Raadsbesluit 2022-103A Investeringsnota Mercatorpark

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

1

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Inhoud 1 Inleiding ................................................................................................................. 5 1.1 Aanleiding................................................................................................................................. 5 1.2 Ambitie ..................................................................................................................................... 5 1.3 Leeswijzer ................................................................................................................................. 6 1.4 Samenvatting ............................................................................................................................7 2 Context ................................................................................................................ 10 2.1 Ruimtelijke context ..................................................................................................................10 2.1.1 Historische ontwikkeling .......................................................................................................10 2.1.2 Huidige situatie .....................................................................................................................

11 2.1.3 Stand van zaken overige deelgebieden Jan Evertsenstraat – West ........................................12 2.2 Beleidskaders ..........................................................................................................................12 2.2.1 Omgevingsvisie Amsterdam 2050 ........................................................................................12 2.2.2 Projectnota Jan Evertsenstraat-West (2018) ......................................................................... 13 2.2.3 Koers 2025 - Ruimte voor de stad (2015) ............................................................................... 13 2.2.4 Ruimte voor de Economie van Morgen (2017) .......................................................................14 2.2.5 Agenda Stadsstraten (2017) ..................................................................................................14 2.2.6 Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2020) ...........................................................14 2.2.7 Hoogbouwvisie (2011) ...........................................................................................................14 2.2.8 Woonagenda 2025................................................................................................................

15 2.2.9 Nota Parkeernormen Auto (2017) ......................................................................................... 15 2.2.10 Planologisch-juridisch kader ............................................................................................... 15 3 Stedenbouwkundig Plan ........................................................................................ 16 3.1 Programma Mercatorpark .......................................................................................................16 3.1.1 Woningen..............................................................................................................................16 3.1.2 Creatieve bedrijvigheid ......................................................................................................... 17 3.1.3 Maatschappelijke voorzieningen ...........................................................................................

17 3.1.4 Commerciële voorzieningen .................................................................................................18 3.2 Openbare ruimte .....................................................................................................................18 3.2.1 Aanpak..................................................................................................................................19 3.2.2 Ruimte voor ontmoeting.......................................................................................................19 3.2.3 Plekken aan de stadsstraten................................................................................................. 20 3.2.4 Ruimte voor sport en spel .....................................................................................................21 3.3 Mobiliteit en parkeren ............................................................................................................. 22 3.3.1 Mobiliteit.............................................................................................................................. 22 3.3.2 Parkeren .............................................................................................................................. 22 3.4 Bebouwing .............................................................................................................................

22 3.4.1 Bouwvelden ......................................................................................................................... 22 3.4.2 Bouwhoogte ........................................................................................................................ 24 3.4.3 Bouwenvelop ....................................................................................................................... 24 3.4.4 Architectuur & beeldkwaliteit .............................................................................................. 24 4 Ontwikkelstrategie................................................................................................ 25 4.1 Pijlers ontwikkelstrategie ....................................................................................................... 25 4.2 Grondbeleid............................................................................................................................ 26 4.3 Ontwikkeling in fasen .............................................................................................................. 27

2

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

4.3.1 Ontwikkeling West (Bouwvelden MW1 en MW3)................................................................... 27 4.3.2 Ontwikkeling Midden (Bouwveld MW2) ............................................................................... 28 4.3.3 Ontwikkeling Oost (Bouwvelden MO1,MO2, MO3.2) en MO4)............................................. 28 4.4 Inkoopstrategie en warmte- koude voorziening ..................................................................... 29 4.5 Participatie Mercatorpark ....................................................................................................... 29

5 Uitvoeringsaspecten .............................................................................................. 31 5.1 M.e.r.-beoordeling ................................................................................................................... 31 5.2 Geluidhinder ............................................................................................................................ 31 5.3 Externe veiligheid .................................................................................................................... 31 5.4 Luchtkwaliteit..........................................................................................................................

31 5.5 Duurzaamheid .........................................................................................................................32 5.5.1 Duurzame energie en aardgasvrij ..........................................................................................32 5.5.2 Duurzame mobiliteit .............................................................................................................32 5.5.3 Klimaatadaptatie ..................................................................................................................32 5.5.4 Natuurinclusief bouwen ........................................................................................................32 5.5.5 Circulair bouwen en materialen............................................................................................. 33 5.5.6 Afval en grondstoffen ........................................................................................................... 33 5.6 Bouwhoogten ..........................................................................................................................

33 5.7 Luchthaven Schiphol................................................................................................................34 5.8 Bodem en explosieven .............................................................................................................34 5.9 Cultuurhistorie en archeologie .................................................................................................34 5.10 Watercompensatie ................................................................................................................ 35 5.11 Flora en fauna ........................................................................................................................ 35 5.12 Afval en grondstoffen ............................................................................................................ 35 5.13 Kabels en Leidingen ............................................................................................................... 35 5.13.1 Bestaande situatie kabels en leidingen ............................................................................... 36 5.13.2 Nieuwe situatie kabels en leidingen.................................................................................... 36 6 Planning en proces ................................................................................................

38 6.1 Uitvoeringsfasering .................................................................................................................38 6.2 Juridisch-planologisch kader .................................................................................................. 39 6.3 Mijlpalenplanning ................................................................................................................... 39 6.4 Wenstracéprocedure en BLVC-plan ........................................................................................ 39 6.4.1 Wenstracéprocedure ........................................................................................................... 39 6.4.2 BLVC-Plan ........................................................................................................................... 39 7 Financiën .............................................................................................................. 40 7.1 Plangebied en programma ......................................................................................................

40 7.2 Grondkosten en -opbrengsten .................................................................................................41 7.3 Dekking en economische uitvoerbaarheid................................................................................41 8 Bijlagen ................................................................................................................ 42

3

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

COLOFON opdrachtgever projectmanager assistent projectmanager stedenbouwkundigen projectleiders grondzaken projectleider Ingenieursbureau projectleider OJZ

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Marice de Lange Michel Tureay en Anky Groot Lars de Vries Dick Bruijne, Veronika Meijer, Soran Park en Douwe van Schaik Ralph van Erp, Ed Koele en Aldo Helder Eric Pinas Carli Hartgerink, Rhoda Bruinsel, Robin Zijlmans en Marloes van Swaluw planeconomen Henk Figge, Mimoun Maâtallah controller Esther IJland ontwerper openbare ruimte Lobke Alkemade bestemmingsplanjurist Mariette van Baaren verkeerskundige Mouhamed Moaddine adviseur planning Wanda van der Zijl adviseur duurzaamheid Mark Koelman adviseur Ingenieursbureau Lieke Doodeman adviseur communicatie Danielle van Gerven, Inge Luigjes, Vincent Westzaan, Bureau + anderen, Frank Ratelband en Sara Cools adviseur gemeentelijk vastgoed Perry Salim adviseur maatsch.voorz. Frank Rouers

4

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

1 Inleiding

1.1 Aanleiding Amsterdam staat voor een grote opgave. Het gemeentebestuur wil tot 2025 in totaal 50.000 woningen laten bouwen om de groei van de stad te accommoderen en de druk op de woningmarkt te verlichten. Een groot aantal van die woningen kan een plek vinden in de naoorlogse uitbreidingswijken of de monofunctionele werkgebieden in de ringzone. Daarmee breidt het ‘hoogstedelijke centrumgebied’ zich steeds verder uit, zelfs tot over de ringweg A10, die vaak als een belangrijke grens van de stad wordt gezien. De stedelijke ruimte gaat intensiever worden gebruikt. Wonen, werken en recreëren mengen zich steeds meer met elkaar. De bebouwing verdicht en de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert. De Ringzone West is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en de woningen te bouwen die Amsterdam zo hard nodig heeft. Daarbinnen ligt Mercatorpark, als het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West. Dat projectgebied is ongeveer 1,4 kilometer lang. De overige deelgebieden van de Jan Evertsenstraat-West zijn Tennispark Sloterplas, de Busgarage van het GVB, het OLVG-West en (de herprofilering van) de Jan Evertsenstraat tussen Mercatorplein en Sloterplas.

