Raadsbesluit 2023-147E BP Adelaarsweg-Meeuwenlaan - Bijlagen toelichting

6 7

Vos et al., 2018. Stol 1993, 29; Borger 1987, 16-17.

8

De Bont 2009, 577.

9

Bos 1984, 23-25.

12

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

3.3.2 De Volewijk In de paleogeografische reconstructie van Vos et al. (2018), maakt het gebied ter hoogte van de Volewijk deel uit van de buitendijkse wadden en slikken (afb. 2). Uit historische bronnen is bekend dat in 1399 toestemming werd gegeven voor het aanleggen van een lage dijk (zomerdijk) rond de landtong.10 De kaart van Volewijk door Cornelis Danckertsz. de Rij11 toont de verkaveling rond 1640-1656. Rond die tijd werd duidelijk dat de landtong invloed had op de stromingen in het IJ en zo een belangrijke rol speelde bij het tegengaan van het dichtslibben en bevaarbaar houden van de zeearm. Ook werd dwars door de Volewijk een trekvaart naar Buiksloot gegraven (afb. 3). Tussen 1819 en 1824 werd deze verbreed en verdiept tot het Noord-Hollandsch Kanaal (afb. 4). De ruimtelijke ontwikkeling in en om de Volewijk werd vanaf de 19de eeuw gekenmerkt door inpolderingen aan beide kanten van de landtong en verstedelijking, gepaard met grote infrastructurele ingrepen.

3 De planlocatie (rood omlijnd) op de kaart van Drogenham / Visscher van ca. 1700 met de begrenzing, inrichting en ligging van de Volewijk ten opzichte van Amsterdam, het IJ en de Waterlandse Zeedijk

10 11

De Cock 1975, 340 Stadsarchief Amsterdam, Beeldbank, afbeeldingsbestand MMSAA01_00694000F3

13

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

4 De planlocatie (rood omlijnd) op de kadastrale kaart van 183212

3.3.3 Recente ontwikkelingen De Adelaarsweg vormt ter hoogte van de planlocatie nog een overblijfsel van de 19de-eeuwse oostelijke kanaaldijk van het Noord-Hollandsch Kanaal. De planlocatie lag buiten deze dijk, in de Buitenvogelwijkslanden. Het gebied was zeer drassig. In de aanwijzende tafels (tabellen) bij het kadaster van 1832 worden de percelen in en om het plangebied omschreven als moeras.13 Tot 1918 werd het terrein opgehoogd met baggerspecie. In 1918 werd de baggerbergplaats geëgaliseerd en met de afgegraven grond werd het Vliegenbos opgehoogd.14 Na de annexatie van delen van Waterland in 1921 breidde Amsterdam zich uit aan de noordoevers van het IJ. De kaart van Publieke Werken van 1929 (afb. 5) toont de inmiddels aangelegde woonwijken. Ten tijde van deze kaart maakte het plangebied zelf echter deel uit van een groot sportterrein (het Meeuwenplein) dat onbebouwd was gebleven in afwachting van plannen tot het doortrekken van het Johan van Hasseltkanaal (afb. 5). Pas in de jaren ’60 kwam hierin verandering. Op de planlocatie werd een noodschool gebouwd. Ten noorden van de planlocatie werd de Johan van Hasseltlaan aangelegd als onderdeel van de aansluiting op het IJtunneltraject. De noodschool werd in 1985 gesloopt waarna in 1988 de bouw van het huidige schoolgebouw volgde. 12

Minuutplan 1832 Gemeente Buiksloot, Sectie A, blad 2 (RCE) Aanwijzende tafels (OAT) 1832 Gemeente Buiksloot, Sectie A (geraadpleegd via HisGIS en RCE) 14 Centraal Tekeningen Archief (CTA) van het Stadsarchief Amsterdam (SAA), dossier 23297 13

14

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

5 Het plangebied (rood omlijnd) op de kaart van Publieke Werken, 1929 (SAA); blauw omlijnd is het voormalige baggerspeciedepot (in gebruik tot 1918)

15

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

3.4

Archeologische inventarisatie van het plangebied

3.4.1

Archeologische Monumentenkaart

Binnen het plangebied zijn volgens de Archeologische Monumentenkaart (AMK) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geen archeologische monumenten aangewezen (afb. 6). De Informatiekaart Landschap en Cultuurhistorie van de Provincie Noord-Holland komt overeen met het AMK-kaartbeeld. De verwachtingen op deze kaarten zijn algemeen van aard en dienen in het geval van planvorming nader te worden uitgewerkt. Een inhoudelijke en ruimtelijke specificatie van de archeologische verwachtingen volgt in hoofdstuk 4.

