor stallingen voor fietsen en (e)scooters, hiervoor heeft de gemeente beleid vastgesteld. Het bezoekersparkeren voor woningen wordt conform de Nota parkeernormen Fiets en Scooter (2018) gerealiseerd in de openbare ruimte en publieke stallingen en eventueel op uitgegeven terrein (0,5 fietsparkeerplaats/woning). Ook voor overige fietsparkeernormen voor niet-woon functies wordt de Nota gehanteerd. Ook zijn er extra fietsenstallingen nodig voor gebruikers van het station. In de StationsbuurtOost maar ook aan de noord- en westzijde van het station zijn nieuwe stallingen noodzakelijk. Het aantal fietsparkeerplekken ten behoeve van gebruikers van het station zal in de komende 20 jaar verviervoudigen (zie afbeelding hierboven).

3.2 Openbare ruimte en groen Ligging Sloter-

De openbare ruimte is dé plek waar het stedelijk leven plaats gaat vinden. Hier wordt de basis gelegd voor de samenhang, eenheid en identiteit van het gebied in ontwikkeling. Het stedelijke groen vormt in Sloterdijk-Centrum een groene, levende jas die gebouwen en omgeving

dijk-Centrum in de Brettenzone tussen Amsterdam en Haarlem

SloterdijkCentrum

Haarlem

Bretten

Gemeente Amsterdam

Volkstuinen

Spieringhorn sportpark

Volkstuinen

Westerpark stadspark

Am ste

rd a

m -C

en

tra

al

21

Inzetten op kwalitatief hoogwaardig verticaal en horizontaal groen

Fiets -en voetgangers netwerk

N

Legenda Fietsnetwerk en voetgangersnetwerk Voetgangersnetwerk Voetgangersgebied

Groen netwerk Bomenlaan Lineair park Sportveld/ volkstuin Pocketpark Orlyplein Verbinding 750m grens

Groene verbindingen

Rhônepark Bretten Westerpark N

Legenda

Spieringhorn

Ecologische structuur Groene grid

22

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

omhult. Deze groene jas bestaat uit kwalitatief hoogwaardig groen die voor verlevendiging en verzachting van het gebied zorgt: het ‘Groene Grid’, een netwerk van lanen, lineaire parken en groenstroken. Bij de nieuwe organisatie van de mobiliteit in Sloterdijk-Centrum staan voetgangers en fietsers centraal. Het areaal aan stedelijk groen wordt substantieel vergroot. De groennorm wordt ingevuld door een kwalitatieve impuls. De woonwerkomgeving in Sloterdijk-Centrum heeft als extra dimensie de nabijheid van zowel het Brettengebied en het Westerpark als het Rhônepark en Park Spieringhorn. Park Spieringhorn krijgt de functie van verblijfsgebied voor SloterdijkCentrum. Dit draagt bij aan het imago voor Sloterdijk-Centrum als aantrekkelijke plek om te wonen en/of te werken in een groene omgeving. De kernwoorden bij de uitwerking van de openbare ruimte zijn verbinden, versterken en verduurzamen. Verbinden Sloterdijk-Centrum is door haar positie in het stedelijk weefsel en als OV-knoop een belangrijke schakel in de toekomstige ontwikkelingen aan het IJ (Haven-Stad), Sloterdijk West, GeuzenveldSlotermeer en de grotere groene gebieden in de westelijke Groene Scheg van Amsterdam (zie afbeelding op pagina 21). Het gebied kan pas optimaal profiteren van deze centrale ligging als het fiets- en wandelnetwerk wordt versterkt.

Dit fijnmazige netwerk (zie afbeelding op pagina 22) zal in de toekomst allerlei functies en voorzieningen in het gebied aan elkaar verbinden. Rondom het stationsgebied liggen de routes dichter bij elkaar en worden ze aan de (gebouwde) fietsenstallingen gekoppeld.