1.2 Ambitie Mercatorpark heeft binnen het projectgebied Jan Evertsenstraat-West een belangrijke rol als eerste deelgebied buiten de vooroorlogse stadsuitbreiding Gordel 20-40. In Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar de ligging is gunstig, nog binnen de ring A10 en vlakbij de oude stad. De A10 en de stadsstraten Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat begrenzen Mercatorpark. Op loopafstand bevinden zich tram- en bushaltes, het metrostation Jan van Galenstraat, het Rembrandtpark, ziekenhuizen (OLVG-west en Reade) en het Mercatorplein. In het gebied zijn tal van voorzieningen die belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. Er zijn werkplaatsen en ateliers en er is horeca. De ingrediënten voor een aantrekkelijke woonomgeving zijn aanwezig, alleen de woningen en de structuur ontbreken nog. De opgave in Mercatorpark is circa 1.000 nieuwe woningen te bouwen in diverse soorten en maten. De variatie loopt uiteen van grondgebonden (woon/werk) woningen tot appartementen in hoogbouw met als verdeling 40% sociale woningen, 40% middeldure woningen (huur) en 20 % in het dure segment. Mercatorpark is geschikt voor verschillende doelgroepen en soorten huishoudens. Naast woningen voor gezinnen en ouderen wordt er ook rekening gehouden met starters en kleine huishoudens.

Het oostelijk gelegen deel van Mercatorpark kenmerkt zich bijvoorbeeld voor het wonen in het groen, waar het westelijk deel van Mercatorpark juist dichter wordt bebouwd. Daar wordt een campusachtige structuur gecreëerd die o.a. ruimte biedt aan werken aan huis en ook hogere bebouwing wordt gerealiseerd.

5

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Maar woningen alleen zijn niet genoeg: de kwaliteit van de openbare ruimte, het voorzieningenniveau en de stedenbouwkundige samenhang moeten verbeteren om de aantrekkelijke leefomgeving te creëren waar woningzoekenden behoefte aan hebben. Mercatorpark moet transformeren naar een gemengd stedelijk gebied, dat een logisch verlengde gaat worden van de vooroorlogse stad door het uitrollen van het centrummilieu via de stadsstraten Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat. Nieuwe voorzieningen worden toegevoegd, zoals een ‘alles in één school’, een supermarkt, horeca en een buurtkamer. De stadsstraten worden ‘verstedelijkt’ door middel van plekken áán de straat met bestaande en nieuwe voorzieningen door bebouwing toe te voegen. De openbare ruimte krijgt meer samenhang en ondergaat een kwaliteitsslag. Ondanks de bouw van nieuwe woningen blijven het vele groen en de sport- en spelgelegenheden behouden, onder meer door een slimme herinrichting en dubbelgebruik van de openbare ruimte. Ook bijzondere gebouwen zoals het zwembad SportPlaza Mercator en de voormalige LTS blijven beschikbaar voor de buurt. Stedenbouwkundig is de ambitie om Mercatorpark meer tot een zelfstandige gemengde stedelijke buurt te maken, goed verbonden met de omgeving.

De openbare ruimte moet meer continuïteit krijgen en toegankelijker worden, door obstakels als de gemeentewerf en het hekwerk van het zwembad een andere plek te geven dan wel te verwijderen. In deze ambitie wordt het Mercatorpark een overgangsgebied tussen de vooroorlogse stad van gesloten bouwblokken met straten en de naoorlogse stad van licht, lucht en ruimte, met een verkaveling van gebouwen in het groen. De uitdaging is om de bestaande kwaliteit als kop van het Rembrandtpark te behouden en de gebruikswaarde te verbeteren, voor de huidige en toekomstige bewoners en gebruikers van de voorzieningen. De transformatie is niet alleen gericht op het plangebied en de buurt, maar draagt ook bij aan een beter verbonden stad door de twee potentiële stadsstraten - Jan EvertsenstraatWest en Jan van Galenstraat - levendig en aantrekkelijk te maken. Mercatorpark wordt een aantrekkelijk groen woon-, werk- en verblijfsgebied. Zowel voor de nieuwe bewoners als voor de bewoners van de omliggende buurten. In het coalitieakkoord Een nieuwe lente en een nieuw geluid (gemeenteraad, mei 2018) staat een stevige ambitie voor een duurzaam Amsterdam. Met de nieuw opgestelde beleidskaders, o.a. Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2019), Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025, Actieplan Schone Lucht (2019) en Strategie Klimaatadaptatie (2020), wordt er richting gegeven aan de ambitie.

Het Mercatorpark is als gebied bij uitstek geschikt om een bijdrage te leveren aan deze ambitie, waarop een integraal ontwerp voorop staat.

1.3 Leeswijzer Deze Investeringsnota Mercatorpark begint in hoofdstuk 1 met het beschrijven van de opgave van de ambities: voor welke woningbouwopgave staat de gemeente Amsterdam en in welke mate kan die opgave landen in Mercatorpark. In hoofdstuk 2 staat de context beschreven waarbinnen de opgave gerealiseerd moet worden: de ruimtelijke contexten de beleidsmatige kaders waarbinnen de ontwikkeling Mercatorpark zich moet bewegen. Hoofdstuk 3 bevat het stedenbouwkundig plan: hoe worden de ambities vertaald naar programma, openbare ruimte, verkeer en parkeren en bouwopgave.

6

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Hoofdstuk 4 omschrijft de pijlers van de ontwikkelstrategie, het grondbeleid en de gefaseerde ontwikkeling van de zes bouwvelden. In dit hoofdstuk staat ook de aanpak van communicatie en participatie beschreven. Hoofdstuk 5 somt de uitvoeringsaspecten op waarmee rekening moet worden gehouden, zoals M.e.r.-beoordeling, duurzaamheid en externe veiligheid. Hoofdstuk 6 gaat over planning en proces: de uitvoeringsfasering, het juridisch-planologisch kader, de mijlpalenplanning, de wenstracéprocedure en het BLVC-plan. Het afsluitende hoofdstuk 7 gaat over de financiën: de dekking en de economische uitvoerbaarheid van de plannen.