6 Het onderzoeksgebied (rood omlijnd) op de Archeologische Monumenten Kaart (AMK), met in oranje de zones met een hoge archeologische (verwachtings)waarde (RCE)

3.4.2

Vindplaatsen

Binnen het plangebied en in de directe omgeving zijn tot op heden geen archeologische vindplaatsen bekend waar onderzoek heeft plaatsgevonden (afb. 7). Wel is veldonderzoek uitgevoerd in het uiterste zuiden van de landtong Volewijk aan de Grasweg (topocodes GRA en GRA1), en in het kader van de aanleg van de Noord/Zuidlijn op de locatie Nieuwe Leeuwarderweg (topocode NZN1). De vindplaatsen zijn indicatief voor bodemopbouw en mate van recente bodemverstoring binnen het plangebied en worden hieronder kort beschreven.

16

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

7 Het onderzoeksgebied (rood omlijnd) en de vindplaatsen (donkerrood)

Nieuwe Leeuwarderweg (NZN1)15 Bij de aanleg van de Noord/Zuidlijn is een aantal bouwlocaties in de stad geselecteerd voor archeologisch onderzoek. Eén van deze locaties was de Nieuwe Leeuwarderweg. De aanleiding voor het onderzoek was de mogelijke aanwezigheid van resten van een middeleeuwse dijk, die door de aanleg van het metrotracé verstoord zouden kunnen worden. Tijdens het veldonderzoek bleek dat het dijklichaam al bij eerdere bouwwerkzaamheden was vergraven. Shell-terrein Grasweg (GRA, GRA1)16 In 2004 en in de periode 2007-2008 werd in het kader van de sanering van het voormalige Shellterrein een archeologische begeleiding uitgevoerd. Deze had als doel de plaatselijke bodemopbouw te documenteren en eventueel de middeleeuwse zomerdijk van de Volewijk te lokaliseren. Het terrein werd geïnterpreteerd als in het IJ aangeplempte grond.17 In bureauonderzoek BO 15-086 van MenA wordt de volgende interpretatie van de gedocumenteerde bodemopbouw voorgesteld. De natuurlijke ondergrond van de Volewijk op ca. NAP -1 m bestond uit bruin-grijze klei op rietveen, overeenkomstig met de bodem van buitendijkse kleigronden als de polder IJdoorn. De kleilaag bleek op diverse plekken te zijn verstoord door bodemroerende activiteiten in de 20ste eeuw. Boven het kleipakket bestond de bodem uit lagen baggerslib, puin en geel zand met 15

Onderdeel van project “Archeologie van de Noord/Zuidlijn”, Archis 2073327100, 2090994100, 2042222100 Archis 2085818100 17 Gawronski & Veerkamp 2007 16

17

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

voornamelijk laat 19de tot 20ste-eeuws materiaal, die in verband kunnen worden gebracht met de (sub)recente ontwikkeling en gebruik van het terrein als industriegebied. 3.4.3

Bodemopbouw en grondwaterstand

De huidige maaiveldhoogte op de planlocatie is NAP +1,6 m ter hoogte van het schoolgebouw, en NAP +1 m in het zuidoostelijke kwart van het plangebied.18 De grondwaterstand ligt rond de NAP +0,4 m.19 Uit milieukundig booronderzoek op de planlocatie blijkt dat het ophogingspakket ter plaatse ca. 2 meter dik is en rust op een tenminste 4 meter dikke kleilaag.20 Uit geologisch booronderzoek, op verschillende locaties van de voormalige landtong blijkt dat het ophogingspakket op de natuurlijke bodem van klei- op veen ligt.21

3.5

Conclusie: gespecificeerde verwachting

Op basis van de historisch-geografische inventarisatie (hoofdstuk 3) zijn binnen het onderzoeksgebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan materiële overblijfselen te verwachten die samenhangen met de ontginnings- en gebruiksgeschiedenis vanaf de 10de eeuw. Deze betreffen voornamelijk sporen van ontginning en landgebruik. Ook kunnen huisplaatsen uit de ontginningsperiode aanwezig zijn, maar deze kennen een lage trefkans. Binnen het hele plangebied dient rekening te worden gehouden met recente verstoringen door een combinatie van ophogingen, afgravingen en funderingen.

