CConstaterende datAmsterdam
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsbesluit 2024-087B BP Toelichting en regels Buisleiding Nieuwe Meer

RAAD 29 mei 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Vaststellen van het paraplubestemmingsplan Buisleiding Nieuwe Meer (VN2024-003505)22.722 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Mevrouw ing. A.J.M. Heddes Projectmanager

Bijlage(n) - Quickscan archeologie HTL-leiding Raasdorp - Sloten en RTL-leiding Bosbaan Amsterdam

WSP Nederland B.V. Orionweg 28 8938 AH Leeuwarden tel. +31 (0)88 910 20 00 Iban NL06 ABNA 0440 3394 21 kvk 20045963 btw NL0065.66.832.B.01 wsp.com

RAAP Adviesdocument 999

Type onderzoek

:

Archeologische quickscan

Toponiem plangebied

:

HTL-leiding Tussen schema Raasdorp (S-293) tot aan M&R Sloten (A-173) en RTL-G-gasleiding noordelijk van de Bosbaan

Plaats

:

Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Gemeente

:

Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Provincie

:

Noord-Holland

Opdrachtgever

WSP Nederland B.V. (contactpersoon: mevrouw ing. A.J.M. Heddes)

RAAP-projectcode

:

RDSL / RDSL3 / RDSL4

Auteur(s)

:

ir. E.H. Boshoven & F. Berghuis MA

Versie

:

24 september 2021

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Archeologische quickscan Inleiding In het kader van een studie naar de nieuwbouw van een DN450 HTL -leiding tussen Schema Raasdorp (S-293) tot aan M&R Sloten (A-173) en de aanleg DN400 RTL-koppelleiding ter hoogte van Bosbaan is opdracht gegeven voor een archeologische quickscan. Het onderzo eksgebied beslaat de gehele werkstrook (30 m breedte) en tot 50 m aan weerszijden van de werkstrook. Om vroegtijdig de (mogelijke) risico’s, die de uitvoering van de aanleg zouden kunnen beïnvloeden, te identificeren is voor de omgeving van de geplande graafwerkzaamheden een archeologische quickscan archeologie uitgevoerd. Beide plangebieden worden in huidig adviesdocument apart besproken.

Doel van het onderzoek Doel van de archeologische quickscan is inzicht krijgen in de ligging van archeologisch interessante terreinen voor het beoogde tracé. De quickscan behelst het volgende: 

het inzichtelijk maken van de door, het betreffende bevoegde gezag, gestelde onderzoekseisen aan de hand van: o

de gemeentelijke archeologische beleidskaarten;

o

de in de vigerende bestemmingsplannen weergegeven dubbelbestemmingen ‘waarde archeologie’;

Beide zaken worden weergegeven in een kaartbeeld;

Inventarisatie van aanwezige archeologische rijksmonumenten, AMK -terreinen en archeologische vondstlocaties (aan de hand van ARCHIS);

een check van eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek binnen het onderzoeksgebied;

een advies omtrent eventueel noodzakelijk vervolgonderzoek (bijvoorbeeld bureauonderzoek of booronderzoek).

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[2]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Onderzoeksresultaten HTL-leiding Raasdorp – M&R Sloten Locatie:

Tussen Schema Raasdorp (S-293) tot aan M&R Sloten (A173)

Adres:

Vanaf drainagekanaal Nieuwkerkertocht (ten zuiden van Knooppunt Raasdorp) richting zuidoosten (parallel aan N232 Schipholweg); vanaf hier via de A9, via knooppunt Badhoevedorp tot aan de A4 (gemeente Haarlemmermeer. Vanaf de A4 tot aan de Haagseweg (gemeente Amsterdam).

Gemeente:

Haarlemmermeer en Amsterdam

Ingreep:

Aanleg van DN450 HTL-leiding tussen Schema Raasdorp (S293) tot aan M&R Sloten (A-173) over een lengte van ca. 7,5 km, waarvan bijna 4,5 km middels HDD en bijna 3,0 km middels een open ontgraving. Bij de open ontgraving wordt uitgegaan van een werkstrook met een breedte van 30 m. De HDD leidt nauwelijks tot bodemverstoringen, behalve de aanleg van een werkput bij de in- en uittredepunten.

Bodem:

Kalkrijke leek-/woudeerdgronden; klei, profielverloop 5; vergraven (pMn85A); Kalkrijke poldervaaggronden; zware zavel, profielverloop 5 (Mn25A); Kalkarme poldervaaggronden; zware zavel, profielverloop 5 (Mn25C); Kalkarme poldervaaggronden; klei, profielverloop 5 ( Mn85C). Mogelijk tevens koopveengronden op (meestal niet -gerijpte) zavel of klei, beginnend ondieper dan 120 cm (hVk). Mogelijk: (opgebrachte moerig dek + vergraven) koopveengronden op veenmosveen (ohVs).

Geomorfologie:

Vlakte van getij-afzettingen (2M72), hoofdzakelijk ontstaan door mariene processen vanaf ca. 1850 – heden (Antropoceen) en mogelijk een deel van een veenrestvlakte (2M83), hoofdzakelijk ontstaan door veenvorming vanaf c a. 1850-heden (Antropoceen).

Archeologie:

In Tabel 1 is een overzicht weergegeven van eerder archeologisch onderzoek binnen een radius van 150 m afstand van het plangebied. Samengevat worden er, voor zover bekend uit de beschikbare rapportage, geen intacte archeologische vindplaatsen in het plangebied verwacht.

Archeologische verwachting:

De gemeente Haarlemmermeer beschikt niet over een archeologische verwachtingskaart. De gemeente Amsterdam heeft voor het bestemmingsplan Nieuwe Meer e.o. een bureauonderzoek (BO 12-107)

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[3]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

uitgevoerd en op basis hiervan een archeologische verwachtingskaart gemaakt van dit gebied. De HTL-leiding Raasdorp – M&R Sloten bevindt zich in de Sloterpolder en hierbij hoort de volgende legenda-omschrijving: ‘De sporen die hier kunnen voorkomen houden verband met landgebruik vanaf de middeleeuwen tot in de 20ste eeuw. Dergelijke overblijfselen hebben weinig tot geen samenhang en een wijde verspreiding. Eventuele archeologische sporen zijn echter door de 20ste-eeuwse herinrichting deels verstoord.’ Archeologisch beleidskaart:

gemeente Haarlemmermeer Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Haarlemmermeer (2010) is archeologisch onderzoek in het plangebied vereist bij bodemingrepen over een oppervlakte van 10.000 m 2 . Uitzondering hierop is het gedeelte ten noordoosten van Knooppunt Badhoevedorp, waar archeologisch onderzoek is vereist bij bodemingrepen over een oppervlakte van >500 m 2 .

gemeente Amsterdam De gemeente Amsterdam beschikt niet over een archeologische beleidskaart. Ten behoeve van het bestemmingsplan Nieuwe Meer e.o. is door archeologen van de gemeente een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Op basis van het bureauonderzoek ligt het tracé in een gebied waar archeologisch onderzoek is vereist bij bodemingrepen over een oppervlakte >10.000 m 2 en dieper dan 0,5 m –mv (Beleidsvariant 6; zie ook bureauonderzoek BO 12-107 van de gemeente Amsterdam). . Vigerend bestemmingsplan:

gemeente Haarlemmermeer Binnen de gemeente Haarlemmermeer (meest westelijke 6,5 km van het tracé, tot direct oostelijk van knooppunt Badhoevedorp) doorkruist het plangebied diverse bestemmingsplannen met zones zonder dubbelbestemming waarde archeologie en is archeologisch onderzoek niet nodig. 1 Een uitzondering hierop betreft de zone direct ten noorden van knooppunt Badhoevedorp waar een dubbelbestemming waarde-archeologie geldt, met vrijstellingsgrenzen van 500 m 2 en 40 cm –mv. 2

1

Bestemmingsplan Badhoevedorp Lijnden Oost 1e herziening NL.IMRO.0394.BPGbadlynoost1eher-C001; bestemmingsplan Buitengebied Noord NL.IMRO.0394.BPGlgbbuitengebnrd-C001; bestemmingsplan Haarlemmermeer 2014 NL.IMRO.0394.BVOhlm2014-C001; bestemmingsplan Badhoevedorp De Veldpost NL.IMRO.0394.BPGbaddeveldpost-C001 2 Bestemmingsplan Haarlemmermeer 2014; NL.IMRO.0394.BVOhlm2014-C001 RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[4]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Oostelijk van de Rijksweg A4 richting de Nieuwe Meer, tot aan de Ringvaart, valt het plangebied onder het bestemmingsplan Nieuwe Meer (1 e herziening) 3 en is het gebied aangemerkt met dubbelbestemming waarde archeologie. Het bestemmingsplan schrijft voor dat archeologisch onderzoek is vereist bij bodemingrepen over een oppervlakte van > 500 m 2 en dieper dan 0,4 m onder peil.

gemeente Amsterdam Het meest noordoostelijke deel van het plangebied valt onder het bestemmingsplan ‘Nieuwe Meer eo’ van de gemeente Amsterdam 4 en is gemarkeerd met dubbelbestemming waarde archeologie – 2. Hierbij dient de aanvrager van een omgevingsvergunning een inventariserend veldonderzoek (IVO) te overleggen bij bodemingrepen over een oppervlakte van meer dan 10.000 m 2 en dieper dan 0,5 m beneden peil.

