Raadsbesluit2021-038A - 16 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) 2020-11-02 Nota van Uitgangspu

4.2 Centrale verkeersveiligheidscommissie Vooroverleg CVC: Een vooroverleg CVC met politie, verkeerskundigen V&OR (2x) en GVB aanwezig. In dit overleg zijn de verschillende varianten besproken. Geconcludeerd werd dat de éénrichtingsvariant richting Amstelveenseweg onveilige situatie zou creëren voor laad- en losverkeer. Hier is ook het ontwerp van het kruispunt Amstelveenseweg besproken en positief ontvangen. Een vooroverleg CVC met politie, verkeerskundigen V&OR (2x), GVB en Fietsersbond. In dit overleg, per mail vanwege de coronacrisis, zijn de kruispuntvarianten voor het Valeriusplein besproken. Het kruispuntontwerp zonder knip is negatief beoordeeld. Er is geen unanieme voorkeur voor een van de andere ontwerpen geconcludeerd. Opmerkingen bij de varianten zijn meegenomen bij de verdere uitwerking. Behandeling CVC – 9 juni 2020 De notulen van de CVC behandeling zijn nog niet definitief op moment van indienen NvU. De CVC heeft een positief advies gegeven op de voorkeursvariant. De belangrijkste aandachtspunten waren: - Blijf in de ontwerpfase aandacht houden voor de handhaafbaarheid van de verlaagde maximumsnelheid. - De CVC heeft een unanieme voorkeur voor een fietsstrook in rood asfalt.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 38 van 68

4.3 Vervoerregio Amsterdam De Vervoerregio hecht groot belang aan de betrouwbaarheid van tramlijn 2 en aanbrengen van toegankelijke tramhaltes. Met de gekozen voorkeursvariant wordt de doorstroming van de tram fors verbeterd. Ook kan de Vervoerregio akkoord gaan met een snelheidsregime van 30km/u op de Koninginneweg aangezien de tram door de bochten de huidige maximumsnelheid niet haalt. Ook het weghalen van de parkeerplekken haalt hinder aan de tram weg door het fors verminderen van de in- en uitparkerende bewegingen. Het omklappen van de halte Amstelveenseweg stad-in naar de Koninginneweg is een verbetering voor de toegankelijkheid. Daarmee verdwijnt de laatste straathalte van Amsterdam. Ook de huidige ligging van het tramhaltepaar bij Valeriusplein in variant 1 brengt een verbeterde doorstroming van de tram met zich mee én een acceptabele situatie voor het kruisend fietsverkeer. Met de knip neemt naar verwachting het autoverkeer af, wat een positief effect zal hebben op de doorstroming van de tram en de verkeersveiligheid. De verkeersveiligheid, voornamelijk voor de fiets, wordt fors gefaciliteerd door de voorgestelde ontwerpvariant. Ook mede door de afname van het autoverkeer, weghalen van de parkeerplekken en behouden van de fietsstroken ondanks het 30km/u regime (als afwijking op de CROWrichtlijnen) wordt de verkeersveiligheid gegarandeerd.

De Vervoerregio hecht daar belang bij. Voor de nadere uitwerking hecht de Vervoerregio belang aan meerdere aspecten: het toekomstgericht karakter van het ontwerp, een Rainproof ontwerp en doorstromingsgarantie voor de tram.

4.4 Metro en Tram Metro en Tram is het eens met de afweging en de daaruit volgende voorkeursvariant. Metro en Tram heeft bij voorkeur geen klinkerverharding tussen de tramsporen zolang hier geen technische verbetering voor is gevonden. Klinkerverharding veroorzaakt hogere onderhoudskosten omdat de klinkers los komen te liggen. Onder andere veroorzaakt door hemelwater dat tussen de klinkerlaag en het onderbedbeton komt en niet weg kan. Metro en Tram vraagt om Streetprint als optie beschikbaar te houden als klinkerverharding niet mogelijk blijkt. De Koninginneweg moet voorrang houden ten opzichte van de zijstraten, ook bij 30 km/uur.

4.5 GVB vervoer GVB ziet in de herinrichting Koninginneweg een aantal positieve ontwikkelingen. Zo wordt de ‘straathalte’ in de Zeilstraat verplaatst naar de kop van de Koninginneweg en kan deze eindelijk

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 39 van 68

volgens de toegankelijkheidseisen worden aangelegd. Ook de haltes Valeriusplein kunnen in dit ontwerp (gedeeltelijk) toegankelijk gemaakt worden. Hiernaast zal het straatbeeld door het vervallen van de parkeerplaatsen aan de zuidzijde van de straat een stuk rustiger worden. We verwachten dat dit de verkeersveiligheid flink ten goede zal komen. GVB is, vanwege de mogelijk negatieve effecten op de exploitatie, geen voorstander van het verlagen van de maximumsnelheid van 50 naar 30 km/u. In dit project wordt de lagere snelheid op het traject gelukkig wel (grotendeels) gecompenseerd door een betere afwikkeling op de kruispunten. Hierdoor verwachten we geen groot negatief effect op de exploitatie. Vanuit beheer is GVB voorstander van het toepassen van asfalt in de trambaan.

4.6 Ruimte en duurzaamheid Puccini – Handboek Rood De Koninginneweg wordt een 30 km/uur straat. Dat betekent dat de straat in klinkerverharding moet worden uitgevoerd, ook de fietsstrook.

4.7 Verkeer en Openbare Ruimte – Kennis en Kaders 1-richtingsverkeer in de Koninginneweg is alleen een zinvolle optie om te onderzoeken wanneer dit substantiële (ruimtelijke) baten oplevert. In het algemeen levert 1-richtingsverkeer in een straat namelijk veel problemen/knelpunten op. In de straat zelf, maar ook voor de omliggende buurt. Bij een klein buurtstraatje valt dit allemaal wel mee en is er veel oplosbaar, maar de Koninginneweg is toch een ander type straat. Een lange lijn in de stad met naast de verblijfsfunctie een belangrijke functie voor het OV (tram) en fiets. Bij het inrichten maakt met name de aanwezigheid van een trambaan in twee richtingen de situatie bij 1richtingsverkeer voor auto’s complex. Problemen/ knelpunten zijn bijvoorbeeld: - De bereikbaarheid van panden aan de niet-autozijde. - Combinatie met trambaan in twee richtingen, hoe maak je het 1-richtingsverkeer voor autoverkeer duidelijk. - Onduidelijk asymmetrisch profiel gaat vaak ten koste van de ruimtelijke kwaliteit. - Bereikbaarheid buurt, onlogische routes, omrijden, (ongewenste) verschuiving van verkeer naar andere straten. - Problemen bij calamiteiten/omleidingen, netwerk minder robuust verkeersafwikkeling op kruispunten.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 40 van 68

4.8 Klankbordgroep De klankbordgroep (KBG), gevormd uit bewoners en ondernemers van de Koninginneweg en directe omgeving, heeft met belangstelling deelgenomen aan het overleg met het Ingenieursbureau van de gemeente Amsterdam. Het overleg met het oog op de herinrichting van de Koninginneweg vond plaats tussen augustus 2019 en mei 2020. In een aantal bijeenkomsten zijn door het Ingenieursbureau de uitgangspunten van het plan van de gemeente toegelicht en zijn door de bewoners en ondernemers veel vragen gesteld over de voorgestelde opties. Hieronder de reactie van de KBG uiteengezet. In bijlage C zijn de onderstaande punten uitgebreid toegelicht.

Samenvatting Vanuit de KBG is er brede steun voor de snelheidsverlaging van de Koninginneweg naar 30 km per uur. De KBG vraagt Wethouder Dijksma om een drietal uitgangspunten te herformuleren en om de vijf genoemde zorgpunten onderdeel uit te laten maken van de NvU Herinrichting Koninginneweg (hoofdstuk 3.6.2) en in de volgende fase in overleg met de buurt nader uit te werken.

Drie uitgangspunten in deze fase als volgt herformuleren: 1. Geringe aanpassing van variant 1 voor het Valeriusplein waarbij auto’s de stad in linksaf kunnen slaan richting het Emmaplein en een oplossing wordt geboden voor het laden en lossen van de winkeliers rondom het Valeriusplein en hun klanten. Met deze minimale aanpassing kan aan veel bewaren uit de buurt worden tegemoetgekomen en worden onnodige autokilometers voorkomen. 2. Streetprint als materiaalkeuze i.v.m. minder praktische bezwaren op gebied van geluid, grondwaterstand en fietservaring. 3. Groene inrichting in plaats van extra bomenrij met iepen.