18

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3 en AHN4), 50 cm maaiveld gridproduct https://maps.waternet.nl/kaarten/peilbuizen.html, geraadpleegd 15-10-2021 20 Onderzoek indicatief bodemonderzoek en bijlagen Van Hasseltzone te Amsterdam Noord (opgevraagd via odnzkg.nazca4u.nl), boringen D14, D15, D16, D17 21 DINOloket Geologisch booronderzoek B25E0892, B25E0907, B25E0780 (o.a.) 19

18

Gemeente Amsterdam

4

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Archeologische verwachtingskaart

Op basis van de historisch-geografische inventarisatie (hoofdstuk 3) zijn binnen het onderzoeksgebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan materiële overblijfselen te verwachten die samenhangen met de ontginnings- en gebruiksgeschiedenis vanaf de 10de eeuw. Dit leidt tot een verwachtingskaart voor het plangebied met één zone (afb. 8). Een hoge verwachting duidt op een dichtere verspreiding van archeologische resten met een sterke onderlinge samenhang. In zones met een lage verwachting hebben de sporen een lagere trefkans en/of betreffen deze vooral losse vondsten. Zone A: De Volewijk Archeologische verwachting: laag In de voormalige buitendijkse polder kunnen sporen voorkomen die verband houden met landgebruik vanaf de 10de eeuw tot de verstedelijking in de 19de eeuw. Ook kunnen huisplaatsen uit de ontginningsperiode aanwezig zijn, maar deze kennen een lage trefkans. Grote delen van de Volewijk zijn naar verwachting verstoord door grootschalig grondverzet in de 20ste en 21ste eeuw.

8 Archeologische verwachtingskaart plangebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan

19

Gemeente Amsterdam

5

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Archeologische beleidskaart

De archeologische beleidskaart van het onderzoeksgebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan is bedoeld als een ruimtelijk schema van de maatregelen die nodig zijn voor de zorg voor het archeologisch erfgoed binnen bepaalde zones of locaties in het onderzoeksgebied. De verwachtingen worden gekoppeld aan de huidige toestand van het terrein en mogelijk opgetreden bodemverstoringen. De clustering van de verwachtingszones resulteert in een beleidskaart met daarop één zone met bijbehorende specifieke beleidsmaatregel (afb. 9; Appendix: beleidsvarianten, stroomschema). Beleidsvariant 11: (terreinen met een lage verwachting die zijn opgehoogd) Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij alle bodemingrepen. Voor het gehele onderzoeksgebied geldt conform de Erfgoedwet een meldingsplicht. Indien tijdens de uitvoering van bouwwerkzaamheden vondsten worden gedaan waarvan redelijkerwijs kan worden vermoed dat deze van archeologische waarde zijn, wordt dit aan Monumenten en Archeologie, Gemeente Amsterdam gemeld zodat in overleg met de opdrachtgever maatregelen getroffen worden tot documentatie en berging van de vondsten.

9 Archeologische beleidskaart plangebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan

20

Gemeente Amsterdam

6

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Conclusie

Het voorliggende bureauonderzoek naar archeologische waarden is uitgevoerd voor onderzoeksgebied Adelaarsweg-Meeuwenlaan. Hiervoor geldt één archeologische beleidszone. Voor deze zone geldt een vrijstelling van archeologisch onderzoek bij alle bodemingrepen. Voor het gehele plangebied geldt conform de Erfgoedwet een meldingsplicht. Indien tijdens de uitvoering van bouwwerkzaamheden vondsten worden gedaan waarvan redelijkerwijs kan worden vermoed dat deze van archeologische waarde zijn, wordt dit aan Monumenten en Archeologie, Gemeente Amsterdam gemeld zodat in overleg met de opdrachtgever maatregelen getroffen worden tot documentatie en berging van de vondsten.