3 4

NL.IMRO.0394.BPGbadnwmeer1eherz-C001, vastgesteld op 19 januari 2018. NL.IMRO.0363.F1108BPSTD-VG01, vastgesteld op 26 juni 2013.

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[5]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Zaakidentificatienumm er (Archis3)

Bedrijf, jaar en type onderzoek, rapportage

Resultaten/Advies

4000040100

Archeodienst Gelderland BV Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend (niet op Archis3 / DANS EASY)

2201777100

RAAP 2010 Bureauonderzoek RAAP-rapport 2208

Lage archeologische verwachting in plangebied ten zuiden van Knooppunt Raasdorp (deel van tracé met ZW-NO-oriëntatie); geen vervolgonderzoek

2242641100

NMF Erfgoedadvies 2009 Bureauonderzoek Rapport 154

Onbekend (niet op Archis3 / DANS EASY)

2372930100

RAAP 2012 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2102705100

Sagro 2005 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2236672100

BAAC 2009 Bureauonderzoek Rapport V-08.0492

Advies voor plangebied ter hoogte van A4 (ten oosten van knooppunt Badhoevedorp): lage archeologische verwachting, wel vervolgonderzoek geadviseerd.

2466542100

Gemeente Amsterdam 2014 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2298273100

Sweco 2010 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2265013100

Sweco 2008 Bureauonderzoek Rapportnummer GAR-707

Lage verwachting voor archeologische indicatoren in de 300 m direct ten zuidoosten van de A4. Voor dit gedeelte van het plangebied wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd.

2388783100

Gemeente Amsterdam 2012 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2339007100

Gemeente Amsterdam 2011 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

2388783100

Gemeente Amsterdam 2012 Bureauonderzoek Rapportnummer onbekend

Onbekend

Tabel 1. Overzicht van eerder archeologisch onderzoek in het plangebied Raasdorp – M&R Sloten.

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[6]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Onderzoeksresultaten Bosbaan Locatie:

Bosbaan en ten zuiden van Klimpark Fun Forest Amsterdam

Adres:

Bosbaan / Amstelveenseweg

Gemeente:

Amsterdam en Amstelveen

Ingreep:

Aanleg DN400 RTL-koppelleiding noordelijk en oostelijk van de Bosbaan over een lengte van respectievelijk ca. 1,7 km en ca. 200 m, en een breedte van 30 m.

Bodem:

Kalkrijke leek-/woudeerdgronden; zavel (pMn55A) of klei (pMn85A), profielverloop 5; vlietveengronden (Vo) en mogelijk de rand van een petgat.

Geomorfologie:

Deel van een veenrestvlakte (2M83); ontgonnen veenvlakte (al dan niet bedekt of opgevuld met klei (fluviatiel) en/of dekzand (1M81ykd); en boezemland, vlietland e.d. (moerassige vlakte) (1M84). Al deze geomorfologische eenheden zijn hoofdzakelijk gerelateerd aan veenvorming vanaf ca. 1850 – heden (Antropoceen).

Archeologie:

2176181100: RAAP 2007; Startnotitie archeologiebeleid met vindplaatsen- en verwachtingenkaart 2279002100: Gemeente Amsterdam 2010; rapportnummer onbekend.

Archeologische verwachting:

gemeente Amstelveen Het plangebied binnen de gemeentegrens van Amstelveen bevindt zich, zoals weergegeven op de archeologische verwachtingskaart van Amstelveen, in een zone met onbekende archeologische verwachting voor het Laat Paleolithicum – Mesolithicum; voor de daaropvolgende periodes is de verwachting laag tot afwezig. gemeente Amsterdam De gemeente Amsterdam beschikt niet over een gemeentelijke archeologische verwachtingskaart.

Archeologisch beleidskaart:

gemeente Amstelveen Deelgebied noordelijk van de Bosbaan: Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Amstelveen (2016) bevindt het nagenoeg het gehele plangebied nabij de Bosbaan zich in een zone met ‘archeologische waarde 5’. Dit betekent dat archeologisch onderzoek is vereist bij bodemingrepen dieper dan 0,30 m –mv over een oppervlakte van 10.000 m 2 of

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[7]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

groter. Een uitzondering betreft een kleine zone halverwege het traject langs de Bosbaan. In deze kleine zone geldt een archeologische waarde 1 (een buffer rond een historische molen die net op Amsterdams grondgebied heeft gestaan). Hierbij geldt een vrijstellingsgrens van 50 m 2 en 30 cm –mv. Deelgebied oostelijk van de Bosbaan: Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Amstelveen (2016) bevindt nagenoeg het gehele plangebied nabij de Bosbaan zich in een zone met ‘archeologische waarde 5’. Dit betekent dat archeologisch onderzoek is vereist bij bodemingrepen dieper dan 0,30 m –mv over een oppervlakte van 10.000 m 2 of groter. Ook hier is een uitzondering: het betref een hele smalle zone direct op/langs de gemeentegrens dat in ‘archeologische waarde 2’-zone ligt. Hierbij gelden vrijstellingen van 100 m 2 en 30 cm –mv. gemeente Amsterdam Voor de gebieden waar archeologie nog niet in het bestemmingsplan is opgenomen, vormt de archeologische signaleringskaart een eerste check of een gebied is vrijgesteld van archeologisch onderzoek of dat een bureauonderzoek moet worden uitgevoerd. Binnen de gemeente Amsterdam is, volgens de gemeentelijke signaleringskaart, binnen beide deelgebieden bureauonderzoek vereist. Vigerend bestemmingsplan:

gemeente Amstelveen Deelgebied noordelijk van Bosbaan: dit deelgebied valt binnen het bestemmingsplan Amsterdamse Bos 2018. 5 Bovengenoemde molenplaats (Noorder Molen) is gemarkeerd met Waarde – Archeologie 1. Hier is een omgevingsvergunning vereist bij bodemingrepen dieper dan 30 cm –mv en groter dan 50 m 2 . Het overige deel van dit deelgebied heeft een Waarde – Archeologie 5. Hier is een omgevingsvergunning vereist bij bodemingrepen dieper dan 30 cm –mv en groter dan 10.000 m 2 . Deelgebied oostelijk van Bosbaan: -

in een smalle noord-zuid georiënteerde zone geldt een dubbelbestemming waarde-archeologie 2 met

5

NL.IMRO.0362.15A-VG01, vastgesteld op 26 september 2018.

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[8]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

vrijstellingsgrenzen van 100 m2 en 30 cm –mv -

het overige deel van dit deelgebied ligt in een zone met een dubbelbestemming waarde-archeologie 5. Hier is een omgevingsvergunning vereist bij bodemingrepen dieper dan 30 cm –mv en groter dan 10.000 m 2 .

gemeente Amsterdam Het meest oostelijke plangebied ligt voor een deel in de gemeente Amsterdam. In het vigerende bestemmingsplan 6 geldt een dubbelbestemming ‘waarde-archeologie’ met functie-aanduiding ‘specifieke vorm van waarde - archeologie 1’. Hierbij geldt een vrijstelling van 500 m 2 en 200 cm –mv.