1.4 Samenvatting Kenmerken gebied Amsterdam wil tot 2025 in totaal 50.000 woningen laten bouwen om de groei van de stad te accommoderen en de druk op de woningmarkt te verlichten. Mercatorpark, het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West, is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en de woningen te bouwen die Amsterdam zo hard nodig heeft. Mercatorpark is gunstig gelegen: nog binnen de ring A10, vlakbij de oude stad en goed ontsloten door het OV. Er wordt nog niet gewoond, maar er zijn relatief veel voorzieningen met een bovenwijkse functie. Kenmerkend is verder het vele, deels verborgen en nog onbenutte groen. Plangebied Mercatorpark wordt begrensd door de Orteliuskade, de Ring A10, de Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat. Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (Algemeen Uitbreidingsplan AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast het openluchtzwembad ook enkele scholen gebouwd, waarvan alleen het voormalige LTS-schoolgebouw is overgebleven. Het concept ‘Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in Mercatorpark-Oost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, op de plek van het oude openluchtzwembad van voor de oorlog, versterkte dat.

Stedenbouwkundig plan De opgave in Mercatorpark is circa 1.000 nieuwe woningen te bouwen in diverse soorten en maten. De variatie loopt uiteen van grondgebonden (woon/werk) woningen tot appartementen in hoogbouw met als verdeling 40% sociale, 40% middeldure huur en 20 % in het dure segment. Mercatorpark is geschikt voor verschillende doelgroepen en soorten huishoudens. Naast woningen voor gezinnen en ouderen wordt er ook rekening gehouden met starters en kleine huishoudens. Het oostelijk gelegen deel van Mercatorpark kenmerkt zich bijvoorbeeld door het wonen in het groen, waar het westelijk deel van Mercatorpark juist dichter wordt bebouwd. Daar wordt een campusachtige structuur gecreëerd die o.a. ruimte biedt aan werken aan huis en ook hogere bebouwing wordt gerealiseerd. Voor de woningen zijn zeven bouwvelden aangewezen, die zo zijn gedefinieerd dat de huidige waardevolle bomen en groene structuur zoveel mogelijk behouden blijven.

7

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Aan de oostkant van het plangebied, tegen de vooroorlogse stad aan, is voorzien in de ontwikkeling van bouwblokken die een overgang vormen tussen de gordel 20-40 en het AUP. In de parkachtige omgeving is ruimte voor vier blokken. Richting de Ring A10 lopen de bouwhoogtes op, om uit te monden in een serie iconisch woontorens aan de A10. Een derde type woonomgeving is de woon-werkcampus met o.a. grondgebonden woon-werkwoningen met een flexibele indeling, tegenover de voormalige LTS, een van de iconische gebouwen in Mercatorpark met de bedoeling om dit gebouw te behouden voor het gebied. Om een aantrekkelijke woonomgeving te creëren, worden voorzieningen toegevoegd: een supermarkt, een buurtkamer, horeca en een alles-in-één school. Werken vindt al plaats in het voormalige LTS-gebouw en krijgt ook ruimte in de nieuwe woon-werkwoningen. De openbare ruimte ondergaat een kwaliteitsslag. Er worden plekken voor ontmoeting gecreëerd. Om de levendigheid aan en rondom de Jan Evertsentraat-West te vergroten, zijn op drie plekken ‘intermediairs, ofwel verbindingsplekken’ bedacht in combinatie met toegangen vanaf de Jan Evertsenstraat tot het plangebied. Hier worden nieuwe kleinschalige voorzieningen toegevoegd aan de bestaande stedelijke voorzieningen. In de openbare ruimte komt meer eenheid door de gemeentewerf (nu nog een obstakel) te verplaatsen.

De oude bomenrij op de werf wordt onderdeel van de openbare ruimte. De ligweide van het zwembad SportPlaza Mercator wordt kleiner en zal deels buiten het seizoen voor breder gebruik worden opengesteld met behulp van een verplaatsbaar hekwerk. Door deze en andere maatregelen wordt het publiek beschikbare groen vergroot. Er ontstaat ruimte om woningen te bouwen, terwijl tegelijkertijd de huidige sporten spelmogelijkheden in omvang minstens gelijk blijven. Mercatorpark is door de ligging, de omvang en de goede ontsluiting met het OV bij uitstek geschikt als autoluw gebied. Het autoverkeer dat het plangebied inrijdt, wordt direct ondergebracht in parkeergarages. Aan de nieuwe bewoners worden, behoudens uitzonderingen, geen parkeervergunningen verstrekt. Voor bezoekersparkeren is op maaiveld een beperkt aantal plaatsen gereserveerd. In het gebied is de auto te gast bij voetganger en fietser. Ontwikkelstrategie Mercatorpark wordt ontwikkeld in 10 jaar. Na oplevering van het (eventueel verworven) terrein wordt gestart met slopen, saneren en bouwrijp maken. Afhankelijk van de oplevering gebeurt dit gefaseerd. Wanneer er mogelijkheden zijn voor tijdelijke initiatieven uit de buurt voorafgaand aan de geplande sloop, dan wordt daar rekening mee gehouden. De ontwikkelstrategie voor het Mercatorpark kent drie pijlers: 1. Woningbouwproductie op gang houden 2.

Kwaliteit in openbare ruimte en de woonkwaliteit waarborgen 3. Kwaliteit blijven eisen van onszelf en anderen en de aanwezige kwaliteit in het gebied benutten De gemeente voert actief grondbeleid. Een groot deel van de grond is al in eigendom van de gemeente of in erfpacht uitgegeven, of het betreft openbaar gebied. Ook het vastgoed is deels eigendom van de gemeente. Gefaseerde ontwikkeling is noodzakelijk omdat de bouwkavels naar verwachting niet gelijktijdig beschikbaar zullen komen. Hiervoor is ook gekozen omdat dan snel kan worden gereageerd op de actualiteit. Ook kan zo laat mogelijk worden geïnvesteerd, zo dicht mogelijk op het moment van het genereren van opbrengsten. Op deze manier wordt de cashflow geoptimaliseerd.

8

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Planning en Financiën De ontwikkeling van de nieuwbouw zal in drie fasen worden uitgevoerd. Te weten:  Fase 1a Oost;  Fase 1b West- Torens;  Fase 2 West-READE. De beoogde start bouw van fase 1a en fase 1b is gepland medio 2025. Deze fasen zullen gelijktijdig worden uitgevoerd. De beoogde start bouw van de 2e fase is vanaf medio 2028 en is afhankelijk van de uithuizing van READE. De bebouwing van de voormalige LTS blijft behouden. In 2022 zal naar verwachting de ontwikkelstrategie voor de voormalige LTS worden gestart. Het positieve resultaat van de GREX Mercatorpark gaat naar het Vereveningsfonds. De herprofilering van de Jan Evertsenstraat-West zal later plaatsvinden. Met het oog op de kosten van de herprofilering van de Jan Evertsenstraat zal te zijner tijd een beroep worden gedaan op het Vereveningsfonds en andere fondsen binnen de gemeente. Het stedenbouwkundig plan Mercatorpark is financieel doorgerekend. De grondexploitatieberekeningen gaan uit van een realisatieperiode binnen 10 jaar. De opgestelde grondexploitatie Mercatorpark (plannummer 265.12) heeft een verwacht positief resultaat van € 14,5 miljoen (netto contante waarde, prijspeil 1 januari 2021). De gebiedsontwikkeling Mercatorpark is financieel haalbaar.