21

Gemeente Amsterdam

7

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Bronnen

Motivatie gebruikte bronnen Voor dit bureauonderzoek zijn verschillende cartografische, historische en archeologische bronnen gebruikt. De onderstaande bronnen worden, voor zover deze voor het onderzoeksgebied beschikbaar zijn, standaard geraadpleegd. Waar de gegevens relevant blijken bij het opstellen van de gespecificeerde verwachting worden deze opgenomen en behandeld in de lopende tekst. – – – – – – – – – – – – – – – –

bodemkaart van Nederland, schaal minimaal 1:50.000; zeekaarten (i.v.m. met [voormalige] dieptes van zee- en andere waterbodems); oude (vanaf 1811) en moderne kadasterkaarten; ESRI topografische kaart van Nederland; oude kaarten en bouwtekeningen uit (de beeldbank van) het Stadsarchief Amsterdam (SAA): https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/ gegevens van milieukundig bodemonderzoek; archeologische en overige cultuurhistorische rapporten van onderzoek uitgevoerd binnen het onderzoeksgebied; beschikbare lucht- en satellietfoto’s; huidig gebruik waterbodem: schelpenwingebied, visserijgronden, zandwingebied, natuurgebied, ankergebied, bekende pijpleidingen en kabels, etc. Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN), 50 cm maaiveld gridproduct, shaded relief. Geodan/ Esri Nederland of Actueel Dieptebestand Nederland (ADN); sonarbeelden en/of multibeambeelden (waterbodems); AAGV: Archief Waterschap Amstel Gooi en Vecht ARCHIS: Archeologisch Informatiesysteem: http://www.archis.nl/archisii/html/index.html AMK: Archeologische Monumentenkaart ILC:Informatiekaart Landschap en Cultuurhistorie: https://geoapps.noord-holland.nl/GeoWebP/index.html?viewer=ILC HisGIS: Historisch Geografich Informatiesysteem: http://www.hisgis.nl/

22

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Literatuur Bont, C. de: Vergeten land: ontginning, bewoning en waterbeheer in de westnederlandse veengebieden (800-1350), Wageningen 2009. Borger, G.J.: Ontgonnen, bedijkt, bebouwd. De agrarische voorgeschiedenis van het stedelijk gebied, in: W.F. Heinemeijer, M.F. Wagenaar, Amsterdam in kaarten. Verandering van de stad in vier eeuwen cartografie, Antwerpen 1987. Vos, P., Van der Meulen, M., Weerts, H., Bazelmans, J.: Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam 2018. Gawronski, J. & J. Veerkamp, Het Shell-terrein. Inventariserend veldonderzoek Grasweg (2004), (MenA AAR 19) Amsterdam 2007. Jansen, L., ‘De geschiedenis van Amsterdam Noord’, Ons Amsterdam 14 (1962), 354-359. Monumenten en Archeologie, Erfgoed voor de stad. Agenda voor het erfgoed in een groeiend Amsterdam, Amsterdam 2016. Provincie Noord-Holland, Leidraad Landschap en Cultuurhistorie Noord-Holland. Ontwikkelen met Ruimtelijke Kwaliteit. Haarlem 2010. Stol, T., Wassend water, dalend land. Geschiedenis van Nederland en het water. Utrecht/ Antwerpen 1993. Terhorst, T., Archeologisch bureauonderzoek Bestemmingsplangebied Overhoeks (MenA BO 15-086) Amsterdam 2015.

23

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Appendix I: beleidsvarianten en stroomschema Het archeologisch beleid wordt als maatwerk voor een bepaald plangebied in Amsterdam vastgesteld aan de hand van elf varianten, die een afweging bieden op basis van de aard van de verwachting in combinatie met de specifieke (oppervlakte/diepte) bodemingreep. - 1: Gebieden met bekende archeologische waarden. Aangezien hier met zekerheid archeologische overblijfselen aanwezig zijn, is bij elke ingreep in de (water)bodem, ongeacht het oppervlak of de diepte, archeologisch onderzoek noodzakelijk. - 2: Bebouwde gebieden met een hoge archeologische verwachting binnen het historische centrum van Amsterdam (tot en met de Vierde Uitleg: binnen de Singelgracht). Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 50 m2 of minder dan 0,5 m onder maaiveld. - 3: Gebieden met een hoge archeologische verwachting langs nog aanwezige historisch infrastructurele assen / in een historische woonkern buiten het historische centrum van Amsterdam. Deze gebieden zijn onbebouwd of de bebouwing dateert van vóór de 19de eeuw. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 100 m2 of minder dan 0,5 m onder maaiveld. - 4: Gebieden met een hoge archeologische verwachting buiten het historische centrum van Amsterdam, waarvan de huidige bebouwing dateert uit de late 19de eeuw.

