Raadsbesluit2021-151 Instemmen met initiatiefvoorstel 'Voorkom huiselijk geweld' van lid El Ksaihi en kennisnemen van de bestuurlijke reactie

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

Raadsbesluit Jaar

2021

Vergaderdatum

7 en 8 juli 2021

Agendapunt

19

Voordrachtnummer

VN2021-013260 Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel 'Voorkom huiselijk geweld van het lid El Ksaihi en kennisnemen van de bestuurlijke reactie De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gelet op artikel 147a, eerste lid van de Gemeentewet; gezien het initiatiefvoorstel van het lid El Ksaihi van 3.8 februari 2021 getiteld: Voorkom huiselijk geweld; mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Zorg, Jeugdzorg en Sport; I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. maak communicatie over huiselijk geweld laagdrennpeliger en herkenbaarder voor slachtoffers; 2. maak Veilig Thuis nog beter bekend en waarvoor je precies bij hen terecht kan; 3. zet in op samenwerking met informele organisaties, en maak informatiepunten beschikbaar en bekend onder professionals; 4. faciliteer de inbreng van ervaringsdeskundigen, informele organisaties en jongerenwerkers in het overleg met formele instanties zoals politie, Veilig Thuis en hulpverlening, om de samenwerking op het gebied van huiselijk geweld voortdurend te verbeteren; 5. maak een strategie preventie voortdurend geweld; Ill. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel.

Aldu besloten door de gemeenteraad voornoemd in zijn vergadering op 8 juli 2021. /De pla tsvervangend voorzitter

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

Initiatiefvoorstel Onveilig zijn op de plek waar je het meest veilig zou moeten zijn. Dat is huiselijk geweld. Angst, depressie, schrikachtig zijn en fysieke verwondingen zijn gevolgen die een glimp kunnen geven van de ellende achter de voordeur. Schaamte en schuldgevoel zijn vaak de oorzaak dat geen hulp wordt gezocht. Huiselijk geweld is schrijnende, vaak deels onzichtbare, ellende in de levens van mensen. We moeten het voorkomen, we moeten het stoppen en we moeten de cirkel van huiselijk geweld doorbreken. In september 2020 heeft de gemeenteraad de Regioaanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2o2o-2o241 vastgesteld. In de jaren daarvoor kwam er steeds meer aandacht voor huiselijk geweld en werd hard gewerkt aan de meldingsbereidheid van slachtoffers en professionals die signalen van slachtoffers oppikken. Met Veilig Thuis en het Centrum Seksueel Geweld heeft Amsterdam instanties die volledig gewijd zijn aan het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en het bijstaan van slachtoffers. Daarmee is niet een acuut einde gekomen aan het leed achter de voordeur. Niet in de laatste plaats vanwege de coronamaatregelen, is de wrange realiteit dat er nu nog dagelijks Amsterdammers slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Om dit tij te keren is meer nodig dan een reeks noodoplossingen.

Niet voor niets richt de Regioaanpak Huiselijk geweld zich op drie speerpunten: voorkomen, stoppen en structureel oplossen.' Dit initiatiefvoorstel borduurt voort op deze speerpunten en wordt gedaan in het verlengde van de Regioaanpak.

Huiselijk geweld In de toelichting van het eerste beslispunt zal blijken dat sommige slachtoffers van huiselijk geweld zichzelf niet als slachtoffer zien. Dat kan komen doordat zij een ander beeld hebben van huiselijk geweld dan datgene wat de definitie van huiselijk geweld omvat. Dit voorstel gaat uit van de volgende definitie van huiselijk geweld: Lichamelijk, geestelijk of seksueel geweld of bedreiging daarmee door iemand uit de huiselijke kring: een familielid, een huisgenoot of een mantelzorger. Deze definities wordt gehanteerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet publieke gezondheid. Onder deze definitie kunnen ook bijvoorbeeld lichamelijke en psychische verwaarlozing worden gerekend. De relatie tussen het slachtoffer en de pleger levert nog verschillende vormen van huiselijk geweld op, zoals kindermishandeling, (ex-) partnergeweld, ouderenmishandeling of eergerelateerd geweld.4

Huiselijk geweld in coronatijd Sinds corona doet zich het zorgelijke fenomeen voor dat experts waarschuwen voor een toename van huiselijk geweld, terwijl die toename in veel cijfers nog niet zichtbaar is. Zo waarschuwde de secretaris-generaal van de Verenigde Naties Guterres in april 2020 al voor een gruwelijke stijging in het aantal meldingen huiselijk geweld, terwijl Veilig thuis nog geen toename waarnam.5