De Brettenzone is in potentie het ‘Central Park’ voor het westelijk deel van de stad. Park Spieringhorn en de Theemsweg via het Rhônepark zijn de toegangspoorten naar dit gebied. De herinrichting van de Arlandaweg, als langgerekte parkachtige straat, speelt met de directe aansluiting op Park Spieringhorn een belangrijke rol in een betere toegankelijkheid hiervan. Op kleinere schaal spelen verbindingen en oriëntatie binnen de buurten een belangrijke rol. Door de heldere stedenbouwkundige structuur met kleine blokken en veel doorsteken vinden voetgangers gemakkelijk hun weg over de ruime en aantrekkelijke trottoirs. Het naar buiten gaan en bewegen wordt door een aantrekkelijke inrichting van de openbare ruimte, gericht op voetgangers en fietsers, gestimuleerd. Het ‘Groene Grid’ zorgt voor samenhang in het gebied. De ruggengraat hiervan wordt gevormd door het Rhônepark (Sloterdijk II), Park Spieringhorn, de groene Hatostraat en de oeverzone met Brettenpad langs de Haarlemmertrekvaart. Bij de herinrichting van deze gebieden is het vergroten van zowel de natuurwaarde als de recreatieve waarde uitgangspunt. De gebieden zijn onderdeel van de stedelijke ecologische groenstructuur. De belangrijkste ecologische verbindingen zijn de spoorzones en het Brettenpad met de doorgaande natuurvriendelijke oever van de Haarlemmertrekvaart.

In de zone aan de zuidzijde van Sloterdijk (langs de Haarlemmertrekvaart) krijgt natuurontwikkeling en vergroting van de biodiversiteit een hoofdrol. Versterken In een hoogstedelijk gebied als SloterdijkCentrum maken veel mensen gebruik van een beperkte hoeveelheid ruimte; de druk is hoog. Bovendien transformeert het gebied van kanto-

Mogelijke wandel-, sporten spelroutes in Sloterdijk en omgeving

Westerpark-Noord

Westerpark Brettenzone N

Legenda Geuzenveld Slotermeer

Gemeente Amsterdam

3 km

1,5 km

3,1 km

1,6 km

3,2 km

1,9 km

3,5 km

2,2 km

5 km

2,5 km

7 km

3 km

9 km

23

rengebied naar woon-werkgebied. De uitstraling en gebruikskwaliteit van de buitenruimte moet daarom versterkt worden: kwalitatief hoogwaardig en functioneel geoptimaliseerd. Dit vraagt ook om een hoger onderhoudsniveau van het openbare gebied. In de verschillende buurten van SloterdijkCentrum ervaart men de contrasten tussen de levendige, doorgaande straten en rustige, kleinschalige plekken tussen en binnen de bouwblokken. Deze zijn divers en uitnodigend, gericht op een groen karakter, sport en spel, ontmoeting en verblijven. Hier wordt ontworpen op de schaal van zowel de volwassene als het kind. Met het versterken van het areaal aan groen wordt het ‘Groene Grid’ completer en gevarieerder. Kansen voor een herinrichting liggen, naast de Arlandaweg, tevens op de Basisweg, de Naritaweg, de Barajasweg, de Plesostraat, de Radarweg en de straten ten oosten van het station. Om de vergroening in oppervlakte te realiseren wordt het autoluwe karakter versterkt. Dat wil zeggen niet meer parkeerplaatsen in het openbaar gebied aanleggen dan strikt noodzakelijk en het terugbrengen van het verkeersregime naar 30-km/u gebied. Het ‘Groene Grid’ vormt ook de basis voor thematische, recreatieve routes. Deze routes kunnen uitgewerkt worden op verschillende schalen en thematiek.