Vijf zorgpunten uitwerken in de ontwerpfase: 1. 2. 3. 4. 5.

Tramhaltes Koninginneweg (ter hoogte van Saxen Weimarlaan). Veilige fietsroute. Veilige oversteken met stoplichten en/of zebrapaden. Ruimte voor laden en lossen, pakketbezorging en verhuizen. Sluipverkeer omliggende straten voorkomen.

De KBG blijft tot slot graag betrokken bij alle volgende fasen van dit project. Namens de KBG: Jaap de Bussy, Willem de Bruin en Marijke Godschalk d.d. 5 juni 2020.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 41 van 68

4.9 Bewonersmomenten Er zijn in totaal drie bijeenkomsten geweest waarvoor alle bewoners waren uitgenodigd. Verder zijn er zes bijeenkomsten met de klankbordgroep van de Koninginneweg gerealiseerd voor de vrijgave van de NvU. Datum 18 dec 2018 17 april 2019

3 juli 2019 29 aug 2019

14 nov 2019 28 jan 2020

4 feb 2020 11 feb 2020

27 mei 2020

Onderwerp Start project. Toelichting op de verkenning. Eerste moment waarbij wensen en bezwaren van de buurt zijn opgehaald. Start participatie: ophalen wensen uit de buurt. Toelichting op uitkomst verkenning. Eerste presentatie mogelijke dwarsprofielen. Ophalen nieuwe vragen. Plenaire presentatie over geïnventariseerde beleidskaders. Kwantitatief vastleggen van aanvullende uitgangspunten vanuit bewoners. Eerste bijeenkomst met de klankbordgroep. Rol van de klankbordgroep is besproken, evenals de beperkingen waarin het projectteam werkt: de functie van de straat overstijgt het gebied. De klankbordgroep krijgt een adviserende rol. Tijdens deze bijeenkomst zijn de drie varianten toegelicht door de verkeerskundige/ontwerper. Feedback en vragen sessie over het verloop van het project en proces. Er was ook een update over stand van zaken van Programma Autoluw en het vertragen van het verkeersonderzoek. Een kleine bijeenkomst met een aantal leden van de klankbordgroep om de ontwerpen uit te leggen en vragen te beantwoorden. Varianten doorlopen met de hele KBG. Onze keuze voor de voorkeursvariant (2richtingsverkeer) besproken. Feedback ontvangen over het kruispuntontwerp Valeriusplein en Emmaplein. Online MS teams bijeenkomst met de KBG over de voorlopige NvU. Dit moest zo i.v.m. de coronamaatregelen. Een aantal punten was zeer positief ontvangen, waaronder de 30 km/u zone.

Er waren ook zorgen geuit over o.a. de oversteekplaatsen en sluipverkeer. Meer informatie hierover is te lezen in het hoofdstuk geschreven door de klankbordgroep.

Tabel 8: overzicht van bewonersmomenten.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 42 van 68

5 Uitgangspunten 5.1 Ruimtelijke kwaliteit 5.1.1

Straatbeeld

De Koninginneweg krijgt een versterkt groen karakter met de nadruk op fietsers en voetgangers. Het blijft een meanderend en symmetrisch profiel.

5.1.2

Rainproof en Hittestress

De Koninginneweg wordt in samenspraak met Waternet duurzaam ingericht wanneer het Rainproof maatregelen betreft. De hittestress wordt verminderd door meer groen aan te brengen.

5.2 Verkeer en gebruikers 5.2.1

Bewoners en voetgangers

De voetpaden worden in het nieuwe ontwerp zo breed mogelijk. Masten voor de tram en openbare verlichting worden zo veel mogelijk voorkomen op het voetpad. Dit zal met overspanningen aan de gevels bevestigd worden. Dit is in de huidige situatie op een groot deel van de straat ook al zo. Er blijft ruimte voor geveltuintjes. De invulling van de voetpaden wordt in de volgende fase uitgewerkt.

5.2.2

Fietsers

De fietsstrook krijgt een breedte van minimaal 1,80 en wordt uitgevoerd in klinkerverharding. In de fietsstrook zit, aan de zijde van de parkeervakken, een schrikstrook van 50 cm. Dankzij de bredere parkeerstrook steken er geen auto’s meer over de fietsstrook. Fietsers die de Koninginneweg kruizen op het Valeriusplein ervaren een snelle, overzichtelijke en veilige oversteek.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

5.2.3

Versie 2 2 november 2020 Pagina 43 van 68

Openbaar vervoer (tram)

Het uitgangspunt voor het ontwerp is dat de tram gemengd rijdt met autoverkeer. De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/uur. De halte Zeilstraat wordt verplaatst naar de Koninginneweg. Met de nieuwe kruispuntontwerpen verbetert de betrouwbaarheid en doorstroming van de tramverbinding. Omdat er geen verkeerslichten meer zijn kan de tram altijd de halte direct bereiken. De tramhaltes Amstelveenseweg en Valeriusplein worden zo toegankelijk mogelijk in het ontwerp opgenomen.

5.2.4 Autoverkeer Autoverkeer rijdt gemengd met de tram, de maximumsnelheid is 30 km/uur. Elke ongeveer 100 meter is er een object dat deze maximumsnelheid benadrukt en/of afdwingt. Hieronder worden verstaan: tramhaltes, fysieke en optische versmallingen en de al aanwezige bochten. De rijweg krijgt de minimale breedte van 3,10 m, en is uitgevoerd in klinkerverharding. De bereikbaarheid in de buurt verandert, het kruispunt Valeriusplein krijgt minder afslagen. Als uitgangspunt wordt er voor gekozen om tussen de Koninginneweg en het Valeriusplein geen autoverkeer te faciliteren. Komend vanaf het Emmaplein kan er wel de Koninginneweg opgereden worden. Na de realisatie wordt gemonitord hoe de knip op het Valeriusplein functioneert. Het kruispunt Amstelveenseweg verandert. Richting de Willemsparkweg rijdt de auto nu voor een tramhalte langs. Richting de Amstelveenseweg rijdt deze achter de halte langs. Zoals nu ook het geval is. In het nieuwe ontwerp echter is er voldoende opstelruimte zodat er geen files ontstaan.

5.2.5

Parkeerplaatsen

De parkeerstrook aan de zuidzijde wordt opgeheven, dit zijn circa 117 parkeerplaatsen. In de noordzijde worden de parkeerplaatsen zo veel mogelijk behouden. Om de fysieke steunpunten in te passen kan het nodig zijn om aanvullend hier parkeerplaatsen op te heffen, deze consequenties worden duidelijk tijdens de ontwerpfase. De parkeerdruk zal altijd onder de 90% blijven. Op het voetpad van de zuidzijde is voldoende ruimte om laad-/losplaatsen in te passen. Waar exact en mogelijke venstertijden worden in de volgende fase bepaald.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 44 van 68

5.2.6 Nood- en hulpdiensten Deze diensten kunnen gebruik blijven maken van de straat. Voor de brandweer is de Koninginneweg geen hoofdaanrijroute en de aanwezige voorzieningen zoals brandkranen en opstelruimte zijn voldoende.

5.3 Groenvoorzieningen De dubbele bomenrij van de Willemsparkweg wordt doorgetrokken in de Koninginneweg. Het groene karakter wordt versterkt. Bijvoorbeeld door de boomspiegels, de aarde rondom de boom, in hogere kwaliteit in te richten met half verharding of beplanting. Bewoners worden in de volgende fase bij de invulling hiervan betrokken.

5.4 Ondergrond Liander gas gaat mee in de werkzaamheden om gietijzeren gasleidingen te vervangen. Dit zijn grote werkzaamheden. Waternet heeft beperkte werkzaamheden. Waar nodig wordt een gedeelte van het riool vernieuwd. Daarnaast moet ook de nieuwe situatie worden aangesloten op de hemelwaterafvoer. Samen met Waternet zal gekeken worden naar Rainproof maatregelen. Liander elektra gaat mee in de werkzaamheden om dood-net te verwijderen.