Advies archeologisch vervolgonderzoek HTL-leiding Raasdorp – M&R Sloten Volgens de beleidskaart van gemeente Haarlemmermeer ligt het overgrote deel van het tracé in een zone waar een vrijstelling geldt van 10.000 m 2 en een deel van het tracé in een zone met een vrijstelling van 500 m 2 . De lengte van het tracédeel waar de leiding middels open ontgraving worden aangelegd bedraagt respectievelijk 3.010 m en 44 m en worden tevens diverse werkputten ten behoeve van de in- en uittredepunten van de HDD aangelegd. Voor beide zones geldt dat de vrijstellingsgrens overschreden (vermoedelijk) wordt. In de situatie van een ruimtelijke procedure di ent voor het gehele tracédeel een archeologisch onderzoek plaats te vinden Voor het tracédeel dat gelegen is in gemeente Amsterdam is in het kader van een bestemmingsplan reeds een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Het tracé bestaat hier grotendeels uit een gestuurde boring (HDD). Alleen bij het M&R Sloten vindt aanleg middels open ontgraving aan (lengte van 7 m), evenals de aanleg van werkputten voor het in- en uittredepunt van de HDD. In deze zone geldt een vrijstellingsgrens van 10.000 m 2 (en 50 cm –mv) en aangezien de geplande ingrepen kleiner zijn dan 10.000 m 2 , is archeologisch onderzoek op het Amsterdamse grondgebied niet nodig.

In het kader van een omgevingsvergunningaanvraag is vermoedelijk archeologisch onderzoek nodig in een zone ten oosten van het knooppunt Badhoevedorp waar een tracédeel met open ontgraving van 44 m (en in- en uittredepunt van HDD) ligt in een gebied met dubbelbestemming ‘waarde-archeologie’ waar een vrijstelling van 500 m 2 geldt en deze vermoedelijk wordt overschreden. In gemeente Amsterdam ligt een tracédeel van in totaal 7 m (en in- en uittredepunten) in een zone met vrijstellingsgrens van 10.000 m 2 , waarmee in het kader van vergunningstraject het Amsterdamse tracé is vrijgesteld van archeologisch onderzoek.

6

Bestemmingsplan Buitenveldert 2013; NL.IMRO.0363.K1206BPSTD-VG01

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[9]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Advies archeologisch vervolgonderzoek Bosbaan Voor het tracé ten noorden van de Bosbaan (lengte van ca. 1.360 m ) dient geen archeologisch onderzoek plaats te vinden. Hier zullen namelijk geen grootschalige bodemverstorende werkzaamheden worden uitgevoerd (aanleg vindt plaats middels HDD). De aanleg van de oostelijk- en westelijk gelegen werkputten bij de in- en uittredepunten vallen ruim onder het vrijstellingsoppervlak van 10.000 m 2. Voor de uiteinden van dit tracé dient in ieder geval voor de zone direct hieromheen archeologisch onderzoek plaats te vinden. Voor het gebied ten oosten van de Bosbaan is gezien de vrijstellingsgrens van 10.000 m 2 geen archeologisch onderzoek nodig omdat de lengte van het tracé slechts 197 m bedraagt. Hierbij dient te worden opgemerkt dat mogelijk wel archeologisch onderzoek nodig is indien graafwerkzaamheden gepland zijn in een enkele meters brede zone direct langs de gemeentegrens dan wel op Amsterdams grondgebied omdat in deze zones een vrijstellingsoppervlak van re spectievelijk 100 m 2 en 500 m 2 geldt.

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[10]

Adviesdocument plangebied Tussen schema Raasdorp (S -293) tot aan M&R Sloten te Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer in de gemeente Amsterdam, Amstelveen en Haarlemmermeer

Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices Figuren Figuur 1. Ligging van de plangebieden (met type aanleg) binnen de gemeenten Haarlemmermeer, Amsterdam en Amstelveen.

12

Figuur 2. Uitsnede van de archeologische beleidskaart van gemeente Haarlemmermeer.

13

Figuur 3. Uitsnede van de archeologische signaleringskaart van de gemeente Amsterdam.

14

Figuur 4. Uitsnede van de archeologische beleidskaart van de gemeente Amstelveen.

15

Tabellen Tabel 1. Overzicht van eerder archeologisch onderzoek in het plangebied Raasdorp – M&R Sloten.

6

Bijlagen Bijlage 1. Archeologische rijksmonumenten, AMK-terreinen, vindplaatsen en archeologische onderzoeken. Bijlage 2. Overzicht van de vigerende dubbelbestemmingen ‘waarde-archeologie’

RAAP adviesdocument 999 / versie 24-09-2021

[11]

Figuur 1. Ligging van de plangebieden (met type aanleg) binnen de gemeenten Haarlemmermeer, Amsterdam en Amstelveen.

Figuur 2. Uitsnede van de archeologische beleidskaart van gemeente Haarlemmermeer.

Figuur 3. Uitsnede van de archeologische signaleringskaart van de gemeente Amsterdam.

Figuur 4. Uitsnede van de archeologische beleidskaart van de gemeente Amstelveen.

Bijlage 1. Archeologische rijksmonumenten, AMK-terreinen, vindplaatsen en archeologische onderzoeken.

Bijlage 2. Overzicht van de vigerende dubbelbestemmingen ‘waardearcheologie’

Bijlage 2 Historisch bodemonderzoek

N.V. NEDERLANDSE GASUNIE

HISTORISCH ONDERZOEK NIEUWBOUW VAN EEN HTL-LEIDING EN EEN RTL-LEIDING TE AMSTERDAM

6 OKTOBER 2021

WSP NEDERLAND B.V. ORIONWEG 28 8938 AH LEEUWARDEN

wsp.com

PROJECTNUMMER SOL007980 DOCUMENTNUMMER SOL007890HO -Definitief- Historisch onderzoek HTL- en RTL-leidingen te Amsterdam, versie 3.0

COLOFON OPDRACHTGEVER N.V. Nederlandse Gasunie Postbus 19 9700 MA GRONINGEN CONTACTPERSOON OPDRACHTGEVER De heer J. van Leerdam PROJECTNUMMER OPDRACHTGEVER CONTACTPERSOON WSP NEDERLAND B.V. Mevrouw ing. A.J.M. Heddes Tel: +31 6 22 915 110 Email: Anita.Heddes@wsp.com

AUTORISATIE PROJECTNUMMER

DOCUMENTNUMMER

VERSIE

SOL007980

SOL007890HO -Definitief- Historisch onderzoek HTL- en 3.0 RTL-leidingen te Amsterdam

OPGESTELD DOOR

FUNCTIE

DATUM

De heer N.F.Y. Kalt, BSc

Adviseur

6 oktober 2021

GEVERIFIEERD DOOR

FUNCTIE

DATUM

De heer ing. R.M. Dijkstra

Senior adviseur

6 oktober 2021

GOEDGEKEURD DOOR

FUNCTIE

DATUM

Mevrouw ing. A.J.M. Heddes

Senior adviseur

6 oktober 2021

STATUS Definitief

PARAAF

PARAAF

PARAAF

RAPPORTHISTORIE VERSIE

DATUM

WIJZIGINGEN

2.0

6 januari 2021

Verlegging HTL-leiding en vaststelling HDD-boringen

3.0

5 oktober 2021

Verlegging HTL en RTL-leiding(en) en update van de bodeminformatie (100-serie) ter hoogte van de verleggingen via algemeen te raadplegen bronnen en update huisstijl

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 2/24

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding, doel en opzet van het onderzoek

4

1.2

Kwaliteit

4

2

VOORONDERZOEK RTL-KOPPELLEIDING

5

2.1

Installaties N.V. Nederlandse Gasunie

5

2.2

Bodeminformatie

6

2.3

Mobiele grondwaterverontreinigingen

7

2.4

Historische en recente informatie

8

2.5

Bodemkwaliteitskaart

8

3

VOORONDERZOEK HTL-LEIDING

9

3.1

Installaties N.V. Nederlandse Gasunie

9

3.2

Bodeminformatie

10

3.3

Mobiele grondwaterverontreinigingen

18

3.4

Historische en recente informatie

20

3.5

Bodemkwaliteitskaart

20

4

CONCLUSIES VOORONDERZOEK

22

OVERZICHT BIJLAGE(N) Bijlage 1

— Regionale ligging van de leidingen Bijlage 2

— Situatieschetsen met bevindingen bureaustudie Bijlage 3

— Geraadpleegde bronnen (mobiele grondwaterverontreinigingen) Bijlage 4

— Bodemkwaliteitskaarten RTL-koppelleiding Bijlage 5

— Bodemkwaliteitskaarten HTL-leiding

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 3/24

1

INLEIDING

In opdracht van N.V. Nederlandse Gasunie heeft WSP Nederland B.V. (tot 1 januari 2021 Lievense Milieu B.V.) een historisch onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam. Gasunie is voornemens om tussen afsluiterschema Raasdorp (S-293) en meet- en regelstation Sloten (A-173) een DN450 HTL-leiding aan te leggen. Verder zal een DN400 RTL-koppelleiding worden aangelegd nabij de Bosbaan te Amsterdam.