Zoals een sportieve groene marathonroute (van Orlyplein naar Spaarnwoude), een sport-spel route op de Arlandaweg, een hondenuitlaat rondje (zie afbeelding op voorgaande pagina 23). Vanwege de hoge bebouwingsdichtheid wordt de groennorm niet volgens de letter maar wel volgens de geest van het beleid geReferentie klimaatbestendige straten

haald. Bewoners van Sloterdijk-Centrum hebben veel groen in de directe nabijheid, doordat er een directe verbinding wordt gemaakt met Park Spieringhorn. Spieringhorn vervult naast een sportfunctie ook een groenfunctie voor Sloterdijk-Centrum. Daarnaast wordt vooral ingezet op een hoge kwaliteit en multifunctioneel gebruik. Rondom woontorens wordt voorzien in sport- en speelplekken voor de allerkleinsten. Speelgebieden van basisscholen zijn buiten schooltijden toegankelijk en beschikbaar als speelruimte voor de hele buurt. Via sport- en spelroutes wordt de bereikbaarheid van Park Spieringhorn en grotere parkachtige gebieden in de omgeving aantrekkelijker gemaakt. Naast intensief gebruikte plekken zijn er in Sloterdijk-Centrum ook plekken aangewezen als rustigere plek of herdenkingsplek. Deze plekken bieden de ruimte om je te onttrekken aan de hectiek van de rest van het gebied. Zo is er aan de Changiweg een herdenkingsplek ingericht met drie bomen in een groen perkje met een herdenkingsplaquette, en zal het Barajasplantsoen als een centrale ontmoetingsplek voor de buurt worden gebruikt en ingericht. Verduurzamen Alle openbare ruimte in Sloterdijk-Centrum wordt biodivers en zo duurzaam mogelijk uitgevoerd. Met biodiversiteitscans kan worden gemeten hoe deze verandert in Sloterdijk-Centrum.

Bij alle ontwerpen wordt rekening gehouden met natuurinclusief bouwen, energie en circulariteit. In het gebied is gestart met de realisatie van toekomstbestendige straten. Dit betekent dat het groen een hoofdrol krijgt bij het vergroten van de biodiversiteit en waterberging, het verbeteren van het windklimaat, luchtzuivering en temperatuurdemping (zie afbeelding op pagina 22 en 24). Deze thema’s worden ook toegepast bij de buitenruimtes van de private kavels.

Avenue Emile Zola, Parijs

24

Ook bewegen is een belangrijk thema in het gebied. De openbare ruimte wordt ingericht met de nadruk op fietsers en voetgangers. Er wordt tevens in uitnodigende sport-, spel- en ontspanningsmogelijkheden voor jong en oud voorzien in de pocketparks en in langwerpige parkachtige stroken. Door beweegruimte te bieden wordt het autogebruik minder aantrekkelijk, is de leefomgeving gezonder door schonere lucht en minder geluidsoverlast. Sloterdijk-Centrum wordt een inclusieve, leefbare en aantrekkelijke woonwerkomgeving waar het aangenaam vertoeven is

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

Straatwanden maken, levendige plinten

Hoogstedelijk multimodaal knooppunt

Variatie in buurten

3.3 Stedenbouwkundige principes Om verder invulling te geven aan het multimodaal knooppunt dat Sloterdijk Centrum is en zich verder zal ontwikkelen tot hub van de toekomst zijn er stedenbouwkundige ingrepen nodig, die zijn gebaseerd op de volgende pijlers: § Straten maken met duidelijke wanden en levendige plinten; § Hoogstedelijk multimodaal knooppunt; § Variatie in de buurten. Straten maken In Sloterdijk-Centrum wordt structuur aangebracht door de gebouwen naar de straten toe te brengen. De gevels van de gebouwen lopen parallel aan de trottoirs en begeleiden de voetganger en fietser. Hierdoor ontstaat oriëntatie in de stedelijke structuur. Door de combinatie van deze straatwanden met een gedifferentieerd programma en prettige verblijfsplekken, wordt de menselijke maat geïntroduceerd in dit dichtbebouwde gebied. Hogere gebouwen worden ondersteund door een sterke onderbouw. Hiermee landt het gebouw op het maaiveld en vindt het aansluiting plaats met zijn omgeving. Dit heeft positieve effecten voor het ervaren van de schaal, en vermindert negatieve effecten van windhinder die samen kunnen gaan met hoogbouw. Gemeente Amsterdam

Binnen het gebied zijn er levendige (stads)straten en rustige woonstraten. Hoogstedelijk multimodaal knooppunt Sloterdijk-Centrum heeft de potentie om een hoogstedelijk programma te huisvesten. Binnen het hele gebied neemt de dichtheid aanzienlijk toe. De hoogste dichtheid wordt gerealiseerd rondom het station. Hierdoor kunnen zoveel mogelijk mensen profiteren van de hub op loopafstand en wordt het brandpunt van het gebied duidelijk zichtbaar. Rondom het station wordt ruimte gezien om aan het huidig palet van torens nog een aantal hoge torens van rond de 100 meter toe te voegen. Hierdoor krijgt de westkant van Amsterdam een nieuw stadssilhouet. Buiten het kerngebied is de bebouwing gemiddeld lager en is er slechts op enkele aangewezen plekken ruimte voor gebouwen met een hoogte tot 60 meter. Deze plekken markeren hun strategische ligging als entree van Sloterdijk-Centrum of bij een kruising van infrastructuur. Zie voor een specifieke hoogbouw onderbouwing bijlage I op pagina 51. Per buurt wordt aangegeven welke bouwhoogte wenselijk is. Zo ontstaat er een samenhang binnen de buurten en een differentiatie binnen Sloterdijk-Centrum als geheel. Op het kaartbeeld 25

Stedenbouwkundige

Ochtend

principes

Avond

Oriëntatie op het zuiden, optimale bezonning en luwte

Architectonische eenheden binnen kavel

in binnentuin

Groen in zowel de kavel als gebouwen halen

Rustige binnenruimte versus reuring op straat

Zoekgebied hoogte-accenten rondom station

Theoretisch model bebouwings hoogten

110+ m 110 m

85 m

90 m 75 m

65 m

65 m 45 m

35 m

40 m

20 m

20 m 13 m

Stationsbuurt-Zuid

Naritalaan-Oost Naritalaan-West

Stationsbuurt-Oost Centrale stationsbuurt

Barajasplantsoen

26

Haarlemmervaart buurt

Stationsbuurt-Noord

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

hieronder is aangegeven wat de gewenste bouwhoogte is in de verschillende buurten. De Hemboog en andere viaducten met hun vele kolommen geven Sloterdijk-Centrum een on-Nederlands, metropolitaan beeld. Waar op andere plekken infrastructuur verdiept wordt aangelegd, zullen de viaducten in Sloterdijk zichtbaar aanwezig blijven in het straatbeeld. Ze worden geïntegreerd in de plannen, benut als sport- of speelplek of ingezet als parkeergebied in de openbare ruimte.

150 meter

Ook de verschillende maaiveldniveaus binnen het gebied zijn kenmerkend voor het beeld van de openbare ruimte. Er wordt veel aandacht besteed aan de uitwerking van trappen en hellingbanen, die naast een verkeersfunctie ook kunnen dienen als verblijfsruimte of groene plek. Variatie in de buurten De buurten die worden ontwikkeld hebben een onderlinge samenhang, maar zijn ieder verschillend. De verschillen zitten in de stedenbouwkundige structuren, de opbouw van de blokken, de manier waarop het groen wordt ingevuld en de

Hoogte geleding richting het station

100+ meter

75-90 meter 75-90 meter 40-65 meter Station Sloterdijk

20-30 meter

20 meter

100+ meter

150 meter

90 meter

90 meter

Station Sloterdijk

80 meter

65 meter 40 meter

40 meter 22 meter

Schema bouwhoogten

N

≤13 meter ≤ 20 - 22 meter

Ring A10

Radarweg

Ri ng A

5

Legenda

≤ 35 meter ≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter

Ring A5 Basisweg

Basisweg

≤ 35 meter met accenten

60 m

60 m 60 m

65 m

Rhoneweg Hoogteaccenten

str

up

str

Ka

aa

t 90 m

Radarweg

≥ 40 meter

Hanedastraat

Rhoneweg

Zoekgebied hoogteaccent(en)

Piarcoplein

La Guardiaweg

Kastrupstraat

95 m

tot 40 meter

50 m

150 m

Hatostraat

100+ meter

90 m

Plesostraat

Changiweg 65 m

90 m

50 m

59 m

Naritaweg

Naritaweg

Tempelhofstraat

80 m

Ring A10

58 m

Rad

75 m

Teleportboulevard

arw eg

Barajasweg

90 m

Carrascoplein

Kingsfordweg

Zeventemweg

Naritaweg

60 m

60 m 50 m

Kimpoweg

57 m

64 m

Arlandaweg

Arlandaweg

Heathrowstraat

45 m

65 m

Haarlemmerweg Haarlemmerweg

Gemeente Amsterdam

27

beeldkwaliteit. De kenmerken hiervan worden hierna beschreven. In hoofdstuk I - uitwerking buurten op pagina 51 zijn nadere specificaties per buurt verder uitgewerkt. In de Stationsbuurt-Zuid is een nieuwe stedenbouwkundige structuur ontworpen met compacte bebouwing met een footprint die kleiner is dan de meeste blokken in Sloterdijk-Centrum, zodat er tussen de blokken ruimte is voor een fijnmazig stelsel van straten en pocketparks. De bebouwing bestaat uit een plint, een tussenbouw en wordt op enkele plekken aangevuld met een hoogte-accent. De blokken zijn lager aan de zijde van de pocketparks en hoger aan de Radarweg en Arlandaweg. Aan deze bredere profielen ontstaat een stedelijk en divers beeld.

wordt ingespeeld op de groene omgeving van de weg met haar mooie bomen en Park Spieringhorn aan de overkant. Hier komen brede en diepe bouwblokken met gevels parallel aan de straat en een heldere grens tussen openbaar gebied en eigen terrein. Door de geluidsbelasting van het spoor ligt het

voor de hand dat de bouwblokken aan deze zijde hoger zijn en meer als wand zijn vormgegeven. Aan de zuidzijde (Naritaweg) is er meer ruimte voor openingen, zodat er zon kan doordringen in de (semi-)openbare binnentuinen. Hier is alleen sprake van een hoogte-accent op de meest oostelijke kavel, grenzend aan Stationsbuurt-Zuid.

Het Barajasplantsoen is een stedenbouwkundig ensemble van kleinere bouwblokken rondom een groot plantsoen, grenzend aan Park Spieringhorn. Tussen de blokken bevinden zich groene ruimtes en doorsteken. Dit groene buurtje vormt een tegenhanger tegen de compacte bebouwing en hoogbouw rondom het station. Binnen het concept van meerdere vierkante blokken rondom het groen, kan de bestaande bebouwing met enkele lagen worden verhoogd of kan er gezocht worden naar mogelijkheden voor nieuwbouw.

De percelen in de Haarlemmervaartbuurt kunnen optimaal profiteren van de woonkwaliteit van de Haarlemmervaart en de aangrenzende groene zone. Hier worden halfopen blokken voorgesteld met een diepte van circa 65 meter en grote openingen aan de zuidzijde. Aan deze zijde zijn vrijere bebouwingsvormen mogelijk, met groene hoven die aansluiten op de Haarlemmervaart. Aan de Arlandaweg is de bebouwing hoger en volgt deze het straatprofiel. Hier ontstaat een meer continue gevel met minder gaten en ruimte voor voorzieningen in de plint.

Aan de Naritalaan-Oost en de Naritalaan-West

28

Visie 2040 Sloterdijk-Centrum

In de Stationsbuurt-Oost is er al sprake van een duidelijk herkenbaar stratenpatroon met grote bouwblokken met (half)open binnenhoven. De gevels van de bebouwing begeleiden de straten. In de noord-zuid gerichte straten is er veel ruimte voor de voetganger. Binnen deze heldere blokkenstructuur is verdichting mogelijk. Op de kavels grenzend aan het station is ruimte voor enkele hoogte-accenten. Hierdoor ontstaat een samenhang met de torens in de StationsbuurtZuid. Vanwege bezonning en geluidsbelasting ligt het voor de hand grotere openingen aan de zuidzijde te realiseren en de noordzijde meer te ontwikkelen als gesloten wand.