De verwachte resten hebben een dichte spreiding. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 100 m2 of ondieper dan de 19de-eeuwse ophogingen. - 5: Gebieden met een hoge archeologische verwachting buiten het historische centrum van Amsterdam, waarvan de huidige bebouwing dateert uit de late 19de of 20ste eeuw. Indien de bebouwing dateert uit de 19de eeuw hebben de verwachte resten een wijdere spreiding. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 500 m2 of ondieper dan de 19de- en 20ste-eeuwse ophogingen. - 6: Onbebouwde gebieden met een lage archeologische verwachting in de landelijke periferie van Amsterdam. Hier liggen archeologische vondsten dicht aan het oppervlak, zodat relevante archeologische lagen kunnen zijn opgenomen in de bouwvoor. De bouwvoor heeft gemiddeld een diepte van 0,3 – 0,5 m waaronder een eerste sporenvlak zichtbaar wordt. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 10.000 m2 of minder dan 0,5 m onder maaiveld. - 7: Bebouwde gebieden met een lage archeologische verwachting binnen het historische centrum van Amsterdam (tot en met de Vierde Uitleg: binnen de Singelgracht). De bebouwing dateert uit het einde van de 19de en de 20ste eeuw.

Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij bodemingrepen kleiner dan 10.000 m2 of ondieper dan de 19de en 20ste eeuwse ophogingen. - 8: Terreinen met een hoge archeologische verwachting die als vaarweg in gebruik zijn binnen het historische centrum van Amsterdam (tot en met de Vierde Uitleg: binnen de Singelgracht). Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij ingrepen in de waterbodem kleiner dan 500 m2. - 9: Gebieden met een lage archeologische verwachting die als vaarweg in gebruik zijn of waren binnen en buiten het historische centrum van Amsterdam. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij ingrepen in de (voormalige) waterbodem binnen het historisch centrum kleiner dan 2.500 m2 (9a) en buiten het historisch centrum kleiner dan 10.000 m2 (9b).

24

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

- 10: Gebieden met een lage archeologische verwachting die onder water liggen, of die onder water gelegen hebben en ingepolderd zijn of opgespoten zijn. Uitzondering van archeologisch veldonderzoek geldt bij ingrepen kleiner dan 10.000 m2 of in de oorspronkelijke waterbodem of in het oorspronkelijke maaiveld. - 11: Gebieden zonder archeologische overblijfselen omdat hier al archeologisch onderzoek of grootschalig grondverzet heeft plaatsgevonden voor bijv. zware funderingen, kelders, tunnels e.d. en gebieden in de voormalige landelijke periferie van Amsterdam buiten de Singelgracht met een lage archeologische verwachting die bovendien opgehoogd, onderheid en bebouwd zijn aan het einde van de 19de en in de 20ste eeuw. Hier geldt een vrijstelling van archeologisch onderzoek. Gebieden waar al archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden zijn wel indirect van belang voor archeologische planning omdat ze aanwijzingen geven voor de eventuele aanwezigheid van archeologische resten in omliggende gebieden. Voor de beleidsvarianten, 4, 5 en 7 tot en met 10 geldt dat het dieptecriterium op de uiteindelijke beleidskaart nader wordt gespecificeerd.

Stroomschema archeologie MenA

25

Gemeente Amsterdam

BO 21-161 Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Colofon

Archeologisch bureauonderzoek BO 21-161 Amsterdam 2021

Voor akkoord controle proces en waardestelling:

dr. R. Jayasena Senior KNA-archeoloog Ma Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie

Datum:

10-12-2021

Status:

1.2

Tekst:

B. Vissers MA

Redactie:

T. Terhorst MA

Cartografie:

B. Vissers MA

Vormgeving:

Monumenten en Archeologie, gemeente Amsterdam

© Monumenten en Archeologie, Gemeente Amsterdam, 2021 Postbus 10718, 1001 ES Amsterdam, 020-2514900 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op enigerlei andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Monumenten en Archeologie. MenA aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

