Raadsbesluit2021-151A bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel voorkom huisleij

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

de leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 april 2021 Zorg en Jeugd Simone Kukenheim Onderwijs, Jeugd & Zorg, Lotte Terwel, l.terwel@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Voorkom Huiselijk Geweld van het lid mevrouw El Ksaihi

Geachte leden, Op 18 februari 2021 heeft raadslid mevrouw El Ksaihi een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Voorkom Huiselijk Geweld’. Met dit voorstel vraagt zij het college: 1. Maak communicatie over huiselijk geweld laagdrempeliger en herkenbaarder voor slachtoffers; 2. Maak Veilig Thuis nog beter bekend en waarvoor je precies bij hen terecht kan; 3. Zet in op samenwerking met informele organisaties, en maak informatiepunten beschikbaar en bekend onder professionals; 4. Faciliteer de inbreng van ervaringsdeskundigen, informele organisaties en jongerenwerkers in het overleg met formele instanties zoals politie, Veilig Thuis en hulpverlening, om de samenwerking op het gebied van huiselijk geweld voortdurend te verbeteren. 5. Maak een strategie preventie voortdurend geweld. Het college complimenteert de indiener met de grondigheid en betrokkenheid waarmee dit voorstel is onderbouwd. Het voorstel sluit uitstekend aan op de regionale aanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ die de gemeenteraad 9 september 2020 heeft vastgesteld, en stimuleert het college om bij de uitvoering van deze aanpak duidelijke accenten te leggen. In de regioaanpak is besloten om de komende vier jaar langs drie speerpunten samen te werken aan het voorkomen en tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling in de regio Amsterdam-Amstelland. 1.

We willen dat inwoners signalen van geweld herkennen en erover durven en kunnen praten, met betrokkenen en professionals. Zo kunnen we geweld eerder voorkomen of stoppen. 2. Professionals krijgen meer handvatten om risicosignalen te herkennen en ernaar te handelen. 3. Professionals werken integraal samen om geweld in het gezin of in relaties te stoppen en duurzaam op te lossen.

Per onderdeel van het initiatiefvoorstel treft u hier onder een reactie van het college aan.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 april 2021 Pagina 2 van 7

1. Maak communicatie over HGKM laagdrempeliger en herkenbaarder voor slachtoffers Regionale campagne tegen huiselijk geweld en kindermishandeling Het opstellen van een campagne in samenwerking met de regiogemeenten en onze samenwerkingspartners is een van de eerste actiepunten van speerpunt 1 uit de regioaanpak. De campagne wordt nog voor de zomer gelanceerd en zal zich richten op naasten en naastbetrokken, met als insteek het bijdragen aan brede maatschappelijke bewustwording. De voorbereidende gesprekken met onder andere Slachtofferhulp en Veilig Thuis voor deze campagne zijn in volle gang. Bij de campagne wil het college graag ervaringsdeskundigen inzetten. Het college deelt de visie dat communicatie herkenbaarder voor slachtoffers moet zijn. We vermijden de term ‘huiselijk geweld en kindermishandeling’, omdat dit een containerbegrip is waar slachtoffers en betrokkenen zich vaak niet in herkennen. Verder willen we taboedoorbrekend zijn, zonder overigens geweld te normaliseren. De tools en routes die aangereikt worden voor en naasten en naastbetrokkenen moeten zoveel mogelijk toegesneden zijn op hun leeftijd, achtergrond en voorkeuren. Ook buren, collega’s en vrienden kunnen iemand stimuleren om een onveilige situatie te voorkomen of te doorbreken.

In aanloop naar de nieuwe campagne heeft burgemeester Halsema in februari een videoboodschap voor alle Amsterdammers opgenomen om mogelijke slachtoffers een hart onder de riem te steken en hulproutes aan te reiken. Drempels verlagen en bekendheid aan routes geven Het is meer dan ooit van groot belang dat inwoners, vrijwilligers en professionals die in een onveilige situatie zitten de weg naar hulp weten te vinden. Sinds begin januari wijzen we inwoners en professionals via Facebook en Youtube opnieuw op het belang om hulp te zoeken. De nieuwe chatfunctie van Veilig Thuis, die – ook in de avonduren- goed gevonden wordt door nieuwe doelgroepen, brengen we breed onder de aandacht via social media en diverse artikelen. Actieweek tegen seksueel geweld tweede helft juni In juni dit jaar bestaat het CSG (Centrum voor Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland) 5 jaar. In een nauwe samenwerking tussen de gemeente Amsterdam, de politie en het programma Veilige Steden organiseert het CSG in juni (week 25) een regionale actieweek. Deze speciale actieweek richt zich zowel op zorgprofessionals als op individuen en heeft meerdere doelstellingen waaronder informeren, kennis delen en verdiepende discussies faciliteren. Op het programma staan naast het vijfjarige jubileum van CSG o.a. webinars, stadswandelingen, film- en documentaire vertoningen op het programma.