5.5 Samenvatting belangrijkste uitgangspunten De volgende uitgangspunten zijn in de voorkeursvariant opgenomen: 1. De parkeerstrook aan de zuidzijde wordt volledig opgeheven om meer ruimte voor voetgangers en fietsers te maken. 2. De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/uur. Om dit in het straatbeeld te benadrukken wordt zowel het fietspad als de rijweg in klinkerverharding aangebracht. 3. De Koninginneweg faciliteert autoverkeer in beide richtingen, de tram en auto rijden gemengd. De breedte van de rijweg is 3,10 m. 4. De betrouwbaarheid van tram 2 verbetert. 5. De tramhaltes Valeriusplein en Amstelveenseweg worden zo toegankelijk mogelijk ontworpen. 6. De tramhalte Amstelveenseweg komt voor beide rijrichtingen in de Koninginneweg. 7. Er komen fysieke maatregelen en optische versmallingen om de snelheid van autoverkeer te reguleren. Deze worden daarbij ook ingericht als veilige oversteekplaatsen voor voetgangers.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 45 van 68

8. Fietsverkeer wordt gefaciliteerd op fietsstroken naast de rijweg. De fietsstroken zijn minimaal 1,80 m breed en aanliggend, er is dus geen hoogteverschil met de rijweg. 9. Er komt aan de zuidzijde een extra bomenrij. Er is ruimte op het voetpad om nog extra groenvoorzieningen in te passen. 10. De Koninginneweg faciliteert op het kruispunt Valeriusplein alleen verkeer vanuit het Emmaplein. Het effect hiervan wordt in de volgende fase nogmaals bekeken. Ook na de realisatie wordt dit gemonitort.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 46 van 68

6 Inspraak en afstemming Onderstaande punten zijn een samenvatting van de meest voorkomende zienswijze uit de buurt. Deze zijn door het projectteam samengevat en beantwoord.

6.1.1 Kruispunt Amstelveenseweg en Saxen-Weimarlaan De meeste zienswijzen die zijn binnengekomen over het gebied rondom het kruispunt Amstelveenseweg en de Saxen-Weimarlaan hebben betrekking op de verplaatsing van de tramhalte, van de Zeilstraat naar de Koninginneweg. Vooral in combinatie van het gebrek aan laad/los-mogelijkheden hierdoor. Ander punt van zorg is de toename van autoverkeer in de SaxenWeimarlaan, Sophialaan en Prins Hendriklaan. Een aantal bewoners en ondernemers vrezen dat in de nieuwe situatie onvoldoende laad/losplekken komen. De laad/losplekken die er komen zouden op een te grote afstand komen te liggen. Een ondernemer stelt dat in de nieuwe situatie zijn bedrijfsvoering in het geding is. Hij gebruikt het parkeervak in de huidige situatie als permanente laad/losplek. Het parkeervak voor zijn zaak wordt straks opgeheven. De laad/losplek die in de nieuwe situatie komt, ligt niet recht voor de ondernemingen en is niet bedoeld voor permanente stalling. De ondernemer stelt dat de nieuwe situatie een te grote verslechtering is voor zijn onderneming. Met het zetten van een halve verkeersknip op de Emmalaan zal verkeer, met een bestemming in de Willemsparkbuurt, zich over de andere straten verdelen. De verkeersintensiteit zal hier toenemen, inspreken maken zich zorgen over de mate van toename.

Voor de Saxen-Weimarlaan wordt de hogere intensiteit gekoppeld aan mogelijke file terugslag op het kruispunt Koninginneweg/Amstelveenseweg. Reactie De huidige tramhalte in de Zeilstraat is een straathalte, de wens en verplichting is openbaar vervoerhaltes veilig en toegankelijk te maken. In de Zeilstraat is hiervoor onvoldoende ruimte, daarom wordt deze halte naar de Koninginneweg verplaatst. Beide locaties hadden voor en nadelen, de locatie in de Koninginneweg is als beste beoordeeld door het projectteam, Metro en Tram, GVB en de Vervoerregio Amsterdam. Belangrijkste redenen hiervoor zijn dat zowel de laaden los behoefte als de verkeersintensiteiten in de Koninginneweg lager zijn dan in de Zeilstraat. Vanwege de verbrede fietsstroken is het niet mogelijk hier een laad/losplek in te passen aan de zuidzijde. In de huidige situatie zitten hier ook geen laad/losplekken. De eerste laad/losplek in de nieuwe situatie komt ter hoogte van nummer 237 aan de zuidzijde. Voor de groentewinkel lijkt dit acceptabel, deze zit op nummer 241. Aan de noordzijde komt ter hoogte van nummer 210 een laad/los-plek. Het is ook mogelijk om daar te laden/lossen en via het zebrapad naar de zuidzijde te komen. Dan moet wel het tramspoor overgestoken worden. Van de huidige ondernemingen heeft

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 47 van 68

vooral de wijnhandel behoefte aan een verbetering van de voorgestelde laad/losplekken. Bij het uitwerken van het Definitief Ontwerp wordt gekeken of dat mogelijk gemaakt kan worden. Op vier spitsmomenten zijn er tellingen gehouden op het Valeriusplein. Hieruit bleek dat deze afslag maar beperkt gebruik werd. Het lijkt dus acceptabel om dit verkeer toe te voegen aan de overige routes naar de Willemsparkbuurt. Het opheffen van de parkeerplaatsen zal een verkeerstroom veroorzaken dat niet in de huidige tellingen zit. Er worden circa 117 parkeerplaatsen aan de zuidzijde opgeheven. De parkeerplaatsen worden vooral in de ochtend en avond gebruikt, overdag is de parkeerdruk in de Koninginneweg acceptabel. Daarom is aangenomen dat de opgeheven parkeerplaatsen in ieder geval twee keer per dag gebruikt worden. Als de auto’s zich over het Emmaplein en Valeriusplein verdelen is de toename van verkeer op de overige straten dus beperkt. Ter indicatie, de Amsterdamse norm voor woonstraten is 6.000 auto’s per etmaal. Er is geen reden om aan te nemen dat de file terugslaat het kruispunt Amstelveenseweg op, ook niet in het geval van een halterende tram. Dit zal bij de uitwerking van het Definitief Ontwerp gesimuleerd worden.

Vanwege de inspraakreacties op het kruispuntontwerp Valeriusplein, wordt in de volgende fase onderzocht wat het effect is als de noordelijke halve knip, op de Emmalaan, wordt ingetrokken. Gekeken zal worden naar het effect op de verkeersveiligheid, doorstroming tram en fiets en de buurtcirculatie. Deze resultaten worden bij het Definitief Ontwerp voorgelegd.

6.1.2 Kruispunt Valeriusplein – Emmaplein De meeste zienswijzen die zijn binnengekomen over het gebied bij het Valeriusplein en Emmaplein hebben betrekking op de verkeersknip uit de voorkeursvariant en op het opheffen van de verkeerslichten. Met betrekking tot de verkeersknip wordt gesteld dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar het effect op de lokale verkeerscirculatie en de bereikbaarheid van parkeerplaatsen. Bewoners van de Koninginneweg parkeren al vaak in de achterliggende lanen en pleinen. Vooral op het Emmaplein en Valeriusplein zijn vaak beschikbare parkeerplaatsen. Gesteld wordt dat de combinatie van het opheffen van de parkeerplaatsen aan de zuidzijde en het knippen van het kruispunt onvoldoende onderzocht is. Een circulatieanalyse van het autoverkeer in de zij- en achterliggende straten ontbreekt, daarom zou de afweging niet zorgvuldig zijn. De voorkeursvariant geeft daarmee onvoldoende zekerheid op behoud of verbetering van de leefbaarheid in de achterliggende buurt. Bij het opheffen van het verkeerslicht is er volgens de indieners geen rekening mee gehouden dat de meerderheid van de overstekende fietsers scholieren zijn. Een meerderheid van de ouders wil daarom het verkeerslicht hier behouden. Het zicht vanuit de Emmalaan en de Valeriuslaan is, mede door de kromming van de Koninginneweg, onvoldoende.