26

blz. 91

Bijlage 4

Nota van beantwoording vooroverleg

Gemeente Amsterdam

Nota van beantwoording vooroverleg Overlegreacties concept ontwerpbestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan

Gemeente Amsterdam

1 Inleiding

Deze nota van beantwoording vooroverleg behoort bij het bestemmingsplan AdelaarswegMeeuwenlaan. Op 23 december 2021 heeft wethouder Van Doorninck het concept ontwerpbestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan vrijgegeven voor het wettelijk vooroverleg als bedoeld in artikel 3.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening. In voorliggende nota worden de reacties van deze overlegpartners behandeld. De reacties worden samengevat weergegeven, waarna ze van een beantwoording zijn voorzien.

Gemeente Amsterdam

2 Overlegreacties

2.1 Behandeling overlegreacties In overeenstemming met het bepaalde in artikel 3.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening zijn de diensten, bestuursorganen en adviseurs geraadpleegd over het concept ontwerpbestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan. Op de ingekomen reacties wordt hieronder inhoudelijk ingegaan. De reacties zijn in samengevatte vorm weergegeven en voorzien van een gemeentelijke reactie. Het concept ontwerpbestemmingsplan is voorgelegd aan de volgende instanties: • • • • • • •

Provincie Noord-Holland Stadsdeel Noord gemeente Amsterdam Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Waternet Bureau M&A gemeente Amsterdam Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland

Van onderstaande instanties is een reactie ontvangen: • • • • • •

Provincie Noord-Holland Stadsdeel Noord gemeente Amsterdam Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Waternet Bureau M&A gemeente Amsterdam Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland

Gemeente Amsterdam

2.1.1 Provincie Noord-Holland In het kader van artikel 3.1.1 van het BRO diende u op 19 januari 2022 het voorontwerp bestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan in bij de provincie Noord-Holland. Met dit bestemmingsplan wordt een witte vlek in bestemmingsplan Oud Noord opgevuld, zodat de bestaande situatie planologisch wordt geborgd. U geeft in het intakeformulier bij de provincie aan dat ter plaatse van het bestemmingsplan de provinciale werkingsgebieden regionale Waterkeringen (art 6.77) en regionale verdringingsreeks Amstel, Gooi en Vecht (art 6.83) van toepassing zijn. Dat klopt, maar deze zijn in dit specifieke geval niet van toepassing. De betreffende artikelen spelen vooral bij grootschalige uitbreidingslocaties en wanneer sprake is van aanpassingen in het waterpeil. De provincie Noord-Holland heeft geen op- en/of aanmerkingen op dit bestemmingsplan. Beantwoording De reactie is voor kennisgeving aangenomen.

2.1.2 Stadsdeel Noord gemeente Amsterdam Voor het grootste gedeelte van het plangebied geldt geen bestemmingsplan en voor een klein gedeelte een bestemmingsplan dat ouder is dan 10 jaar. Met dit bestemmingsplan wordt de locatie waar geen bestemmingsplan geldt voorzien van een actueel planologisch kader en het andere bestemmingsplan geactualiseerd, alvorens de Omgevingswet in werking treedt. Dit voorontwerpbestemmingsplan maakt geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk en is puur conserverend van aard. Het huidige gebruik wordt volledig vastgelegd in het bestemmingplan. Er verandert niets ten opzichte van de huidige situatie. Aangezien er voor het grootste gedeelte van het plangebied geen bestemmingsplan geldt en daardoor elk planologisch gebruik is toegestaan, adviseert het dagelijks bestuur positief op het voorontwerpbestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan. Daarmee bestemmen we het huidige gebruik en zorgen we er voor dat er geen ander planologisch gebruik is toegestaan. Ongewenste ontwikkelingen worden hierdoor voorkomen. Beantwoording De reactie is voor kennisgeving aangenomen.

2.1.3 Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Toelichting Het plangebied van dit bestemmingsplan ligt net buiten het beheergebied van het hoogheemraadschap. (maar nog wel net binnen de beschermingszone van de afgewaardeerde primaire waterkering).