Rondreizende expositie augustus en september Dit najaar organiseert het college een rondreizende expositie organiseren met de titel: “Wij doorbreken de cirkel”. Met dit initiatief zullen we ook veel gemeentebrede aandacht genereren voor het onderwerp. Het college beschouwt dit beslispunt als ondersteuning en aanscherping van de uitwerking van de regioaanpak en de extra maatregelen die aangekondigd zijn in de raadsbrief ‘impact

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 april 2021 Pagina 3 van 7

lockdownmaatregelen op huiselijk geweld en kindermishandeling’ van 24 februari jl. die voor de raadscommissie Zorg, Jeugd van 18 maart jl. is aangeleverd. 2. Maak Veilig Thuis nog beter bekend en waarvoor je bij hen terecht kan Veilig Thuis onderneemt voortdurend stappen om haar naamsbekendheid te vergroten en om burgers te informeren over waarvoor je bij Veilig Thuis terecht kunt. Zo adverteert Veilig Thuis gedurende het jaar regelmatig in o.a. de huis aan huis bladen en plaatst hierin ook informatieve redactionele bijdragen. Rondom de uitbreiding van de chatfunctie naar de avonduren is het adverteren geïntensiveerd. Doel is burgers meer handelingsperspectief te bieden en te benadrukken dat je bij Veilig Thuis niet alleen terecht kunt om een melding te doen, maar ook om advies te vragen. Daarnaast organiseert Veilig Thuis voorlichtingsbijeenkomsten voor diverse doelgroepen en neemt zij deel aan preventiebijeenkomsten. Om huiselijk geweld eerder te kunnen signaleren, levert Veilig Thuis ook bijdragen voor op professionals gerichte media (voorbeeld de huisartsennieuwsbrief, vakblad Zorg + Welzijn). De komende tijd wil Veilig Thuis nog meer partners in de wijk gaan voorlichten over Veilig Thuis (zoals de BOA’s, woningbouw en informele zorg) met als doel huiselijk geweld eerder te signaleren en handelingsperspectief te bieden.

Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van deze acties en inzet en houdt bij de uitwerking extra rekening met de aandachtspunten die raadslid El Ksaihi meegeeft. 3. Zet in op samenwerking met informele organisaties, en maak informatiepunten beschikbaar en bekend onder professionals. In het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling hebben informele organisaties een cruciale rol; zij kunnen vroegtijdig signalen opvangen, huiselijk geweld bespreekbaar maken en steun bieden op buurtniveau. Ze hebben daarnaast ook vaker zicht op behoeften van mensen met een migratieachtergrond. Daarom vindt het college het van groot belang om in te zetten op een optimale samenwerking tussen informele en formele organisaties op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Op 4 maart 2021 vond de eindpresentatie plaats van het Handboek “Samen Sterker tegen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling - Informele en Formele Hulp Werken Samen voor de Amsterdammer. De missie van dit Handboek is om informele en formele organisaties nog beter samen te laten werken om huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen en te bestrijden in Amsterdam. Zo wordt in het Handboek omschreven wat informele ondersteuning bij huiselijk geweld inhoudt en waar organisaties aan moeten denken als het gaat om vrijwilligers- en personeelsbeleid en het vergroten van de expertise.

Eind 2020 is het Handboek succesvol getest in de stadsdelen Nieuw West en Zuidoost. Vanaf maart 2021 implementeert het college het handboek in alle zeven stadsdelen van Amsterdam. Dit zal gebeuren aan de hand van verschillende fases. Zo zetten we in de eerste fase

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 april 2021 Pagina 4 van 7

in op netwerkvorming, waarbij bestaande organisaties in kaart worden gebracht en het netwerk per stadsdeel wordt verkend. In de tweede fase (vanaf mei 2021) zet het college in op bekendheid van het Handboek en betrokkenheid creëren bij alle, bij HGKM betrokken organisaties, middels een campagne. Ook zullen we in deze fase inzetten op het vergroten van kennis en het stimuleren van samenwerking. In de derde fase evalueert het college het project en zetten we in op een solide borging door het netwerk op stadsdeelniveau te onderhouden, waar mogelijk te verbreden en nog verder te verstevigen. Een belangrijke rol hierin vervullen ook de preventiewerkers huiselijk geweld en kindermishandeling in de stadsdelen. Het aanbod op het gebied van preventie huiselijk geweld en kindermishandeling wordt nu al vanuit de stadsdelen, en dus op lokaal niveau, ingezet. Daarmee zijn kennis, beschikbare hulp, en het verbinden tussen partners en burgers op het thema preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling laagdrempelig en nog dichter bij de Amsterdammer in de wijk georganiseerd. Het college is van mening dat met de implementatie van het handboek en het bijbehorende stappenplan goed wordt voldaan aan de aanbeveling van de indiener. 4.