Er is niet gekeken naar de mogelijkheden om de tram prioriteit te geven in de afstelling van de verkeerslichten. Dit laatste

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 48 van 68

punt is ingegeven door het vermoeden dat de maatregel getroffen is om de doorstroming van de tram te verbeteren. Reactie Het programma Autoluw onderzoekt de verkeerscirculatie in het Museumkwartier. Er wordt gekeken op welke manier er ruimte kan worden gecreëerd voor fietser, voetgangers en ruimtelijke kwaliteit. Ruimte ten koste van het autoverkeer. Op basis van dit resultaat, een nieuwe verkeerprognose, wordt de verkeersintensiteit in de buurt opnieuw bekeken. Op vier spitsmomenten zijn er tellingen gehouden op het Valeriusplein. Hieruit bleek dat deze afslag maar beperkt gebruik werd. Het lijkt dus acceptabel om dit verkeer toe te voegen aan verkeer dat de Willemsparkbuurt in rijdt via de overige straten. In de volgende fase wordt onderzocht hoe de bereikbaarheid van het Valeriusplein kan verbeteren. Vanwege de inspraakreacties wordt in de volgende fase onderzocht wat het effect is als de noordelijke knip, naar het Emmaplein, wordt opgeheven. Gekeken wordt dan naar de verkeersveiligheid, doorstroming tram en fiets en de buurtcirculatie. Deze resultaten worden bij het Definitief Ontwerp voorgelegd. Het verwijderen van de verkeerslichten (VRI) is positief beoordeeld door de Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam (WVA). De aanleiding hiervoor is de VRI-toets, op basis van verkeerscijfers is geconcludeerd dat VRI op het Valeriusplein ongewenst is.

In de WVA behandeling wordt naar de locatie specifieke verkeersstromen gekeken. Hier is besloten dat het niet nodig was om af te wijken van de VRI-toets. Dit wordt nogmaals getoetst bij het Definitief Ontwerp. Bij de realisatie worden mantelbuizen aangebracht zodat eventuele verkeerslichten zonder grote werkzaamheden kunnen worden geplaatst, mocht uit de praktijk blijken dat dit van meerwaarde is.

6.1.3 Materiaalkeuze gecombineerde rijweg/trambaan De huidige geluidsdruk wordt door de buurt als te hoog ervaren, hierdoor zijn er veel zorgen bij de keuze van klinkerverharding in de voorkeursvariant. Auto’s, die over een weg met klinkers rijden, maken meer geluid dan bij een asfaltweg. Met de keuze voor klinkerverharding wordt niet optimaal geprofiteerd van het positieve geluidseffect van de snelheidsverlaging. Het beperkte vertrouwen in het afdwingen en handhaven van de maximumsnelheid, in combinatie met de klinkerverharding in de rijweg, heeft voor veel inspraakreacties gezorgd. Reactie De materiaalkeuze wordt pas definitief vastgesteld bij het Definitief Ontwerp. Er zal bij dat besluit een geluidseffectanalyse beschikbaar zijn. Hierin is ook het geluidseffect bij snelheidsoverschrijding onderzocht. De inrichtingsprincipes van Amsterdam zijn leidend in deze afweging, de straat moet herkenbaar zijn als 30 km/uur straat. Klinkerverharding in de rijweg is op dit moment het standaardmateriaal in 30 km/uur straten. Daarom is dit als uitgangspunt gekozen in het voorkeursontwerp.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 49 van 68

6.1.4 Parkeren In een groot deel van de zienswijzen maken indieners zich zorgen over het aantal parkeerplaatsen dat wordt opgeheven. Zowel over het verdwijnen van parkeerplaatsen in de Koninginneweg als een vrees voor de toename van autoverkeer in de achterliggende wijken. Een aantal indieners stelt dat de door de gemeente gemeten parkeerdruk niet strookt met de eigen ervaring. Veel bewoners zijn juist op de Koninginneweg komen wonen omdat ze met de auto snel bij de uitvalswegen van Amsterdam zitten en zijn voorlopig afhankelijk van hun auto. Reactie Het opheffen van de parkeerplaatsen in de Koninginneweg is noodzakelijk om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te kunnen verbeteren. Er moet ergens ruimte gevonden worden om de fietsstroken te verbreden. Uit recente parkeerdrukmeting blijkt de parkeerdruk in de Willemsparkbuurt relatief laag te zijn. Het opheffen van parkeerplaatsen is afgestemd met de afdeling ruimteregie van Autoluw. Zij toetsen of de projectplannen, waar parkeerplaatsen worden opgeheven, binnen een gebied wel op elkaar aansluiten. Er wordt geen toename van parkeeroverlast verwacht met het opheffen van deze plekken.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 50 van 68

7 Kosten, risico’s en onderhoud 7.1 Kosten De investeringskosten voor het project Herinrichting Koninginneweg bedraagt circa € 12,59 miljoen. De werkelijk gemaakte kosten tot en met PBI-fase 2: 2019: € 195.549 2020 (t/m oktober): € 307.000 Voor PBI fase 3 en 4 zijn de engineeringskosten geraamd op € 525.000.Er worden vanwege het smalle profiel relatief vroeg veel uren gebruikt om zeker te weten dat de voorkeursvariant realistisch is.

7.2 Risico’s Tijdens de uitvoering: - (On)Bereikbaarheid nood- en hulpdiensten tijdens realisatie; - (On)bereikbaarheid bewoners tijdens realisatie; - Afwijkende ligging kabels en leidingen; - Onbekende vervuilingen (vervuilde grond of obstakels) in de ondergrond; - Nutspartijen willen plotseling toch (aanvullend) werk uitvoeren;

7.3 Onderhoud De onderhoudskosten voor het tramspoor worden buiten beschouwing gelaten omdat de eisen hieraan voorgeschreven zijn in de Ontwerpvoorschriften Nieuwbouw Spoor. De onderhoudskosten voor de rijweg verhogen in vergelijking met de huidige situatie vanwege de klinkerverharding. Als er geen alternatieve technische oplossing gevonden wordt, maar er wel voor klinkerverharding wordt gekozen, zal de beheerparagraaf van Metro en Tram verhoogd moeten worden met circa € 24.000,- per jaar. In de huidige terugvaloptie, met zwart asfalt in de tram/rijbaan, veranderen de onderhoudskosten niet ten opzichte van de huidige situatie. De onderhoudskosten van de fietsstrook nemen ten opzichte van de huidige situatie toe. Klinkerverharding heeft hogere onderhoudskosten dan asfalt. Deze keuze is afgestemd met beheer. De onderhoudskosten voor de voetpaden blijven ongeveer gelijk met de huidige situatie.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 51 van 68

De onderhoudskosten voor de groenvoorzieningen nemen toe vanwege de extra bomen. Omdat de Koninginneweg Hoofdbomenstructuur is worden deze extra kosten uit het groenfonds betaald.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 52 van 68

8 Vervolgproces 8.1 Proces tot en met definitief ontwerp Er wordt een nieuwe uitnodiging gestuurd naar bewoners om deel te nemen in de klankbordgroep. Met hen wordt afgesproken hoe ze betrokken willen worden bij de uitwerking van het ontwerp. Voorlopig ontwerp In het voorlopig ontwerp zit een definitief spooralignement. Het spooralignement wordt ter toetsing aan Metro en Tram aangeboden conform de protocollen uit de samenwerkingsovereenkomst. Het voorlopig ontwerp is een uitwerking van het voorkeursontwerp dat bij deze Nota van Uitgangspunten is gemaakt. Met een definitief spooralignement kan ook de beschikbare ruimte voor fietsstrook en voetpad definitief worden bepaald. In het voorlopig ontwerp worden de volgende ontwerpkeuzes gemaakt: - Ontwerp van parkeerplaatsen. - Hemelwaterafvoer principe. - Groeiplaatsverbetering voor huidige en nieuwe bomen. - Locaties voor Laad- en losplaatsen. - Fietsparkeerplaatsen en overig straatmeubilair. - Uitwerking van de voetgangersoversteekplaatsen. Er komt een actualisatie op de kruispuntontwerpen zodra de resultaten van het programma Autoluw bekend zijn. Deze actualisatie wordt ter toetsing aan de WVA, en eventueel aan de CVC, aangeboden. Het voorlopig ontwerp wordt alleen ambtelijk vastgesteld. Definitief ontwerp Het definitief ontwerp is het ontwerp dat klaar is voor aanbesteding.