1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9139-4o7/1/q43A zo Definitief%zoconcept%zoRegioaanpak%zo HGKM%202o2o-2o24 2 Zie pagina 7 van de Regioaanpak 3 Feitelijk gaat het om twee definities: de definitie van huiselijk geweld en de definitie van huiselijke kring 4 httrs:/Iwww.movisie.nl/artikel/wat-huiselijk-geweld 5 https://www.nu.nl/coronavirus/6o42849/vn-baas-waarschuwt-voor-gruwelijke-stijging-meldingen-huiselijk-

oeweld.html

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

Ook de raad voor de Kinderbescherming trok al vroeg aan de bel: zij gaf meteen in maart, aan het begin van deze crisis, aan zich zorgen te maken over kinderen die op dat moment in een onveilige thuissituatie verblijven vanwege huiselijk geweld.6 Toch constateren veilig thuis7 en de politie tijdens de eerste lockdown geen stijging in het aantal meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling. De grote vrees dat er toch een toename plaats zou kunnen vinden wordt groter als Fier in september laat weten dat het aantal unieke bezoekers via Chat met Fier—de online hulpverleningstool van Fier - met bijna 40 procent stijgen, terwijl het aantal hulpvragen over kindermishandeling en seksuele uitbuiting zelfs verdubbeld is.8 De verklaring hiervoor kan gezocht worden in het feit dat scholen gesloten waren en minder mensen de huisarts bezochten.9 De manier waarop slachtoffers normaal hulp konden vinden is nu afgesneden. Ook vrouwenorganisaties hebben (tijdelijk) de deur moeten sluiten. Alle Amsterdammers die zich in een kwetsbare positie bevinden zien de hulp die in "het oude normaal" vaak zo dichtbij was, op een afstand komt te staan.

De gevolgen van huiselijk geweld Huiselijk geweld laat een spoor van vernieling na in de vorm van emotionele problemen. Slachtoffers kunnen in een isolement raken, hun weerbaarheid en zelfvertrouwen verliezen en een negatief zelfbeeld ontwikkelen. Schuld en schaamte spelen vaak een grote rol. Depressies, stressklachten, lichamelijke klachten en moeilijker relaties aangaan: het kunnen allemaal gevolgen zijn van huiselijk geweld.1° Zoals eerder aangehaald bestaat huiselijk geweld uit vele verschillende (verschijnings)vormen. Die verschillende soorten huiselijk geweld werken ook verschillend door. De gevolgen zijn vreselijk, omvangrijk en houden verband met het soort huiselijk geweld dat heeft plaatsgevonden. Neem bijvoorbeeld kindermishandeling. Kinderen die daar slachtoffer van worden hebben vaker last van depressies en angststoornissen, problemen in de stress- en emotieregulatie. Bovendien hebben zij een grotere kans om zelf hun kinderen te mishandelen.11 Over het stoppen van dit voortdurend geweld gaat het vijfde beslispunt. Maar zelfs binnen deze categorie valt tussen verschillende soorten van geweld onderscheid te maken in de gevolgen voor kinderen. Zo leidt partnergeweld tot meer emotionele onveiligheid en

6 https://www.kinderbescherming.nliactueelinieuws/zozo/o3/2o/juist-nu-extra-aandacht-voor-kwetsbare-kinderen

7 https://nos.nliartike1 /2 38256-aantal-meldingen-huiselijk-geweld-niet-toegenomen-sinds-corona.html 8 https://www.huiselijkgeweld.nl/actueelinieuws/2o2o/o9/24/hulpyragen-chat-met-fier-begin-dit-jaar-flinktoegenomen 9 https://www.trouw.nlinieuws/als-je-door-de-coronacrisis-binnen-moet-blijven-in-een-huis-volgeweld-b2448231/

" https://www.blijfgroep.nliartikelenicijfers-en-feiten-over-huiselijkgeweld/#:-:text.De%zogevolgen%2ovan%zohuiselijk%zogeweld&text.Slachtoffers%2oraken%zovaak%zoin%2 oeen,depressies%2C%2ostressklachteno/ozoen%zolichamelijke%zoklachten " Norman, R. E., Byambaa, M., De, R., Butchart, A., Scott, J., & Vos, T. (2012). The long-term health consequences of child physical abuse, emotional abuse, and neglect: A systematic review and meta-analysis. PLoS Medicine, 9, p. 1-31