Gemeente Amsterdam Het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier(HHNK) is de waterkeringbeheerder waardoor dit bestemmingsplan raakt aan de waterkering belangen van het hoogheemraadschap. In de waterparagraaf 5.1.Water staat het beleid van het HHNK opgenomen. Vanuit waterkeringen zouden onderstaande beleidsdocumenten ook nog toegevoegd moeten worden: Visie op waterveiligheid (uit 2019) en de beleidsnota Waterkeringen 2012-2017. Daarnaast ligt het plangebied in het beheergebied van Waternet dus HHNK adviseert om ook het beleidskader van Waternet op te nemen en ook Waternet om advies te vragen bij dit bestemmingsplan. De aspecten met betrekking tot riolering, watersysteem en klimaatadaptieve inrichting zullen voor dit plangebied met name door onze collega's van Waternet worden ingebracht bij eventuele toekomstige ontwikkelingen. Verzoek om in de waterparagraaf de rolverdeling en beheergebiedgrenzen van de beiden waterbeheerders voor de duidelijkheid op te nemen. In paragraaf 5.1.2. wordt nog gesproken over een primaire waterkering. Door de aanpassingen aan de primaire waterkering bij het sluizencomplex van IJmuiden is de waterkering langs het Noordzeekanaal afgewaardeerd naar een regionale waterkering. Verzoek om dit tekstueel aan te passen. Dit heeft ook effect op de tekst in paragraaf 6.2.2.

Verbeelding Op de Verbeelding staat de dubbelbestemming Waterstaat-Waterkering correct aangegeven. Regels Binnen artikel 7 verzoekt het hoogheemraadschap nog op te nemen dat bij ontwikkelingen binnen de dubbelbestemming waterstaat – waterkering schriftelijk advies ingewonnen dient te worden bij de waterkeringbeheerder. Beantwoording Toelichting De beleidsdocumenten Visie op waterveiligheid (uit 2019) en de beleidsnota Waterkeringen 20122017 zijn benoemd in de toelichting. Waternet is in het kader van artikel 3.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening geraadpleegd en de relevante (beleids)documenten van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht zijn opgenomen. De rolverdeling en beheergebiedgrenzen van zowel HHNK en Waternet zijn in de toelichting opgenomen. Ten slotte zijn paragrafen 5.1.2 en 6.2.2 conform de reactie aangepast. Verbeelding De reactie is voor kennisgeving aangenomen. Regels In andere recente bestemmingsplannen in Amsterdam-Noord waarbij volgens de legger van HHNK sprake is van een primaire dan wel regionale waterkering, is geen adviesplicht opgenomen. Derhalve is artikel 7 niet aangepast.

Gemeente Amsterdam

2.1.4 Waternet Er zijn in deze fase geen verdere opmerkingen t.o.v. dit VO gezien het geen directe bouwontwikkelingen betreft. De Keur van HHNK is opgenomen, enkel de Keur van Waternet/AVG ontbreekt nog in de bijlagen. Daarnaast is het positief dat de regeling m.b.t. de “Grondwaterneutrale kelders”(vastgesteld op 7 oktober 2021) is opgenomen in dit bestemmingsplan. Beantwoording De Keur en het Waterbeheerplan van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht zijn in de toelichting opgenomen.

2.1.5 Bureau M&A gemeente Amsterdam Ten aanzien van bovengrondse cultuurhistorische waarden Toelichting • Paragraaf over cultuurhistorie We raden aan om de tekst over cultuurhistorie wat gerichter en beknopter te maken. (Zie bijgevoegd tekstvoorstel.) 5.2.2 Cultuurhistorie 5.2.2.1 Kader: Rijksbeschermd stadsgezicht Het bestemmingsplangebied ligt geheel in de Vogelbuurt, die onderdeel is van het Rijksbeschermde stadsgezicht Amsterdam-Noord. Het stadsgezicht is op 3 maart 2014 aangewezen, in het kader van de Monumentenwet 1988. In het aanwijzingsbesluit staat dat het gebied Amsterdam-Noord van algemeen belang is vanwege zijn historisch-ruimtelijk karakter en dat dit nog voldoende gaaf en herkenbaar is. Het beschermd stadsgezicht richt zich niet op de bescherming van afzonderlijke gebouwen maar op de instandhouding van het geheel van stedenbouwkundige structuur, bebouwing en openbare ruimte. Het beschermd stadsgezicht Amsterdam-Noord omvat de belangrijkste dragers van de historische ontwikkeling die dit gebied in de periode 1850-1940 doormaakte: ten eerste de Waterlandse Zeedijk met de dijkdorpen Schellingwoude, Nieuwendam, Buiksloot en de lintbebouwing Oostzanerdijk; daarnaast het 19e-eeuwse ontwikkelingsgebied, met name de Volewijk en delen van de Nieuwendammer- en Buiksloterhampolder, met het Noordhollands Kanaal als belangrijkste as.

Ten slotte de reeks tuindorpen die in de eerste helft van de 20e eeuw binnen deze structuur tot stand kwam, ook wel de ‘20-40 gordel’ van Noord genoemd. De Vogelbuurt valt in deze gordel. De Vogelbuurt is in 1920-1930 ontstaan in drie fasen met elk een eigen stedenbouwkundige structuur: Spreeuwenpark, Vogelbuurt-Midden en Vogelbuurt-Noord. De Adelaarsweg is van oorsprong de oostelijke zeedijk langs het Noord-hollands Kanaal. De Meeuwenlaan is een van de oude wegen in de Volewijk en de Nieuwendammerham. Over de Adelaarsweg reed tussen 1886 en 1923 een stoomtram en ook de Meeuwenlaan heeft tot 1956 een trambaan gekend. 5.2.2.2 Plangebied Het bestemmingsplangebied bevindt zich tussen Vogelbuurt-Midden en Vogelbuurt-Noord. In het gebied werd eerste, in de jaren ’60, een tijdelijk schoolgebouw gebouwd. Dit tijdelijke gebouw werd in 1985

Gemeente Amsterdam gesloopt en door nieuwbouw vervangen. Het bestaande schoolgebouw heeft geen ordewaardering gekregen op de Waarderingskaart van Amsterdam omdat het pas later is gebouwd. De cultuurhistorische waarde daarvan is daarom nog niet bekend. Conclusie Aangezien er sprake is van een conserverend bestemmingsplan, zijn er vanuit cultuurhistorisch oogpunt geen belemmeringen geconstateerd voor dit bestemmingsplan.

Regels • Dubbelbestemming Waarde - Cultuurhistorie De bouwregels in artikel 6.6 zijn niet gericht op de bescherming van dit gebied maar op de bescherming van de historische linten elders in het stadsdeel. We adviseren om deze regels aan te passen zodat de waarden van de Vogelbuurt - zoals beschreven in de Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermd stadsgezicht Amsterdam-Noord gemeente Amsterdam (NoordHolland) ex artikel 35 Monumentenwet 1988 - beschermd kunnen worden. Beantwoording Ten aanzien van bovengrondse cultuurhistorische waarden Toelichting De tekst is aangepast conform het aangeleverde tekstvoorstel, met enkele redactionele aanpassingen. De artikelsgewijze toelichting is ook minimaal aangepast. Regels De bouwregels van de bestemming Waarde – Cultuurhistorie zijn conform de toelichting bij het aanwijzingsbesluit van het beschermd stadsgezicht Amsterdam-Noord voor wat betreft de Vogelbuurt aangepast.

2.1.6 Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland Naar aanleiding van uw verzoek hebben wij naar het voorontwerp bestemmingsplan ‘Adelaarsweg-Meeuwenlaan’ gekeken en zijn tot de conclusie gekomen dat er geen relevantie is met Externe Veiligheid. Derhalve hebben wij geen opmerkingen. Wel vragen wij u aandacht te hebben voor een goede bereikbaarheid en adequate waterwinning ten behoeve van de brandweer. Voor informatie over een toereikende bereikbaarheid en voldoende bluswatervoorziening verwijzen wij naar de Handreiking Bluswatervoorziening en bereikbaarheid van Brandweer Nederland 2019 en het Bouwbesluit 2012. Wij verzoeken de gemeente Amsterdam om bij de nadere uitwerking van het plan de bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen met de brandweer af te (laten) stemmen, al dan niet via advisering op de WABO activiteit bouwen. Beantwoording De reactie is voor kennisgeving aangenomen.

blz. 99

Bijlage 5

Nota van wijzigingen

Gemeente Amsterdam

Nota van wijzigingen Bestemmingsplan Adelaarsweg-Meeuwenlaan