Het ontwerp is uitgewerkt naar de beschikbare standaardelementen/materialen. Bijvoorbeeld: bochten die in het voorlopig ontwerp nog een vloeiende lijn waren, zijn in het definitief ontwerp opgebouwd uit bandelementen standaard verkrijgbaar bij het Materiaalbureau. Nadat het DO is afgerond wordt dit getoetst door de CVC voordat er gestart wordt met de besluitvorming.

Gemeente Amsterdam

Versie 2 2 november 2020

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Pagina 53 van 68

8.2 Besluitvorming bij definitief ontwerp Bij het behandelen van het definitief ontwerp zullen de volgende onderwerpen vastgesteld worden: 1. Definitief verkeerskundig ontwerp, o.a. actualisatie opstelruimte voor autoverkeer, bebording en belijning. 2. Definitief kruispuntontwerp Valeriusplein inclusief buurtcirculatie. 3. Definitief maaiveld ontwerp, waarin voorzieningen op het voetpad, o.a.: Laad/losplekken, groen, afvalinzamelingspunten en fietsparkeerplaatsen ingepast zijn. 4. Definitieve materiaalkeuze voor de gecombineerde rijweg/trambaan en de fietsstrook. 5. Detail ontwerp van de oversteekplaatsen. De gemeenteraad beslist bij de behandeling verder over: 1. Het beschikbaar stellen van het uitvoeringsbudget. 2. Afwijkingen ten opzichte van de Nota van Uitgangspunten. Het definitief ontwerp wordt vastgesteld in de gemeenteraad, bewoners kunnen bij de behandeling van het ontwerp inspreken.

8.3 Planning Belangrijkste mijlpalen tot aan uitvoering is in onderstaand tabel weergegeven.

Herinrichting Koninginneweg Mijlpalen

Datum

Voorkeursbesluit Definitief ontwerp in gemeenteraad Uitvoeringsbesluit (PBI fase 4)

17-12-2020 28-5-2021 28-5-2021

Publicatie bestek op Tenderned Gunning Geplande Start Uitvoering Geplande Einde Uitvoering (indicatie)

7-6-2021 5-10-2021 17-2-2022 10-2-2023

Tabel 9: planningsmijlpalen ter indicatie.

8.4 Contractvorm Het ontwerp wordt volledig uitgewerkt door het projectteam. Dit combineert zowel de interne ervaring/kennis met de mogelijkheid om het participatieproces in samenspraak met bewoners in te kunnen richting. Dit biedt ook ruimte in de planning om in te kunnen spelen op het programma Autoluw. Voor het spoorwerk wordt er samengewerkt met GVB-railservice. Het contract wordt

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 54 van 68

dan op basis van de voorwaarden uit de UAV op de markt gezet. Een eerste verkenning geeft aan dat een RAW-contract het meest voor de hand ligt. Over de gunningscriteria wordt later besloten.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 55 van 68

Bijlage A: Laad en losbewegingen bij éénrichtingsverkeer stad-uit. Aan Van Kopie aan Datum

Toon Banen, projectmanager Koninginneweg Bert Kooring, verkeerskundige Ruimte & Duurzaamheid Wytse de Lange (R&D), Ron Veerman (GVB), Erik Volkerink (Politie) 2 december 2019

Ons kenmerk Bijlage(n

1 Ontwerpvariant stad-uit

Onderwerp

Verkeersveiligheid Koninginneweg éénrichtingsautoverkeer stad-uit

Aanleiding: samenvatting vooroverleg CVC herinrichting Koninginneweg Inleiding Project Koninginneweg is een herinrichtingsproject. De Koninginneweg is een smalle straat met de functie Hoofdnet Tram, Hoofdnet Fiets, Hoofdnet Voetganger en reguliernet Auto. Omdat er vanuit gemeente en vanuit bewoners de wens is meer grip te krijgen op autoverkeer, worden bij de ontwerpverkenning naast de varianten met twee richtingsverkeer ook twee éénrichtingsautoverkeer-varianten bekeken. Het is op het moment van presenteren nog niet duidelijk of dit, vanuit de stedelijke circulatie bekeken, mogelijk is. Op dit moment wordt er vanuit gegaan dat dit kan. Het projectteam heeft zichzelf bij een gedeelte van de Centrale Verkeersveiligheidscommissie geagendeerd, 16 oktober 2019, om de ontwerpvarianten informeel te presenteren. Het doel van dit vooroverleg is het bespreken van uitgangspunten om verschillende inzichten vroegtijdig bekend te hebben en het signaleren van mogelijke knelpunten. Tijdens het overleg is er normaliter geen verslaglegging. Er zijn drie ontwerpvarianten gepresenteerd door het projectteam. Te weten: éérichtingsautoverkeer stad-uit, éérichtingsautoverkeer autoverkeer stad-in en tweerichting autoverkeer. De voor- en nadelen zijn per variant besproken, alsook mogelijk oplossingsrichtingen van de nadelen.

Voor variant 1, éénrichtingsautoverkeer stad-uit, bleek er een onoverkoombaar probleem. Het projectteam heeft gevraagd om het specifieke onderdeel waarop deze variant afvalt, schriftelijk vast te leggen. Variant 1 – éérichtingsautoverkeer stad-uit, Laad en losverkeer Een gedeelte van de voorzieningen in de Koninginneweg zit aan de zuidzijde. De straat is in deze variant ingericht als éénrichtingsstraat. Het stad-uit rijdende verkeer rijdt aan de noordzijde. De voetpaden aan de zuidzijde zijn te smal om laad- en loshavens in te passen. Laad- en losverkeer

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 56 van 68

wordt geacht aan de noordzijde te parkeren, en dan te voet, over trambaan en fietspad, de zuidzijde te bereiken. Het is ongewenst om laad- en losverkeer aan de zuidzijde te faciliteren vanwege de smalle voetpaden. Laad en losverkeer zal de fietsstrook gebruiken om ruimte langs de gevel vrij te houden en deze fietsstrook dan gedeeltelijk blokkeren. Verwacht wordt dat vrachtverkeer voor de zuidzijde bij 1 richtingsverkeer stad-uit de noordzijde niet zal gebruiken, omdat het hinderlijk is om over te steken via de trambaan met rolkarretjes. Maar ook het oversteken zelf is een probleem, vrachtverkeer zal er voor kiezen zo dicht mogelijk bij de bestemming te komen om te laden en lossen. Het bereiken van de zuidzijde heeft nogal wat bezwaren. Om de zuidzijde te bereiken moet het tramverkeer in twee richtingen worden gekruist, maar ook het fietspad in tegenrichting. Dit levert potentieel onveilige situaties op (trambestuurder en fietser verwachten geen verkeer uit de tegenrichting) die moeten worden voorkomen. Een andere mogelijkheid is het éénrichtingsverkeer (al dan niet in venstertijden) op te heffen voor laad- en losverkeer. Dat betekent een bredere trambaan ten koste van voetpadbreedte. Dit kan bovendien de suggestie wekken dat ook gewoon autoverkeer deze rijrichting kan gebruiken. Daarnaast wordt de rijweg bij de tramhaltes Valeriusplein versmald naar 3,10 meter.

Dit is te smal voor gemengd rijden van fiets met (vracht)auto. Door de versmalling kan de fiets daarbij in de verdrukking komen. Conclusie De aanwezigen van de CVC zien onvoldoende mogelijkheden om te voorkomen dat het laad- en losverkeer tóch de zuidzijde probeert te bereiken. Gezien de bovenstaande argumenten die o.a. grote verkeersveiligheidsrisico’s met zich meebrengen, wordt deze variant daarom niet als haalbaar gezien.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 57 van 68

Bijlage B: tramhalte Zeilstraat In de voorkeursvariant is opgenomen dat de tramhalte ‘Amstelveenseweg’ voor beide rijrichtingen in de Koninginneweg komt te liggen. In de huidige situatie ligt de halte ‘stad uit’ in de Koninginneweg, de halte ‘stad in’ ligt in de Zeilstraat. In deze bijlage wordt toegelicht waarom deze halte niet in de Zeilstraat blijft liggen. De huidige halte Amstelveenseweg in de Zeilstraat heeft geen eigen perron en is een zogenaamd straathalte. Deze situatie komt bijna nergens in de stad meer voor. Doordat passagiers in- en uitstappen op straat, staan ze direct op de rijweg tussen het auto- en fietsverkeer. Voor mensen met een kinderwagen of een fysieke beperking is de halte ongeschikt vanwege het hoogteverschil tussen de tramuitstap en rijweg. In het kader van een leefbare en toegankelijke stad moeten de OV-haltes zo worden ingericht dat deze ook geschikt zijn voor gebruikers met rolstoel of rollator. De projecten herinrichting Koninginneweg en herinrichting Zeilstraat (als onderdeel van verbetering Buslijn 15) hebben gekeken naar mogelijkheden om de tramhalte Amstelveenseweg toegankelijk te maken, waar deze het best past in de buurt. Dit blijkt op de Zeilstraat zeer lastig gezien de functies in deze straat.

