Raadsbesluit2021-222 Instemmen met gewijzigde initiatiefvoorstel van Kuiper en El Ksaihi Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie

Besluitnummer 2021-222

Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

x

Raadsbesluit Jaar

2021

Vergaderdatum

6 en 7 oktober 2021

Agendapunt

5 VN2021-011958

Voordrachtnummer

Onderwerp

Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel van leden Kuiper en El Ksaihi van 26 februari 2021 getiteld: "Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie" en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gelet op artikel 147a, eerste lid, van de Gemeentewet; gezien het gewijzigde initiatiefvoorstel van de leden Kuiper en El Ksaihi van 26 februari 2021 getiteld: "Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie";

mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie Werk, lnkomen en Onderwijs; 1.

in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel;

2.

het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: a. te onderzoeken welke bedrijven en sectoren met name te maken hebben met zware schuldenproblematiek bij hun medewerkers, hoe groot dit percentage is en de impact hiervan; b. aansluitend op de uitkomst van het onderzoek uit het bovenstaande punt en als onderdeel van de al bestaande aanpak Sociaal Werkgeverschap een actieonderzoek in te stellen over de behoeftes en hulpvragen van bedrijven met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek; c. in dit actie-onderzoek in kaart te brengen op welke manier bedrijven actief ondersteund en ingelicht kunnen worden, en op te nemen welke mogelijkheden er zijn voor doorverwijzing naar schuldhulpverlening middels gesprekken met betrokken partners zoals MKB, VNO-NCW en anderen uit het maatschappelijk middenveld; d. naar aanleiding van de onderzoeken en in de gesprekken met betrokken partijen een vrijwillige oproep te doen tot een Schuldenakkoord als onderdeel van Sociaal Werkgeverschap en/of het Taalakkoord; e.

in dit mogelijke Schuldenakkoord afspraken met HR-afdelingen van bedrijven op te nemen over: welke partijen deel uit maken, hoe zij het beste ondersteund en ingelicht kunnen worden, een directe lijn met de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen opstellen, op welke manier zij schuldenproblematiek kunnen signaleren en melden en al deze informatie actief te verspreiden onder werkgevers;

Besluitnummer 2021-222

Gemeenteraad

X Gemeente X Amsterdam X Raadsbesluit

3.

kennis to nemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel.

Aldus besloten door de gemeenteraad voomoemd in zijn vergadering op 7 oktober 2021. De raadsgriffier

n o

an

Besluitnummer 2021-222

X Gemeente X Amsterdam X

Gemeenteraad

Raadsbesluit Initiatiefvoorstel

Inleiding Schulden hebben een impact op alle gebieden in het leven. Schuldenproblematiek heeft een negatieve uitwerking op relaties, welzijn en het algehele functioneren van een werknemer. Zowel in het persoonlijk leven als op het werk. Een werkgever kan daarnaast ook te maken krijgen met beslaglegging van het loon en daardoor op een dubbele manier te maken krijgen met de schuldenproblematiek van de werknemer. Allereerst dus door het functioneren en welzijn van de werknemer en vervolgens door het extra administratieve werk van de HR-afdeling en gevoeligheid rondom loonbeslaglegging. In de voorbereiding hebben de fracties gesproken met onder andere Rahma el Mouden van MAS dienstverlening, zij zegt: "Mensen zijn niet bezig met hun werk aan het uitvoeren, maar aan het overleven. Ze komen bijvoorbeeld smeken om eten voor hun kinderen. Loonbeslaglegging kost veel tijd, omdatje per dossier moet werken, maar het gaat uiteindelijk om de pijn en het teed waar de mensen door heen gaan!". Deze problemen voor werkgevers en werknemers bieden naast negatieve gevolgen echter ook kansen voor de aanpak van schuldenproblematiek.