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

X

op de langere duur mogelijk tot traumaklachten, terwijl verwaarlozing relatief vaker leidt tot hechtingsproblematiek.12 Voorstel Voorkom huiselijk geweld Het eerste beslispunt vraagt communicatie over huiselijk geweld herkenbaar te maken voor slachtoffers. Voor velen van ons geldt dat het beeld van huiselijk geweld mede door mediauitingen wordt bepaald. Dat geldt ook voor slachtoffers van huiselijk geweld. Met dat beeld in gedachten bezien ze ook hun eigen situatie. Zoals eerder is aangehaald verschillen vormen en verschijningsvormen van huiselijk geweld nogal van elkaar, waar door het beeld dat in media naar voren komt wellicht niet correspondeert met wat een slachtoffer van huiselijk geweld ervaart. De verzamelnamen kindermishandeling, partnergeweld of huiselijk geweld in de mediacampagnes of hulpverlening worden geassocieerd met zeer ernstige vormen van fysiek geweld. Een beeld waar slachtoffers zich niet altijd in herkennen of waarvan ze een ander niet willen beschuldigen. Slachtoffers van emotionele verwaarlozing of psychisch geld herkennen zich niet in het beeld en willen niet worden geassocieerd met fysiek geweld. Het lijkt makkelijker te zijn slachtofferschap toe te geven als deze labels er niet aan hangen. Onze inzet om slachtoffers te bereiken moet erop zijn gericht zaken als verwaarlozing en conflicten bespreekbare gespreksonderwerpen te maken in gezinnen.

Communicatie die dient om slachtoffers te bereiken moet ervoor zorgen dat ouders en kinderen zich herkennen in een onveilige gezinssituatie.13 Het tweede beslispunt valt uiteen in twee delen: enerzijds moet veilig thuis nog beter bekend worden onder slachtoffers van alle vormen van huiselijk geweld, anderzijds moet ook duidelijk zijn voor mensen wt Veilig Thuis te bieden heeft. Uit onderzoek blijkt dat Veilig Thuis en de politie relatief veel meldingen krijgen van bezorgde personen en professionals rondom het gezin, ten opzichte van het aandeel gevallen waarin het slachtoffer zelf een melding nnaakt.14 Bij de online Chat van Fier (waarde hulpvragen sinds de pandemie flink zijn toegenomen) zijn het juist vooral slachtoffers zelf die zich melden. Hierin kan ook een (deel)verklaring worden gevonden voor het feit dat de meldingen bij Fier fors toenamen terwijl dat bij Veilig Thuis en de politie niet het geval was. Zeker in tijden dat hulpverleners, professionals en andere "derden" meer op afstand komen te staan is het belangrijk dat Veilig Thuis en de politie zoveel mogelijk aan slachtoffergerichtheid winnen. Een manier om dat te doen is niet alleen het beter bekend maken van Veilig Thuis, maar ook het bekendmaken van wt Veilig Thuis precies doet. Met welke problemen je erterecht kan.

De stap naar Veilig Thuis kan als een heftige stap aanvoelen, zeker als je denkt dat je daar als slachtoffer pas terecht kan wanneer je hevig fysiek geweld hebt ondergaan. Zoals eerder overwogen is de definitie van huiselijk geweld breed. Bovendien zien we graag de potentiële slachtoffers zich melden voordat het begint of van kwaad tot erger gaat. Het tweede " Buisman, R.S.M. (2020). Getting to the heart of child maltreatment: a multidimensional investigation using an extended family design. p. 168-177 13 Verwey-Jonker Instituut, november 2020, "Kwestie van lange adem: kan huiselijk geweld en kindermishandeling

echt stoppen?" P. 174 14

https://www.cbs.nlinl-nl/maatwerkizo2o/o7/adviesvrager-en-melder-veilig-thuis-le-halfjaar-zoiq