Communicatie en participatie In het traject voorafgaand aan de investeringsnota en het daarbij behorende SP is in februari 2020 een aanpak opgesteld voor een participatietraject ten behoeve van het investeringsbesluit en stedenbouwkundig plan. Gedurende de periode maart-oktober 2020 is een scala aan communicatiemiddelen ingezet. Doel hierbij was om op een transparante manier het gesprek aan te kunnen gaan met omwonenden en ondernemers in het gebied, waarbij alle informatie gelijktijdig voor iedereen beschikbaar was. Een belangrijke rol hiervoor was weggelegd voor een viertal online bijeenkomsten in juni en juli 2020. Als afsluiting van dit proces is op 14 en 15 september 2020 in vier fysieke bijeenkomsten het concept stedenbouwkundig plan aan de omwonenden en belanghebbenden gepresenteerd. Het Concept Investeringsbesluit Mercatorpark met bijlage Concept Stedenbouwkundig Plan Mercatorpark hebben van 11 maart tot en met 21 april 2021 ter inzage gelegen. Daarnaast is er op 12 april 2021 een online informatiebijeenkomst georganiseerd. Tijdens deze onlinebijeenkomst was er ruimte voor bewoners, ondernemers en andere betrokkenen om vragen te stellen. In totaal hebben veertien personen een officiële zienswijze ingediend.

Op dinsdag 25 januari 2022 zijn de wijzigingen aan het concept Stedenbouwkundig Plan Mercatorpark tijdens een online informatiebijeenkomst toegelicht aan omwonenden en geïnteresseerden.

9

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

2 Context

2.1 Ruimtelijke context 2.1.1 Historische ontwikkeling Het plangebied Mercatorpark ligt in de voormalige Sloter Binnenpolder. Het was oorspronkelijk een veengebied waarvan de ontginning startte in de 11de of 12de eeuw. Haaks op de bestaande waterlopen werden percelen uitgezet, van elkaar gescheiden door sloten die het natte veengebied moesten ontwateren. Als gevolg van de ontwatering daalde het maaiveld en werd de grond weer natter. Om het waterniveau binnen het ontgonnen land op peil te houden, werden in de 15de en 16de eeuw kades en dijken aangelegd. Hierlangs werden molens gebouwd, die het overtollige water op weteringen loosden. Door dit systeem van afwatering ontstonden de polders waarin het waterpeil werd beheerst. In 1921 annexeerde Amsterdam Mercatorpark, dat toen onderdeel was van een veel groter gebied, behorend tot de gemeente Sloten. Mercatorpark werd in het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) uit 1935 bestemd als een gedeelte van het Rembrandtpark. Het AUP was van de hand van architect en stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren. Kenmerkend is onder meer de open structuur (de strokenbouw) en het vele groen tussen de bebouwing. Van Eesteren wilde met het ‘nieuwe bouwen’ wijken creëren met veel licht, lucht en ruimte voor de bewoners. Een groot deel van Amsterdam West en Nieuw-West werd in de jaren vijftig en zestig gebouwd op basis van deze principes.

Het Rembrandtpark en de Sloterplas zijn onderdeel van het AUP en ontworpen als recreatiegebieden. Het Rembrandpark bovendien als groen intermediair tussen de Gordel 20-40 en de Westelijke Tuinsteden. Het Mercatorpark is zowel onderdeel van het Rembrandtpark als van het projectgebied tussen de twee stadstraten. Parken en veel water moesten de woonkwaliteit in de stedelijke woonwijk vergroten. Deze grote groene en blauwe elementen vormen uitzonderingen in vorm en maat in het stedelijk weefsel. Daarnaast werd in het AUP veel openbaar groen structureel opgenomen in de bouwvelden en gekoppeld aan de lange lijnen van de infrastructuur, zoals het spoor en de autosnelweg A10 en de straten, zoals de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat. Taluds langs het spoor en de A10 zijn vervolgens belangrijke ecologische passages voor stedelijke flora en fauna geworden. Ze staan vol met bomen en struiken die een habitat creëren voor planten en dieren. De lange straten met ruim profiel zijn met bomen van laanbeplanting voorzien. In West en Nieuw-West is de bebouwing de afgelopen periode gemêleerder geworden: dus niet alleen meer de typerende strokenbouw in een openverkaveling. De lange lijnen die een raamwerk vormen van wegen, groen- en waterstructuur vormen nog steeds de samenhang in de wijk en leveren de kwaliteit van ‘licht, lucht en ruimte’.

10

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

2.1.2 Huidige situatie Het plangebied Mercatorpark ligt binnen de Ring A10 en wordt begrensd door (stad)straten Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat, de A10 en de Orteliuskade. Hierdoor heeft het plangebied een belangrijke positie in het stedelijk netwerk, met alle voorzieningen binnen en buiten het plangebied op beloopbare afstand: tram- en bushalten, metrostation Jan van Galenstraat, Rembrandpark, ziekenhuizen, Mercatorplein. Dit maakt het aantrekkelijk om hier te wonen. Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast het openluchtzwembad ook enkele scholen gebouwd, die niet alleen de buurt maar ook de rest van de stad bedienen. Van de scholen is alleen het LTS-schoolgebouw overgebleven. Het concept ’Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in MercatorparkOost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, op de plek van het oude openluchtzwembad van voor de oorlog, versterkt dat nog extra. In het Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar er zijn wel tal van voorzieningen voor de stad en de buurt, zoals werkplaatsen, ateliers, horeca en sport.

Er zijn voorzieningen die erg belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. De stadswerf met hekken rondom staat een intensiever gebruik van de openbare ruimte in de weg. De ingrediënten voor een aantrekkelijk woonomgeving zijn aanwezig, alleen de structuur en de woningen ontbreken nog. In Mercatorpark zijn de volgende beeld- en ruimtebepalende elementen te onderscheiden:  Speeltuin Mercator: De speeltuin in Mercatorpark beslaat 4.500 m2 aan sport- en spelvoorzieningen. Er bevindt zich een tennisveld, een voetbalveld, een basketbalplek, een skatebaan en verschillende spelvoorzieningen voor kinderen tot 12 jaar. Vervangen dan wel verplaatsen is voor de herontwikkeling noodzakelijk.  Jan Evertsenstraat: De Jan Evertsenstraat-West, die Mercatorpark begrenst, verschilt sterk van karakter van de stadsstraat Jan Evertsenstraat-Oost. Het westelijk deel mist de stedelijke uitstraling en de levendigheid, maar ademt meer de sfeer van het AUP uit. De straat wordt begrensd door een water, wat de afstand tot het toekomstige woongebied nog groter maakt.  Orteliuskade: De Orteliuskade vormt de grens tussen de voor- en naoorlogse stad. De bouwblokken zijn lang en ondiep en hebben woningen over vijf bouwlagen en een verhoogde plint op de hoeken van de stadstraten.

Over de kade is veel sluip(auto)verkeer. De verkeerskruising Orteliuskade-Jan van Galenstraat geldt als gevaarlijk.  Jan van Galenstraat: Een stadstraat, uitdagend vanwege het hoogteverschil tussen de straat en het plangebied. De entree van SportPlaza Mercator ligt prominent aan de straat(ventweg). Het Triade-kantoor ligt met de entree naar de straat (ventweg). Er is behoefte om dit punt voor langzaam verkeer beter te verbinden naar Rembrandtpark.  SportPlaza Mercator: Nieuwbouw uit 2006 op de plek van het oude openluchtzwembad uit 1938. Het is een van de eerste groene gebouwen van Amsterdam met buitenzwembad en ligweide. Rondom is een groene zone.  Gemeentewerf: Een met hekken omheind terrein en opslag met een kantoorgebouw, dat nu een barrière vormt in de openbare ruimte.  Voormalige LTS Schoolgebouw: Het voormalige LTS-schoolgebouw, met gymzaal en directeurswoning is in 1955 ontworpen door architect Ben Ingwersen. Het gebouw, in 2015 overgenomen door de gemeente Amsterdam, heeft een tijdelijk gebruik als broedplaats, third place (plek waar je elkaar ontmoet, naar een café gaat en werkt), café-restaurant, club,

11

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling





Definitief Versiedatum 1 februari 2022

muziekschool en sportschool. Architectonische waarde is orde 1 door compositie (schijflaagbouw) materiaalgebruik (beton) en sheddaken. Cascorenovatie is minimaal noodzakelijk. Plan is de gymzalen te overbouwen met een toren van circa 70 meter hoog. READE: Centrum voor revalidatiegeneeskunde en reumatologie met architectonische waarde orde 2. Het plan is om te verhuizen en de verschillende vestigingen in Amsterdam te concentreren op een nieuwe locatie buiten het plangebied. Triade: Kantoorgebouw van de gemeente Amsterdam. Dit is een bestaand pand met een torenen een laagbouwdeel en een ondergrondse parkeergarage met circa 100 parkeerplaatsen die beperkt benut wordt.

2.1.3 Stand van zaken overige deelgebieden Jan Evertsenstraat – West Binnen het projectgebied Jan Evertsenstraat-west zijn 4 deelgebieden en de herprofilering van de Jan Evertsenstraat-West. Deelgebied Tennispark betreft zelfrealisatie van erfpachters. Hier zullen circa 550 woningen met commerciële voorzieningen, een tenniscomplex en een alles in 1 school worden gerealiseerd. De busgarage betreft een ontwikkeling van wonen en diverse voorzieningen. Na onderzoek is inmiddels duidelijk geworden dat de busgarage de komende 15 jaar niet verhuist waarmee de ontwikkeling met woningen in ieder geval voor die periode stil is komen te staan. OLVG-West betreft een uitbreiding van het ziekenhuis. Het plan is dat READE vanuit Mercatorpark naar een nieuwe locatie buiten het plangebied te verhuizen. Ook zullen er waarschijnlijk op termijn woningen worden toegevoegd. De deelgebieden hebben een verschillend tempo van ontwikkeling. De rol van de gemeente verschilt bovendien per deelgebied, van actief ontwikkelen tot faciliteren bij de ontwikkeling door derden. De deelgebieden Mercatorpark en het Tennispark zijn op dit moment de meest concreet uit te werken plangebieden. De herprofilering van de Jan Evertsenstraat-West zal later uitgevoerd worden.

2.2 Beleidskaders In deze paragraaf worden de relevante beleidsnota’s genoemd die de kaders vormen voor de ontwikkeling van Mercatorpark.

2.2.1 Omgevingsvisie Amsterdam 2050 De ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050’ vormt voor het grondgebied van de Gemeente Amsterdam tot 2050 de leidraad voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en vervangt hiermee de ‘Structuurvisie Amsterdam 2040’. De stad die Amsterdam in 2050 wil zijn, is in de visie benoemd in vijf kernopgaven: klimaatbestendig en klimaatneutraal; inclusief en betaalbaar; leefbaar en bereikbaar; economisch vitaal en circulair; gezond en veilig. De transformatie van Mercatorpark naar een gemengd stedelijk gebied is het gevolg van het uitrollen van het centrummilieu via de, in de voorgaande structuurvisie aangegeven potentiële stadstraten, Jan Evertsenstraat-West en de Jan van Galenstraat. In de ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050’, die op 8 juli 2021 is vastgesteld, wordt onderscheid gemaakt tussen stadstraten en stadslanen. De stadslanen hebben een overwegend groene inrichting met een sterke bomenstructuur. Ze vormen aantrekkelijke woonplekken en ruimte voor voorzieningen is er vooral rondom de kruispunten. In stadsstraten concentreren zich publieksvoorzieningen zoals winkels,

12

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

horeca en maatschappelijke functies. Naast een belangrijke verkeersfuncties is er ook ruimte voor ontmoeting. De Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat hebben een erkende verbindingsfunctie, maar zijn nog onvoldoende ontwikkeld als respectievelijk stadslaan en -straat. Een ruimtelijke ingreep is nodig om de verblijfsfunctie te verbeteren en de verkeersfunctie te optimaliseren. De kwaliteitsimpuls uit zich in het realiseren van woningen en het mogelijk maken van plintfuncties, zodat een fijnmazige functiemix ontstaat in het overgangsgebied tussen de vooroorlogse en naoorlogse stad.

2.2.2 Projectnota Jan Evertsenstraat-West (2018) De Jan Evertsenstraat-West is uitermate geschikt om de stedelijke ambitie (verdichten en transformeren binnen de stadsgrenzen van Amsterdam) mogelijk te maken. Het projectgebied kent vier deelgebieden: Mercatorpark, OLVG-West, Busgarage en Tennispark. Hier staat de woningbouwopgave centraal. Het vijfde deelproject is de herprofilering van de Jan Evertsenstraat tussen het Mercatorplein en de Sloterplas. De Jan Evertsenstraat-West moet een levendig, stedelijk woon- en werkgebied worden door: 1 Het toevoegen van circa 3.200 woningen (290.000 m²) en bijbehorende voorzieningen (73.000 m²). In de programmering is een verdeling opgenomen van 40% sociale huur, 30% middeldure huur, 10% middeldure koop en 20% dure huur en koop. De woningen zijn bestemd voor verschillende doelgroepen; 2 Het creëren van levendige werk-ontmoetingsplekken, zowel in de openbare ruimte als inpandig. Een belangrijke rol is weggelegd voor de creatieve economie.

Op strategische locaties in het projectgebied komen kleinschalige, vernieuwende bedrijven met veel aandacht voor plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar gewerkt kan worden, gemengd met horeca, ook wel third places genoemd; 3 Het behouden van twee architectonisch waardevolle gebouwen: de voormalige LTS en het busgaragegebouw; 4 Het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte; 5 Het doorzetten van het straatprofiel van het oostelijk deel van de Jan Evertsenstraat. Hierdoor ontstaat continuïteit. Dit impliceert ook de verplaatsing van de trambaan naar het midden van de straat. Dit maakt de verkeersroute logischer en daardoor veiliger; 6 Het reserveren van ruimte voor het eventueel realiseren van een zuidelijke entree voor het metrostation Jan van Galenstraat en/of een nieuw treinstation aan de Jan Evertsenstraat. In de toekomst neemt de drukte in het gebied toe. De extra ingang van het metrostation en een extra treinstation dragen bij aan de bereikbaarheid ervan. 7 Het reserveren van ruimte voor maatschappelijke voorzieningen conform de referentienorm en het voorzieningenmodel. De afgewogen ruimteclaim is daarbij circa 12.500 m2 BVO voor het hele ontwikkelgebied Jan Evertsenstraat West. De themagroep voorzieningen heeft in 2019 dit volume verder geconcretiseerd naar specifiek maatschappelijk programma en afgewogen locaties per deelgebied.

Dit is gebeurt in samenhang met de groei van de stad, de bestaande voorzieningen in de omgeving en het overige programma.

2.2.3 Koers 2025 - Ruimte voor de stad (2015) In Koers 2025 - Ruimte voor de Stad is de gemeentelijke ambitie voor de bouw van 50.000 woningen tot 2025 opgenomen. Onderdeel van Koers 2025 is om naast woningen ook

13

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen te realiseren. In Koers 2025 zijn versnellingslocaties opgenomen. Dit zijn locaties waar op korte termijn woningbouwplannen gerealiseerd kunnen worden. De Jan Evertsenstraat-West is een van die versnellingslocaties. Gezien de relatieve leegte aan de noordzijde van de straat kan daar een substantieel aantal woningen worden gebouwd.

2.2.4 Ruimte voor de Economie van Morgen (2017) Ruimte voor de Economie van Morgen is de economische uitwerking van de stedelijke groeistrategie Koers 2025. In de nota wordt de Jan Evertsenstraat-West, mede door zijn gunstige ligging net buiten de vooroorlogse stad, getypeerd als kansrijk gebied voor creatieve bedrijvigheid, één van de motoren van de Amsterdamse economie. De opgave is om dit deel van de Jan Evertsenstraat om te vormen tot een levendig, stedelijk woon- en werkgebied. Hierdoor ontstaat tevens een goede verbinding tussen Nieuw-West en de binnenstad. In Mercatorpark wordt gewerkt zowel in een traditioneel gemeentelijk kantoor Triade, als in de meer creatieve ateliers en werkruimten in het voormalige schoolgebouw de LTS.

2.2.5 Agenda Stadsstraten (2017) Bij de vaststelling op 30 november 2015 van de Uitvoeringsagenda Mobiliteit door de gemeenteraad is een amendement aangenomen over de opstelling van een ‘Agenda Stadsstraten’. In de prioriteringsagenda is een verkeersinvesteringsopgave voor de Jan Evertsenstraat (oost) en een verblijfsinvesteringsopgave voor de Jan van Galenstraat benoemd. In de agenda worden ook aanbevelingen voor programmering gedaan. Voor de Jan Evertsenstraat is dat een afwaardering van een 50km weg naar een 30 km weg.

2.2.6 Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2020) Amsterdam wil een duurzame stad zijn, voor nu én voor de generaties na ons. Een groene, gezonde, en welvarende stad voor iedereen die hier woont, werkt of op bezoek komt. Om de gemiddelde temperatuurstijging op aarde beperkt te houden, moeten we met z’n allen de CO2uitstoot verminderen. Daarom vermindert Amsterdam in 2030 haar CO2-uitstoot met 55% en in 2050 met 95% in vergelijking met de uitstoot in 1990. Hoe Amsterdam dat wil gaan doen staat beschreven in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal. Deze routekaart is een ambitiedocument met een langetermijnvisie op de Amsterdamse energietransitie. Daarnaast staan er voor de korte termijn maatregelen in, met daarin de belangrijkste ingrediënten van de Amsterdamse strategie om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten en te houden.

2.2.7 Hoogbouwvisie (2011) Amsterdam streeft naar een economisch sterke en duurzaam ingerichte stad. Daarbij past intensiever gebruik van de stad en tegelijk het open houden van het landschap. Met hoogbouw kan aan deze beide eisen tegemoet worden gekomen. In de Hoogbouwvisie worden gebieden aangegeven waar hoogbouw gewenst is maar ook waar restricties zijn. De versnelling in de

14

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

ontwikkeling van hoogbouw is aanleiding voor een actualisatie van het hoogbouwbeleid. Totdat het vernieuwde beleid is vastgesteld, geldt de visie uit 2011.

2.2.8 Woonagenda 2025 De Woonagenda 2025 is in 2017 vastgesteld door de gemeenteraad en bevat maatregelen die moeten zorgen voor voldoende, betaalbare en goede woningen voor de langere termijn. Het stedelijke uitgangspunt voor de woningbouwprogrammering is 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop. Doelen voor de nieuwbouw zijn, onder andere, jaarlijks minimaal 1.500 middeldure huurwoningen laten bouwen; streven naar een significant deel van het middensegment groter dan 70 m²; en met de corporaties en de huurders aanvullende duurzaamheidseisen afspreken.

2.2.9 Nota Parkeernormen Auto (2017) De Nota parkeernormen heeft een groot effect op het parkeren in nieuw te ontwikkelen gebieden. Parkeervergunningen voor de nieuwbouw worden niet meer verleend en het beleid is gericht op het sterk beperken van het autogebruik ten gunste van de fiets en voetganger. Het minimaal aantal autoparkeerplaatsen op de uit te geven kavels is lager, het aantal fietsparkeerplaatsen is echter sterk verhoogd.

2.2.10 Planologisch-juridisch kader Binnen het projectgebied Mercatorpark vigeren drie bestemmingsplannen. Op 25 juni 2013 is het bestemmingsplan Mercatorpark 2013 door de stadsdeelraad van stadsdeel West vastgesteld. Dit plan beslaat het overgrote deel van het projectgebied. Voor het zuidelijke deel van Mercatorpark geldt het bestemmingsplan Rembrandtpark, dat op 19 december 2012 is vastgesteld door de stadsdeelraad van stadsdeel Nieuw West. Het gedeelte dat de Jan Evertsenstraat in westelijke richting beslaat, is gelegen in het bestemmingsplan Lucas Andreas e.o. dat is vastgesteld op 29 mei 2013, eveneens door de stadsdeelraad van Nieuw West. Aan de oostzijde grenst Mercatorpark aan de Orteliuskade. De Orteliuskade is gelegen binnen het bestemmingsplangebied ‘De Baarsjes’ dat op 16 mei 2018 is vastgesteld door stadsdeel West.

15

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

3 Stedenbouwkundig Plan

Bij de Orteliuskade eindigt de Gordel 20-40. Het typisch stedelijk weefsel van het vooroorlogse Amsterdam binnen de Ring A10, met zijn grote dichtheden, vele voorzieningen en hoge functiemenging, verandert in het ruimtelijke, weids opgezette Amsterdam van het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP). Mercatorpark is het eerste deelgebied van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West na de Gordel 20-40. Er wordt nog niet gewoond. Desalniettemin zijn in Mercatorpark relatief veel voorzieningen die een stedelijke aantrekkingskracht hebben. Kenmerkend is verder het vele, deels verborgen en nog onbenutte groen. Om een aantrekkelijk woongebied te worden, zal het Mercatorpark moeten transformeren in een wijk met een grotere functiemenging. De openbare ruimte moet een hogere kwaliteit en gebruikswaarde krijgen. Het gebied gaat intensiever worden gebruikt, maar de bestaande kwaliteiten moeten behouden blijven. Nu gebruiken bewoners van de omliggende wijken het groen intensief voor sport en spel. Ondanks het toevoegen van programma zal dat groen minstens in de huidige omvang terugkeren.

3.1 Programma Mercatorpark De opgave voor dit plangebied is de bouw van circa 1.000 nieuwe woningen met behoud van kantoor, voormalige LTS gebouw en zwembad en de bouw van nieuwe voorzieningen zoals een ‘alles in één school’ (Integraal Kindcentrum), supermarkt, horeca en buurtkamer. Mercatorpark ontwikkelt zich tot een aantrekkelijk groen woon-, werk- en verblijfsgebied, waarin het Mercatorpark als ‘kop van het Rembrandpark’ vorm krijgt en het plangebied beter in haar omgeving verankerd wordt. De Jan Evertsenstraat-West en Jan van Galenstraat, die het plangebied begrenzen, groeien uit tot stadsstraten door de verbinding met het omliggende gebied via intermediaire ruimten met toegevoegde voorzieningen.

3.1.1 Woningen Een woonlocatie op het Mercatorpark is zeer aantrekkelijk voor een diverse samenstelling van oud en jong en van familie tot alleenstaand. Niet alleen de voorzieningen in het plangebied zelf dragen daaraan bij, maar ook die in de directe omgeving zoals het Mercatorplein, de levendige Jan Evertsenstraat-Oost, het Rembrandpark, het OLVG ziekenhuis en de Sloterplas. De opgave in Mercatorpark is circa 1.000 nieuwe woningen te bouwen in diverse soorten en maten. De variatie loopt uiteen van grondgebonden (woon/werk) woningen tot appartementen in hoogbouw met als verdeling 40% sociale woningen, 40% middeldure huurwoningen en 20 % woningen in het dure segment. Mercatorpark is geschikt voor verschillende doelgroepen en soorten huishoudens. Naast woningen voor gezinnen en ouderen wordt er ook rekening gehouden met starters en kleine huishoudens. Het oostelijk gelegen deel van Mercatorpark kenmerkt zich bijvoorbeeld voor het

16

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

wonen in het groen, waar het westelijk deel van Mercatorpark juist dichter wordt bebouwd. Daar wordt een campusachtige structuur gecreëerd die o.a. ruimte biedt aan werken aan huis en ook hogere bebouwing wordt gerealiseerd.

3.1.2 Creatieve bedrijvigheid Het beoogde werken in Mercatorpark bestaat vooral uit creatieve bedrijvigheid. Onder creatieve bedrijvigheid wordt een mix van creatieve- en productieve bedrijvigheid en kantoorachtige ateliers en werkruimten verstaan. Dit is bedrijvigheid die uitstekend in de stad past. Ook horeca speelt hierin een rol en in het bijzonder third places die de creatieve kenniseconomie faciliteren, omdat men elkaar daar kan ontmoeten. De huidige bedrijvigheid bevindt zich in het Triade-kantoor van de gemeente en de voormalige LTS. De voormalige LTS heeft een tijdelijke broedplaatsfunctie. De huidige broedplaatsfunctie zal zo veel mogelijk worden behouden, maar omdat de noodzakelijke verbouwing kostbaar zal zijn zullen ook andere functies worden toegevoegd, zoals (commerciële) werk- en kantoorruimten en horeca. In MW2 komen ook woon- werkwoningen. De ontsluiting van deze woningen is onafhankelijk van de ontsluiting van de werkruimte, zodat beide zelfstandig kunnen functioneren.

3.1.3 Maatschappelijke voorzieningen De referentienorm specifiek voor deelgebied Mercatorpark geeft een behoefte aan van 6.000 m2 BVO en 3,6 ha terrein. Na afweging tegenover de huisvestingsvragen in de strategische huisvestingsplannen en de huisvestingsvraag in de bestaande omgeving is de ruimtebehoefte geconcretiseerd naar een alles-in-één school (Integraal Kindcentrum) (schoolgebouw), een buurtkamer jongeren, een speeltuingebouw en een woonbehandellocatie In Mercatorpark komt een zelfstandig gelegen schoolgebouw van maximaal drie bouwlagen met circa 3.500 m2 binnen- en 1.200 m2 buitenruimte, waarvan 600 m2 afgesloten kan worden voor de kleinere kinderen. Bij voorkeur wordt dit een zelfstandig gebouw. De school wordt gecombineerd met buitenschoolse opvang. De gymzaal is beschikbaar voor de buurt buiten schooltijd. Vanwege milieueisen moet de school op meer dan 300 meter van de A10 en 50 meter vanaf de stadstraten komen. Dit betekent dat alleen een locatie aan de oostzijde van het plangebied mogelijk is. De geringe bouwhoogte en de bijbehorende buitenruimte passen daar goed bij de bestaande woningbouw aan de kade. Daarnaast is in de plannen de ontwikkeling van een buurtkamer van 120 m2 bvo (bruto vloeroppervlakte) voorzien. Dit is een voorziening waar de buurt bijeenkomsten, cursussen en dergelijke kan organiseren en waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten.

In het participatietraject is nadrukkelijk gevraagd om in de buurtkamer ook een speciale functie op te nemen, zoals een kookschool voor kinderen. Een behandelwoonlocatie van 200 m2 is ook in de plannen voorzien, maar wordt door onzekerheid in financiering van zowel programma als huisvesting getemporiseerd totdat helder is wanneer de financiering wel mogelijk is. In deze voorziening kunnen jonge Amsterdammers onder begeleiding wonen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een gezinshuis, een kleinschalige groep en begeleid wonen.

17

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

3.1.4 Commerciële voorzieningen Mercatorpark ligt op de rand van de centrumzone waar ondernemers kunnen experimenteren met nieuwe formules en concepten.

Horeca In Mercatorpark is al horeca, zoals in de voormalige LTS. In de plannen wordt voorzien in de ontwikkeling van extra horeca tot zo’n 500 m2. Denk hier vooral aan horeca in de sfeer van een café-restaurant met buitenruimtes als een terras. De categorieën horeca en de precieze locaties zijn nog niet bepaald. De horeca wordt in ieder geval opgenomen in de plinten en goed gesitueerd ten opzichte van de zon. Eventueel kunnen de nieuwe commerciële voorzieningen met maatschappelijke voorzieningen worden gecombineerd. Bijvoorbeeld de kookschool voor kinderen, die gecombineerd zou kunnen worden met een restaurant. De gemeente wil dit soort ideeën samen met de betrokkenen (ondernemers, initiatiefnemers, bewoners) uitwerken. Supermarkt Mercatorpark verwelkomt straks nieuwe bewoners. Verder groeit OLVG West en neemt het aantal bezoekers en werkzame personen in het projectgebied toe. Tot de bestaande supermarkten is een te grote afstand. In de projectnota Jan Evertsenstraat-West is daarom besloten om een supermarkt in het gebied toe te voegen. Voorgesteld wordt een supermarkt te situeren in de plint van het nieuwe bouwblok op de plek van het READE-gebouw, aan een van de verblijfsplekken aan de rand van het plangebied.