De ChristenUnie en D66 vinden dat werkgevers ook een partner moet zijn in het signaleren van schulden en het helpen van hun werknemers naar schuldhulpverlening, en pleiten daarom voor een onderzoek naar de omvang en sectoren van schuldenproblematiek onder werknemers bij Amsterdamse werkgevers en hoe zij geholpen kunnen worden. Een logisch vervolg op deze onderzoeken zou een Schuldenakkoord zijn met werkgevers met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek.

Vroegsignalering is essentieel Vroegsignalering is essentieel bij schuldenproblematiek. Mensen wachten gemiddeld vijf jaar voordat ze zich melden met schulden. Dat zorgt ervoor dat problemen en schulden alleen maar meer oplopen. De afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor schuldenproblematiek en de vroegsignalering daarvan. Daarin zijn al belangrijke stappen genomen op landelijk niveau maar ook door de gemeente Amsterdam. Vroegsignalering van schuldenproblematiek is een maatschappelijke verantwoordelijkheid die verschillende partijen kunnen dragen. In hun studie `Minder schade door schuld' stelt De Argumentenfabriek dat de hoge economische en maatschappelijke kosten rondom schulden vooral veroorzaakt worden door de lange duur van schuldafhandelingl. In vrijwel elk rapport valt te lezen dat de schuldafhandeling sneller, efficienter en beter moet. Goede schuldafhandeling zorgt dus voor minder maatschappelijke en economische kosten. Elke partner die daarin kan helpen is winst. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Hoe meer partners schulden kunnen signaleren, hoe beter. Werkgevers zijn daarom ook een belangrijke spil in vroegsignalering van schulden(problematiek). Werkgevers krijgen te maken met de schuldenproblematiek van hun werknemers als die hun financiele verplichtingen niet na kunnen komen.

Een deurwaarder mag in dat geval via de rechter beslag leggen op het loon van een werknemer. De deurwaarder stuurt een beslagexploot naar de werkgever en de werkgever is daarmee verplicht (een deel van) het inkomen over te maken naar de deurwaarder. In 2018 gaf in een onderzoek van

1 https://www.argumentenfabriek.nlimedia/3741/minder-schade-doorschuld.pdf

Besluitnummer 2021-222

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit Panteia2 een op de vijf deelnemende werkgevers aan te maken hebben gehad met loonbeslaglegging. De werkgever raakt op die manier betrokken bij de schuldenproblematiek van de werknemer. Dit heeft gevolgen voor beide partijen. Allereerst kost het de werkgever geld en mankracht om de loonbeslaglegging of te handelen. Daarnaast moet de werkgever ook informatie geven over het loon en de gezinssituatie van de werknemer. Dat heet 'een verklaring'3. Voor de werkgever is dit natuurlijk erg vervelend om te moeten doen, omdat de werknemer hoogstwaarschijnlijk in de problemen zal komen door het missen van (een deel van) het inkomen. Voor de werknemer speelt er vaak schaamte mee. De impact van loonbeslaglegging Een derde van de werkgevers denkt dat zij werknemers in dienst hebben die zich grote zorgen maken om hun financiele situatie, volgens een onderzoek van Panteia. Bij grote bedrijven gaat het zelfs om de helft van de werkgevers. Dit is waarschijnlijk nog een onderschatting, omdat werknemers niet graag over hun priveproblemen praten. Het is dus belangrijk om onderzoek te doen naar het aantal bedrijven in Amsterdam dat te maken heeft met werknemers met financiele problemen en de omvang van de problematiek onder werknemers. Ook is het belangrijk om inzicht te krijgen in welke sectoren de schuldenproblematiek het grootst is.

Bedrijven met veel loonbeslagleggingen zijn in de praktijk vaak bedrijven met veel praktisch geschoolde werknemers. Denk daarbij aan de sectoren horeca, schoonmaak, transport, bouw, industrie en logistiek. Uit de deelnemende bedrijven van de enquete over schulden bij werknemers van Panteia komen ook deze sectoren naar voren. Een onderzoek naar de omvang en sectoren in Amsterdam onder werkgevers biedt inzicht en handvatten voor de broodnodige vervolgstappen. Deze vervolgstappen kunnen liggen in het partner maken van Amsterdamse werkgevers in vroegsignalering en terugdringen van schuldenproblematiek in de stad. Volgens het Nibud4 is het verstandig om als werknemer de werkgever te informeren over de problemen die er spelen, dan kan de werkgever mogelijk helpen met het zoeken naar oplossingen. Deze oplossingen liggen in het signaleren en het actief doorverwijzen naar schuldhulpverleningorganisaties. Het is daarbij wel belangrijk dat de werkgever geen hulpverlener wordt, maar optreedt als een verwijzer. Een loonbeslaglegging zorgt er naast de schaamte en problemen wel voor dat werkgevers en werknemers met elkaar in gesprek komen. Wanneer die dialoog er eenmaal is, kan dit ook juist een kans bieden om de werknemer te helpen en te ondersteunen. Door bijvoorbeeld de werknemer in contact te brengen met schuldhulpverlening.

De werkgever kan een spil zijn in het melden van de beslaglegging en schuldenproblematiek en daarom in vroegsignalering van schulden. De werkgever kan daarnaast het gesprek aangaan met de werknemer over schuldhulpverlening. Het staat elke werkgever natuurlijk vrij om te doen wat mogelijk en wenselijk is na de afhandeling van de loonbeslaglegging van een werknemer. Deze afhandeling komt al voor de rekening van de werkgever en zorgt voor extra kosten. Wanneer werkgevers iets willen doen in de schuldenproblematiek van hun werknemers, moeten werkgevers zich afvragen in welk stadium zij al iets kunnen en willen doen aan (voorkomen van) geldzorgen bij hun werknemers. Denk hierbij aan: •

preventie (informatie en wellicht trainingen aanbieden);

2 https://www.panteia.nl/default/assets/File/Schulden%2oeno/o2oWerk%2o%2odeelrapport%2o11%2oWerknemers%2omet%2oschulden(i).pdf 3 https://www.juridischloket.nl/schulden-en-incasso/deurwaarder-en-beslaglegging/loonbeslag/ 4 https://www.nibud.nl/consumenten/loonbeslag/

Besluitnummer 2021-222

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit • •

vroegsignalering (leidinggevenden trainen om signalen bij werknemers te herkennen, belemmeringen wegnemen bij werknemers om geldzorgen te bespreken) verwijzing (concrete hulp bieden middels doorverwijzing naar gespecialiseerde hulpverleners).

Het is belangrijk deze mogelijkheden tot terugdringen van schuldenproblematiek onder werknemers te onderzoeken, zodat werkgevers concreet en doelgericht kunnen handelen. De ChristenUnie en D66 zien graag een actieve(re) houding ontstaan bij werkgevers als het gaat om het terugdringen van schuldenproblematiek, als onderdeel van maatschappelijke betrokkenheid. Werkgevers verenigd Volgens onderzoek van Panteia vinden veel werkgevers dat financiele problemen bij werknemers bespreekbaar moeten zijn en ze geven aan hen te willen ondersteunen. Ook volgens Rahma El Mouden, eigenaar van een bedrijf in de dienstverlening in Amsterdam, willen bedrijven graag hun medewerkers helpen met hun financiele problemen. Zij stelt dat gemeenten en bedrijven meer moeten samenwerken. Dat er bijvoorbeeld een contactpersoon komt waar bedrijven kunnen aankloppen. Het is belangrijk dat werkgevers weten hoe ze op een integere en juiste manier hun medewerkers kunnen helpen en daarin ondersteund en ingelicht worden. Het is belangrijk dat werkgevers niet opgezadeld worden met nog meer extra werk naast de afhandelingen van loonbeslagleggingen. Werkgevers moeten daarom volgens de ChristenUnie en D66 zoveel mogelijk ondersteund en ingelicht worden in de omgang met de schuldenproblematiek van hun werknemers, omdat dit kan bijdragen aan de financiele gezondheid van hun werknemers.