1.1

AANLEIDING, DOEL EN OPZET VAN HET ONDERZOEK

Aanleiding tot het historisch onderzoek zijn de plannen tot aanleg van een tweetal gasleidingen. Het doel van het historisch onderzoek is te achterhalen of er informatie is met betrekking tot de bodemkwaliteit ter hoogte van de voorgenomen werkzaamheden. Het onderzoek richt zich op de gehele werkstrook (15 meter vanuit hart leiding) en tot 100 meter aan weerszijden van deze werkstrook (115 meter vanuit hart leiding). In het kader van het historisch onderzoek is een vooronderzoek uitgevoerd overeenkomstig de NEN 5725:2017. In het kader hiervan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: — N.V. Nederlandse Gasunie. — Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. — Gemeenten Amsterdam en Amstelveen. — Historisch kaartmateriaal (www.topotijdreis.nl). — Recent kaartmateriaal (Google Earth en Maps). Het historische vooronderzoek is uitgevoerd overeenkomstig de NEN 5725:2017 en Gasunie Technische Standaard Cultuurtechnisch, geohydrologisch, grondmechanisch en milieutechnisch rapport, OSK-02-N, versie 6, d.d. 31 maart 2014. Aangezien de percelen nog niet betreden mochten worden is er, in afwijking van de NEN 5725, geen terreininspectie uitgevoerd ter hoogte van de bestaande en toekomstige leidingen en de directe omgeving hiervan.

1.2

KWALITEIT

WSP Nederland B.V. is door Kiwa Nederland B.V. gecertificeerd voor de ISO 9001, ISO 14001 en VCA** en in het kader van de Regeling Kwalibo voor de BRL SIKB 1000, 2000 en 6000. Verder is WSP Nederland B.V. gecertificeerd voor het asbestcertificatieschema en de CO2-prestatieladder trede 5. Disclaimer Opgemerkt wordt dat een historisch onderzoek een momentopname is. De resultaten van het onderzoek kunnen minder representatief worden naarmate de tijd verstrijkt. Indien na het historisch onderzoek op of nabij de locatie (bodembedreigende) activiteiten of calamiteiten plaatsvinden, kan de bodemkwaliteit hierdoor worden beïnvloed. De gemeenten Amsterdam en Amstelveen hebben hun bodemtaken (deels) ondergebracht bij de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De omgevingsdienst kan afwijkend van het hier gegeven advies een bodemonderzoek verplicht stellen.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 4/24

2 VOORONDERZOEK RTL-KOPPELLEIDING In het Amsterdamse Bos zal een nieuwe RTL-koppelleiding (regionale transportleiding) worden aangelegd langs de Bosbaan. De nieuwe RTL-leiding zal worden aangesloten op de bestaande RTL leiding W-534-01. In totaal zal ongeveer 1.875 meter aan leiding worden aangelegd. De aan te leggen leiding zal deels worden aangelegd middels gestuurde boringen (HDD’s) en deels middels open ontgraving. De geplande leiding, inclusief geplande HDD-boringen en open ontgravingen, is weergegeven in bijlage 2. In dit hoofdstuk worden de resultaten van het historisch onderzoek met betrekking tot de aanleg van de nieuwe RTLkoppelleiding besproken.

2.1

INSTALLATIES N.V. NEDERLANDSE GASUNIE

Afsluiterschema S-6389 Het afsluiterschema S-6389 is gelegen in het Amsterdamse Bos nabij de Koenenkade te Amsterdam. Het schema ligt nabij de coördinaten X: 116.350 en Y: 482.075 (volgens Rijksdriehoeksmeting). Het afsluiterschema is gelegen op het perceel dat kadastraal bekend staat als gemeente Amstelveen, sectie V, nummer 579. Gasontvangststation Amsterdam Bosbaan (W-301) en afsluiterschema S-2301 Het afsluiterschema S-2301 is gelegen op het terrein van gasontvangststation Amsterdam Bosbaan (W-301) nabij de Amstelveenseweg te Amsterdam. Het schema en gasontvangststation liggen nabij de coördinaten X: 118.775 en Y: 482.190 (volgens Rijksdriehoeksmeting). Het afsluiterschema en gasontvangststation zijn gelegen op het perceel dat kadastraal bekend staat als gemeente Amstelveen, sectie V, nummer 819. Tijdens de renovatie van het gasontvangststation in 2016 is het bestaande afsluiterschema S-2301 van de oostzijde van het station naar de westzijde van het station verplaatst. Voormalig afsluiterschema S-6472 Het voormalige afsluiterschema S-6472, reeds ontmanteld in 2016, was gelegen in het Amsterdamse Bos nabij de Amstelveenseweg te Amsterdam. Het schema was gelegen nabij de coördinaten X: 118.785 en Y: 482.290 (volgens Rijksdriehoeksmeting). Het ontmantelde afsluiterschema was gelegen op het perceel dat kadastraal bekend staat als gemeente Amstelveen, sectie V, nummer 819.

TOELICHTING INSTALLATIES Langs het tracé van de aan te leggen leiding bevinden zich zogenaamde afsluiterschema’s in het regionale gastransportleidingennet. Op deze locaties kunnen gastransporttechnische schakelingen uitgevoerd worden ten behoeve van o.a.: − het schakelen van leidingen; − het afsluiten van een gedeelte van het gastransportsysteem; − het gasvrij maken van een gedeelte van het gastransportsysteem ten behoeve van beheer, onderhoud en calamiteiten. Het onderhoud van de afsluiters bestaat uit het smeren van de spindels en de doorvoeringen. Bij dit onderhoud kunnen zich in het verleden morsingen hebben voorgedaan. Verder kan plaatselijk lekkage zijn opgetreden met minerale olieproducten. Hierdoor kan bodemverontreiniging zijn ontstaan.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 5/24

Ter hoogte van afsluiterschema S-2301 op het terrein van gasontvangststation Amsterdamse Bosbaan (W-301) bevindt zich tevens een zogenaamde vloeistofvangvoorziening. Op deze locatie wordt aardgascondensaat, dat zich in het leidingnet kan vormen door druk- en temperatuurdaling, door middel van speciale constructies afgevangen en verzameld. Het afgevangen condensaat wordt regelmatig afgetapt. Bij het aftappen van dit condensaat kunnen zich in het verleden morsingen hebben voorgedaan. Verder kan plaatselijk lekkage zijn opgetreden met minerale olieproducten. Hierdoor kan bodemverontreiniging zijn ontstaan. De aan te leggen leiding zal worden aangesloten op de bestaande gasleiding (W-534-01) nabij het gasontvangststation Amsterdamse Bosbaan (W-301). Op een gasontvangststation wordt het aardgas afgeleverd aan de afnemer (regionaal gasbedrijf, industrie en centrales). Voorafgaand aan het afleveren van het aardgas wordt de druk van het gas verlaagd naar 8 bar. De installaties die op een gasontvangststation aanwezig zijn (zoals o.a. afsluiters en aftappunten) kunnen door onderhoud en/of lekkages bodemverontreiniging veroorzaken.

2.2 BODEMINFORMATIE In het kader van de geplande werkzaamheden is alle beschikbare bodeminformatie (verrichte bodemonderzoeken, historisch bodembestand, informatie van gemeenten/omgevingsdiensten/provincies, bodeminformatiesystemen, etc.) geraadpleegd. De bevindingen van de verrichte bureaustudie zijn in de onderstaande paragraaf en tabellen opgenomen. In de onderstaande tabellen wordt gewerkt met een kleurcodering om aan te geven of op de locatie (actualiserend) onderzoek noodzakelijk is. Hierbij wordt gewerkt met de volgende kleurcoderingen: Geen onderzoek noodzakelijk Rekening houden met (Actualiserend) onderzoek noodzakelijk

Deze kleurcoderingen zijn tevens opgenomen in de situatietekeningen met de ligging van de geplande RTLkoppelleiding in bijlage 2. Tabel 1: Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw RTL-koppelleiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 1

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Antea Group

418295

14 december 2017

Afsluiterschema S-6389 Verkennend bodemonderzoek

Conclusie: Voldoende onderzocht, maximaal licht verhoogde waarden in de grond en het grondwater. Tot 2022 is ter hoogte van afsluiterschema S-6389 geen onderzoek noodzakelijk (voldoende actueel). NR. 2

Gasontvangststation Amsterdam Bosbaan (W-301) en afsluiterschema S-2301 Verkennend bodem- en asbestonderzoek

Oranjewoud B.V.