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente )C Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

beslispunt mag zo gelezen worden dat we de hulp en laagdrempeligheid van Veilig Thuis goed bekend maken onder Amsterdammers. Daarnaast zijn er de informele organisaties die ook in onderzoeken als die van het Verwey-Jonker instituut misschien nog onderbelicht blijven. Denk aan vrouwenorganisaties. In de eerste lockdown maakten veel van deze organisaties zich zorgen over de gevolgen van gedwongen sluiting. Zij kregen juist veel vragen en meldingen van nieuwe personen die in een zorgelijke situatie thuis zaten. Die zorgen waren er deels ook omdat zij merkten dat veel Amsterdammers hen weten te vinden, terwijl ze Veilig Thuis of de politie nog niet hebben weten te vinden. Wanneer zij mensen kunnen of moeten doorverwijzen is nog niet altijd goed bekend. Andersom is het voor Veilig Thuis en de politie niet altijd bekend hoeveel en welke signalen er bij deze organisaties al aan het licht zijn gekomen. Het derde besluitpunt vraagt om goede samenwerking en informatievoorziening met en voor informele organisaties, opdat deze organisaties effectiever kunnen bijdragen aan de preventie van huiselijk geweld. Het "verwijt" bij bijna alle slachtoffers die (landelijke) bekendheid hebben gekregen was wel dat meerdere instanties op de hoogte waren van de schrijnende situatie.

Het vierde beslispunt vraagt om het faciliteren van een gesprek met instanties en ervaringsdeskundigen dat erop is gericht de bestrijding van huiselijk geweld structureel te verbeteren. Dit voorstel wordt gedaan om twee redenen: i) bij drama's als de moord op Hmeyra (Rotterdamse tiener) blijkt vaak achteraf dat instanties enigszins langs elkaar heen hebben gewerkt, en ii) ervaringsdeskundigen graag een prominentere rol willen bij het hele hulpverleningstraject. Die tweede reden blijkt zowel uit onderzoek als praktijk. Ervaringsverhalen van kinderen wijzen steeds uit dat in een vroegtijdig stadium structureel willen worden betrokken bij het proces van signalering van problemen tot en met de (evaluatie van de) hulpverlening.15 Gesprekken waarin alle betrokken instanties en ervaringsdeskundigen vertegenwoordigd zijn kunnen doorlopend aanbevelingen opleveren om dit proces te verbeteren. Maak daarbij waar mogelijk gebruik van bestaande netwerken van ervaringsdeskundigen en cliëntenraden. Zo kunnen we ervoor zorgen dat het hulpverleningstraject aansluit bij de wensen van slachtoffers en dat instanties steeds up to date zijn over de acties, rol en verantwoordelijkheden van anderen. Drama's zoals met Hmeyra moeten kostte wat kost worden voorkomen. Het vijfde voorstel wil een halt toeroepen aan structureel geweld.

Een op de vijf gezinnen (landelijk) krijgt geen hulp na een melding bij Veilig Thuis, ondanks dat er nog geweld is en/of andere problematiek. Deze gezinnen verdwijnen mogelijk uit het zicht. Dit vergt een andere manier van samenwerken tussen professionals en een langdurige aanpak die toeziet op alle betrokken gezinsleden. Om geweld dat generatie op generatie voortduurt een halt toe te roepen is het noodzakelijk dat kinderen en gezinnen effectief en succesvol worden geholpen om de cirkel van het geweld te stoppen.16 Wij vragen om als verantwoordelijke hoofdstad een strategie te ontwikkelen hoe langdurige aanpak kan worden geboden aan gezinnen waar huiselijk geweld niet stopt. Benut daarbij de ervaringen van de pilot Blijvend Veilig. De resultaten kunnen aan het Rijk worden aangeboden. Op deze manier kan Amsterdam het vliegwiel zijn om de cirkel van geweld— die zelfs van generatie op generatie kan gaan — landelijk te doorbreken. 15 Praktijkboek praten met kinderen over kindermishandeling, Van Gernert, 2019 16 Verwey-Jonker Instituut, november 2020, "Kwestie van lange adem: kan huiselijk geweld en kindermishandeling

echt stoppen?" P. 176

Besluitnummer 2021-151

X Gemeente )C Amsterdam

Gemeenteraad

RAAD

De fractie van D66 stelt voor: a. maak communicatie over huiselijk geweld laagdrempeliger en herkenbaarder voor slachtoffers; 2. 3.

maak veilig thuis nog beter bekend en waarvoor je precies bij hen terecht kan; zet in op samenwerking met informele organisaties, en maak informatiepunten beschikbaar en bekend onder professionals;

4.

faciliteer de inbreng van ervaringsdeskundigen, informele organisaties en jongerenwerkers in

5.

het overleg met formele instanties zoals politie, Veilig Thuis en hulpverlening, om de samenwerking op het gebied van huiselijk geweld voortdurend te verbeteren; maak een strategie preventie voortdurend geweld.