derde openbare pleinruimte ontstaat, waar de reiziger/voetganger zich goed kan oriënteren en zich prettig voelt op straat. De Stationsbuurt-Noord bestaat uit een aantal grote gebouwcomplexen. Deze zijn vaak naar binnen gericht met semi-openbare pleinruimtes. De opgave bestaat hier, naast het verdichten, vooral uit het activeren van de plinten, zodat de gebouwen zich openen naar het omliggende gebied. Hierdoor ontstaat ook meer reuring na kantoortijd.

3.4 Beeldkwaliteit

De Centrale Stationsbuurt beslaat de ruimte rondom het Orlyplein, Carrascoplein en Piarcoplein. Bestaande bebouwing staat grotendeels aan de wanden van het plein. In dit stationsgebied is de dynamiek het grootst en is nog verdichting mogelijk, bijvoorbeeld op kavel J en kavel E. Hier worden mogelijkheden gezien voor het toevoegen van onder andere kantoorruimte in combinatie met andere functies teneinde een goede functiemix op dit knooppunt te realiseren. Het nieuwe programma voegt zich naar de Radarweg toe, waardoor deze wordt versterkt als belangrijke as in het gebied. In het kader van de toekomst van het station wordt gezocht naar een optimale invulling, waarbij de randen van het plein worden versterkt en een duidelijk omka-

Een hoogwaardige beeldkwaliteit is uitgangspunt bij de transformatie en verdichting van Sloterdijk-Centrum en het creëren van verschillende buurten. Naast de hierboven omschreven stedenbouwkundige kenmerken kan het architectonische beeld van de gebouwen bijdragen aan de samenhang binnen de verschillende buurten. In de welstandsnota ‘De schoonheid van Amsterdam’ ( tweede herziening 2019) zijn de beeldkwaliteitseisen voor de stad vastgelegd. In deze nota is de stad ingedeeld in ruimtelijke systemen, gebieden en welstandcriteria per gebied. Ook zijn er verschillende kwaliteitsniveaus voor de toetsing aangegeven. Dit is het toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) van Amsterdam. Op dit moment valt Sloterdijk-Centrum in de welstandsnota nog binnen het ruimtelijk systeem “kantorengebied” (10c) met de bijbehorende criteria en als toetsingsniveau “basis”. Tegelijk is Sloterdijk-Centrum ook een van de transformatiegebieden, waarover in de welstandsnota staat beschreven dat van ontwerper of aanvrager van een transformatie een grotere inspanning wordt verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbouwen.

Gemeente Amsterdam

29

Het huidige kader past niet bij het karakter van een hoogstedelijk, gemengd woon-werkgebied, zoals in deze visie omschreven en de snelheid en ambitie waarmee het gebied nu al verandert. Zowel het ruimtelijk systeem, als de toetsingscriteria en ook het toetsingsniveau zullen in de welstandsnota moeten worden aangepast zodat deze aansluiten bij (meerdere) hoogstedelijke multimodale knooppunten in de stad. In samenhang met deze visie is een beeldkwalitetplan opgesteld voor Sloterdijk-Centrum. Doel daarvan is; het beschrijven van het gewenste beeld en ruimtelijke kwaliteit; definiëren van samenhang tussen gebouwen en openbare ruimte en het stimuleren van creativiteit en vindingrijkheid van ontwikkelende en vormgevende partijen. Het beeldkwaliteitsplan is het toetsingskader voor de supervisor van Sloterdijk-Centrum. Bij de eerstvolgende herziening van de Welstandsnota “De Schoonheid van Amsterdam” zal dit BKP worden vertaald naar: een passend ruimtelijk systeem; toetsingscriteria en -niveau. Hiermee worden goede kwalitatieve beeldkwaliteitskaders meegegeven voor alle ontwikkelingen in dit gebied.