Figuur 19: straathalte in de Zeilstraat.

Zeilstraat smal met veel functies De Zeilstraat heeft een breedte van minder dan 20 m. Het profiel is symmetrisch opgebouwd met tramsporen in de as van de weg en voetpaden aan weerszijden van 3,20 m breed. De Zeilstraat is onderdeel van Plusnet fiets, Plusnet OV, Plusnet voetgangers en wordt intensief door autoverkeer

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 58 van 68

gebruikt. Daarbij is de Zeilstraat een winkelstraat met detailhandel en dienstverlening in de gehele plint aan beide zijden van de straat.

Tramspoor Zeilstraat wordt niet vervangen, dus minder ontwerpvrijheid De spoorkruising met de Amstelveenseweg en de tramsporen in de Zeilstraat zijn in 2019 vervangen. Het was noodzakelijk dit tramspoor te vervangen omdat deze aan het einde van de technische levensduur waren. Het uitgangspunt is daarom dat het spoor in de Zeilstraat niet wordt verplaatst.

Drie hoofdvarianten Ten behoeve van de inpassing van halte Amstelveenseweg zijn er drie hoofdvarianten bekeken. Binnen deze hoofdvarianten zijn er sub varianten mogelijk, deze leiden niet tot een andere conclusie en zijn daarom niet verder toegelicht in deze bijlage. De hoofdvarianten zijn: - Variant 1: beide tramhaltes in de Zeilstraat. - Variant 2: huidige situatie geoptimaliseerd. Met een tramhalte in de Zeilstraat, en een tramhalte in de Koninginneweg. - Variant 3: beide tramhaltes in de Koninginneweg. Variant 1: beide haltes in de Zeilstraat Dit is een ontwerp waarbij beide tramhaltes zich in de Zeilstraat bevinden. Belangrijk knelpunt in deze variant is de beperkte breedte van de voetpaden achter de halte. Het voetpad voldoet niet aan de eisen die gesteld zijn aan Plusnet voetganger. Daarnaast is dit slechts de bruto doorloopbreedte, er is nog geen rekening gehouden met geparkeerde fietsen, reclameborden en andere obstakels.

Figuur 20: variant 1: beide tramhaltes in de Zeilstraat.

Op de smalle voetpaden en door de twee tramhaltes is het niet mogelijk om goed laad- en losverkeer te faciliteren.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 59 van 68

In een smal profiel is de kans op ongelukken tussen fietsers/voetgangers of tussen fietsers/auto’s groter. De verkeersveiligheid is beperkt in dit ontwerp. De tramhaltes passen niet tegenover elkaar, daar is de straat te smal voor. In het schetsontwerp zijn ze daarom ‘naast elkaar’ getekend. Vanwege de abri’s en ander trammeubilair wordt de winkelstraat minder overzichtelijk en neemt de winkelkwaliteit af. Omdat de perrons 24 cm hoger liggen dan de rijweg/tramspoor is oversteken buiten de oversteekpunten lastig. Terwijl juist in een winkelstraat de oversteekbaarheid belangrijk is. In deze variant is er een negatieve invloed op de doorstroming van het verkeer en buslijn 15 en 65. Het nieuwe spoor zou deels verlegd moeten worden om deze variant mogelijk te maken. Variant 2: huidige situatie geoptimaliseerd met een halte in de Zeilstraat en een halte in de Koninginneweg Voor deze variant zijn voor de Zeilstraat twee mogelijkheden bekeken. Een variant waarbij het autoverkeer voor de halte langs rijdt en een variant achter de halte langs.

Figuur 21: dwarsprofielen binnen variant 2, geoptimaliseerde huidige situatie.

Het bovenste dwarsprofiel, waarbij het autoverkeer voor de halte langs rijdt is afgevallen.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 60 van 68

De afwikkeling van het kruispunt kan niet goed geregeld worden als de halte kort voor het kruispunt ligt. Dit probleem speelt nu ook in de huidige situatie. Gekeken is of de halte verder in de Zeilstraat kon liggen. Hierdoor wordt het kruispunt beter regelbaar, maar versmald het voetpad over een langer stuk van de straat. In een smal profiel is de kans op ongelukken tussen verschillende gebruikers groter. De verkeersveiligheid is daar lager. Het voetpad is tevens te smal voor veilige laad- en losbewegingen. Een laad- en losplek heeft een breedte van minimaal 2 meter, bij voorkeur 2,50 m. Dit dwarsprofiel is daarom niet verder uitgewerkt in een schetsontwerp. In het onderste dwarsprofiel rijdt het autoverkeer achter de tramhalte langs. Hiervoor moeten de nieuwe sporen verlegd worden. Ook het voetpad aan de noordzijde wordt hierdoor versmald naar 2,1 m. Dit is te smal voor een winkelstraat of voetgangersgebied zoals de Zeilstraat. Hierdoor valt deze optie ook af.

Figuur 22: variant 2, optimalisatie van de huidige situatie.

Variant 3: beide haltes in de Koninginneweg Voor de laatste variant is een ontwerp gemaakt waarbij de halte in de Zeilstraat is verplaatst naar de Koninginneweg. Deze variant is opgenomen in de voorkeursvariant van de Koninginneweg.

Figuur 23: variant 3, beide tramhaltes in de Koninginneweg. Zoals opgenomen in de voorkeursvariant.

Omdat het tramspoor in de Koninginneweg nog vervangen moet worden kan het spoor en de inpassing van de tramhalte hier geoptimaliseerd worden. Omdat de winkelfunctie van de Koninginneweg beperkter is dan in de Zeilstraat, zijn de tramhaltes en het bijbehorende meubilair minder een obstakel.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 61 van 68

De voordelen voor de Zeilstraat zijn logischerwijs de ruimtelijke winst, verkeersveiligheid, regelbaarheid van het kruispunt en de oversteekbaarheid en leefbaarheid van de straat. Hoe de Zeilstraat ingericht gaat worden, wordt uitgewerkt bij de herinrichting Zeilstraat.

Conclusie Op basis van alle aspecten, zoals verkeersveiligheid, leefbaarheid en kosten, is de keuze om de halte naar de Koninginneweg te verplaatsen goed uit te leggen. Doorslaggevend hierbij zijn het winkelstraatkarakter van de Zeilstraat waar gemakkelijk, overzichtelijk en veilig moet kunnen worden overgestoken. De grote laad- en losbehoefte langs de gehele plint en de grotere verkeersintensiteit in de Zeilstraat, zowel qua voetgangers, fietsers en auto’s als OV (bussen en tram). Omdat de Zeilstraat Plusnet Fiets, Plusnet Voetgangers en een voldragen Stadsstraat is, zijn er voor de Zeilstraat hogere eisen gesteld aan de minimale (en gewenste) breedte voor deze groepen. Hoger dan voor dezelfde groepen op de Koninginneweg, die Hoofdnet Fiets en Hoofdnet Voetganger is. Zowel de Koninginneweg als de Zeilstraat zijn smalle straten maar in de Zeilstraat is er minder ruimte aanwezig om te gebruiken voor een toegankelijke tramhalte, vanwege deze hogere eisen. Het extra ruimtebeslag van de tramhalte op de Koninginneweg is hier minder ingrijpend omdat de Koninginneweg hier minder functies heeft. Omdat hier het tramspoor vervangen wordt kan de nieuwe halte optimaal worden ingepast in de voorkeursvariant. Vanuit de kosten gezien is het ongewenst om het tramspoor in de Zeilstraat te vervangen. Dit is een nieuw tramspoor aan het begin van zijn levensduur.