Faciliteer de inbreng van ervaringsdeskundigen, informele organisaties en jongerenwerkers in het overleg met formele instanties zoals politie, Veilig Thuis en hulpverlening, om de samenwerking op het gebied van huiselijk geweld voortdurend te verbeteren. Het gesprek met ervaringsdeskundigen is een belangrijk onderdeel van een effectieve aanpak. Het helpt om de blinde vlekken te voorkomen en het geeft inzicht in wat wel en niet werkt. Bij de uitvoering van de Regioaanpak geeft het college hier op verschillende manieren vorm aan. Zo is bij het ontwerp en de uitwerking van de Regioaanpak het jeugdplatform betrokken. Bij het Jeugdplatform zetten Amsterdamse jongeren en ouders zich samen in voor de belangen van alle Amsterdammers die te maken hebben met jeugdhulp en/of passend onderwijs. Het betekent niet dat deelnemers zeker ervaring hebben met huiselijk geweld of kindermishandeling, wel dat zij weten wat er speelt onder ouders en jongeren. Daarnaast is er stedelijk en vanuit de stadsdelen contact met Stichting Praat, bestaande uit ervaringsdeskundigen en met team Kim, ook een organisatie van ervaringsdeskundigen met huiselijk geweld en kindermishandeling. Beide organisaties hadden een belangrijke rol in de online conferentie op 8 december over preventie van huiselijk geweld/ kindermishandeling.

Deze workshops zijn terug te zien op: https://multisignaal.nl/nieuws/conferentie-multisignaal-regio-amsterdam Wat duidelijk uit deze workshops naar voren kwam hoe belangrijk het is wanneer kinderen écht gezien worden met alle moeilijkheden die ze thuis hebben. Voor de bijeenkomsten over de verbeterde meldcode voor onderwijs en kinderopvang waren ervaringsdeskundigen via Augeo aanwezig. Deze vertelden over hun ervaring en hoe belangrijk het is dat er met het kind wordt gesproken en niet alleen over het kind en dat dit ook al kan bij het jonge kind. Aan deze bijeenkomsten namen ruim 400 mensen deel vanuit onderwijs, kinderopvang, leerplicht en ouder- en kindteam. Ook bij nieuwe bijeenkomsten zullen ervaringsdeskundigen betrokken worden. Tussen het jongerenwerk en de meer formele instanties faciliteert de gemeente geregeld overleg, zowel op bestuurlijk niveau als op meer uitvoerend

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 april 2021 Pagina 5 van 7

niveau. In de raadsbrief van 24 februari over de impact van de lockdownmaatregelen ben ik hier uitgebreider op ingegaan. Het college is van mening dat met het betrekken van het Jeugdplatform, stichting Praat en team Kim bij de implementatie van verschillende onderdelen van de Regioaanpak wordt voldaan aan de aanbeveling van de indiener. 5. Maak een strategie preventie voortdurend geweld Amsterdam-Amstelland wil op het stoppen en structureel oplossen van geweld echt het verschil maken de komende jaren. Om geweld dat vaak generatie op generatie voortduurt een halt toe te roepen is het noodzakelijk dat kinderen en gezinnen effectief en succesvol worden geholpen. Dit vergt een andere manier van samenwerken tussen professionals en een langdurige aanpak die toeziet op alle betrokken leden van gezin of huishouden. In Amsterdam is om die reden de afgelopen twee jaar in de pilot effectieve jeugdbescherming onder de noemer Blijvend Veilig een nieuwe manier van werken ontwikkeld en beproefd. Door te stoppen met het werken in een keten met meerdere triages en onderzoeken en in plaats daarvan één integrale veiligheidsaanpak te hanteren, wordt het eenvoudiger en overzichtelijker voor cliënten én professionals.