Dit vraagt dus om onderzoek en gesprekken met de betrokken partijen en bedrijven over wat werkgevers nodig hebben om hun werknemers met financiele problemen te ondersteunen. Wanneer een werkgever een werknemer wijst op schuldhulpverlening is de kans op een herhaalde loonbeslaglegging kleiner en kan de werknemer er financieel gezonder uitkomen. Financiele gezondheid is belangrijk. Dit is winst voor de werkgever zelf, de werknemer en de maatschappij. Investeringen van werkgevers met veel werknemers met verhoogde kans op loonbeslagleggingen en schuldenproblematiek op het gebied van schuldenpreventie kan de werkgever ook lets opleveren. Informatie en/of trainingen aanbieden kan preventief werken. Maar daarnaast is vroegsignalering belangrijk voor de financiele gezondheid van werknemers en het verlagen van de kans op herhaalde loonbeslaglegging. Een doorverwijzing door werkgevers kan heel simpel zijn door hen in contact te brengen met schuldhulpverlening. De gemeente kan een essentiele rol spelen in het bij elkaar brengen van partijen, overdracht en uitwisseling van kennis en expertise en schuldpreventie onder werknemers van Amsterdamse werkgevers. In de aanpak van vroegsignalering van schulden heeft de gemeente Amsterdam het streven om met covenantpartijen van voornamelijk vaste lastenpartijen afspraken te maken over het melden van betalingsachterstanden.

Deze betalingsachterstanden zijn een belangrijke indicator voor eventuele schuldenproblematiek. De fracties van ChristenUnie en D66 vinden dit een mooie ontwikkeling en geloven dat deze aanvullende aanpak ook ingezet kan worden door ook een akkoord met Amsterdamse werkgevers te sluiten. Dit is een mogelijkheid naar aanleiding van de onderzoeken en gesprekken met covenantpartijen. Hoewel er bijvoorbeeld al een Taalakkoord is waarbinnen ook armoede- en schuldenproblematiek ter sprake kan komen, sluit dit niet direct aan bij de behoeften van bedrijven die mogelijk te maken hebben met werknemers met schulden. Daarnaast geeft een mogelijk zelfstandig akkoord extra duidelijkheid en urgentie aan het onderwerp. En dat is hard nodig. Voorstel

Besluitnummer 2021-222

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit Daarom stellen de fracties van ChristenUnie en D66 het college voor om: 1. 2.

3.

4.

5.

Te onderzoeken welke bedrijven en sectoren met name te maken hebben met zware schuldenproblematiek bij hun medewerkers, hoe groot dit percentage is en de impact hiervan; Aansluitend op de uitkomst van het onderzoek uit het bovenstaande punt en als onderdeel van de al bestaande aanpak Sociaal Werkgeverschap een actie-onderzoek in te stellen over de behoeftes en hulpvragen van bedrijven met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek; In dit actie-onderzoek in kaart te brengen op welke manier bedrijven actief ondersteund en ingelicht kunnen worden, en op te nemen welke mogelijkheden er zijn voor doorverwijzing naar schuldhulpverlening middels gesprekken met betrokken partners zoals MKB, VNO-NCW en anderen uit het maatschappelijk middenveld; Naar aanleiding van de onderzoeken en in de gesprekken met betrokken partijen een vrijwillige oproep te doen tot een Schuldenakkoord als onderdeel van Sociaal Werkgeverschap en/of het Taalakkoord; In dit mogelijke Schuldenakkoord afspraken met HR-afdelingen van bedrijven op te nemen over: welke partijen deel uit maken, hoe zij het beste ondersteund en ingelicht kunnen worden, een directe lijn met de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen opstellen, op welke manier zij schuldenproblematiek kunnen signaleren en melden en al deze informatie actief te verspreiden onder werkgevers.

Dit voorstel is ingediend namens het lid El Ksaihi en toenmalig lid Ceder in de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs op 26 februari 2021. Na het vertrek van het lid Ceder uit de raad wordt dit voorstel na behandeling in de commissie gewijzigd ingediend namens de leden Kuiper en El Ksaihi.