Met het uitgangspunt dat de tramsporen in de Zeilstraat niet vervangen worden, is het niet mogelijk een toegankelijke tramhalte in de Zeilstraat goed in te passen.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 62 van 68

Bijlage C: toelichting reactie klankbordgroep Toelichting drie uitgangspunten herformuleren Uitgangspunt 1: Kruispunt Valeriusplein Er is één uitgangspunt waar de klankbordgroep serieus op tegen is en dat betreft de voorkeur voor variant 1 voor de inrichting van het kruispunt Valeriusplein waarbij je niet meer met de auto kunt afslaan naar het Emmaplein en het Valeriusplein. Het vervallen van 117 parkeerplaatsen op de Koninginneweg betekent simpelweg dat er meer auto’s in de omliggende straten een parkeerplek moeten vinden. Met de keuze voor variant 1 worden deze omliggende straten en pleinen slecht bereikbaar voor auto’s die daar willen parkeren en moet onnodig ver worden omgereden voor een parkeerplek (circa 800 meter omrijden). Dit werkt ongewenst verkeer in de omliggende straten in de hand. Hiernaast wordt het voor de winkels rondom het Valeriusplein bijna onmogelijk om te laden en lossen in de nabijheid van hun winkel. Zij pleiten voor het voor auto’s bereikbaar houden van het Valeriusplein. De klankbordgroep stelt een kleine aanpassing voor van variant 1 waarbij auto’s de stad in linksaf kunnen slaan richting het Emmaplein. Met deze kleine aanpassing kan aan veel bewaren uit de buurt worden tegemoetgekomen en worden onnodige autokilometers voorkomen. Ook wordt een oplossing gevraagd voor het laden en lossen door de winkeliers en hun klanten rondom het Valeriusplein.

Uitgangspunt 2: Streetprint als materiaalkeuze In de NvU staat dat de rijweg wordt uitgevoerd in klinkers. Vanuit esthetisch oogpunt begrijpen we de voorkeur voor klinkers maar de klankbordgroep ziet wel enkele praktische bezwaren op het gebied van geluid, grondwaterstand en fietservaring.  Auto’s, die over een weg met klinkers rijden, geven meer geluidoverlast dan over asfalt  Een wegdek van asfalt is gesloten en zorgt ervoor dat het regenwater via het riool wegloopt. In het verleden heeft de Koninginneweg met groot onderhoud open gelegen en steeg de grondwaterstand met lekkages en overstromingen van kelders tot gevolg. Bij klinkers komt er meer water in de grond en dit kan leiden tot een hogere grondwaterstand en de ongewenste overstromingen van kelders.  Asfalt fietst prettiger dan klinkers. We hebben begrepen dat ook een uitvoering in streetprint (asfalt met motief van klinkers) tot de mogelijkheden behoort. We vragen om streetprint te overwegen als uitgangspunt voor de materiaalkeuze. Uitgangspunt 3: Groene inrichting in plaats van extra bomenrij met iepen Als belangrijk uitgangspunt is benoemd dat er waar mogelijk een extra bomenrij met iepen komt aan de zuidzijde van de Koninginneweg vanwege stedenbouwkundige versterking van de hoofdbomenstructuur.

We zijn zeker voor een meer groene inrichting van de straat en tegen de kap van de bestaande bomen aan de noordzijde maar over de exacte invulling hiervan zouden we graag in de ontwerpfase nader het gesprek voeren. Dit open gesprek wordt beperkt door op dit moment al het toevoegen van een tweede bomenrij als hard uitgangspunt te benoemen. Naast positieve kanten zorgen bomen ook voor minder licht in de woningen en zon op de stoep,

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 63 van 68

wortelgroei en kan dit leiden tot slechtere luchtkwaliteit omdat uitlaatgassen niet vrij weg kunnen waaien. Door de hoge panden is er reeds voldoende schaduw aanwezig voor voetgangers. Verzoek is dan ook om het plaatsen van een extra bomenrij met iepen in deze fase van de NvU niet als hard uitgangspunt te benoemen maar in de ontwerpfase samen te onderzoeken hoe deze straat een meer groene inrichting kan krijgen.

Toelichting vijf zorgpunten Zorgpunt 1: Tramhaltes Koninginneweg (KW: ter hoogte van Saxen Weimarlaan) In de NvU worden beide tramhaltes rondom het kruispunt met de Amstelveenseweg aan de Koninginneweg gesitueerd (i.p.v. aan de Zeilstraat). Bewoners zijn er nog niet van overtuigd dat deze situering van de tramhaltes de juiste is en zien nadelige gevolgen ontstaan als bijv. filevorming, gevaarlijke inhaalmanoeuvres, sluipverkeer richting Saxen Weimarlaan en de inpassing van de tramhalte nabij woningen en winkels met laad- en losplaatsen. Zorgpunt 2: Veilige fietsroute Er blijft zorg bestaan dat auto’s de volle breedte van de weg gebruiken en ook deels over de fietspaden rijden omdat het fietspad in het zelfde materiaal en op het zelfde niveau als de rijbaan wordt uitgevoerd. Er wordt gevraagd om in de ontwerpfase nogmaals te kijken naar de inpassing van het fietspad in het wegprofiel waarbij de auto’s worden ontmoedigd om ook het fietspad te gebruiken. Zorgpunt 3: Veilig oversteken van de KW (met stoplichten en/of zebrapaden) Ook al gaat de snelheid op de Koninginneweg naar 30 km per uur dan nog blijft deze straat naar alle waarschijnlijk een vrij drukke straat. Er bestaat dan ook een zorg dat er (o.a. rondom het Valeriusplein en de H. Jacobszstraat) onvoldoende veilige oversteekplaatsen met stoplichten voor voetgangers (en fietsers) of zebrapaden terugkomen.

In de NvU is de afstand tussen de locaties waar wel met een stoplicht kan worden overgestoken nu circa 1100 meter. Dat is te ver uit elkaar en echt onvoldoende voor kwetsbare groepen als kinderen, ouderen en gehandicapten. Op de nabijgelegen Krusemanstraat / Lairessestraat kun je op een vergelijkbare afstand op drie punten met stoplichten oversteken. Wij zien dan ook graag dat rondom het kruispunt Valeriusplein minimaal de stoplichten voor voetgangers blijven gehandhaafd en dat ter hoogte van de H.Jacobszstraat en op een aantal andere plekken veilige oversteekplaatsen met zebrapaden worden gerealiseerd. De stoplichten kunnen worden afgesteld op de tram, opdat die zo goed mogelijk kan blijven doorrijden. Zorgpunt 4: Ruimte voor laden en lossen, pakketbezorging en verhuizen Aan de Zuidzijde van de Koninginneweg verdwijnen alle parkeerplaatsen (117). Er wordt onvoldoende inzicht en garanties gegeven dat er afdoende ruimte beschikbaar komt voor laad- en losplaatsen voor winkels, horeca, pakketbezorging en verhuizingen. Gevolg is dat wij de kans groot achten dat deze busjes en vrachtwagens parkeren op de stoep, fietsstrook of rijbaan waardoor verkeer en doorstroming wordt gehinderd en gevaarlijke situaties ontstaan voor met name fietsers en voetgangers.