De deelnemende organisaties (Gecertificeerde instellingen, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de Blijf Groep) werken binnen Blijvend Veilig intensief samen als één team van specialisten op het gebied van veiligheid. Ze bieden niet alleen onderzoek en directe hulp, zij zetten ook in op het doorbreken van de patronen die de onveiligheid veroorzaken. Gezinnen worden niet meer overgedragen en vaste professionals verbinden zich langdurig aan deze zwaarste gezinnen. De resultaten tot nu toe zijn hoopgevend en er zijn in huishoudens die langdurig in zorg waren al mooie doorbraken geweest. Het systemisch werken, waarbij de problematiek van alle betrokken en hun onderlinge relaties wordt aangepakt is daarbij een belangrijke succesfactor. AmsterdamAmstelland is de enige pilot die om die reden de nieuwe werkwijze inricht op de doelgroep o tot 100 jaar, met en zonder kinderen. De kennis en het netwerk op de volwassenproblematiek zijn van grote waarde in de ontwikkelde werkwijze. Juist ook bij de gezinnen. Bij Blijvend Veilig wordt er ten alle tijden eerst gewerkt aan directe veiligheid. Om dit te realiseren moet het geweld of de andere vormen van onveiligheid stoppen en bescherming worden geboden aan alle gezinsleden. Pas als deze directe veiligheid is gerealiseerd ontstaat er ruimte en rust om te werken aan de veiligheid op de middellange en lange termijn.

Wat zijn de onderliggende redenen van het geweld: stress door schulden en armoede, opvoedstress, een licht verstandelijke beperking en psychiatrische problematiek? Hoe zijn de verhoudingen in de familie? Wanneer er sprake is van structurele veiligheid is er ruimte en tijd voor herstelgericht werken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan traumabehandeling. Deze korte schets doet geen recht aan het werk van een Blijvend Veilig gezinsmaatschappelijk werker. Elk gezin, huishouden is anders. De gezinsmaatschappelijk werkers zijn vasthoudend en compassievol naar alle leden van het gezin. Er wordt in de praktijk nu een geheel nieuwe aanpak van Huiselijk Geweld en kindermishandeling ontwikkeld die veel verder gaat dan beter samenwerken. De aanpak van Blijvend Veilig past volledig bij het vereenvoudigen van het sociaal domein. De professionals van Blijvend Veilig

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 april 2021 Pagina 6 van 7

werken dan ook zoveel mogelijk in de wijken en in samenwerking met het Ouder- en Kindteam en de per 1 april startende Buurtteams. Zij ondersteunen deze teams bij het verbeteren van de veiligheid binnen een gezin of relatie. En, als er een meer langdurig, intensief traject nodig is voert Blijvend Veilig dat zelf uit en kunnen de lokale teams hen en de huishoudens blijven ondersteunen op het terrein van de bestaanszekerheid (wonen, werk, inkomen). De lokale teams en Blijvend Veilig leren van elkaar, ondersteunen elkaar en laten elkaar en het gezin niet vallen. Deze pilot is nu nog klein –vanaf 1 april 2021 werken er 3 teams in de regio AmsterdamAmstelland- maar wordt de komende jaren breed ingevoerd en verder doorontwikkeld. Amsterdam is een van de zes landelijke pilots en heeft voor een fors deel model gestaan voor het toekomstscenario voor een nieuwe jeugdbescherming dat nog dit voorjaar aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. Na de kabinetsformatie volgt hierover landelijke besluitvorming. Aansluitend zal naar verwachting Amsterdam-Amstelland de komende 2 à 3 jaar mede op verzoek van het Rijk een van de 3 regio’s worden die nu de verdere uitrol en implementatie gaat uitdenken en realiseren. Alle puzzels en dilemma’s waar een oplossing voor gevonden moet worden zullen gezamenlijk met de uitvoeringspartijen, regio en Rijk worden opgepakt.

Naast het bijdragen aan een effectief landelijk stelsel wil Amsterdam deze aanpak zo snel mogelijk uitrollen om kwetsbare gezinnen beter in beeld te krijgen en houden. De aanpak zal leiden tot meer duurzame oplossingen en kan ook bijdragen aan behoud van personeel voor dit lastige segment in het stelsel. In de coronatijd is het aantal cliënten iets teruggelopen, de problematiek is minder zichtbaar, maar niet weg; na corona is een toename van problematiek niet ondenkbeeldig. De nieuwe werkwijze kan onderdeel zijn van een herstelplan in de stad. De strategie die raadslid mevrouw El Ksaihi in dit initiatiefvoorstel vraagt valt in feite samen met de voortgang van Blijvend Veilig als onderdeel van de Regioaanpak Veiligheid voor Elkaar. Dit vijfde beslispunt beschouwt het college als ondersteuning van de uitrol van de pilot Blijvend Veilig en de landelijke lobby voor passende landelijke besluitvorming en middelen. Ik zal u de komende periode op de hoogte houden van de voortgang op dit dossier. De vijf onderdelen van dit initiatiefvoorstel beschouwt het college als belangrijke aandachtspunten bij de uitvoering van de Regioaanpak Veiligheid voor Elkaar. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen. Het college dankt mevrouw El Ksaihi dan ook voor het voorstel.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg, Jeugd(zorg), Beroepsonderwijs en Sport

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl