Raadsbesluit 2022-182A Onderzoek terugverdientijd rondvaartboten Amsterdam - sept 2019

Project Canal Onderzoek terugverdientijd rondvaartboten Amsterdam September 2019 Definitieve versie

Pagina 2

STRIKT VERTROUWELIJK De Gemeente Amsterdam College van Bestuur – Programma Varen Korte Ouderkerkerdijk 7 1096 AC Amsterdam

Terugverdientijd rondvaartboten Amsterdam

Geacht College, Ingevolge uw opdracht hebben wij de werkzaamheden uitgevoerd als vermeld in onze opdrachtbevestiging van 23 juli 2019 (hierna: de opdrachtbevestiging), naar aanleiding van de onderzoeken voor het bepalen van de terugverdientijd met betrekking tot de rondvaartboten van alle rederijen in Amsterdam (hierna: terugverdientijd). Geheimhouding bedrijfsgevoelige informatie Bij de start van dit onderzoek zijn met de gemeente en de betrokken deelnemers afspraken gemaakt om geheimhouding van bedrijfsgevoelige informatie te garanderen. De detaillering van informatie zoals opgenomen in dit verslag houdt rekening met deze geheimhouding. Iedere deelnemer aan het onderzoek heeft de eigen feitensheets kunnen controleren en van opmerkingen kunnen voorzien. Nadere details over hoe de berekening van de terugverdientijd zicht verhoudt tot hun eigen cijfers/feitensheet kunnen we niet verstrekken, zonder daarbij gegevens van andere rederijen/deelnemers te gebruiken en/of herleidbaar te maken. Om de geheimhouding te garanderen worden deze details daarom niet verstrekt. Reikwijdte en aard van de werkzaamheden De reikwijdte en aard van de werkzaamheden, waaronder de voorwaarden en beperkingen, zijn vermeld in onze opdrachtbevestiging.

Beperking reikwijdte Behalve voor zover door u verzocht en door ons schriftelijk overeengekomen, zullen wij niet nagaan of de door u of derden verstrekte gegevens, informatie en toelichtingen juist zijn, en bent u alleen verantwoordelijk voor dergelijke gegevens, informatie en toelichtingen. De in het kader van de Diensten verkregen informatie en de in de door ons op te leveren stukken opgenomen informatie wordt niet aan een accountantscontrole en/of beoordeling onderworpen in overeenstemming met ‘Stramien voor assurance-opdrachten’. Onze dienstverlening is niet aan te merken als een assurance of een aan assurance gerelateerde opdracht. De Diensten zullen uitsluitend ten behoeve van het voorgenoemde doel (zoals vermeld op pagina 4 van dit rapport) aan u worden verstrekt. Er mag niet voor enig ander doel gebruik van worden gemaakt en/of op worden gesteund. Evenmin dient de rapportage zonder onze voorafgaande schriftelijke instemming aan een derde openbaar te worden gemaakt of daarmee te worden besproken, behoudens zoals in de bijgesloten Algemene Voorwaarden is bepaald. EY accepteert geen aansprakelijkheid of verantwoordelijk voor haar bevindingen, anders dan aan Gemeente Amsterdam en in dat geval rekening houdend met de bepalingen in de algemene

Pagina 3

voorwaarden. Wij verwijzen naar bijlage A voor een overzicht van de informatie die wij hebben opgevraagd. Wij hebben na overleg met u geen nader onderzoek uitgevoerd naar de investeringsbedragen van de rondvaartboten en hebben ons rapport afgerond op basis van de (beperkte) informatie die beschikbaar is gesteld. Tevens hebben wij onvoldoende gegevens ontvangen om tot een nadere analyse van boottype 6 te komen voor de door u gestelde vraagstelling. Tot slot is er beperkte informatie verstrekt met betrekking tot de vaaruren en/of aantal passagiers per boot per jaar, dit heeft geleid tot een minder nauwkeurige verdeling van de omzet en kosten per boot. Ons rapport Ons rapport met betrekking tot de zaken die onder de overeengekomen reikwijdte vallen, bestaat uit de volgende drie onderdelen: · · ·

Methodologie aangaande de terugverdientijd van de rondvaartboten: een samenvatting van de uitgangspunten en grondslag van het model. Conclusie naar boottype: een toelichting per boottype. Gevoeligheidsanalyse: Een analyse met betrekking tot de gevoeligheden van diverse factoren welke de terugverdientijd beïnvloeden.

Deze onderdelen belichten verschillende aspecten van de overeengekomen werkzaamheden, maar voor een goed begrip van onze bevindingen en aanbevelingen dient het gehele rapport te worden gelezen. Onze aanbevelingen zijn geformuleerd in het kader van uw indeling van de vergunningstype, op basis van onze feitelijke conclusies zoals deze voortkomen uit onze analyse van de ontvangen informatie. Wij hebben onze werkzaamheden op 26 juli 2019 aangevangen en op 12 september 2019 afgerond. Met gebeurtenissen, omstandigheden die zich na die datum hebben voorgedaan of informatie die na die datum is verstrekt, wordt in dit rapport dan ook geen rekening gehouden.

Pagina 7

3

Methodologie terugverdientijd

3.1 Model De grondslag van het model gebruikt voor het EY onderzoek naar de terugverdientijd van de boottypes is gebaseerd op een historische en feitelijke benadering van de cash flow die een boottype gemiddeld heeft gegenereerd. Het model rekent met een inflatie van 2% en – in tegenstelling tot het EMC model – een voorgestelde disconteringsvoet (i.e. Weighted Average Cost of Capital (WACC)) van 10.5%.

3.1.1 Input van het Model 3.1.1.1 Initiële investering In het EY onderzoek wordt de initiële investering (“Capex”) gedefinieerd als een eenmalige investering in de betreffende boot en is evenredig verdeeld over de aanlooptijd (in halve jaren). Naast dat de aangenomen Capex verschilt op basis van de opgeleverde historische informatie, zie sectie 3.2.2, is er ook een andere operationele periode aangenomen. Het EMC model gaat uit van een operationele periode van 10 jaar. Het EY model maakt ook gebruik van de aanname dat een boot in 10 jaar tijd boekhoudkundig wordt afgeschreven tot de restwaarde.

3.1.1.2 Omzet en kosten (EBITDA) In het EMC onderzoek zijn inkomsten en kosten van de boottypen gesplitst naar aantal passagiers, reguliere verkoop, groepen en derden verkoop, horeca omzet naar dranken, lunch en diner. Gedurende het EMC onderzoek is er geen informatie aangeleverd door rederijen, maar is de data gebaseerd op openbare informatie. In het EY onderzoek wordt gerekend met de gerapporteerde EBITDA verdeeld naar boten en per boottype, omdat de ontvangen informatie van de rederijen zich niet leent voor een uitgebreide uitsplitsing. In het model van EY is de gemiddelde EBITDA per boottype gebruikt als input. In andere woorden, waar het EMC model EBITDA opbouwt vanaf ticketprijzen, is het EY onderzoek gebaseerd op gerapporteerde EBITDA (omzet en kosten) verdeeld naar boottype.

3.1.2 Terugverdientijd De terugverdientijd is berekend op basis van de verdisconteerde netto cashflow (Capex / investeringen, EBITDA en vennootschapsbelasting) rekening houdend met een verdisconteerde restwaarde per boottype (~10% van de investeringswaarde na 10 operationele jaren). De terugverdientijd is het moment wanneer de boot de (verdisconteerde) investering heeft terugverdiend door middel van haar verdiensten. Bij deze exercitie wordt gebruik gemaakt van een WACC (10.5%) als verdisconteringsvoet (daar boten met behulp van eigen en vreemd vermogen gefinancierd kunnen worden). Bij het berekenen van de terugverdientijd wordt rekening gehouden met (een) eventuele aanlooptijd/aanloopverliezen. Hierbij is dezelfde bandbreedte aangehouden als in het EMC onderzoek.

3.2 Onderliggende assumpties aangaande de input De EBITDA, aanschafwaarden en Capex zijn de belangrijkste input variabelen voor het bepalen van de terugverdientijd. Het EY onderzoek heeft zich daarom voornamelijk gericht op het bepalen van een herleidbare EBITDA en Capex per boot, die aansluiten op de financiële administratie van de desbetreffende rederij. In deze sectie worden de diverse veronderstellingen, die ten grondslag liggen aan de verdeling van EBITDA en Capex naar boot, beschreven. Belangrijk is hierbij op te merken dat de

Pagina 8

volledige EBITDA is verdeeld over de boten, behalve wanneer expliciet is vermeld dat bepaalde kosten/omzet geen betrekking hebben op de vaartochten.

3.2.1 Opbouw van EBITDA Om tot een robuuste en volledige EBITDA te komen voor de diverse boten en boottypen is een aantal aannames gedaan met betrekking tot de omzet, kosten en verdeelsleutels per boot. De omzet per boot wordt niet gerapporteerd door de rederijen. Slechts een enkele rederij beschikt over het totaal aantal passagiers of vaaruren per boot per jaar. Als de informatie beschikbaar was, is de totale omzet verdeeld op basis van het aantal passagiers of vaaruren. Voor de overige rederijen is de verdeling gebaseerd op het maximum aantal passagiers (“de capaciteit”) per boot. Daarnaast is omzet (en de daarbij horende kosten) welke niet (direct) relateert aan vaartochten, niet meegenomen in de verdeling van omzet. Een aantal rederijen rapporteert de directe bootkosten naar boot. Wanneer beschikbaar zijn de kosten verdeeld op basis van de gerapporteerde cijfers uit de kolommenbalans. Bij de overige rederijen is de verdeling van de directe kosten (onderhoudskosten, brandstof en vermakelijkheidsretributie) verdeeld in lijn met de verdeelsleutel van de omzet. Voor alle directe kosten die niet gerelateerd zijn aan vaarbewegingen (liggelden en verzekeringen) is aangenomen dat deze gelijk zijn voor iedere boot en evenredig verdeeld. De overhead kosten zijn voor iedere rederij verdeeld per boot op basis van een percentage van de omzet.

De totale EBITDA sluit aan met de kolommenbalans.

3.2.2 Veronderstellingen rederijen – Investeringen Wij constateren dat rederijen niet beschikken over een feitelijke onderbouwing van toekomstige investeringsplannen, daarom heeft dit onderzoek de historische investeringen geanalyseerd. Voor dit onderzoek zijn daarom de investeringswaarde zoals gebruikt in het EMC rapport als basis gebruikt. Deze zijn geverifieerd aan de hand van historische aanschafwaardes en investeringen op basis van verscheidene door ons geïndexeerde activastaten. Op basis van deze analyse hebben wij een aantal aanpassingen toegepast. De investeringen zijn geïndexeerd met 2% inflatie per jaar. Naar aanleiding van de analyse zijn de investeringen voor boottype 1, 3 en 4 aangepast in vergelijk met het EMC model. Voor de mate van gevoeligheid van de Capex op de terugverdientijd verwijzen wij naar sectie 4.1.1. Om de restwaarde van de boten te bepalen zijn er gesprekken gevoerd met de rederijen. Hieruit kwam naar voren dat het bepalen van de restwaarde heel erg afhankelijk is van verschillende factoren, zoals bijvoorbeeld de markt en het toekomstige vergunningsstelsel. Voor het EY onderzoek is een restwaarde gehanteerd van 10% van de aanschafwaarde.

Pagina 10

Dit onderzoek toont aan dat de terugverdientijd voor boottype 3 gelijk is aan ~9.5 jaar (exclusief aanlooptijd). De inputvariabelen tussen dit onderzoek en het EMC onderzoek verschillen op omzet, (overhead)kosten en Capex.

3.3.4 Boottype 4 Boottype 4 betreft een selectie van 1 tot 10 boten. Dit onderzoek concludeert dat de winstgevendheid van boottype 4 lager ligt dan eerder aangenomen. De EBITDA ligt voor alle rederijen in dezelfde bandbreedte. De winstgevendheid is te laag om een conclusie te kunnen formuleren met betrekking tot de terugverdientijd van boottype 4.

3.3.5 Boottype 5 Boottype 5 heeft betrekking op grote en bemande sloepen. De selectie omvat 10 tot 20 boten. De hoogte van de EBITDA verschilt tussen de rederijen maar ligt tussen een acceptabele brandbreedte. Een aantal boten uit de selectie zijn verlieslatend. De terugverdientijd voor boottype 5 is gelijk aan 4 jaar (exclusief terugverdientijd).

3.3.6 Boottype 6 Gedurende dit onderzoek is geen informatie aangeleverd met betrekking tot boottype 6.

Pagina 14

Bijlage A: Informatie verzoeklijst Bijlage B: Voorbeeld feitensheet

Bijlage A: Informatie verzoeklijst

#

Informatie verzoek A. Algemene informatie

Datum

1

Maandelijkse management cijfers (bijv. Winst en verliesrekening, balans en kasstroomoverzicht) in excel voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019)

26-7-2019

2

Kolommenbalans (bijv. Winst en verliesrekening, balans en kasstroomoverzicht) in excel voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019)

26-7-2019

4

Maandelijkse management rapportages met commentaar van management op de financiële cijfers van het bedrijf voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019) De gecontroleerde jaarrekeningen, indien aanwezig, voor de jaren 2017 en 2018 inclusief de aansluiting naar de management cijfers en kolommenbalansen

5

Het accountantsverslag, samenstelverklaring en management letters van de accountant gerelateerd aan de jaarrekeningen van 2017 en 2018

26-7-2019

6

Overzicht van de bedrijfsstructuur inclusief de gerelateerde / gelieerde partijen en entiteiten, inclusief gerelateerde transacties met deze partijen en entiteiten

26-7-2019

7

Overzicht van de geschiedenis van het bedrijf en belangrijke ontwikkelingen in de bedrijfsvoering (bijv. nieuwe services, acquisities, entiteiten etc.)

26-7-2019

3

8 9

Overzicht van de huidige vloot, inclusief afmetingen, capaciteit, vaargebeid, aandrijving (soort brandstof, elektrisch etc.), aanschafdatum, onderhoudsschema en afschrijvingsschema per boot Meest recente organisatiestructuur (management structuur)

26-7-2019 26-7-2019

26-7-2019 26-7-2019

B. Winst en verliesrekening (Voornamelijk voor de periode 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019) 10

Splitsing van de omzet (totale sales database) naar Verkoopsoort (Via derden, Groepen, Regulier, inclusief prijs per ticket), Omzettype (Single ticket / groepsvehuur etc.), Boottype (salonboot, rondvaartboot, sloep, inclusief bijbehorende capaciteit per type), Rondvaartduur (in minuten), horecaverkopen, verhuur aan derden (bemand/onbemand, boottype, duur, prijs per uur), rondvaarttype (inclusief lunch/diner), voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019)

26-7-2019

11

Specificatie van de diverse verdienmodellen binnen de rederij, inclusief het aandeel van de omzet, kosten, brutomarge en EBITDA-marge per verdienmodel aan het totaal binnen de rederij en het gerelateerde onderdeel van de vloot per verdienmodel voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019)

26-7-2019

13

Overzicht van de belangrijkste leveranciers (bemanning, catering-services), inclusief (historische) looptijd van de relatie/overeenkomst, belangrijkste contractvoorwaarden (bijv. volume en prijs afspraken), betaaltermijnen en andere materiële veranderingen over tijd Overzicht van de afgedragen commissies per kaartverkoop derden, boottype, rondvaartduur, en verhuur

14

Overzicht van de ontvangen commissie derden (b.v. verkoop combi tickets met Rijksmuseum etc.)

12

17

Gedetailleerd overzicht van de operationele kosten (bijv. personeelskosten, verzekering en onderhoud, ligkosten en overige kosten) voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019), waar mogelijk gesplitst naar boottype Uitsplitsing van personeelskosten per soort (bijv. salaris, sociale lasten, pensioenkosten en overige kosten (incl Management fee) voor 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019 op maandelijkse basis Overzicht van het huidige personeelsbestand inclusief functie, FTE basis, type arbeidsovereenkomst en belangrijkste onderliggende arbeidsvoorwaarden

18

Specificatie van de onderhoudskosten naar actief voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019), waar mogelijk gesplitst naar boottype

15 16

26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019

Bijlage A: Informatie verzoeklijst

#

Informatie verzoek B. Winst en verliesrekening (Voornamelijk voor de periode 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019)

Datum

19

Specificatie van de afschrijvingskosten naar actief voor de periode januari 2017 tot de meest recent beschikbare periode (juni 2019), waar mogelijk gesplitst naar boottype

26-7-2019

20

Overzicht van de lease overeenkomsten en hun onderliggende contractuele voorwaarden per geleased voorwerp

26-7-2019

21

Overzicht van de contracten met derde partijen aangaande de kaartverkoop, inclusief de belangrijkste voorwaarden per verkoper

26-7-2019

C. Balans (Voornamelijk voor de periode 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019)

24

Verloopschema van de vaste activa inclusief aanschafwaarde, afschrijving en boekwaarde per actief op jaarlijkse basis Dec17, Dec18 en meest recente balansdatum beschikbaar Inkoopfacturen onderliggend aan de aanschafwaarde van het vast actief gepresenteerd in het verloopschema (van de gehele vloot aanwezig per balansdatum Dec17 en Dec18) Overzicht van de belangrijkste voorwaarden met leveranciers en procedures (creditering, facturatie, inkoop beleid etc.)

25

Overzicht van de boten die zijn verkocht in de afgelopen 5 jaar inclusief verkoopfactuur

26-7-2019

26

Overzicht van potentiële ontwikkeling van nieuwe boottypes (waterstof/volledig elektrisch etc.) en daaraan gekoppelde investeringen en onderhoudskosten

26-7-2019

27

Gedetailleerd overzicht van de voorzieningen (inclusief verloopschemas) voor 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019 op maandelijkse basis

26-7-2019

28

Gedetailleerd overzicht van investeringen gecategoriseerd in onderhouds-, reparaties, en uitbreidingsinvesteringen voor 2017, 2018 en de meest recente periode van 2019

26-7-2019

29

Overzicht van alle buiten de balans opgenomen verplichtingen, inclusief bijbehorende contracten en voorwaarden

26-7-2019

22 23

26-7-2019 26-7-2019 26-7-2019

D. Additionele informatie 30 31

Een uitsplitsing van de betaalde maandelijkse Vermakelijkhedenretributie (per maand, kwartaal, jaar) met wanneer beschikbaar de link naar het aantal passagiers voor 2017 en 2018. De onderliggende contracten aangaande de af te dragen commissie met betrekking tot de verkoop van tickets via derden. Inclusief een splitsing in het op te leveren salesbestand naar sales inclusief af te dragen commissie en exclusief af te dragen commissie.

12-8-2019 12-8-2019

Appendix B: Voorbeeld Feitensheet

Specificat es Scheepsnaam Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Totaal

Eigenaar

Direct winstgevendheid per schip (€000; 2017) Scheepsnaam Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Totaal

Vaaruren

Direct winstgevendheid per schip (€000; 2018) Scheepsnaam Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Totaal

Vaaruren

Capaciteit

Breedte

Gemiddeld uurtarief

Vaartochten omzet

Overige omzet

Netto omzet

Ops Kosten A

Ops Kosten B

Ops Kosten C

Ops Kosten D

Directe ops kosten

Directe Personeel

Operationele marge

Gemiddeld uurtarief

Vaartochten omzet

Overige omzet

Netto omzet

Ops Kosten A

Ops Kosten B

Ops Kosten C

Ops Kosten D

Directe ops kosten

Directe Personeel

Operationele marge

Vaartochten omzet

Overige omzet

Netto omzet

Ops Kosten A

Ops Kosten B

Ops Kosten C

Ops Kosten D

Directe ops kosten

Directe Personeel

Operationele marge

Direct winstgevendheid per schip (€ 000; gemiddeld 2017/2018) Gemiddeld Scheepsnaam Vaaruren uurtarief Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Totaal

Lengte Afmetingen (lxb)

Boottype Aanschafdatum

Appendix B: Voorbeeld Feitensheet

Overhead op basis van kolommen balans Valuta (€000) Indirecte Personeelskosten Overige bedrijfskosten Overhead kosten Overhead als % van de omzet EBITDA per schip Valuta € 000 Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Boot X Totaal

2017

2018

Gemiddeld

Operationele marge

Overhead

EBITDA

EBITDA %

1970

1971

1973

Investeringschema per boot over tijd (€ 000) - t/m Dec2018 Scheepsnaam Aanschafjaar Aanschafwaarde Investeringen Boot X Aanschafwaarde Investeringen Boot X Aanschafwaarde Investeringen Boot X Aanschafwaarde Investeringen Boot X Aanschafwaarde Investeringen Boot X Aanschafwaarde Investeringen Boot X Totaal Aanschafwaarde Investeringen

……

2015

2016

2017

2018