3.2 Openbare ruimte Mercatorpark is populair en wordt al door velen goed gebruikt, maar het kan en moet beter. Met veel nieuwe bewoners moet de openbare ruimte een hogere kwaliteit en gebruikswaarde krijgen. Veel woningen maar óók groen. In het Mercatorpark wordt flink gebouwd en toch blijft het groen. Dit krijgen we voor elkaar door slim om te gaan met de beschikbare ruimte en daar waar kan groen toe te passen in plaats van verharding. We benutten de openbare ruimte zo optimaal mogelijk door multifunctioneel gebruik van bestaande en nieuwe groene ruimten en voorzieningen. In paragraaf 3.2.1. wordt deze aanpak verder toegelicht. In de huidige situatie is een groot deel van de buitenruimte van de speeltuin en de gemeentewerf verhard. In de nieuwe situatie wordt dit anders en krijgt vooral Mercatorpark oost een parkachtig karakter met onder andere een groene speelplek in plaats van een speelplein. Ook functies als parkeren wordt zoveel mogelijk inpandig opgelost, ook voor bezoekers, waardoor deze ruimte toegekend kan worden aan het groen. Langs de rand van het plangebied wordt de bestaande structuur van het groen- blauwe raamwerk behouden en waar nodig aangevuld. Denk onder andere aan een verbreding van het water en een ecologische oever in de noordelijke rand. Aan de rand, langs het water, worden nieuwe plekken gemaakt met een wandelroute.

De ligweide van het zwembad, met daaromheen een hek, en de gemeentewerf vormen nu obstakels in de openbare ruimte.

18

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Door het hek rondom de werf, weg te nemen en de werf uit te plaatsen, ontstaat meer eenheid. De ligweide van het zwembad wordt daarnaast verkleind waardoor meer ruimte openbaar wordt. Daarnaast kan buiten het zwemseizoen een deel van de nieuwe ligweide openbaar toegankelijk worden gemaakt en voor andere activiteiten worden gebruikt. Hiermee ontstaat er een aaneengesloten openbare ruimte waarin gebouwd kan worden. Door een verplaatsbaar hek te realiseren voor gebruik van de ligweide buiten het zwemseizoen en de werf uit te plaatsen, ontstaat meer eenheid. De ligweide van het zwembad wordt verkleind en kan buiten het seizoen voor andere activiteiten worden gebruikt. Zo kunnen in Mercatorpark, ondanks het toevoegen van woningen, de sport- en speelvoorzieningen in minimaal dezelfde omvang als in de huidige situatie behouden blijven. De gemeentewerf heeft een prachtige, 60 jaar oude bomenrij in L-vorm. Na verplaatsing van de werf blijft deze bomenrij behouden en kan ze als een backbone worden opgenomen in de nieuwe ontwikkeling. Alle bestaande te behouden bomen in Mercatorpark, die van goede kwaliteit zijn, worden beschermd tijdens de bouwperiode. Er wordt alles aan gedaan om ze te behouden, zodat de nieuwe bewoners terechtkomen in volwassen groen.

De nieuwe alles-in-één school die in het gebied voorzien is, krijgt een groen plein dat buiten de schooltijd ook voor de buurt beschikbaar is. Al dit groen valt binnen het groenblauwe raamwerk van het AUP.

3.2.1 Aanpak De kwaliteit van de openbare ruimte is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor bewoners. In het Mercatorpark moet de gewenste hoge kwaliteit langs verschillende lijnen bereikt worden:  Het verhogen van de basiskwaliteit van de openbare ruimte (heel en schoon);  Het optimaliseren van de routing en bereikbaarheid van het gebied voor voetgangers en fietsers;  Het letterlijk ‘maken van ruimte’ door het verplaatsen van de gemeentewerf buiten het gebied en het verkleinen van de ligweide van het zwembad SportPlaza Mercator;  De openbare ruimte optimaal benutten door multifunctioneel gebruik.

Voorbeelden hiervan zijn: o Gebruik van de ligweide buiten het zwemseizoen voor sport en spel; o Een openbaar toegankelijk schoolplein; o Een groen schoolplein dat ook als onderdeel van het groen ervaren zal worden; o Bezoekersparkeren zoveel mogelijk in bestaande garages of in de omgeving;  Het behouden en versterken van de groene kwaliteit van het gebied;  De bestaande, kwalitatief goede bomen zichtbaar maken en onderdeel laten zijn van het stedenbouwkundig plan;  De openbare ruimte inzetten als natuurlijke verbinding tussen de oude en de nieuwe bebouwing;  Samenhang creëren tussen de verschillende bouwkavels;  De ruimte voor sport en spel in minimaal de huidige omvang behouden en samen met de buurt en toekomstige gebruikers vormgeven;  Ruimte voor ontmoeting creëren op meerdere locaties.

3.2.2 Ruimte voor ontmoeting Samenkomen op het schoolplein of in de schooltuin

19

Gemeente Amsterdam Grond & Ontwikkeling

Definitief Versiedatum 1 februari 2022

Het schoolplein, ook wel schooltuin genoemd door een overwegend groene inrichting, beslaat twee delen. Voor de onderbouw en de opvang is er een ruimte van ongeveer 600 m2 direct aan de school gelegen. Deze moet afsluitbaar zijn. Ten zuiden van de school, buiten de 300 meter grens van de milieuzone A10,ligt de schooltuin voor de leeftijd 6-12 jaar. Deze is ongeveer 900 m2 maar de ruimte is minder afgebakend en daardoor flexibel. De schooltuinen worden onderdeel van de parkachtige openbare ruimte en toegankelijk voor iedereen. De bestaande bomen zorgen voor genoeg schaduw en begeleiden de routes van en naar school. De gymzaal gepositioneerd in het nieuwe schoolgebouw is ook buiten schooluren voor andere activiteiten beschikbaar. Ontmoeten in een informele campus sfeer Het westelijk deel van het plangebied krijgt een wat meer stedelijk karakter met ‘groen in de verharding’. Dit in tegenstelling tot het oostelijk deel waar ‘verharding in het groen’ het uitgangspunt is. Het gebied is doorwaadbaar, er is geen gesloten bouwblok, waardoor een informele campusstructuur ontstaat waar men woont, werkt en ontmoet. Centraal in het westelijk plangebied tussen de voormalige LTS-, het Triade-gebouw en de nieuwbouw op de READE-locatie, ontstaat een pleinvlak waar het gebied samenkomt. Hier is ruimte voor ontmoeting zowel op het bestaande terras als in openbaar gebied.

Het sportveld als ontmoetingsplek Nu en in de toekomst zal sporten in de openbare ruimte een belangrijke activiteit zijn in Mercatorpark. Op dit moment zijn de sportlocaties bij elkaar gebundeld bij de speeltuin, in de toekomst zal het sporten zich meer verspreiden over het gebied. Sport wordt gecombineerd met ruimte voor ontmoeting. Zo zal op de hoek van de Admiraal Helfrichstraat en de Jan van Breemenstraat de ruimte onder de bomen worden benut om een sportvoorziening te creëren. De straat is niet langer bereikbaar voor verkeer waardoor een plein ontstaat en ontmoeting en sporten samenkomen. Een toegankelijke watergang Het water en de groene taluds zijn belangrijk voor de groenbeleving van de buurt. Deze kwaliteit moet zichtbaar zijn en het water bereikbaar. Met een wandelroute langs het water en plekken om te verblijven wordt dit mogelijk.