262070-23

23 december 2013

Aanvullend bodemonderzoek met plan van Oranjewoud B.V. aanpak

11191-270902

23 februari 2015

Saneringsevaluatie

I.102191

21 oktober 2016

Antea Group

Conclusie: Tijdens het verkennend onderzoek is een sterke verontreiniging met zink en PAK aangetoond in de boven- en/of ondergrond. De verontreiniging is voldoende afgeperkt en volledig gesaneerd. Verder zijn maximaal licht verhoogde waarden in de grond en het grondwater gemeten. Analytisch is geen asbest aangetoond. Aanvullend onderzoek wordt derhalve niet noodzakelijk geacht.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 6/24

Tabel 1 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw RTL-koppelleiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 3

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Oranjewoud B.V.

11191-270902

7 augustus 2015

Voormalig afsluiterschema S-6472 Verkennend- en nader bodemonderzoek met Plan van Aanpak

Conclusie: In de sterk puinhoudende ondergrond is een sterke verontreiniging met lood aangetoond. Verder zijn maximaal licht verhoogde waarden aangetoond in de grond en/of het grondwater. In het plan van aanpak wordt geadviseerd om de verontreinigingen onder milieukundige begeleiding te ontgraven en af te voeren naar een erkend verwerker. Zover bekend is deze sanering nog niet uitgevoerd. Voorafgaand aan eventuele graafwerkzaamheden op deze locatie dient het voorgaande bodemonderzoek van Antea te worden geactualiseerd en zal een verkennend asbestonderzoek moeten worden verricht op basis van de waargenomen puinbijmengingen in de grond. NR. 101 Fietsverbinding Sportas van Amsterdam-Zuid naar Amstelveen

Fietsverbinding Sportas van AmsterdamZuid naar Amstelveen

IDDS

2011PO482/JHA/rap1

26 april 2021

Conclusie: In opdracht van de gemeente Amsterdam is een grootschalig onderzoek verricht naar een fietsverbinding tussen Amsterdam-Zuid en Amstelveen. Tijdens het verrichte asbest-, bodem- en verhardingsonderzoek zijn een aantal boringen / proefgaten (28 t/m 35 en ASF120 t/m ASF122) nabij de geplande RTL-leiding uitgevoerd. Uit de onderzoeksresultaten volgt dat nabij de RTL-leiding maximaal licht verhoogde gehalten zijn aangetoond in de onderzochte boven- en ondergrond (klasse wonen / Industrie). Uit de resultaten van het asbestonderzoek volgt dat onder de aanwezige verhardingen asbest aanwezig is. Het aangetoonde gehalte (4,3 mg/kg d.s.) is echter dermate gering dat deze geen aanleiding geeft tot aanvullend onderzoek of sanerende maatregelen. De resultaten van het verhardingsonderzoek laten zien dat het asfalt aan de noordzijde van de Bosbaanweg teerhoudend is (> 75 mg/kg d.s. PAK). De onderzoeksresultaten van de verrichte milieukundige onderzoeken geven geen aanleiding tot het uitvoeren van aanvullend onderzoek. Ten aanzien van het teerhoudend asfalt wordt de aanbeveling van IDDS overgenomen, namelijk: ‘Indien teerhoudend asfalt zal vrijkomen, wordt geadviseerd dit aan te bieden bij een daartoe erkende verwerker’

2.3 MOBIELE GRONDWATERVERONTREINIGINGEN De aanleg van de geplande RTL-koppelleiding zal vermoedelijk gepaard gaan met bemaling om de in-/uittrede punten en de open ontgravingen droog te houden. Ten behoeve van de mogelijke bemaling tijdens de aanlegfase is binnen 230 meter aan weerszijden van de leiding gekeken naar de aanwezigheid van mobiele grondwaterverontreinigingen. Binnen het beschouwde gebied zijn geen grondwaterverontreinigingen aangetroffen welke mogelijk kunnen worden aangetrokken tijdens bemaling. Er zijn maximaal licht verhoogde concentraties aangetoond tijdens onderzoeken in de omgeving. Voor een overzicht van alle geraadpleegde bronnen wordt verwezen naar bijlage 3.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 7/24

2.4 HISTORISCHE EN RECENTE INFORMATIE Uit raadpleging van www.topotijdreis.nl volgt dat de Bosbaan vanaf de kaart van 1952 zichtbaar is. Verder zijn geen bijzonderheden aangetroffen op het historische kaartmateriaal van de internetsite www.topotijdreis.nl. Ophogingen en dempingen In opdracht van de gemeente Amsterdam zijn twee grootschalige onderzoeken verricht naar gedempte watergangen en ophogingen binnen de gemeente. Hiertoe zijn een aantal kaarten opgesteld waar de resultaten van het onderzoek visueel zijn weergegeven. Voor opgehoogde gebieden en dempingen geldt geen specifieke onderzoeksplicht anders dan is beschreven in de NEN 5725:2017. Uit raadpleging van de beschikbare bodemkaarten voor dempingen en ophooglagen volgt dat de Bosbaan buiten de scope van het onderzoek gelegen was en er geen informatie bekend is.

2.5 BODEMKWALITEITSKAART In bijlage 4 zijn de toepassing-, ontgravings- en PFAS-kaarten opgenomen met daarop de ligging van de geplande RTL-koppelleiding. In de onderstaande alinea’s wordt het bodembeleid van de gemeente Amstelveen beschreven. Algemene parameters De RTL-leiding geheel zal worden aangelegd binnen het beheersgebied van de gemeente Amstelveen. De bodemkwaliteitskaart van deze gemeente is in 2019/2020 geactualiseerd (Nota Bodembeheer Regio Amstelland en Meerlanden, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, d.d. 19 december 2019 / vaststelling 8 juli 2020). De bodemkwaliteitskaart van de gemeente Amstelveen is digitaal te raadplegen op de site van de omgevingsdienst (https://gisviewer.odnzkg.nl/?@Bodemkwaliteitskaart). Uit raadpleging van de digitale bodemkwaliteitskaart volgt dat de verwachtte kwaliteit van de boven- en ondergrond (ontgravingskaart) ter hoogte aan te leggen RTL-leiding voldoet aan de achtergrondwaarde. Bij het toepassen van grond dient deze te voldoen aan de achtergrondwaarde. PFAS Door de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied is in 2020 een bodemkwaliteitskaart voor PFAS vastgesteld voor alle aangesloten gemeenten (waaronder gemeente Amstelveen). Deze bodemkwaliteitskaart is een aanvulling op de ‘’reguliere’’ bodemkwaliteitskaart en is digitaal inzichtelijk (https://gisviewer.odnzkg.nl/index.php?@PFAS).

Op basis van de beleidsregel PFAS gemeente Amstelveen 2020, is onderzoek naar PFAS in de grond enkel nodig indien er een reële verdenking is voor het aantreffen van PFAS in de grond (zoals toepassing van PFAS-houdend blusschuim) of als er nabij de locatie een (significant) verhoogd gehalte aan PFAS is vastgesteld. Uit raadpleging van de bodemkwaliteitskaart voor PFAS volgt dat het gebied nabij de RTL-koppelleiding is uitgesloten van de kaart. Het gebied valt onder de deellocatie ‘’Natuurlijk’’ waarbinnen vrijwel geen tot weinig onderzoeksresultaten bekend zijn waarmee een kaart kon worden opgesteld. Vanwege de geringe mate aan grondverzet binnen deze deellocatie is ervoor gekozen om geen aanvullend bodemonderzoek te verrichten om een kaart op te stellen. De locatie is uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart voor PFAS. In de directe omgeving zijn geen (significant) verhoogde concentraties aan PFAS (< 1,5 µg/kg d.s.) aangetoond of reële verdenkingen voor PFAS. Op basis van de beleidsregels van de gemeente Amstelveen is er geen onderzoek naar PFAS noodzakelijk, ook bij grondverzet (aan te voeren grond dient te voldoen aan < 1,5 µg/kg d.s.).

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 8/24

3 VOORONDERZOEK HTL-LEIDING In het kader van het studieproject ‘’Ombouw industrie van G- naar H-gas’’ zal circa 7.523 meter aan leiding worden aangelegd vanaf afsluiterlocatie Raasdorp (S-293) tot meet- en regelstation Sloten (A-173). De aan te leggen leiding zal deels worden aangelegd middels gestuurde boringen (HDD’s) en deels middels open ontgraving. De geplande leiding, inclusief geplande HDD-boringen en open ontgravingen, is weergegeven in bijlage 2. In dit hoofdstuk worden de resultaten van het historisch onderzoek met betrekking tot de aanleg van de nieuwe RTLkoppelleiding besproken.

3.1

INSTALLATIES N.V. NEDERLANDSE GASUNIE

Afsluiterschema S-293 Nabij de IJweg te Boesingheliede, in een landbouwperceel, is een afsluiterlocatie (S-293) aanwezig. De afsluiterlocatie ligt nabij de coördinaten X: 110.185 en Y: 484.455 (volgens Rijksdriehoeksmeting). Afsluiterschema’s S-5016, S-5017 en S-5110 Deze afsluiterschema’s zijn gelegen in de berm van de Oude Haagseweg te Amsterdam. De coördinaten (volgens Rijksdriehoeksmeting) van de onderhavige afsluiterschema’s zijn als volgt: − S-5016: X: 115.702 Y: 483.010 − S-5017: X: 115.599 Y: 482.931 − S-5110: X: 115.487 Y: 482.885 Meet- en regelstation Sloten (A-173), inclusief afsluiterschema’s S-337 en S-5115 Het meet- en regelstation, inclusief de op het terrein aanwezige afsluiterschema’s, is gelegen aan de Oude Haagseweg te Amsterdam. De afsluiterlocatie ligt nabij de coördinaten X: 115.849 en Y: 483.319 (volgens Rijksdriehoeksmeting). TOELICHTING INSTALLATIES Langs het tracé van de aan te leggen leiding bevinden zich zogenaamde afsluiterschema’s in het hoofd- (3 cijferige S-codes) en regionale (4 cijferige S-codes) gastransportleidingennet. Op deze locaties kunnen gastransporttechnische schakelingen uitgevoerd worden ten behoeve van o.a.: − het schakelen van leidingen; − het afsluiten van een gedeelte van het gastransportsysteem; − het gasvrij maken van een gedeelte van het gastransportsysteem ten behoeve van beheer, onderhoud en calamiteiten.

Het onderhoud van de afsluiters bestaat uit het smeren van de spindels en de doorvoeringen. Bij dit onderhoud kunnen zich in het verleden morsingen hebben voorgedaan. Verder kan plaatselijk lekkage zijn opgetreden met minerale olieproducten. Hierdoor kan bodemverontreiniging zijn ontstaan. Ter hoogte van afsluiterschema’s S-5110 en S-5017 bevindt zich tevens een zogenaamde vloeistofvangvoorziening. Op deze locatie wordt aardgascondensaat dat zich in het leidingnet kan vormen door druk- en temperatuurdaling door middel van speciale constructies afgevangen en verzameld. Het afgevangen condensaat wordt regelmatig afgetapt. Bij het aftappen van dit condensaat kunnen zich in het verleden morsingen hebben voorgedaan. Verder kan plaatselijk lekkage zijn opgetreden met minerale olieproducten. Hierdoor kan bodemverontreiniging zijn ontstaan. De aan te leggen leiding zal worden aangesloten op een meet- en geregelstation (meet- en regelstation Sloten (A-174). Op het Meet- en Regelstation vindt de overslag plaats van het hoofdtransportleidingnet (HTL) naar het regionale gastransportleidingnet (RTL) en wordt de druk van het aardgas gereduceerd van 67 naar 40 bar. Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 9/24

Op een meet- en regelstation zijn daarnaast in de regel ook voorzieningen aanwezig om gas te ontdoen van condensaat (scrubbers) en het condensaat op te slaan in (ondergrondse) tanks. Aardgas is van nature reukloos en zou bij ontsnappen gevaarlijke situaties kunnen geven. Daarom wordt, vanuit een bovengrondse opslagtank, een kleine hoeveelheid tetrahydrothiofeen (THT) toegevoegd, die aardgas zijn typische geur geeft.

3.2 BODEMINFORMATIE In het kader van de geplande werkzaamheden is alle beschikbare bodeminformatie (verrichte bodemonderzoeken, historisch bodembestand, informatie van gemeenten/omgevingsdiensten/provincies, bodeminformatiesystemen, etc.) geraadpleegd. De bevindingen van de verrichte bureaustudie zijn in de onderstaande paragraaf en tabellen opgenomen. In de onderstaande tabellen wordt gewerkt met een kleurcodering om aan te geven of op de locatie (actualiserend) onderzoek noodzakelijk is. Hierbij wordt gewerkt met de volgende kleurcoderingen: Geen onderzoek noodzakelijk Rekening houden met (Actualiserend) onderzoek noodzakelijk

Deze kleurcoderingen zijn tevens opgenomen in de situatietekeningen met de ligging van de geplande HTL-leiding in bijlage 2. Tabel 2: Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 4

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

075648550

23 augustus 2011

Afsluiterschema S-293 nabij de IJweg te Boesingheliede Verkennend bodemonderzoek locatie Arcadis S-293 leidingtracé Beverwijk-Wijngaarden

Conclusie: Bij de uitgevoerde bodemonderzoeken zijn geen tot licht verhoogde waarden aangetoond. Gezien de ouderdom van het onderzoek dient deze te worden geactualiseerd. NR. 5

Leiding A-803 nabij de IJweg te Boesingheliede Werkwijzer dempingen en onbekende bodemverontreiniging tijdens aanleg aardgastransportleidingtracé BeverwijkWijngaarden (A803)

Arcadis

Oriënterend milieuhygiënisch bodemOranjewoud B.V. onderzoek voor perceel AC-1499 van grondgebruiker van de Maarl nabij Lijnden

075960028

12 december 2011

11191-261351

13 september 2013

Conclusie: Ten behoeve van de aanleg van het afsluiterschema S-293 (nr. 4) is er verkennend bodemonderzoek verricht langs de gasleiding A-803. Tijdens het onderzoek zijn maximaal licht verhoogde van nature verhoogde concentraties zware metalen aangetoond in het grondwater. Aanvullend onderzoek is hier niet noodzakelijk.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 10/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 6

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Verkennend bodemonderzoek Hoofdweg 131 te Lijnden

Grondslag Milieukundig Adviesbureau BV

2305

6 februari 1996

Verkennend bodemonderzoek Hoofdweg 131 te Lijnden

Terrascan

T.08.5382

23 oktober 2008

Hoofdweg 131 te Lijnden

Conclusie: Bij beide onderzoeken zijn in zowel de grond als in het grondwater geen tot maximaal licht verhoogde waarden gemeten. Voorzover bekend betreft het hier een onverdachte locatie. Een bodemonderzoek wordt dan ook niet noodzakelijk geacht. NR. 7

Schipholweg te Lijnden Nulsituatie bodemonderzoek Schipholweg Waternet te Lijnden

12.008508

25 juli 2012

Eindsituatie bodemonderzoek Schipholweg Waternet te Lijnden

14.066641

2 mei 2015

Conclusie: Voorafgaand en na de werkzaamheden zijn in de bovengrond plaatselijk licht verhoogde gehalten aan metalen, PCB en/of minerale olie aangetoond. In de ondergrond en het grondwater zijn bij beide onderzoeken geen verhoogde waarden gemeten. Volgens de gemeente is de grond geschikt als landbouwgrond. Op basis hiervan wordt actualiserend onderzoek niet noodzakelijk geacht. NR. 8

Woonwijk Quatresbras te Badhoevedorp Verkennend bodemonderzoek

Grondslag

15424

23 november 2009

Bodemonderzoek PFOS en PFOA sportpark Grondslag De veldpost en toekomstige woonwijk Quatresbras te Badhoevedorp

27449

24 juli 2017

Bodemonderzoek PFOS en PFOA toekomstige watergang Gijzenbergterrein te Badhoevedorp