De winkeliers rondom het Valeriusplein hebben grote zorgen uitgesproken waar zij in de nieuwe situatie kunnen laden en lossen en hoe hun klanten met de auto

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 64 van 68

hun winkel kunnen bereiken. Ter compensatie van het grote aantal parkeerplaatsen die verdwijnen kunnen voor een optimaal ruimtegebruik de laad- en losplaatsen in de avond en nacht worden gebruikt voor parkeren. We vragen om garanties dat er meer dan voldoende laad- en losplekken worden opgenomen in het (ontwerp van het) herinrichtingsplan en dat deze plekken in de avond en nacht voor parkeren kunnen worden gebruikt. Zorgpunt 5: Sluipverkeer omliggende straten voorkomen In het verleden hebben de omliggende straten (o.a. Willemsparkbuurt, Saxen Weimarlaan en H.Jacobszstraat) hinder ervaren van sluipverkeer. Ook nu bestaat deze zorg dat er in de eindsituatie extra sluipverkeer ontstaat. De klankbordgroep vraagt om onderzoek naar de impact van de herinrichting voor de omliggende straten, naar uitvoeren van tellingen en monitoring van de situatie en naar mogelijke maatregelen (bijv. éénrichtingsverkeer of toevoegen van een knip) die het sluipverkeer kunnen tegengaan.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 65 van 68

Bijlage D: toelichting afslagen Valeriusplein Mogelijkheden binnen de voorkeursvariant Binnen de voorkeursvariant zijn er nog verschillende varianten. Deze varianten passen op hetzelfde tramhalte- en spoorontwerp. Dit betekent dat deze afslagen betrekkelijk eenvoudig later toegevoegd worden. Op onderstaande, schematische, weergave wordt verduidelijkt welke afslagen er fysiek passen. De groene pijlen vormen het voorkeursontwerp. De gele pijlen zijn afslagen die mogelijk later kunnen toegevoegd. De rode afslagen zijn niet mogelijk. Deze passen niet of er is nu al bekent dat deze niet verkeersveilig zijn. Pas als onderzocht is wat het effect is op de doorstroming van de fiets/auto/tram, verkeersveiligheid en buurtcirculatie is duidelijk of de optionele afslagen echt mogelijk zijn.

Optionele afslagen Afslag 1

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 66 van 68

Dit is verkeer komend van buiten de stad dat een parkeerplek zoekt op het Emmaplein. In de ochtend zijn dit circa honderd auto’s in drie uur, in de avond circa zestig auto’s in drie uur. Ter vergelijking, over de Koninginneweg rijden in de ochtendspits circa 460, en in de avondspits circa 700 auto’s, alleen rechtdoor. De parkeerplaatsen rond het Emmaplein zijn in het voorkeursontwerp bereikbaar via de Saxen Weimarlaan – Sophialaan, of via de Koninginneweg – Koningslaan. De afweging voor deze afslag gaat tussen doorstroming tram/auto versus bereikbaarheid Emmaplein. Er is er voor gekozen om deze afslag vooralsnog niet op te nemen in het voorkeursontwerp. Het was niet mogelijk om voldoende inzichtelijk te krijgen hoe groot het negatieve effect op de doorstroming van tram en auto over de Koninginneweg zou zijn. Terwijl het verbeteren van het fileprobleem een belangrijke doelstelling is. Het negatieve effect, de toename van verkeer in de omliggende straten, leek juist beperkt op basis van de spitstellingen. In de komende ontwerpfase zullen de volgende aspecten onderzocht worden: - Het effect op doorstroming voor fiets, tram en auto. Er zijn dan, onder voorbehoud van de ontwikkelingen rondom corona, actuele verkeerstellingen beschikbaar waarmee een verkeersprognose gemaakt kan worden.

- Verkeersveiligheid, de Centrale Verkeerscommissie (CVC) zal de kruispuntuitbreiding beoordelen op o.a. verkeersveiligheid. Een positief advies van hen is noodzakelijk. - De toename van verkeersintensitein in de omliggende straten wordt opnieuw bekeken. Hoe groot is het nadeel? Afslag 4, 5 en 6 Afslag 4 wordt voornamelijk gebruikt door autoverkeer dat geparkeerd heeft op het Valeriusplein en via de Amstelveenseweg de stad uit rijdt. Voor dit verkeer is de route over de De Lairessestraat beschikbaar. Vanwege deze beperkte noodzaak voor een extra route wordt deze afslag niet gefaciliteerd. Afslag 5 wordt gebruikt door autoverkeer dat richting de Amstelveenseweg rijdt via de Oranje Nassaulaan, sluipverkeer, of door bestemmingsverkeer naar de Willemsparkbuurt komend vanuit de stad. Autoverkeer richting Amstelveenseweg faciliteren we niet door de Willemsparkbuurt. Dit verkeer moet, conform de netwerkvisie, via de De Lairessestraat of Koninginneweg rijden. Voor bestemmingsverkeer vanuit de stad is de route Van Baerlestraat – Willemsparkweg – Koningslaan beschikbaar. Vanwege de beperkte noodzaak, en de wens sluipverkeer door de Willemsparkbuurt tegen te gaan, wordt deze afslag niet gefaciliteerd. Afslag 6 wordt, blijkt uit de vier spitstellingen, vrijwel niet gebruikt. In zowel de ochtend- als avondspits slechts (circa) twintig keer in drie uur.

Dat past bij de verwachting dat er weinig autoverkeer richting het Museumplein gaat vanuit het Valeriusplein.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 67 van 68

Vanwege de zeer beperkte noodzaak wordt deze afslag niet gefaciliteerd.

Niet mogelijk Afslag 3 Vanwege de beperkte ruimte is deze afslag niet veilig. Fietsverkeer ‘duikt op’ vanachter de tramhalte, de bocht is te krap om opstelruimte te creëren. Het was niet mogelijk om deze afslag veilig te faciliteren in combinatie met toegankelijke tramhaltes. Dit is autoverkeer komend van buiten de stad dat een parkeerplaats zoekt op het Valeriusplein. In de ochtend zijn dit circa 110 auto’s, en in de avond circa 150 auto’s in een periode van drie uur. De parkeerplaatsen op het Valeriusplein zijn straks bereikbaar via de Hendrik Jacobszstraat – Valeriusstraat, of via route De Lairessestraat – Okeghemstraat – Valeriusstraat. Daarvoor moet wel de rijrichting in dit deel van de Valeriusstraat gedraaid worden. Het autoverkeer zal zich over beide routes verdelen. De toename van autoverkeer in de Valeriusstraat, of in de Hendrik Jacobszstraat zal beperkt zijn. De grootste toename is in het laatste deel van de Valeriusstraat. Afslag 7 In de ochtend en avond wordt deze afslag door circa twintig auto’s gebruikt in een periode van drie uur. Er is onvoldoende opstelruimte voor afslaand autoverkeer, hierdoor wordt de Koninginneweg geblokkeerd als er een auto wil afslaan. Vanwege de beperkte noodzaak van deze afslag, en om te voorkomen dat automobilisten vanuit andere richtingen (bijv.

pijl 3) de inrit naar het Valeriusplein gaan gebruiken, wordt er voor gekozen deze afslag niet mogelijk te maken. Afslag 9 In de ochtend wordt deze afslag door circa dertig auto’s en in de avond circa veertig auto’s gebruikt in een periode van drie uur. Deze afslag wordt gebruikt door autoverkeer dat vanuit de stad komt. Verkeer richting de Amstelveenseweg via de Oranje Nassaulaan of naar de parkeerplaatsen op het Emmaplein. Verkeer richting de Amstelveenseweg willen we niet faciliteren door de Willemsparkbuurt. Het autoverkeer dat op het Emmaplein wil parkeren kan gebruik maken van de route Willemsparkweg – Koningslaan. Vanwege de verkeersveiligheid valt deze afslag af, vanwege het beperkte aantal wordt dat niet als probleem ingeschat.

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinrichting Koninginneweg

Versie 2 2 november 2020 Pagina 68 van 68

Afslag 9 heeft als conflict het doorgaande fietsverkeer en afslaande autoverkeer. Het wel of niet toevoegen van deze afslag heeft een relatie met het openbare ruimte ontwerp. Vanwege de complexiteit van het uitwerken van deze afslag wordt deze pas uitgewerkt als het gewenst blijkt om afslag 1 toe te voegen. Het heeft de voorkeur om afslag 1 en 9 samen wel of niet toe te voegen. Vanwege de complexiteit is het te vroeg om deze afslag als ‘mogelijk’ te beschouwen.

Afslag 11 In de ochtend wordt deze afslag door circa zestig auto’s en in de avond circa honderdtwintig auto’s gebruikt in een periode van drie uur. Dit is autoverkeer dat voornamelijk richting de binnenstad zal rijden of naar de parkeerplaatsen op het Valeriusplein. In dat laatste geval is het mogelijk dat dit sluipverkeer is dat het Haarlemmermeercircuit overslaat door via de Oranje Nassaulaan naar het Valeriusplein te rijden. Verkeer naar de binnenstad kan via de Koninginneweg rijden. Sluipverkeer naar het Valeriusplein moet via het Haarlemmermeercircuit rijden. Daarom wordt er voor gekozen deze afslag niet mogelijk te maken.