21660

5 januari 2018

Grondslag

Conclusie: Het onderzoek in 2009 heeft zich gericht op eventuele aanwezige dempingen, een voormalig betonpad en een voormalige boomgaard. Bij dit onderzoek zijn in de grond en het grondwater maximaal licht verhoogde waarden gemeten. Voor wat betreft PFOS en PFOA volgt dat in de bovengrond (tot 0,5 m -mv) PFOS en PFOA (max. 2,86 µg/kg d.s. PFOS en 1,6 µg/kg d.s. PFOA) aanwezig is. Plaatselijk is in de ondergrond (0,5 tot 1,5 m -mv) PFOA (0,34 tot 1,4 µg/kg d.s.) aangetoond. Op basis van de onderzoeksresultaten van de voorgaande bodemonderzoeken wordt aanvullend onderzoek niet noodzakelijk geacht. NR. 9

Schipholweg (kruising) te Badhoevedorp (Water)bodem- en verhardingsonderzoek kruising Schipholweg te Badhoevedorp

Grondslag

26215

14 februari 2017

Conclusie: Uit het onderzoek volgt dat, ter hoogte van de leggen leiding, in de grond maximaal licht verhoogde waarden voorkomen. In het grondwater zijn de onderzochte parameters niet aangetoond in concentraties die de streefwaarden overschrijden.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 11/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 10

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Sector Milieu OWM Dienst

NZ039404611

27 augustus 1992

Sloterweg (Fietspad) te Badhoevedorp Verkennend bodemonderzoek fietspad Sloterweg te Badhoevedorp

Conclusie: Tot 0,6 m -mv zijn sporen puin waargenomen. Analytisch zijn in de grond maximaal licht verhoogde waarden gemeten. Op basis van de aanwezigheid van puin in de bodem is de bodem onder het fietspad verdacht op het voorkomen van asbest. Op basis van de aangeleverde plannen zal de HTL-leiding hier middels een gestuurde boring (HDD) worden aangelegd en is onderzoek derhalve niet noodzakelijk. Indien hier toch graafwerkzaamheden moeten worden verricht zal voorafgaand een verkennend asbestonderzoek moeten worden verricht naar de puinbijmengingen onder het fietspad. NR. 11

Voormalige stortplaats ‘’Broekhoven’’ aan de Sloterweg te Badhoevedorp Verkennend onderzoek voormalige stortplaats “Broekhoven” in de gemeente Haarlemmermeer

Iwaco B.V.

10.4656.0

2 augustus 1995

NAVOS Noord-Holland grondwaterBodemzorg monitoring eerste meetronden voormalige stortplaats Broekhoven te Haarlemmermeer

210100-001

1 mei 2001

Monitoringsrapportage voormalige stortplaats Broekhoven te Haarlemmermeer

Bodemzorg

210100-301

18 maart 2003

Verkennend bodemonderzoek perceel ter plaatse van voormalige stortplaats “Broekhoven”(Sloterweg) te Badhoevedorp

Terrascan

T.06.4338

26 mei 2006

Eindrapport NAVOS II grondwatermonitoring voormalige stortplaats Broekhoven te Haarlemmermeer

Bodemzorg

NH.0394.0230

1 december 2018

Conclusie: In de periode 1964 - 1976 was hier een zandwinput aanwezig. Deze is gevuld met baggerspecie uit het Noordzeekanaal. De dikte van het stort is ongeveer 20 meter. Grond Uit het onderzoek van Terrascan volgt dat aan maaiveld plaatselijk asbestverdachte fragmenten gelegen zijn. In de deklaag (eerste meter) zijn maximaal licht verhoogde gehalten aangetoond. In de stortlaag (1 tot 5 m -mv) zijn eveneens maximaal licht verhoogde waarden gemeten. Hierbij wordt opgemerkt dat niet overal meer sprake is van slibhoudende lagen. Vanwege het aantreffen van asbest aan maaiveld wordt geadviseerd een verkennend asbestonderzoek uit te voeren ter hoogte van het leidingtrace voor zover gelegen binnen de voormalige stort. Grondwater De verhoogde gehalten aan de noordoostzijde van de stort worden veroorzaakt door de stort. Voor de locatie Broekhoven kan worden gesproken van een potentieel verspreidingsrisicio omdat er sprake is van een stijging van de concentraties van de macroparameters en microverontreinigingen met concentraties boven de tussenwaarde. Verdere monitoring is noodzakelijk. Onttrekking van het grondwater op en in de directe omgeving van deze stortplaats (voor bijvoorbeeld beregening of veedrenking) wordt ontraden. Brief provincie d.d.

19-10-2010, kenmerk 2010-56902: provincie Noord-Holland neemt de vervolginspanning van monitoring van het grondwater en eventueel een nader onderzoek voor haar rekening. Opgemerkt wordt dat indien uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van een (potentieel) spoedeisend geval van grondwaterverontreiniging, de sanering en eventuele monitoring in principe aan de eigenaar/ontwikkelaar wordt overgelaten. Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 12/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 12

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Verkennend onderzoek A9 Sloterweg

Witteveen+Bos

333959

22 januari 2015

Verkennend bodem- en asbestonderzoek Sloterweg tussen viaduct Rijksweg A9 en kruising Schipholweg te Badhoevedorp

Grondslag

25384

22 augustus 2019

Sloterweg (A9) te Badhoevedorp

Conclusie: Ter hoogte van de Sloterweg zijn in de westelijke berm plaatselijk matig tot sterk verhoogde gehalten aan PAK aangetoond in de bovengrond. De verhoogde gehalten worden gerelateerd aan de lichte tot sterke puinbijmengingen die zijn aangetroffen bij het onderzoek. Tijdens het onderzoek van Grondslag in 2019 is er slechts een gering gehalte aan asbest aangetoond in het puin. De HTL-leiding zal hier middels een HDD-boring worden aangelegd en er is geen onderzoek noodzakelijk. De uitvoering van een verkennend bodem- en asfaltonderzoek wordt bij graafwerkzaamheden, op basis van de ingetekende verontreinigingscontouren, niet noodzakelijk geacht. NR. 13

Sloterweg 260 te Badhoevedorp Bodemonderzoek Sloterweg 260 te Badhoevedorp

Terrascan

94.0444

juli 1994

Grondwateronderzoek Sloterweg 260 te Badhoevedorp

Terrascan

T.04.3949

27 juni 2005

Conclusie: Tijdens het verkennend bodemonderzoek uit 1994 zijn in de bovengrond plaatselijk sporen puin en/of teergeuren waargenomen. In de bovengrond is een matig verhoogd gehalte aan PAK en zijn licht verhoogde gehalten aan zink en minerale olie aangetoond. In de ondergrond en het grondwater zijn geen verhoogde waarden aangetoond. In 2005 is het grondwater aanvullend onderzocht op minerale olie omdat deze in 1994 niet was onderzocht, er is destijds geen overschrijding van de streefwaarde gemeten voor minerale olie. Tijdens de werkzaamheden is wederom een (sterk) puinhoudende laag waargenomen in de bovengrond. De HTLleiding zal hier middels een HDD-boring worden aangelegd en er is geen onderzoek noodzakelijk. Indien hier toch graafwerkzaamheden zijn voorzien, zal een verkennend bodem- en asbestonderzoek moeten worden verricht. NR. 14

Schipholweg (bushalte N232) te Badhoevedorp Verkennend bodemonderzoek bushalten N205, N232 en 247

Dura Vermeer Milieu BV

1001/MM/02A14170

18 juli 2014

BUS Tijdelijk Uitplaatsen

Stantec B.V.

z9760178

31 juli 2020

Verkennend onderzoek nieuwe / verlegging bushalten N232

Stantec B.V.

M20B0058_205494

11 november 2020

Conclusie: Tijdens het uitgevoerde onderzoek zijn ter hoogte van de onderzochte bushalte in de boven- en ondergrond sporen puin/asfalt waargenomen. Uit de analyseresultaten volgt verder dat er plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan PAK voorkomen in de grond, welke te relateren is aan de asfaltbijmengingen. Verder zijn in de grond en in het grondwater maximaal licht verhoogde waarden aangetoond. De onderzochte bushalte is gesitueerd langs de Schipholweg. De HTL-leiding zal middels open ontgraving worden aangelegd op het naburige agrarische perceel. De sporen puin en de sterk verhoogde gehalten aan PAK worden derhalve niet verwacht ter hoogte van de HTL-leiding. Om deze reden wordt een verkennend asbest- en bodemonderzoek niet noodzakelijk geacht.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 13/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 15

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Verkennend bodemonderzoek Schipholweg 268 te Badhoevedorp

Aveco de Bondt

161658

5 december 2016

Nader bodemonderzoek (mail met resultaten)

Aveco de Bondt

-

10 mei 2017

Schipholweg 268 te Badhoevedorp

Conclusie: Uit de onderzoeken volgt dat in de ondergrond voor zink en/of PAK de interventiewaarde wordt overschreden. Vermoedelijk minder dan 25 m3 grond is sterk verontreinigd (geen goede afperking). In de bovengrond en het grondwater zijn maximaal licht verhoogde waarden gemeten. Zintuiglijk is de grond in meer- of mindere mate puinhoudend. Op basis van de resultaten wordt aanbevolen na te gaan of gegraven wordt binnen het gebied waar sterk verhoogde gehalten aan zink/PAK zijn aangetoond. Indien hier wordt gegraven dient een nader onderzoek naar de omvang te worden uitgevoerd. Voorts dient op basis van de aanwezigheid van puin, voorafgaand aan graafwerkzaamheden, een verkennend asbestonderzoek te worden uitgevoerd. NR. 16

Schipholweg (sloot Sony) te Badhoevedorp Verkennend waterbodemonderzoek “sloot Vermeer milieutechniek Sony” (ten noorden van Schipholweg 275)

93019

23 juni 1993

Conclusie: Uit het (sterk verouderde) onderzoek volgt dat de kwaliteit van het slib valt in klasse 3 op basis van PAK. Omdat er geen graafwerkzaamheden zijn voorzien in de sloot wordt een actualiserend waterbodemonderzoek niet noodzakelijk geacht. NR. 17

Schipholweg 343 te Badhoevedorp Historisch onderzoek Schipholweg 343

ACP-Milieu

ZZZ3940441

15 april 2004

Verkennend bodemonderzoek Schipholweg 343 te Badhoevedorp

Antea Group

412640.36

15 december 2016

Conclusie: Uit het historisch onderzoek uit 2004 volgde geen verdachte deellocaties die aanleiding gaven tot de uitvoering van een bodemonderzoek. In 2016 is er door Antea een verkennend onderzoek uitgevoerd in het kader van kabel- en leidingwerkzaamheden. Tijdens het onderzoek zijn in de bovengrond sporen baksteen waargenomen. Uit de analyseresultaten volgde dat er geen overschrijdingen van de achtergrond- en/of streefwaarde zijn aangetoond. Op basis van het voorgaand hoeft er geen onderzoek te worden verricht ter hoogte van deze locatie. NR. 18

Bogen Badhoevedorp (A9) Verkennend bodemonderzoek

Hunneman Milieu-Advies Raalte

140831_02/lvh/sh

januari 2015

Conclusie: Ter hoogte van de voormalige bogen van het knooppunt Badhoevedorp zijn plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan minerale olie aangetoond in de bovengrond. Verder zijn in de (plaatselijk) puinhoudende grond en in het grondwater geen verhoogde waarden aangetoond. Analytisch is er geen asbest aangetoond. Aangezien de HTL-leiding hier middels een gestuurde boring zal worden aangelegd is er geen onderzoek noodzakelijk. Ook bij eventuele graafwerkzaamheden wordt er geen onderzoek noodzakelijk geacht aangezien de bogen tijdens de reconstructie in 2017 volledig zijn geruimd, hierbij zijn de aangetoonde verontreinigingen vermoedelijk volledig verwijderd.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 14/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 19

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

HB Milieu

1042-VO

13 juni 1995

Nader bodemonderzoek op het perceel ten HB Milieu westen van het knooppunt Badhoevedorp (afslag A9/A4)

1042-NO

13 december 1995

Verkennend bodemonderzoek voormalige Aveco de Bondt A9 te Badhoevedorp Deellocatie 2

R-AB-289-180397

12 juni 2019

Verkennend bodemonderzoek voormalige Aveco de Bondt A9 te Badhoevedorp Deellocatie 2 - strook zuid (incl. bos)

R-AB-359-18039701

4 juli 2019

Verkennend en aanvullend bodemAveco de Bondt onderzoek voormalige A9 te Badhoevedorp Deellocatie 2 - strook noord en groenstrook

R-AB-366-versie 218039701

10 juli 2019

Knooppunt Badhoevedorp (A9) Verkennend bodemonderzoek op het perceel ten westen van het knooppunt Badhoevedorp (afslag A9/A4)

Conclusie: Uit de meest recente bodemonderzoeken van Aveco de Bondt uit 2019 volgt dat ter hoogte van de voormalige A9 maximaal licht verhoogde waarden voorkomen in de grond en het grondwater. Op basis van de onderzoeken uit 2019 is er geen aanvullend onderzoek noodzakelijk ter hoogte van de open ontgraving en het in-/uittrede ten behoeve van de HTL-leiding. NR. 102 Fietspad knooppunt A4-A9

Verkennend bodemonderzoek fietspad knooppunt A4-A9

Sweco

368068

23 oktober 2019

Conclusie: Ter hoogte van het geplande in- en uittredepunt zijn een viertal boringen verricht (08 t/m 12). Uit de analyseresultaten volgt dat in de grond en het grondwater maximaal licht verhoogde waarden voorkomen. Op basis van het onderzoek van Sweco is er geen aanvullend onderzoek noodzakelijk ter hoogte van de open ontgraving en het in-/uittredepunt ten behoeve van de HTLleiding. NR. 20 Voormalige Oude Haagseweg (Koekoekslaan) te Badhoevedorp

Verkennend onderzoek

Tauw

R3570134.HO2

4 juni 1997

Verkennend onderzoek

Vermeer Milieutechniek B.V.

980269

18 augustus 1998

Vooronderzoek projectlocatie ‘HOV Westtangent’ te Badhoevedorp

Grondslag

32268

14 februari 2020

Conclusie: Langs de voormalige Oude Haagseweg (huidige Koekoekslaan) zijn in de grond tot 1,0 m -mv bijmengingen met puin waargenomen. In de grond tot 1,0 m - mv zijn matig tot sterk verhoogde gehalten aan PAK aangetoond. In het grondwater zijn geen noemenswaardige verontreinigingen aangetoond. Aangezien zich twee in-/uittredepunten van gestuurde boringen zich bevinden langs de voormalige Oude Haagseweg dient voorafgaand aan eventuele graafwerkzaamheden eerst een verkennend asbest- en bodemonderzoek te worden verricht.

Historisch onderzoek nieuwbouw van een HTL-leiding en een RTL-leiding te Amsterdam SOL007980, versie 3.0 N.V. Nederlandse Gasunie

WSP 6 oktober 2021 pagina 15/24

Tabel 2 (vervolg): Uitgevoerde bodemonderzoeken nieuwbouw HTL-leiding (< 30 meter weerzijde leiding) SOORT ONDERZOEK NR. 21

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Indicatief onderzoek milieuhygiënische Omegam kwaliteit aanwezige bodemmaterialen in de berm van de Ringdijk Haarlemmermeer (deellocatie A: Nieuwe Meerdijk - Nieuwe Meer)

X Z 24220859

19 augustus 1999

Indicatief bodemonderzoek herinrichting Akerdijk/Nieuwemeerdijk in de Haarlemmermeer

950061

9 mei 2008

Nieuwe Meerdijk te Badhoevedorp

Van Dijk geo- en milieutechniek

Conclusie: Uit de voorgaande onderzoeken volgt dat in de grond plaatselijk licht tot matig verhoogde gehalten aan metalen voorkomen. Er is geen onderzoek naar asbest verricht in de puinhoudende bodem. Aangezien de HTL-leiding hier middels een gestuurde boring wordt aangelegd, wordt het uitvoeren van aanvullend grondonderzoek naar asbest en metalen niet noodzakelijk geacht. Indien hier toch graafwerkzaamheden zijn voorzien, zal een verkennend bodem- en asbestonderzoek moeten worden verricht. NR. 22

Ringvaartdijk te Amsterdam Verkennend bodemonderzoek, nader Grontmij Nederland B.V. bodemonderzoek en asbestonderzoek in de bodem ter plaatse van de Ringvaartdijk Oost te Osdorp

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14226276/1